1.4.  Wnioski: zdefiniowanie i prioretyzacja interesów narodowych  

oraz określenie wypływających z nich możliwych i pożądanych  

(rekomendowanych) celów strategicznych Rzeczypospolitej 
 Polskiej w dziedzinie bezpieczeństwa

1

 

 

1.1.1. Wprowadzenie  

Przełom XX i XXI wieku to okres szczególnych zmian, które spowodowały 

ukształtowanie  się  obecnego  porządku  świata.  W  wyniku  tych  procesów  Polska 
stała  się  suwerennym  i  demokratycznym  państwem  w  Europie  Środkowej  
o  znaczącym  potencjale  demograficznym,  politycznym  i  ekonomicznym. 
Funkcjonuje  
w  złożonym  i  rozbudowanym  środowisku  międzynarodowym.  Będąc  członkiem 
dwóch  najbardziej  znaczących  organizacji  –  Sojuszu  Północnoatlantyckiego  oraz 

Unii  Europejskiej  –  Polska  jest  coraz  bardziej  liczącym  się  uczestnikiem 
współpracy  międzynarodowej.  Członkostwo  w  tych  organizacjach  oraz  sojusz  ze 
Stanami  Zjednoczonymi  zapewniają  Polsce  wysoki  poziom  bezpieczeństwa  oraz 
stały  się  podstawą  jej  rozwoju  społeczno-gospodarczego  i  wysokiej  pozycji 
międzynarodowej. Rzeczpospolita Polska jest jednocześnie państwem granicznym 
NATO  
i  Unii  Europejskiej,  a  jej  terytorium  stanowi  obszar  o  istotnym  znaczeniu 
strategicznym. 

Uwarunkowania te, jak również procesy zachodzące w kraju, mają bardzo 

ważny  wpływ  na  bezpieczeństwo  Polski  i  jej  obywateli,  czyli  zdolność  państwa  
i  narodu  do  zapewnienia  przetrwania,  integralności  terytorialnej,  niezależności 
politycznej,  stabilności  wewnętrznej  oraz  jakości  życia.  Jednocześnie  złożoność 
problematyki bezpieczeństwa oraz dynamiczne zmiany zachodzące w środowisku 
międzynarodowym  powodują  potrzebę  przeprowadzenia  kompleksowych  analiz  
i  ocen  wszystkich  jego  aspektów  celem  dokonania  diagnozy  i  prognozy  rozwoju 
sytuacji  w  kluczowych  obszarach  bezpieczeństwa  Rzeczypospolitej  Polskiej.  
W  tym  kontekście  niezbędne  jest  ustalenie  interesów  narodowych  i  celów 
strategicznych  w  dziedzinie  bezpieczeństwa  w  dwudziestoletniej  perspektywie 

czasowej,  które  będą  swego  rodzaju  bazą  merytoryczną  do  opracowania 
koncepcji systemu bezpieczeństwa narodowego.  

                                                 

1

 Opracował podzespół w składzie: prof. dr hab. Stanisław Zajas (przewodniczący podzespołu), 

prof.  dr  hab.  Ryszard  Zięba,  prof.  dr.  hab.  Julian  Skrzyp,  dr  hab.  Justyna  Zając,  dr  Tadeusz 
Chabiera. 
  

 

2 

 

Niżej  prezentowana  jest  analiza  i  ocena  współczesnych  interesów 

narodowych  i  celów  strategicznych  zawartych  w  „Strategii  bezpieczeństwa 
narodowego  Rzeczypospolitej  Polskiej”  z  2007  roku  oraz  propozycje  ich 
zmodyfikowanego ujęcia na najbliższe dwie dekady. 

1.4.2. Współczesne interesy narodowe i cele strategiczne Polski  

 w dziedzinie bezpieczeństwa  

Współczesne  interesy  narodowe  oraz  cele  strategiczne  w  dziedzinie                      

bezpieczeństwa  zostały  sformułowane  w  „Strategii  bezpieczeństwa  narodowego 
Rzeczypospolitej  Polskiej”  z  2007  r.  W  pierwszym  zdaniu  tego  dokumentu  
określa  się,  że  Polska  jest  krajem  bezpiecznym,  jednak  bardziej  precyzyjne              
byłoby  określenie,  że  jest  bezpieczniejsza  niż  kiedykolwiek  w  swojej  historii.          
Takie  stwierdzenie  zapewnia  konstruktywne  i  odważne  podejście  do                         
rzeczywistości.  

 

W  „Strategii  ...”  określa  się,  że  współcześnie  podstawowe  interesy              

narodowe  są  niezmienne  i  oparte  na  całościowej  koncepcji                   
bezpieczeństwa  państwa,  uwzględniającej  aspekty  polityczno-militarne,            
ekonomiczne, 

społeczne 

i 

ekologiczne. 

Narodowe 

interesy 

wynikają                            

z fundamentalnych i niezmiennych wartości narodowych, a ich realizacja stanowi 
dla  państwa  i  jego  mieszkańców  potrzebę  nadrzędną.  W  nawiązaniu  do 
Konstytucji RP wymienia się następujące interesy narodowe: 

  zapewnienie 

niepodległości, 

nienaruszalności 

terytorialnej, 

wolności                              

i bezpieczeństwa,  

  poszanowania praw człowieka i obywatela,  

  zachowanie dziedzictwa narodowego, 

  ochrona środowiska naturalnego w warunkach zrównoważonego rozwoju. 

Współczesne interesy narodowe podzielono na trzy grupy: żywotne, ważne 

oraz  inne  istotne.  Sam  podział  nie  jest  jednak  bliżej  uzasadniony,  wprowadza 
jakby  gradację  ważności  interesów,  co  niekoniecznie  wynika  z  ich  definicji                      
opisowych. 

