AKTY PRAWNE
UNII EUROPEJSKIEJ
AKTY PRAWNE
UNII EUROPEJSKIEJ
AKTY PRAWNE UE
Prawo UE mo
Ŝ
na podzieli
ć
na dwie grupy:
• Prawo pierwotne;
• Prawo wtórne (pochodne).
AKTY PRAWNE UE
Prawo pierwotne:
• traktaty zało
Ŝ
ycielskie Wspólnot Europejskich i UE;
• umowy zawarte mi
ę
dzy PC zmieniaj
ą
ce i uzupełniaj
ą
ce
traktaty zało
Ŝ
ycielskie;
• traktaty akcesyjne;
• zał
ą
czniki (w formie protokołów) doł
ą
czone do wy
Ŝ
ej
wymienionych traktatów.
• ogólne zasady prawa UE – szereg zasad prawa UE
wypracowanych na podstawie orzecze
ń
Europejskiego
Trybunału Sprawiedliwo
ś
ci,
które nie zawsze wynikaj
ą
wprost z Traktatów.
• zasady, do których przestrzegania zobowi
ą
zała si
ę
UE
(głównie Europejska Konwencja Praw Człowieka);
AKTY PRAWNE UE
Akty prawne nale
Ŝą
ce do tzw. kategorii
prawa pochodnego (wtórnego)
tworzonego
na podstawie prawa pierwotnego
AKTY PRAWNE UE
Prawo wtórne:
• Rozporz
ą
dzenia,
• Dyrektywy,
• Decyzje,
• Zalecenia,
• Opinie.
Komisja
Europejska
Rada EU
Rada
Europejska
Parlament
Europejski
Trybunał
Sprawiedliwo
ś
ci
Europejski
Trybunał
Obrachunkowy
Europejski Komitet
Ekonomiczno-
Społeczny
Europejski Komitet
Regionów
Decydowanie
Opinie
Wytyczne
Europejski
Bank Centralny
Instytucje of UE
AKTY PRAWNE UE
Rozporz
ą
dzenia (regulations):
•
Najwa
Ŝ
niejsze akty prawne o najszerszym zasi
ę
gu.
•
S
ą
bezpo
ś
rednio stosowane we wszystkich pa
ń
stwach
członkowskich z chwil
ą
ich wej
ś
cia w
Ŝ
ycie.
•
Mog
ą
by
ć
skierowane do nieograniczonej liczby podmiotów,
zarówno do rz
ą
dów, jak i osób fizycznych.
•
Podlegaj
ą
ogłoszeniu w Dzienniku Urz
ę
dowym UE
(Official Journal of the
European Union)
•
W praktyce do rozporz
ą
dze
ń
dodawane s
ą
równie
Ŝ
akty
wykonawcze.
AKTY PRAWNE UE
Dyrektywy (directives):
•
Wytyczaj
ą
wspólny cel do osi
ą
gni
ę
cia; wybór formy i sposobu jego
realizacji nale
Ŝ
y do PC.
•
Podlegaj
ą
ogłoszeniu w Dzienniku Urz
ę
dowym UE.
•
Okres transpozycji podany jest ka
Ŝ
dorazowo w tre
ś
ci dyrektywy –
na ogół od 1-3 lat.
•
Funkcj
ą
dyrektyw nie jest ujednolicanie krajowych porz
ą
dków
prawnych PC, lecz ich harmonizowanie.
•
Adresatami dyrektyw mog
ą
by
ć
wył
ą
cznie pa
ń
stwa członkowskie
UE;
•
Niepełna lub nieterminowa transpozycja podstaw
ą
wniesienia przez KE lub PC skargi do ETS o stwierdzenie
uchybienia zobowi
ą
zaniom wspólnotowym.
•
Mo
Ŝ
liwo
ść
wyst
ą
pienia z post
ę
powaniem roszczeniowym przeciwko własnemu pa
ń
stwu przez osob
ę
fizyczn
ą
lub
osob
ę
prawn
ą
(odpowiedzialno
ść
odszkodowawcza).
AKTY PRAWNE UE
Decyzje (decisions):
•
akty prawa o charakterze indywidualnym i konkretnym
,
co oznacza,
Ŝ
e
ka
Ŝ
da z nich jest skierowana do
ś
ci
ś
le okre
ś
lonego grona adresatów i dotyczy
ś
ci
ś
le okre
ś
lonych
spraw / sytuacji;
•
czasami stosuj
ą
si
ę
do wszystkich PC;
wówczas podlegaj
ą
publikacji w Dzienniku
Urz
ę
dowym UE;
•
wi
ąŜą
w cało
ś
ci tych, do których s
ą
skierowane.
AKTY PRAWNE UE
Zalecenia (recommendations)
:
•
Wyra
Ŝ
aj
ą
stanowisko danej instytucji w konkretnej sprawie lub
dziedzinie.
