I. Normy 
 

1.  Wartości ciśnienia 

 

Podział kliniczny 

Wartość [mmHg] 

Optymalne 

do       120/80 

Prawidłowe 

od       120/80   do   130/85 

Wysokie prawidłowe 

Od      130/85   do   139/89 

I stopień nadciśnienia 

Od      140/90   do   159/99 

II stopień nadciśnienia 

Od      160/100 do   179/109 

III stopień nadciśnienia 

Ponad 180/110 

 
Pierwsza wartość mówi nam o ciśnieniu skurczowym, druga rozkurczowym!!! 
 
Nadciśnienie podejrzewamy u osoby z wartością ciśnienia od 140/90 !!! 
 
Należy pamiętać o tzw. „nadciśnieniu białego fartucha”! Jest to efekt psychologiczny, 
podświadomego lęku pacjenta podczas badania wykonywanego przez personel medyczny, 
skutkiem czego wyniki mogą być fałszywie dodatnie i wskazywać na nadciśnienie, przy 
jego faktycznym braku. 
 
2.  Wartości stężenia glukozy we krwi 
 
WARTOŚCI NA CZCZO!!!  Wartość [mg/dl] 

Wartość [mmol/l] 

Noworodek 

50 - 115  

2,8 – 4,4 

Dziecko 

70 - 105 

3,9 – 5,8 

Dorosły 

70 - 110 

3,9 – 6,4 

 
Wynik  na  czczo  110-120  mg/dl  jest  wskazaniem  do  powtórzenia  badania!!!  Jeśli  się 
utrzymuje, może świadczyć o nieprawidłowej glikemii na czczo. 
 
Jeżeli  w  dwóch  badaniach  glukoza  na  czczo  wynosiła  >  120  mg/dl,  to  stwierdza  się 
cukrzycę!!!  
 
Jeżeli  w  120  min.  po  posiłku,  poziom  glukozy  we  krwi  wynosi  140-200  mg/dl,  to 
stwierdza  się  nieprawidłową  tolerancję  glukozy,  jeżeli  >  200  mg/dl,  to  rozpoznajemy 
cukrzycę 
 
Kategorie  noworodek,  dziecko,  dorosły  definiujemy  podobnie  jak  w  przypadku 
resuscytacji  krążeniowo  oddechowej,  czyli  noworodkiem  traktujemy  osobę  do  1  roku 
życia, dziecko to natomiast człowiek pomiędzy 1 a mniej więcej 8 rokiem życia (za górną 
granice  bierzemy  tutaj  początek  okresu  dojrzewania).  Dorosły  to  każda  osoba  powyżej 
ósmego  roku  życia,  lub  inaczej  każda,  która  weszła  w  okres  dojrzewania,  lub  już  go 
dawno zakończyła! 
 
W medycynie stosowane są dwie skale dokonywania pomiarów stężenia glukozy we krwi. 
W zależności od tego jakie mamy potrzeby i jakim aparatem dysponujemy, dokonujemy 
pomiarów w miligramach na decylitr [mg/dl] lub milimolach na litr [mmol/l].  
Nasza grupa jak na razie posiada aparaturę dokonującą pomiaru w [mg/dl] i te wartości są 
dla nas szczególnie użyteczne !!! 

 

II Skala Glasgow i ocena stanu świadomości według systemu AVPU 

 
Punktacja w skali Glasgow (GCS): 
 
Otwieranie oczu 

Odpowiedź słowna 

Odpowiedź ruchowa 

Spontaniczne 

4  Logiczna 

5  Spełnia polecenia 

6 

Na głos 

3  Splątanie 

4  Ruchy celowe 

5 

Na ból 

2  Nieadekwatna 

3  Ruchy obnronne 

4 

Brak 

1  Niezrozumiałe dżwięki 

2  Zgięcie na ból * 

3 

 

 

brak 

1  Wyprost na ból ** 

2 

 

 

 

 

brak 

1 

 *   odkorowanie 
 ** odmóżdzenie 

 
Na  podstawie  Skali  Glasgow  (GCS  –  Glasgow  Coma  Scale)  dokonujemy  oceny  stanu 
świadomości według systemu AVPU (w polskiej wersji PGBN) 

 

AVPU 

Skala oryginalna (amerykańska) 

PGBN 

Polski odpowiednik 

Punkty w GCS 

A 

ALERT 

P 

przytomny 

15 

V 

VOICE 

G 

reakcja na głos 

9-14 

P 

PAIN 

B 

reakcja na ból 

4-8 

U 

UNRESPONSIVE 

N 

nie reaguje 

3 

 

Jak widać, minimalna wartość to 3 pkt. natomiast maksymalna to 15 pkt. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

III. Segregacja medyczna (START) 
 

1.  Dorośli 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
2.  Dzieci 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Czy chodzi? 

Czy spełnia 

polecenia? 

Tetno na tętnicach 

obwodowych 

Czy oddycha po 

udrożnieniu 

Liczba oddechów 

<30 

ZIELONY 

CZERWONY 

CZERWONY 

CZERWONY 

ŻÓŁTY 

ŻÓŁTY 

TAK 

TAK 

TAK 

TAK 

TAK 

NIE 

NIE 

NIE 

NIE 

NIE 

NIE 

Czy chodzi? 

Kilka próbnych wdechów  i 

sprawdzenie czy oddech 

wrócił 

Czy ma tętno na t. 

obwodowych? 

Czy ma tętno? 

Czy oddycha po 

udrożnieniu? 

Kontrola AVPU 

Liczba oddechów 

na minute(>60)? 

ZIELONY 

TAK 

TAK 

TAK 

TAK 

TAK 

TAK 

NIE 

NIE 

NIE 

NIE 

CZERWONY 

CZERWONY 

ŻÓŁTY 

NIE 

CZERWONY 

ŻÓŁTY 

IV.  Przydatne  informacje  dla  pacjentów  u  których  podejrzewamy  chorobę  wieńcową, 
powikłania, ryzyko, leczenie niefarmakologiczne 
 

1.  Czynniki ryzyka wieńcowego – zespół metaboliczny 

a)  podwyższone ciśnienie tętnicze krwi * 
b)  poziom glukozy we krwi ponad 100 mg/dl * 
c)  podwyższony poziom trójglicerydów we krwi * 
d)  podwyższony poziom „złego” cholesterolu LDL * 
e)  obniżony poziom „dobrego” cholesterolu HDL * 
f)  palenie papierosów 
g)  cukrzyca 
h)  otyłość 
i)  mała aktywność fizyczna 
j)  wiek 
k)  obciążenie genetyczne 
l)  płeć (szczególnie narażeni mężczyźni) 
 

* zespół metaboliczny 

2.  Powikłania 

a)  choroba niedokrwienna serca 
b)  zawał, dusznica bolesna, niewydolność serca 
c)  udary mózgu (zarówno niedokrwienne jak i krwotoczne) 
d)  problemy z widzeniem – retinopatia, angiopatia nadciśnieniowa 
e)  zwężenie tętnicy nerkowej – stwardnienie nerek 
f)  usztywnienie naczyń krwionośnych 

 
3.  Leczenie niefarmakologiczne 

a)  normalizacja masy ciała 
b)  ograniczenie spożycia soli 
c)  ograniczenie alkoholu 
d)  ograniczenie tłuszczy 
e)  dieta bogata w magnez, potas, wapń 
f)  zaprzestanie palenia papierosów 
g)  aktywność fizyczna