Żywotne  interesy  narodowe  Rzeczypospolitej  Polskiej  wiążą  się                        

z  zapewnieniem  przetrwania  państwa  i  jego  obywateli.  Obejmują  one  potrzeby 
(w innym miejscu określone jako cele strategiczne): 

 

3 

  zachowania  niepodległości  i  suwerenności  państwa,  jego  integralności            

terytorialnej i nienaruszalności granic;  

  zapewnienia  bezpieczeństwa  obywateli,  praw  człowieka  i  podstawowych              

wolności; 

  umacniania demokratycznego porządku politycznego. 

W odniesieniu do ostatniej wymienionej potrzeby nie jest jasne, czy chodzi 

tu  o  podkreślenie  niedojrzałej  fazy  rozwoju  naszej  demokracji,  czy  też  o  jakieś 
konkretne, wewnętrzne jej zagrożenie. 

Osiągnięcie ważnych interesów narodowych Polski ma zapewnić: 

  zagwarantowanie  trwałego  i  zrównoważonego  rozwoju  cywilizacyjnego  oraz 

gospodarczego kraju; 

   stworzenie warunków do wzrostu dobrobytu społeczeństwa, do rozwoju nauki 

i techniki; 

  stworzenie  warunków  do  należytej  ochrony  dziedzictwa  narodowego                        

i tożsamości narodowej, a także środowiska naturalnego. 

Inne  istotne  interesy  narodowe  Polski  są  współcześnie  związane  

z  dążeniem  do  zapewnienia  silnej  pozycji  międzynarodowej  państwa  oraz 
możliwości 

skutecznego 

promowania 

polskich 

interesów 

na 

arenie 

międzynarodowej.  Do  istotnych  interesów  zalicza  się  również  umacnianie 
zdolności  działania  i  skuteczności  najważniejszych  instytucji  międzynarodowych, 

w których Polska uczestniczy, jak również rozwój stosunków międzynarodowych 
opartych  na  poszanowaniu  prawa  oraz  efektywnej  współpracy  wielostronnej 
zgodnie z celami i zasadami określonymi w Karcie Narodów Zjednoczonych. 

Warto  zauważyć,  że  w  treści  innych  istotnych  interesów  narodowych  nie 

wymienia  się  z  nazwy  ani  Unii  Europejskiej,  ani  NATO,  tak  jakby  w  równym  
stopniu  zależało  nam  na  tych  dwóch  instytucjach,  co  na  Radzie  Europy,  OBWE, 
Inicjatywie  Środkowoeuropejskiej  itp.  Należałoby  sformułować  jasne  kryteria 
ważności uczestnictwa w tych organizacjach. 

Realizacja  interesów  narodowych  oraz  wynikających  z  nich  celów  odbywa 

się w ramach działań wewnętrznych państwa oraz w jego relacjach z otoczeniem 
zewnętrznym.  Zdolność  Polski  do  skutecznego  działania  na  zewnątrz  jest               
uwarunkowana  jakością  wewnętrznego  ładu  politycznego,  gospodarczego                       
i społecznego. 

W  „Strategii  ...”  określa  się,  że  cele  strategiczne  wynikają  z  interesów 

bezpieczeństwa  i  rozwoju  Rzeczypospolitej  Polskiej,  będącej  członkiem  NATO  

 

4 

i  Unii  Europejskiej,  a  także  z  rosnących  współzależności  między  państwami  

i  gospodarkami,  jak  również  coraz  intensywniejszymi  kontaktami  między 
jednostkami  i  społeczeństwami.  Wyróżniono  wśród  nich  nadrzędny  cel 
strategiczny i główne cele strategiczne. 

Zgodnie z zapisami „Strategii...” nadrzędnym celem strategicznym 

Rzeczypospolitej Polskiej jest zapewnienie korzystnych i bezpiecznych warunków 
realizacji interesów narodowych poprzez eliminację zewnętrznych i wewnętrznych 
zagrożeń,  redukowanie  ryzyka  oraz  odpowiednie  oszacowanie  podejmowanych 
wyzwań  i  umiejętne  wykorzystywanie  pojawiających  się  szans.  Jako  główne 
cele strategiczne przyjęto: 

  zapewnienie  niepodległości  i  nienaruszalności  terytorialnej  Rzeczypospolitej 

Polskiej  oraz  suwerenności  w  decydowaniu  o  wewnętrznych  sprawach  życia 
narodu, jego organizacji oraz ustroju państwa; 

  stworzenie warunków rozwoju cywilizacyjnego i gospodarczego, decydujących                 

o możliwościach działania narodu i państwa; 

  zapewnienie  możliwości  korzystania  przez  obywateli  z  konstytucyjnych 

wolności, praw człowieka i obywatela oraz stworzenie bezpiecznych warunków 
do  godziwego    życia  obywateli  i  rozwoju  całego  narodu,  w  wymiarze 
materialnym i duchowym; 

  zapewnienie  możliwości  aktywnego  kształtowania  stosunków  w  otoczeniu             

międzynarodowym  i  zdolności  skutecznego  działania  poprzez  obronę 
interesów  narodowych  i  promowanie  wizerunku  wiarygodnego  uczestnika 
stosunków 

międzynarodowych, 

a 

także 

realizowanie 

zobowiązań 

sojuszniczych, stanowiących o wiarygodności Polski; 

  zapewnienie  bezpieczeństwa,  ochrony  i  opieki  nad  obywatelami  polskimi                

przebywającymi poza granicami kraju; 

  promowanie  polskiej  gospodarki  i  wspieranie  polskich  przedsiębiorców  oraz 

budowanie prestiżu Polski w otoczeniu międzynarodowym; 

  zapewnienie  poczucia  bezpieczeństwa  prawnego  obywateli  Rzeczypospolitej              

Polskiej; 

  ochrona  duchowego  i  materialnego  dziedzictwa  narodowego  (bogactwa 

naturalne,  majątek  indywidualny  obywateli  i  zbiorowy  majątek  narodowy) 
oraz  zapewnienie  możliwości  jego  bezpiecznego  rozwoju  we  wszystkich 
sferach  aktywności  narodowej,  w  tym  zwłaszcza  ekonomicznej,  społecznej  
i intelektualnej; 

