Źródła i wykładnia prawa 

 

Prawo finansowe

 

Studia podyplomowe dla Kandydatów na 
Doradców Podatkowych 

dr Krzysztof Biernacki 

Katedra Finansów 
Wrocław, 23.10.2011 

dr Krzysztof Biernacki 

  

System prawa 

 
Prawo jest: 

 

- Zespołem norm generalnych i abstrakcyjnych; 
- Opatrzonych sankcją skupioną realizowaną w ramach 

przymusu administracyjnego (państwowego); 
 
 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Źródła prawa 

Źródła powszechnie obowiązujące (art. 87 
Konstytucji): 
Konstytucja, 
Ustawy,  
Ratyfikowane umowy międzynarodowe, 
Rozporządzenia, 
Akty prawa miejscowego. 

Akty wspólnotowe? 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Źródła prawa – prawo podatkowe 

Ustawowy zakres regulacji (art. 217 Konstytucji): 
 

Nakładanie podatków, innych danin publicznych, 

określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i 

stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i 

umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od 

podatków następuje w drodze ustawy 

 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Promulgacja 

• Ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i 

niektórych innych aktów prawnych z 20 lipca 2000 
roku: 

- Niezwłoczne ogłoszenie w publikatorze; 
- Zasadą jest obowiązywanie aktu 14 od dnia jego 

ogłoszenia; 

- Można nadać aktowi wsteczna moc obowiązującą, 

jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego 
nie stoją temu na przeszkodzie; 
 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Norma prawna 

  

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

 
 
  HIPOTEZA 

               DYSPOZYCJA 

                  SANKCJA 

dr Krzysztof Biernacki 

Rodzaje wykładni ze względu na osobę 

• Autentyczna - przez prawodawcę 
• Formalna - przez organy państwa 
• Legalna - przez organ upoważniony przez 

prawodawcę 

• Operatywna - przez organ stosujący prawo (np. sądy) 
• Doktrynalna - przez przedstawiciela nauk 

prawniczych 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Rodzaje wykładni ze względu na metodę 

 

• Wykładnia językowa 

 

• Wykładnia systemowa 

 

• Wykładnia celowościowa 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Wykładnia językowa 

• SEMANTYKA: 
• Definicje legalne 

 

• SYNTAKTYKA 
• Spójniki (i, lub, oraz, bądź) 

 

• Partykuły (może, należy) 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Wykładnia językowa - dyrektywy 

• Użytym w tekście aktu prawnego zwrotom należy nadawać znaczenie 

potoczne, chyba że ustawodawca zastrzegł inne znaczenie; 

• Bez umotywowanych racji nie należy identycznym sformułowaniom w tym 

samym akcie prawnym nadawać różnych znaczeń. 

• Należy ustalać znaczenie przepisów prawnych w taki sposób, by żadne 

fragmenty nie okazały się zbędne, wypowiedź powinna być traktowana 
jako pewna całość 

• Jeżeli określony termin należy do terminów specyficznych w określonej 

dziedzinie wiedzy, to należy przyjąć, iż termin ten ma takie znaczenie, jak 
w tych dziedzinach(domniemanie znaczenia specjalnego) 

• Tam gdzie rozróżnień nie wprowadza sam prawodawca, tam nie wolno ich 

wprowadzać interpretatorowi 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Wykładnia systemowa 

 

• Wykładnia systemowa wewnętrzna; 

 

• Wykładnia systemowa zewnętrzna; 

 

• Klauzule generalne; 

 
 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Wykładnia systemowa - dyrektywy 

• Należy przyjąć, iż interpretowany przepis został celowo umieszczony w 

określonej części aktu normatywnego; 

• interpretując normy należy mieć na względzie ich strukturę 

hierarchiczną; 

• normy prawa wewnętrznego powinny być interpretowane w zgodzie z 

normami prawa europejskiego 

• interpretacja norm polskiego prawa podatkowego powinna być zgodna 

z normami prawa międzynarodowego 

• nie należy interpretować przepisów tak aby były one sprzeczne z 

innymi przepisami 

• nie wolno interpretować przepisów prawa w sposób prowadzący do luk 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Wykładnia celowościowa - dyrektywy 

 

• Interpretacja powinna uwzględniać cel wprowadzanej 

regulacji; 

• Przepis stanowi wyraz zamierzeń ustawodawcy w zakresie i 

sposobie regulowania określonej materii; 
 

ALE 
• Wykładnia nie może wykraczać poza sens słów i rozumienie 

przepisu przyjęte w ramach wykładni językowej. 
 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Luka prawna 

• Rodzaje luk: 

 

• rzeczywiste - faktyczny brak regulacji; polegają na 

proceduralnej niekompletność regulacji, która utrudnia 
podjęcie decyzji w zakresie zastosowania przepisu;  
 

• pozorne polegają na ujemnej ocenie faktu, że pewne sprawy 

nie są uregulowane lub sformułowanie danego przepisu jest 
mało precyzyjne 

•  

 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Reguły wnioskowań prawniczych 

 argumentum a contrario – wnioskowanie z przeciwieństwa; 

 argumentum a simile – wnioskowanie z podobieństwa; 

 argumentum a fortiori : 

– a minori ad maius - wnioskowanie z mniejszego na większe 
– a maiori ad minus - wnioskowanie z większego na mniejsze 

 

 

 

 
 

Źródła i wykładnia prawa 

dr Krzysztof Biernacki 

dr Krzysztof Biernacki 

Źródła i wykładnia prawa 

 

DZIĘKUJĘ 

 

Prawo finansowe

 

dr Krzysztof Biernacki