•
Sugeruj
ą
do
ść
autorytatywnie podj
ę
cie okre
ś
lonych działa
ń
.
•
Nie maj
ą
mocy wi
ąŜą
cej dla adresata.
•
Adresatami mog
ą
by
ć
PC, podmioty prawa oraz instytucje
wspólnotowe.
AKTY PRAWNE UE
Opinie (opinions)
•
zawieraj
ą
okre
ś
lone oceny,
•
nie maj
ą
mocy wi
ąŜą
cej.
Opinie i zalecenia
mo
Ŝ
e wydawa
ć
ka
Ŝ
dy z organów unijnych.
AKTY PRAWNE UE
• Rozporz
ą
dzenia, dyrektywy i decyzje s
ą
wydawane przez
Rad
ę
+ PE, Rad
ę
i Komisj
ę
.
• tzw.
rozporz
ą
dzenia wykonawcze
, s
ą
wydawane przez
KE. W hierarchii aktów prawnych stoj
ą
one ni
Ŝ
ej od
zwykłych rozporz
ą
dze
ń
.
AKTY PRAWNE UE
Zasady przewodnie prawa UE
•
Wy
Ŝ
szo
ść
prawa UE:
prawo UE jest wa
Ŝ
niejsze od krajowego. Gdy wyst
ę
puje konflikt
pierwsze
ń
stwo ma prawo UE.
•
Bezpo
ś
rednie stosowanie:
Postanowienia traktatów i rozporz
ą
dzenia
UE s
ą
bezpo
ś
rednio stosowane. To oznacza,
Ŝ
e prywatni obywatele mog
ą
korzysta
ć
z praw im przyznanych.
Np. Hostessa mo
Ŝ
e wnie
ść
spraw
ę
przeciwko przewo
ź
nikowi
lotniczemu za dyskryminacj
ę
seksualn
ą
.
•
•
Zasada powierzenia kompetencji
Zasada powierzenia kompetencji
”
”
Unia dzia
Unia dzia
ł
ł
a w granicach
a w granicach
kompetencji powierzonych
kompetencji powierzonych
jej przez PC na mocy Traktatu.
jej przez PC na mocy Traktatu.
”
”
Wykonywanie tych kompetencji podlega zasadom pomocniczo
Wykonywanie tych kompetencji podlega zasadom pomocniczo
ś
ś
ci i
ci i
proporcjonalno
proporcjonalno
ś
ś
ci.
ci.
•
•
Zasada pomocniczo
Zasada pomocniczo
ś
ś
ci
ci
•
•
„
„
W dziedzinach, kt
W dziedzinach, kt
ó
ó
re nie nale
re nie nale
Ŝą
Ŝą
do jej wy
do jej wy
ł
ą
ł
ą
cznej kompetencji, Unia
cznej kompetencji, Unia
podejmuje dzia
podejmuje dzia
ł
ł
ania tylko w takim zakresie, w jakim cele
ania tylko w takim zakresie, w jakim cele
zamierzonego dzia
zamierzonego dzia
ł
ł
ania nie mog
ania nie mog
ą
ą
zosta
zosta
ć
ć
osi
osi
ą
ą
gni
gni
ę
ę
te w spos
te w spos
ó
ó
b
b
wystarczaj
wystarczaj
ą
ą
cy przez PC na poziomie centralnym, regionalnym i
cy przez PC na poziomie centralnym, regionalnym i
lokalnym, natomiast z uwagi na rozmiary lub skutki proponowanych
lokalnym, natomiast z uwagi na rozmiary lub skutki proponowanych
dzia
dzia
ł
ł
a
a
ń
ń
mo
mo
Ŝ
Ŝ
liwe jest lepsze ich osi
liwe jest lepsze ich osi
ą
ą
gni
gni
ę
ę
cie na poziomie Unii.
cie na poziomie Unii.
”
”
•
•
Zasada proporcjonalno
Zasada proporcjonalno
ś
ś
ci
ci
„
„
Zakres i forma dzia
Zakres i forma dzia
ł
ł
ania Unii nie wykraczaj
ania Unii nie wykraczaj
ą
ą
poza to, co jest
poza to, co jest
konieczne do osi
konieczne do osi
ą
ą
gni
gni
ę
ę
cia cel
cia cel
ó
ó
w Traktatu.
w Traktatu.
”
”
Przestrzeganie trzech ostatnich zasad poddane jest kontroli
Przestrzeganie trzech ostatnich zasad poddane jest kontroli
Trybuna
Trybuna
ł
ł
u Sprawiedliwo
u Sprawiedliwo
ś
ś
ci
ci
i mog
i mog
ą
ą
stanowi
stanowi
ć
ć
przedmiot
przedmiot
odwo
odwo
ł
ł
ania.
ania.