 

5 

  zapewnienie  ochrony  środowiska  naturalnego  i  ochrony  przed skutkami  klęsk            

żywiołowych,  a  także  katastrof  spowodowanych  poprzez  działalność 
człowieka; 

  zapewnienie  szerokiego    dostępu    do  informacji,  podniesienie    poziomu  

edukacji  narodowej  oraz  stworzenie  silnego  zaplecza  naukowo-badawczego, 
połączonego  z  potencjałem  wytwórczym,  poprawiającym  konkurencyjność 
gospodarki. 

Wśród wymienionych celów strategicznych w pierwszej kolejności mówi się 

o  „zapewnieniu  suwerenności  w  decydowaniu  o  wewnętrznych  sprawach  życia 
narodu,  jego  organizacji  oraz  ustroju  państwa”.  Jest  to  cel  oddający  pewne,          
niekiedy  skrywane,  obawy  przed  uszczerbkiem  suwerenności  w  państwie,  które 

dopiero  co  ją  odzyskało,  zawierający  obawy  przed  ingerencją  zwłaszcza  Unii        
Europejskiej  w  nasze  prawodawstwo.  W  strategii  nie  powinno  się  podkreślać            
naszych  obaw  i  lęków,  lecz  prezentować  nastawienie  pozytywne,  odważnie              
opowiadające  się  za  taką  czy  inną  ewolucją  organizacji,  do  których  należymy. 
Powinniśmy - inni partnerzy tego od nas oczekują – jasno i dobitnie formułować 
postulaty, jakiej chcemy Unii, jakiego chcemy NATO. Takich elementów strategia 
bezpieczeństwa z 2007 roku właściwie nie zawiera. 

Przy  określaniu  celów  strategicznych  można  wskazać  na  inne  jeszcze             

niejasności. Słusznie wskazuje się na konieczność stworzenia warunków rozwoju 

cywilizacyjnego  i  gospodarczego,  lecz  nie  ma  konkretnych  ustaleń  o  jakie                      
warunki chodzi, jakie są w tej dziedzinie  nasze priorytety. Nie wyjaśnia się też, 
na  czym  miałoby  polegać  aktywne  kształtowanie  stosunków  w  otoczeniu                   
międzynarodowym.  Należałoby  dokładniej  określić  aktywność  w  naszym           
otoczeniu,  na  przykład  jak  układać  polskie  relacje  z  Rosją,  Ukrainą  czy                 
Białorusią. 

Reasumując  analizę  współczesnych  interesów  narodowych  i  celów                

strategicznych  w  dziedzinie  bezpieczeństwa  należy  podkreślić,  że  chociaż            
ustalenia  zawarte  w  „Strategii  bezpieczeństwa  narodowego  RP”  z  2007  r.  są                

w  dużej  mierze  słuszne,  to  zawierają  również  pewne  niedopowiedzenia,  obawy 
oraz  zachowawcze ustalenia. Jesteśmy krajem sukcesu transformacji ustrojowej. 
To stwierdzenie powinno owocować konstruktywnym i odważnym podejściem do 
rzeczywistości. Możemy być dumni ze swoich osiągnięć i z wiarą we własne siły 
stawiać  sobie  nowe,  ambitne  cele.  W  strategii  bezpieczeństwa  ważne  jest               
określenie świata, nie tylko jakim jest, ale również o jaki się staramy. Ważne jest 

 

6 

nastawienie  kreatywne,  prorozwojowe,  a  nie  zachowawcze.  Jasne  i  wyraźne 

określenie interesów narodowych i wynikających z nich celów strategicznych ma 
nam  w  tym  pomagać.  Dlatego  niezbędne  jest  zweryfikowanie  i  zredefiniowanie 
interesów  narodowych  i  celów  strategicznych  w  dziedzinie  bezpieczeństwa  na 
najbliższe dwie dekady. 

1.4.3. Interesy narodowe i cele strategiczne Polski w dziedzinie 

           bezpieczeństwa w perspektywie dwudziestu lat 

 

Na bezpieczeństwo Polski w perspektywie 20 lat oddziaływać będą procesy 

i zjawiska zarówno w jej bezpośrednim otoczeniu, jak i procesy globalne. W tej 
perspektywie  czasowej  bezpieczeństwo  Polski  zależeć  będzie  od  zdolności 
państwa  do  stawienia  czoła  wyzwaniom,  które  wykraczają  poza  tradycyjnie 
rozumiane 

zagrożenia 

bezpieczeństwa. 

Nowe 

wyzwania 

w 

obszarze 

bezpieczeństwa  są  konsekwencją  złożonych  i  sprzężonych  ze  sobą  procesów 
politycznych,  ekonomicznych  i  społecznych  o  zasięgu  zarówno  narodowym,  jak  

i  ponadnarodowym.  Prezentowane  niżej  interesy  narodowe  i  cele  strategiczne 
wynikają  z  prognozy  uwarunkowań  zewnętrznych  oraz  wewnętrznych 
kształtowania się środowiska bezpieczeństwa w perspektywie dwudziestu lat oraz 
z oceny Polski jako podmiotu bezpieczeństwa narodowego.  
 

