Budżetowanie działalności przedsiębiorstw.
Budżetowanie jest formą planowania krótkookresowego (rok, miesiąc, kwartał).
Budżet jest wyrażaniem w jednostkach ilościowych i wartościowych planem
przydzielonym określonym jednostkom wewnętrznym w danym okresie budżetowym (rok,
kwartał, miesiąc) z odpowiednim zakresem odpowiedzialności.
Budżetowanie jest okresem obejmującym trzy etapy:
-
tworzenie budżetu – czyli formułowanie zadań dla jednostek organizacyjnych;
określane są środki finansowe i planowane koszty;
-
realizacja – postępowanie zgodnie z planem a podstawą realizacji są środki
przydzielone jednostkom wewnętrznym;
-
kontrola – ocena bieżących dokonań wewnętrznych w stosunku do zadań
określonych w budżecie.
Metody budżetowania:
-
budżetowanie przyrostowe – punktem wyjścia do sporządzenia budżetu jest
aktualnie osiągnięty poziom działalności (aktualne poziomy parametrów
ekonomicznych) skorygowane o popyt, inflacje. Uwaga skupiona jest głównie na
przewidywaniu przyrostów poziomu działalności do roku ubiegłego. Zalety: niska
pracochłonność prostota. Wady: powielanie błędów z przeszłości, kontynuacja
działań nieefektywnych.
-
budżetowanie od zera – podejście, że działalność odbywa się jak gdyby od nowa.
Uwaga skoncentrowana na identyfikacji działań niezbędnych oraz ocenie kosztów
wykonania tych działań na tle korzyści. Zalety: nie przenosi się na przyszłość
błędów i działań nieefektywnych. Wady: wysoka pracochłonność i wysokich
kwalifikacji zespołu.
-
budżetowanie kroczące – istotą tej metody jest dokonywanie ciągłej aktualizacji
budżetów sporządzanych na kolejne okresy budżetowe, na które został podzielony
rok budżetowy. Budżet jest przygotowywany częściej niż raz do roku, np. dla
każdego kwartału lub każdego miesiąca. Przedsiębiorstwo w każdym czasie
posiada budżet na następny okres roczny (zaktualizowany). Pod koniec każdego
okresu budżetowego (miesiąca, kwartału) budżety na następne okresy (trzy
kolejne kwartały lub 11 kolejnych miesięcy) zostają poddawane analizie i
aktualizacji. Zalety: aktualne dane, większe przystosowanie się do zmian
zachodzących w przedsiębiorstwie i w otoczeniach. Wady: mała precyzja ustalenia
budżetu.
Podział budżetów ze względu na zmienność planowanych rozmiarów efektów działalności
wyróżnia się budżet sztywny i budżet elastyczny.
Budżet sztywny
– jest ustalony dla określonych, planowanych wielkości produkcji i
sprzedaży. Wielkości te nie mogą być zmieniane w ciągu roku, czyli
wartości w budżecie nie są zmieniane adekwatnie do rzeczywistych
poziomów produkcji i sprzedaży. Opracowywane są dla krótkich
okresów i prostych zleceń produkcyjnych.
Budżet elastyczny – (zmienny) uwzględnia skutki zmian rzeczywistych wielkości
produkcji i sprzedaży w stosunku do wielkości planowanej.
Rozróżniamy budżet wiodący (główny) obejmuje całokształt zagadnień związanych
z działalnością przedsiębiorstwa w okresie budżetowym. Budżet ten jest systemem
składającym się z odrębnych części tzw. budżetów szczegółowych, które są ze sobą
powiązane i tworzą logiczną całość.
