2010-12-28
1
Fizjologia układu
naczyniowego
Ściana naczyń krwionośnych
•
wewnętrzna (śródbłonek)
•
środkowa (włókna mięśniowe typu trzewnego oraz typu
wielojednostkowego, włókna sprężyste, włókna kolagenowe)
•
zewnętrzna (przydanka)
Naczynia włosowate-błona podstawna i śródbłonek
2010-12-28
2
•
Zwiększony stosunek promienia naczynia do
grubości ściany:
–
Zwiększa się opór stwarzany przez naczynia dla
przepływu krwi
–
Zmniejsza się podatność ściany naczynia
2010-12-28
3
Podatność
•
Miara rozciągliwości ściany naczynia
•
Duża podatność charakteryzuje żyły krążenia dużego
oraz żyły i tętnice krążenia małego
Sprężystość
•
Odwrotność podatności
C=∆P/∆V
•
Duża sprężystość charakteryzuje tętnice krążenia dużego
2010-12-28
4
Rola naczyń krwionośnych
•
Transportujące
•
Oporowe
•
Wymiany gazowej i odżywczej
•
Pojemnościowe
•
Zespolenia tętniczo-żylne
2010-12-28
5
Krwioobieg duży
•
Gradient ciśnień 100 mmHg- 5 mmHg
Zbiornik
niskoobj
ę
to
ś
ciowy (20%
krwi kr
ąŜą
cej)
Wysokooporowy i
wysokoci
ś
nieniowy
•
Naczynia wstawione są równolegle,co ozn.:
–
Poszczególne narządy otrzymują krew jednakowo wysyconą tlenem
–
Dystrybucja krwi do narządów zależy od ich stanu czynnościowego
2010-12-28
6
Krwioobieg mały
•
Gradient ciśnień 15 mmHg- 7 mmHg
•
Zbiornik wysokoobjętościowy (80%
krwi krążącej)
•
niskooporowy i niskociśnieniowy
Przepływ krwi w naczyniach
•
Prawo ciągłości
przepływu
V=CO/Dc
gdzie V –liniowa pr
ę
dko
ść
przepływu krwi, CO obj
ę
to
ść
minutowa serca, Dc- sumaryczna powierzchnia przekroju
danego rodzaju naczy
ń
krwono
ś
nych
Dc
x
V =const.
2010-12-28
7
Przepływ ciągły i pulsacyjny
•
Krążenie duże – przepływ ciągły
•
Krążenie małe – przepływ pulsacyjny
2010-12-28
8
Natężenie przepływu
•
Objętość cieczy
przepływająca w
jednostce czasu
Q=
∆
P/R
∆
P- ci
ś
nienie nap
ę
dowe
R - opór naczyniowy
Q – nat
ęŜ
enie przepływu
r- promie
ń
naczynia
l- długo
ść
naczynia
ἡ
- lepko
ść
krwi
•
Ciśnienie napędowe
•
Ciśnienie transmuralne
2010-12-28
9
Krytyczne ciśnienie zamknięcia
•
Obniżenie ciśnienia transmuralnego prowadzi
do zmniejszenia rozciągnięcia ściany naczynia
zmniejsza się promień naczynia oraz napięcie
sprężyste ściany naczynia
Opór przepływu
Czynniki, które decydują o wielkości tarcia,
czyli o oporze przepływu, wykrył i opisał w
postaci równania francuski fizyk i fizjolog
Poiseuille:
R = 8Lh/πr
4
,
gdzie R to opór naczyniowy, r — promień naczynia,
L — długość naczynia, h — lepkość cieczy
Wielkość oporu naczyniowego jest zatem wprost
proporcjonalna do długości naczynia i lepkości krwi, a
odwrotnie proporcjonalna do czwartej potęgi promienia.