Zapewnienie  bezpieczeństwa  państwa  i  obywateli  jest  konsekwencją 

realizacji  interesów  narodowych,  czyli  uświadomionych  przez  państwo 
egzystencjalnych  potrzeb,  które  wyrażają  dążenia  narodu  (społeczeństwa)  
w  długim  przedziale  czasowym.  Interesy  narodowe  w  dziedzinie 
bezpieczeństwa  w  najbliższych  dwóch  dekadach  będą  niezmienne  
i  oparte  na  całościowej  koncepcji  zintegrowanego  bezpieczeństwa 

państwa, uwzględniającej aspekty polityczno-militarne, ekonomiczne, społeczne 
i  ekologiczne.  Interesy  narodowe  Polski  w  dziedzinie  bezpieczeństwa  
w  perspektywie  dwóch  najbliższych  dekad  będą  obejmować  wymieniony  niżej 
żywotny interes narodowy i ważne interesy narodowe:  
1. Żywotny interes narodowy: dalsze istnienie oraz umacnianie państwa 

polskiego, 

jego 

narodu  i  społeczeństwa 

oraz 

zapewnienie 

bezpieczeństwa  obywateli.  Istnienie  Polski,  rozumianej  jako  podmiot 
składający  się  z  tych  elementów,  wynika  z  egzystencjalnych  potrzeb 
zachowania  jej  tożsamości  politycznej  jako  suwerennego,  demokratycznego  

i  sprawnego  oraz  integralnego  terytorialnie  państwa,  tożsamości  narodowej 

 

7 

Polaków, 

rozwijającego 

się 

społeczeństwa 

obywatelskiego 

oraz 

bezpieczeństwa  obywateli.  Żywotny  interes  narodowy  Polski  zawiera  zatem 
ogólne  i  długookresowe  cele  oraz  wartości  istotne  dla  naszego  państwa  jako 
instytucji,  narodu  oraz  społeczeństwa  i  pojedynczych  obywateli.  Chodzi  więc  
o  zapewnienie  jak  najdłuższego  trwania  więzi  państwowych,  narodowych  
i  społecznych.  W  interesie  Polski  jest  istnienie  na  arenie  międzynarodowej 
jako  państwa  suwerennego,  o  niezagrożonej  integralności  terytorialnej, 
spójnej  tożsamości,  demokratycznym,  stabilnym  i  sprawnie  funkcjonującym 
systemie społeczno-politycznym.  

2.  Ważny  interes  narodowy:  zrównoważony  rozwój  państwa,  narodu  

i  społeczeństwa  polskiego,  w  oparciu  o  wartości  demokratyczne,  

w  warunkach  globalizacji  i  rosnącej  konkurencji  w  świecie.  Rozwój  ten 
powinien  być  kompleksowy  i  zapewniać

 

ochronę  środowiska  naturalnego. 

Powinien  dostarczać  zasobów  i  zdolności  do  zapewnienia  istnienia  ww. 
atrybutów  polskiej  państwowości,  oraz  podnoszenia  jakości  życia  obywateli, 
których potrzeby i aspiracje stale rosną.  

3.  Ważny  interes  narodowy:  silna  pozycja  Polski  w  stabilnym  

i  przyjaznym  środowisku  międzynarodowym,  w  którym  Polska  i  Polacy 
będą  się  cieszyć  poczuciem  bezpieczeństwa.  Potrzeba  ta  składa  się  z  dwóch 
podstawowych  części,  po  pierwsze  –  wyraża  dążenie  do  utrzymania  

i zwiększenia gwarancji, że nasze bezpieczeństwo narodowe jest wzmacniane 
przez  sojuszników  (z  NATO  i  Unii  Europejskiej),  a  po  drugie  –  zakłada,  że 
stabilizować je będzie partnerska współpraca ze wszystkimi sąsiadami, w tym 
z Rosją, oraz ze wszystkimi głównymi graczami na arenie  międzynarodowej. 
Silna  pozycja  międzynarodowa  Polski  zwiększy  jej  możliwości  umacniania 
własnego bezpieczeństwa, a także pozwoli na odgrywanie bardziej znaczących 
ról międzynarodowych.  

 

Cele 

strategiczne 

w 

dziedzinie 

bezpieczeństwa 

stanowią 

skonkretyzowaną  projekcję interesów narodowych w dziedzinie bezpieczeństwa, 

dostosowaną do istniejących w prognozowanym okresie warunków i okoliczności, 
występujących wewnątrz państwa i w środowisku międzynarodowym.  

Nadrzędnym  celem  strategicznym  polityki  bezpieczeństwa  Polski 

będzie  zapewnienie  korzystnych  warunków  dla  realizacji  wszystkich  interesów 
narodowych poprzez przeciwdziałanie zewnętrznym i wewnętrznym zagrożeniom, 
podejmowanie  istniejących  wyzwań,  redukowanie  ryzyka  oraz  umiejętne 

 

8 

wykorzystanie  pojawiających  się  szans.  Cel  ten  stoi  przed  organami  państwa, 

które są odpowiedzialne za zapewnienie bezpieczeństwa narodowego Polski. Jego 
realizacja  implikuje  osiągnięcie  niżej  wymienionych  prognozowanych  celów 
strategicznych.  

Prognozowanymi  strategicznymi  celami  Polski  w  dziedzinie  bezpieczeństwa 

w perspektywie najbliższych dwudziestu lat będą: 

1.  Wzmocnienie 

potencjału 

obronno-ochronnego 

oraz 

zwiększenie  jego  kompatybilności  z  potencjałem  sojuszników  
i partnerów z NATO i UE. Cel ten obejmuje działania mające na celu 
zapewnienie skutecznej obrony w układzie narodowym i sojuszniczym, 
udział w operacjach poza terytorium NATO, a także działania na rzecz 

zapewnienia 

spójności 

i 

efektywności 

Wspólnej 

Polityki 

Bezpieczeństwa  i  Obrony  Unii  Europejskiej,  która  powinna  być 
kompatybilna z koncepcją strategiczną NATO. 

