1.# Badanie#odporności#na#zmęczenie#
!
Wynikiem! pojedynczego! badania! zmęczeniowego! jest! liczba! cykli! obciążeń́! aż! do!
wystąpienia! zniszczenia! (N)! przy! żądanej! amplitudzie! naprężeń(! ).! Uzyskane! wyniki! z!
wielu!próbek!przy!różnych!wartościach! !służą!do!sporządzenia!wykresu!zależności!N!od!
!W! przypadku! stali,! poniżej! pewnej! amplitudy! naprężeń,! próbka! nie! ulega! zniszczeniu!
nawet! przy! bardzo! dużej! liczbie! cykli.! Tę! graniczną! amplitudę̨! naprężeń! nazywamy!
wytrzymałością̨!zmęczeniową̨.!W!przypadku!innych!stopów!amplituda!naprężeń!maleje!ze!
wzrostem!liczby!cykli!powodujących!zniszczenie.!!
2.! Stopy#miedzi#(podział,#charakterystyka)!
Stopami# miedzi! nazywa! się̨! stopy,! w! których! metalem! podstawowym! (głównym!
składnikiem)!jest!miedź,!z!wyjątkiem!stopów!zawierających!złoto!lub!srebro,!które!uważa!
się̨!za!stopy!złota!lub!srebra,!jeśli!zawartość́!tych!metali!wynosi!co!najmniej!10%.!Wyróżnia!
się̨!następujące!stopy!miedzi:! a)mosiądze,#b)#brązy#c)#miedzionikle!
! Mosiądze! stosowane! są̨! na! wszelkiego! rodzaju! części! maszyn,! armatury,! silników! itd.! Z!
mosiądzów! dwuskładnikowych! wykonuje! się! rurki! włoskowate! i! chłodnicowe,! wężownice,!
membrany! manometrów,! łuski! amunicyjne,! części! tłoczne! i! kute. Mosiądze! ołowiowe! są!
przeznaczone! na! części! obrabiane! skrawaniem! i! dla! przemysłu! zegarowego,! mosiądze!
specjalne,!zależnie!od!składu!chemicznego!R!na!rury!wymienników!ciepła,!elementy!aparatury,!
elementy!ślizgowe!itp.! Mosiądze!wysokoniklowe!są!przeznaczone!do!wyrobów!przedmiotów!
artystycznych,! naczyń! stołowych,! widelców,! łyżek! (jako! imitacja! srebra),! części!
sprężynujących! aparatów,! elementów! głębokotłocznych. Z! cynowych! brązów! odlewniczych!
wytwarza!się!wszelkiego!rodzaju!armaturę!wodną!i!parową,!panewki!do!łożysk!ślizgowych,!
odlewy!artystyczne!i!inne!o!skomplikowanym!kształcie.!
3.# Wykres#feBfe3c#
4.# Stale#narzędziowe#
#
Stale#narzędziowe!są!stopami!przeznaczonymi!na!narzędzia!tj.!przedmioty!służące!
do!rozdzielania!i!rozdrabniania!materiałów!bądź!nadawania!kształtu!przez!obróbkę!
skrawaniem!lub!przez!przeróbkę!plastyczną,!a!także!stopami!przeznaczonymi!na!
przyrządy!pomiarowe!używane!w!masowej!produkcji!–!sprawdziany,!a!ponadto!
uchwyty,!klucze!itp.!Różnorodność!warunków!pracy!narzędzi!stwarza!konieczność!
zróżnicowania!wymagań!stawianych!stalom!narzędziowym,!jednakże!we!wszystkich!
przypadkach!zawsze!dąży!się!do!osiągnięcia!największej!trwałości!narzędzia.!
Stalom!narzędziowym!stawiane!są!następujące!podstawowe!wymagania:!
•!
Wysoka#twardość#(najczęściej!ponad!60!HRC)!–!narzędzie!musi!być!twardsze!od!
obrabianego!materiału,!przy!dostatecznej!ciągliwości!i!odporności!na!pękanie!
•!
Odporność#na#zużycie#ścierne,!zabezpieczające!trwałość!narzędzia!w!warunkach!
tarcia!przy!znacznych!naciskach!jednostkowych,!
•!
Odpowiednia#hartowność,!dla!zapewnienia!niezbędnej!grubości!warstwy!
martenzytycznej,!a!tym!samym!odpowiednich!własności!mechanicznych!na!przekroju!
narzędzia!
•!
Odporność#na#odpuszczające#działanie#podwyższonych#temperatur,!tj.!zdolność!
do!zachowania!wysokiej!twardości!i!odporności!na!ścieranie.!
•!
Dalsze!wymagania!stawiane!stalom!są!zróżnicowane!dla!poszczególnych!grup!
narzędzi,!jak!np.:!odporność!na!pękanie!w!warunkach!cyklicznych!zmian!temperatury!
i!obciążeń!dynamicznych!(narzędzia!kuźnicze!do!przeróbki!plastycznej!na!gorąco!
stali!i!stopów!metali!nieżelaznych!oraz!kokili!odlewniczych),!stabilność!wymiarów!