2010-12-28
10
Przepływ krwi w naczyniu
Tętnicze ciśnienie krwi
•
Skurczowe – najwyższa wartość ciśnienia panująca w tętnicach
na szczycie wyrzutu komorowego
2010-12-28
11
2010-12-28
12
Ciśnienie tętna
•
Ciśnienie tętna = ciśnienie skurczowe –
ciśnienie rozkurczowe
•
Skurczowo-rozkurczowa amplituda tętniczego
ciśnienia krwi warunkuje rozciągnięcie ściany
tętnic wyczuwalne jako tętno
2010-12-28
13
Powrót żylny
•
Uwarunkowany jest
–
gradientem ciśnienia między naczyniami
włosowatymi i prawym przedsionkiem
–
oporem naczyniowym w żyłach
–
innymi czynniki tj.:
•
Pompa piersiowo-brzuszna
•
Pompa mięśniowa
Mikrokrążenie
2010-12-28
14
•
Zwieracze przedwłośniczkowe – zawierają
komórki mięśni gładkich typu trzewnego.
Komórki rozrusznikowe sprawiają, że kurczą
się one rytmicznie.
•
Są skąpo unerwione, ale wrażliwe na działanie
czynników humoralnych
2010-12-28
15
Naczynia o ścianie ciągłej
Naczynia okienkowate
2010-12-28
16
Filtracja i reabsorbcja
2010-12-28
17
Unerwienie naczyń krwionośnych
•
Współczulne
noradrenergiczne
•
Współczulne
cholinergiczne
•
Przywspółczulne
cholinergiczne
Napięcie podstawowe i neurogenne
•
Napięcie podstawowe
–
komórki typu trzewnego w
wewnętrznej warstwie mięsni
gładkich ściany naczynia
•
Napięcie neurognne
–
komórki typu
wielojednostkowego w
wzewnętrznej warstwie
mięsni gładkich ściany
naczynia
Regulacja miejscowa
Regulacja układowa
2010-12-28
18
Regulacja miejscowa przepływu krwi
•
Miogenna - utrzymanie przepływu (Q) krwi na niezmienionym
poziomie, mimo wahań ciśnienia transmuralnego (Pt)
Q
Q
P
P
50
50
150
150
autoregulacja
•Metaboliczna – dostosowanie wielko
ś
ci przepływu krwi
do wielko
ś
ci przemiany materii
Humoralna regulacja przepływu krwi
•
Miejscowa
–
prostacyklina, prostaglandyny typu F –rozszerzenie naczyń
–
tromboksan , prostaglandyny typu E, – zwężenie naczyń
•
Układowa
–
Tlenek azotu- uwalniany z komórek śródblonka
Rozszerzenie naczyń za pomocą NO wywołują m.in.:
acetylocholina, ATP, ADP, serotonina, wazopresyna,
histamina
2010-12-28
19
Odruch z baroreceptorów tętniczych
Bodźcem progowym dla baroreceptorów jest ciśnienie tętnicze
krwi rzędu 44-50 mmHg
•
Składowa sercowa
•
Składowa naczyniowa
Odruch z receptorów serca
•
Receptory typy A- pobudzane przez skurcz
przedsionków
•
Receptory typu B – pobudzane w czasie
wypełniania przedsionków zwiększonym
powrotem żylnym (odruch Bainbridge’a)
2010-12-28
20
Krążenie mózgowe
Mózg zużywa 20% tlenu dostarczanego organizmowi
Przepływ – 15% objętości minutowej serca
Zaopatrywany w krew przez tętnice mózgowe,
posiadające receptory umożliwiające odruchową
regulację ciśnienia krwi (wzrost pCO
2
, stężenia H
+
, K
+
, adenozyny oraz spadek pO
2
powodują miejscowe
rozszerzenie naczyń mózgowych)
Objętość krwi w naczyniach mózgowych
Objętość tkanki mózgowej
Objętość płynu mózgowo-rdzeniowego
Decyduj
ą
o ci
ś
nieniu
ś
rodczaszkowym
2010-12-28
21
Krążenie wieńcowe
•
5% objętości minutowej serca
•
Na przepływ wieńcowy wpływa:
–
Ciśnienie krwi w komorach serca
–
Stan czynnościowy komórek roboczych serca
–
Impulsacja z włókien współczulnych noradrenergicznych
–
Stężenia adenozyny
–
Stężenie jonów potasu w środowisku pozanaczyniowym
–
Gradient prężności tlenu w poprzek ściany tętniczek
Czynniki mechaniczne
Czynniki nerwowe
Czynniki miejscowe
2010-12-28
22