2.  Wzmocnienie  bezpieczeństwa  publicznego,  w  tym  stworzenie 

sprawnego 

i 

zintegrowanego 

systemu 

ratownictwa, 

skutecznego 

systemu 

przewidywania, 

ostrzegania  

i  likwidowania  klęsk  żywiołowych  oraz  katastrof.  Zapewnienie 
bezpieczeństwa  wewnętrznego  jest  priorytetem  działalności  struktur 
państwa.  Działalność  ta  ma  na  celu  utrzymanie  zdolności  do 

reagowania  w  sytuacji  wystąpienia  zagrożeń  bezpieczeństwa 
publicznego,  ochronę  porządku  prawnego,  zdrowia  i  życia  obywateli 
oraz  majątku  narodowego  przed  bezprawnym  działaniem,  a  także 
likwidację  skutków  klęsk  żywiołowych,  katastrof  naturalnych  
i przemysłowych lub awarii technicznych. 

3.  Zapewnienie  bezpieczeństwa  energetyczno-klimatycznego. 

Zasadnicze  znaczenie  ma  nie  tyle  poszukiwanie  alternatywnych 
dostawców  ropy  naftowej  i  gazu  ziemnego,  co  zwiększenie  energii  
z  własnych  zasobów.  Takie  możliwości  istnieją  w  postaci  gazyfikacji 

węgla  kamiennego  oraz  ewentualnego  wydobycia  gazu  z  łupków 
skalnych,  jeśli  prowadzone  poszukiwania  geologiczne  potwierdzą 
szacowane  zasoby,  które  umożliwią  jego  opłacalne  wydobycie. 
Polityka  energetyczna  Polski  powinna  być  skorelowana  z  ochroną 
środowiska,  w  tym  ochroną  klimatu,  oraz  wkomponowana  w  politykę 
energetyczną i klimatyczną Unii Europejskiej. 

 

9 

4.  Udoskonalenie  rozwiązań  systemowych  dla  przeciwdziałania  

i  zwalczania  terroryzmu  oraz  zagrożeń  informacyjnych. 
Istotnym  zagrożeniem  dla  Polski,  ale  także  dla  innych  państw,  jest 
terroryzm  międzynarodowy,  co  może  wiązać  się  z  udziałem  Polski  
w  prowadzonych  przez  NATO  lub  Unię  Europejską  operacjach 
stabilizacyjnych lub pokojowych. Szczególnie narażone na akty terroru 
są  polskie  kontyngenty  wojskowe  lub  komponenty  cywilne  biorące 
udział  w  takich  operacjach.  Współcześnie  realne  są  też  zagrożenia 
bezpieczeństwa, które mogą zaistnieć w cyberprzestrzeni, skierowane 
przeciwko  systemom  i  sieciom  teleinformatycznym.  Ataki  takie, 
skierowane szczególnie przeciwko obiektom infrastruktury krytycznej, 

mogą  spowodować  znaczące  zakłócenia  w  funkcjonowaniu  systemów 
gospodarczo-finansowych  i  obronnych  Polski,  UE  oraz  NATO. 
Zagrożenia  te  mogą  mieć  charakter  sieciowy,  zarówno  zewnętrzny, 
jak i wewnętrzny. 

Cele strategiczne 1 -  4 realizowane będą w ramach żywotnego, pierwszego 

interesu narodowego. 

5.  Zwiększenie  innowacyjności,  efektywności  i  konkurencyjności 

gospodarki  oraz  zapewnienie  stabilności  finansowej  państwa. 
Rozwój  gospodarczy  powinien  być  oparty  na  wiedzy  oraz 

nowoczesnych  technologiach  tak,  aby  Polska  mogła  skutecznie 
konkurować  na  rynku  światowym;  będzie  to  możliwe  przy  wydatnym 
zwiększeniu  nakładów  finansowych  na  badania  i  rozwój  tak,  aby 
osiągnąć  średnią  państw  wysokorozwiniętych.  Dofinansowanie  nauki  
i  prac  wdrożeniowych  zwiększać  będzie  możliwości  unowocześniania 
potencjału 

obronno-ochronnego 

państwa 

i 

całego 

systemu 

bezpieczeństwa  narodowego,  a  przy  tym  będzie  służyć  rozwojowi 
społeczno-gospodarczemu  kraju.  Niezwykle  istotne  jest  również 
podjęcie  działań  mających  na  celu  zreformowanie  finansów 

publicznych i przez to zapewnienie stabilności finansowej państwa. 

6.  Ochrona  środowiska  i  zasobów  naturalnych.  Zagrożenia 

ekologiczne  będą  związane  głownie  z  zapóźnieniami  w  rozwoju 
gospodarczym  Polski.  Wywierają  one  negatywny  wpływ  na  warunki 
życia  ludzi,  są  przyczyną  skażenia  środowiska  i  wielu  chorób. 
Zagrożenia  te  należy  zmniejszać  poprzez  wdrożenie  standardów 

 

10 

europejskich  w  sferze  polityki  ekologicznej.  Niezbędne  też  jest 

racjonalne gospodarowanie zasobami naturalnymi i ich ochrona przed 
nadmierną (rabunkową) eksploatacją. 

7.  Wprowadzenie 

efektywnej 

polityki 

prorodzinnej 

oraz 

wypracowanie 

polityki 

migracyjnej. 

Niezwykle 

ważnym 

elementem wpływającym na rozwój gospodarczo-społeczny Polski jest 
czynnik  demograficzny.  Obecny  niewielki  przyrost  naturalny  
w  następnych  latach  nadal  będzie  się  zmniejszać,  co  wymusza 
konieczność  prowadzania  bardziej  efektywnej  polityki  prorodzinnej 
oraz,  w  niedługim  okresie,  otwarcia  na  imigrantów  i  wypracowania 
polityki  imigracyjnej,  a  także  polityki  wobec  Polaków  wyjeżdżających 

do  pracy  za  granicą.  Istotne  jest  również  jak  najszybsze  stworzenie 
sprzyjających  warunków  do  powrotu  do  naszego  kraju  potomków 
polskich emigrantów i przesiedleńców.  

W ramach ważnego, drugiego interesu narodowego realizowane będą cele 

strategiczne  nr  5  –  7,  a  także  cele  strategiczne  3  –  4  (wspólne  dla  pierwszego  
i drugiego interesu narodowego).  

8.  Umocnienie  solidarności  sojuszniczej,  pozycji  oraz  roli  Polski  

w NATO i Unii Europejskiej.

 

W tym celu niezbędne jest działanie na 

rzecz  konsolidacji,  współdziałania  i  dalszego  rozszerzania  tych 

organizacji,  dalsze  wzmacnianie  integracji  europejskiej  przy 
zachowaniu  tożsamości  państw  narodowych,  pogłębianie  jednolitego 
rynku europejskiego, przystąpienie Polski do strefy euro oraz aktywne 
włączenie  się  w  realizację  wzmocnionej  Traktatem  z  Lizbony  unijnej 
Wspólnej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony. W zacieśnianiu stosunków 
z  partnerami  europejskimi  szczególną  rolę  powinny  odgrywać  relacje  
z  Francją  i  Niemcami,  w  tym  umacnianie  Trójkąta  Weimarskiego.  
W interesie Polski jest utrzymywanie i zacieśnianie bliskich stosunków 
ze  Stanami  Zjednoczonymi  Ameryki  Północnej  oraz  obecność  tego 

mocarstwa  w  Europie.  Należy  przy  tym  kierować  się  naszymi 
interesami narodowymi i szukać zbieżności z interesami USA. 

9.  Rozwijanie bliskiej współpracy ze wszystkimi sąsiadami, w tym 

rozwijanie partnerskich stosunków z Rosją oraz wspomaganie 
europejskich  aspiracji  wschodnich  sąsiadów.  Bez  ułożenia 
stosunków  z  Rosją  nie  będzie  możliwe  pełne  zagwarantowanie 

 

11 

naszego  bezpieczeństwa  narodowego  oraz  zwiększenie  pozycji  Polski 

wśród  sojuszników  i  partnerów,  a  także  efektywne  zwiększenie  ról 
odgrywanych  na  arenie  międzynarodowej.  W  stosunkach  z  Rosją 
należy  oddzielić  kwestie  historyczne  i  ich  wyjaśnianie  od  bieżących 
stosunków  politycznych  i  gospodarczych,  dążyć  do  przezwyciężenia 
wzajemnych  uprzedzeń  i  obaw  oraz  przyjąć  bardziej  pragmatyczną,  
a  przez  to  racjonalną  politykę.  Należy  też  wspomagać  europejskie 
aspiracje wschodnich sąsiadów. 

10.  Aktywizowanie  działań  w  ramach  ugrupowań  globalnych, 

regionalnych  i  subregionalnych  oraz  rozwijanie  współpracy  ze 
wschodzącymi  mocarstwami.  Aktywizowanie  działań  w  ramach 

ugrupowań  subregionalnych,  zwłaszcza  Grupy  Wyszehradzkiej  i  Rady 
Państw Morza Bałtyckiego, jest sposobem na zacieśnianie współpracy 
z  państwami  Europy  Środkowej  i  wzmacnianie  swojej  pozycji  w  tym 
regionie.  Niezbędna  też  jest  ściślejsza  współpraca  w  ramach  OBWE, 
gdyż  instytucja  ta  jest  doskonałym  forum  dialogu  i  konsultacji  
z  krajami  pozostającymi  poza  UE  i  NATO,  Rosją  oraz  innymi 
państwami  poradzieckimi.  Może  służyć  jako  instrument  kształtowania 
bezpieczeństwa 

kooperatywnego 

w 

strefie 

euroatlantyckiej. 

Współpraca  z  mocarstwami  wschodzącymi  ma  ważne  znaczenie  ze 

względu na rozwój społeczno-gospodarczy Polski.  

11. Aktywne 

włączanie 

się 

w 

działania 

społeczności 

międzynarodowej 

na 

rzecz 

rozwiązywania 

konfliktów, 

kryzysów  i  problemów  globalnych  oraz  regionalnych.  Działania 
te  powinny  mieć  na  celu  stabilizowanie  sytuacji  w  regionach 
konfliktowych, 

zwalczanie 

terroryzmu 

międzynarodowego  

i  przestępczości  zorganizowanej,  pomoc  państwom  znajdującym  się  
w 

trudnej 

sytuacji 

społeczno-gospodarczej, 

wspieranie 

demokratycznych  przemian  politycznych  oraz  podejmowanie  działań 

na  rzecz  ochrony  środowiska  naturalnego.  Warto  rozważyć  powrót 
Polski do operacji pokojowych ONZ. 

 

W ramach ważnego, trzeciego interesu narodowego realizowane będą cele 

strategiczne nr 8 -11.  

Zależności  między  prognozowanymi  interesami  narodowymi  a  celami 

strategicznymi w dziedzinie bezpieczeństwa prezentowane są na rys. 1.2. 

12 

 

I

I

N

N

T

T

E

E

R

R

E

E

S

S

Y

Y

 

 

N

N

A

A

R

R

O

O

D

D

O

O

W

W

E

E

 

 

Aktywne włączanie się w działania społeczności międzynarodowej na rzecz rozwiązywania 

konfliktów, kryzysów i problemów globalnych 

1. Interes żywotny 

3. Interes ważny 

2. Interes ważny 

Dalsze  istnienie  oraz  umacnianie 
państwa  polskiego,  jego  narodu  i 
społeczeństwa  oraz  zapewnienie

 

bezpieczeństwa obywateli

 

Zrównoważony rozwój państwa, 
narodu i społeczeństwa polskiego  
w oparciu o wartości 

demokratyczne 

 

Silna pozycja Polski w stabilnym i 
przyjaznym

 

środowisku 

międzynarodowym

 

 

N

N

a

a

d

d

r

r

z

z

ę

ę

d

d

n

n

y

y

 

 

c

c

e

e

l

l

 

 

s

s

t

t

r

r

a

a

t

t

e

e

g

g

i

i

c

c

z

z

n

n

y

y

:

:

 

 

Z

Z

a

a

p

p

e

e

w

w

n

n

i

i

e

e

n

n

i

i

e

e

 

 

k

k

o

o

r

r

z

z

y

y

s

s

t

t

n

n

y

y

c

c

h

h

 

 

w

w

a

a

r

r

u

u

n

n

k

k

ó

ó

w

w

 

 

d

d

l

l

a

a

 

 

r

r

e

e

a

a

l

l

i

i

z

z

a

a

c

c

j

j

i

i

 

 

w

w

s

s

z

z

y

y

s

s

t

t

k

k

i

i

c

c

h

h

 

 

i

i

n

n

t

t

e

e

r

r

e

e

s

s

ó

ó

w

w

 

 

n

n

a

a

r

r

o

o

d

d

o

o

w

w

y

y

c

c

h

h

 

 

Wzmocnienie potencjału obronno-ochronnego oraz zwiększenie jego kompatybilności z 

potencjałem sojuszników i partnerów z NATO i UE 

Zapewnienie bezpieczeństwa energetyczno-klimatycznego   

Wzmocnienie bezpieczeństwa publicznego oraz zapewnienie sprawnego i zintegrowanego  
systemu ratownictwa, skutecznego systemu przewidywania, ostrzegania i likwidowania klęsk 

żywiołowych oraz katastrof  

Udoskonalenie  rozwiązań systemowych dla przeciwdziałania i zwalczania terroryzmu oraz 

zagrożeń informacyjnych 

Ochrona środowiska i zasobów naturalnych 

Wprowadzenie efektywnej polityki prorodzinnej oraz wypracowanie polityki migracyjnej 

Umocnienie solidarności sojuszniczej, pozycji oraz roli Polski w NATO i UE  

Rozwijanie bliskiej współpracy ze wszystkimi sąsiadami, w tym rozwijanie partnerskich stosunków 

z  Rosją oraz wspomaganie europejskich aspiracji wschodnich sąsiadów 

Aktywizowanie działań w ramach ugrupowań globalnych, regionalnych i subregionalnych  

oraz rozwijanie współpracy ze wschodzącymi mocarstwami

  

    oraz rozwijanie współpracy z nowymi wschodzącymi mocarstwami, w tym mocarstwami regionalnymi 

 

C

C

E

E

L

L

E

E

 

 

S

S

T

T

R

R

A

A

T

T

E

E

G

G

I

I

C

C

Z

Z

N

N

E

E

 

 

Zwiększenie innowacyjności,  efektywności i konkurencyjności gospodarki oraz zapewnienie 

stabilności finansowej państwa 

Rys. 1.2. Interesy narodowe i cele strategiczne Polski w dziedzinie bezpieczeństwa w perspektywie dwudziestu lat 

13 

 

1.4.4. 

Podsumowanie 

 

Obecnie  Polska  jest  krajem  demokratycznym  i  suwerennym.  Jest  też 

krajem  bezpieczniejszym  niż  kiedykolwiek  w  swojej  historii.  Z  punktu  widzenia 
zintegrowanego  bezpieczeństwa  najistotniejszym  jest  członkostwo  w  Sojuszu 
Północnoatlantyckim  oraz  w  Unii  Europejskiej.  Dzięki  temu  Polska  jest  częścią 
zachodniej  demokracji,  a  członkostwo  w  tych  organizacjach  umożliwia 
współpracę z krajami partnerskimi w oparciu o wspólne wartości.  

 

Nie  oznacza  to,  że  w  najbliższych  latach  Polska  będzie  funkcjonowała  

w  zupełnie  bezpiecznym  środowisku.  Zagrożeniami  zewnętrznymi  mogą  być 
lokalne  lub  regionalne  konflikty,  terroryzm  międzynarodowy,  niekontrolowana 
proliferacja  broni  masowego  rażenia  czy  uzależnienie  polskiej  gospodarki  od 
dostaw  surowców  energetycznych  z  jednego  źródła.  W  dobie  globalizacji 
zagrożeniem  dla  finansów  i  polskiej  gospodarki  mogą  być  kryzysy,  powstające  
w  innych  państwach  czy  regionach.  Zagrożeniami  wewnętrznymi  mogą  być 
działania  powodujące  naruszenie  porządku  prawnego,  zdrowia  i  życia  obywateli 
oraz klęski żywiołowe, katastrofy naturalne i przemysłowe lub awarie techniczne. 

Zjawiskiem negatywnym jest też pogłębiający się niż demograficzny czy skażenie 
środowiska  naturalnego.  Również  polska  infrastruktura,  zwłaszcza  drogowa  
i kolejowa, która odbiega od standardów europejskich, niesie zagrożenia w ruchu 
drogowym i kolejowym. Uwarunkowania te mają bezpośredni wpływ na interesy 
narodowe i cele strategiczne w dziedzinie bezpieczeństwa. 
 

Współczesne  interesy  narodowe  i  cele  strategiczne  w  dziedzinie 

bezpieczeństwa  zdefiniowane  są  w  „Strategii  bezpieczeństwa  narodowego 
Rzeczpospolitej Polskiej” z 2007 roku. Interesy narodowe podzielono na żywotne, 
ważne  i  inne  istotne.  Podział  ten  powoduje  jednak  pewnego  rodzaju 

rozdrobnienie interesów narodowych i lepszym rozwiązaniem byłoby ograniczenie 
ich  liczby  oraz  wyodrębnienie  tylko  żywotnego  oraz  ważnych  interesów 
narodowych. W odniesieniu do celów strategicznych w dziedzinie bezpieczeństwa, 
wyróżniono  nadrzędny  cel  strategiczny  oraz  dziesięć  głównych  celów 
strategicznych, które nie są w pełni skorelowane z interesami narodowymi. 

Niektóre zapisy zawarte w „Strategii...” zawierają pewne niedopowiedzenia 

i obawy, nie określono w nich np. jakiej Unii Europejskiej i jakiego NATO chcemy 
w przyszłości, jak kształtować polską aktywność w tym obszarze, jak kształtować 
nasze  stosunki  z  sąsiadami.  Jako  kraj  sukcesu  w  transformacji  ustrojowej 

14 

 

możemy  być  dumni  z  naszych  dokonań  i  z  wiarą  we  własne  siły  stawiać  sobie 
nowe  ambitne  cele.  Dlatego  zweryfikowano  i  zredefiniowano  interesy  narodowe  
i cele strategiczne w dziedzinie bezpieczeństwa na najbliższe dwadzieścia lat. 
 

W  ujęciu  prognostycznym,  w  perspektywie  20  lat,  na  bezpieczeństwo 

Polski będą oddziaływać procesy zarówno w jej otoczeniu, jak i procesy globalne. 
Nowe  wyzwania  w  obszarze  bezpieczeństwa  są  konsekwencją  złożonych 
oddziaływań  politycznych,  ekonomicznych  i  społecznych  o  zasięgu  narodowym  

i międzynarodowym. Zagrożenia bezpieczeństwa, które występują obecnie, będą 
też  występować  w  przyszłości,  mogą  się  też  pojawić  nowe,  niebezpieczne 
zjawiska.

 

 

 

Uwarunkowania bezpieczeństwa rozpatrywane w perspektywie dwudziestu 

lat  wskazują,  że  niezbędne  jest  budowanie  systemu  zintegrowanego 
bezpieczeństwa  narodowego,  osnową  którego  będą  interesy  narodowe  i  cele 
strategiczne w dziedzinie bezpieczeństwa. Zapewnienie bezpieczeństwa państwa  
i  obywateli  będzie  konsekwencją  realizacji  interesów  narodowych,  czyli 
uświadomionych  przez  państwo  egzystencjalnych  potrzeb,  które  wyrażają 

dążenia  narodu  (społeczeństwa)  w  długim  przedziale  czasowym.  Interesy 
narodowe w dziedzinie bezpieczeństwa w najbliższych dwóch dekadach 
będą  niezmienne  i  oparte  na  całościowej  koncepcji  zintegrowanego 
bezpieczeństwa  państwa. 

Interesy 

narodowe 

Polski 

w 

dziedzinie 

bezpieczeństwa  w  perspektywie  dwóch  najbliższych  dekad  obejmować  będą 
żywotny  interes  narodowy,  którego  osiągnięcie  ma    zapewnić  dalsze  istnienie 
oraz  umacnianie  państwa,  narodu  i  społeczeństwa  polskiego  oraz  zapewnienie 
bezpieczeństwa  obywateli,  a  także  dwa  ważne  interesy  narodowe  obejmujące 
zrównoważony  rozwój  państwa,  narodu  i  społeczeństwa  polskiego,  w  oparciu  

o  wartości  demokratyczne,  w  warunkach  globalizacji  i  rosnącej  konkurencji  
w  świecie  oraz  osiągnięcie  silnej  pozycji  Polski  w  stabilnym  i  przyjaznym 
środowisku  międzynarodowym,  w  którym  Polska  i  Polacy  będą  się  cieszyć 
poczuciem bezpieczeństwa.  

  Z  wymienionymi  interesami  narodowymi  ściśle  skorelowane  są  cele 

strategiczne w dziedzinie bezpieczeństwa. Nadrzędnym celem strategicznym 
w  dziedzinie  bezpieczeństwa,  za  którego  realizację  odpowiadają  organy 
państwa odpowiedzialne za bezpieczeństwo narodowe, jest i będzie zapewnienie 
korzystnych  warunków  dla  realizacji  wszystkich  interesów  narodowych.  Jego 

15 

 

realizacja  implikuje  osiągnięcie  prognozowanych  celów  strategicznych,  których 
istota sprowadza się do: 

  Wzmocnienia własnego potencjału obronno-ochronnego. 

  Wzmocnienia bezpieczeństwa publicznego. 

  Zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego państwa. 

  Udoskonalenia  rozwiązań  systemowych  dla  przeciwdziałania  i  zwalczania 

terroryzmu oraz zagrożeń informacyjnych. 

  Zwiększenia innowacyjności, konkurencyjności i efektywności gospodarki. 

  Ochrony środowiska i zasobów naturalnych. 

  Wprowadzenia  efektywnej  polityki  prorodzinnej  oraz  wypracowania  polityki 

migracyjnej. 

  Umocnienia  solidarności  sojuszniczej,  pozycji  oraz  roli  Polski  w  NATO  i  Unii 

Europejskiej. 

  Rozwijania  bliskiej  współpracy  ze  wszystkimi  sąsiadami  oraz  wspomagania 

europejskich aspiracji wschodnich sąsiadów. 

  Aktywizowania  działań  w  ramach  ugrupowań  globalnych,  regionalnych  

i subregionalnych oraz rozwijania współpracy ze wschodzącymi mocarstwami. 

  Aktywnego  włączania  się  w  działania  na  rzecz  rozwiązywania  konfliktów, 

kryzysów i problemów globalnych oraz regionalnych.