background image

PRZEŁOM W TERAPII CUKRZYCY TYPU 2 

 

autor: Małgorzata Rzeszutek-Desmond 
 
„Cukrzyca (typu 2) jest choroba odwracalną, poprzez dietę wysokowęglowodanową. Na diecie tej nie 
trzeba  liczyć  kalorii,  mierzyć  czy  ograniczać  porcji  węglowodanów,  i  można  jeść  do  woli  kiedy  się 
chce.” 

To  stwierdzenie  brzmi  jak  połączenie  scenariusza  filmu  science  fiction  i 
reklamy  tzw.  „diety  cud”.  Jednakże,  nie  jest  to  ani  trick  reklamowy  ani 
scenariusz filmowy, a najnowsze odkrycia naukowców amerykańskich. Takich 
rzeczy  dowiad

ują  się  od  niedawna  pacjenci  chorzy  na  cukrzycę  typu  2  pod 

opieką  dr  Barnarda  i  jego  zespołu  z  uniwersytetu  Georga  Washingtona. 
Najnowsze  badania  zrewolucjonizowały  dotychczasową  wiedzę  na  temat 
terapii cukrzycowej. 
 

W  badaniach  ufundowanych  przez  Narodowy  Instytut  Zdrowia  z  USA,  naukowcy  z  Waszyngtonu 
udowodnili,  że  poprzez  odpowiednią  dietę,  każdy  człowiek  z  cukrzyc  Ą  typu  2  (insulinoniezależną) 
może nie tylko kontrolować, ale cofnąć tą chorobę na tyle, żeby w zupełności odstawić lub znacznie 
zredukować leki. W tych badaniach ani wiek, ani waga ani jakikolwiek inny czynnik nie był barierą do 
poprawy.  I  rzeczywiście,  w  terapii  tej  nie  trzeba  liczyć  kalorii,  węglowodanów  i  można  jeść  do  syta. 
Najważniejszym czynnikiem jest nie ilość, ale jakość pokarmów. 
Więc jeśli chorujesz na cukrzycę typu 2, lub masz tę chorobę w rodzinie i chcesz jej zapobiec, to ten 
artykuł jest dla ciebie. 
  

Co to jest Cukrzyca? 

Zacznijmy od podstaw. Glukoza, cukier prosty, jest głównym źródłem energii organizmu. Dostaje się 
do  krwiobieg

u  po  posiłkach,  skąd  za  pomocą  insuliny  udaje  się  prosto  do  naszych  komórek,  żeby 

dostarczyć im energii. Użyjmy tutaj porównania: insulina jest jakby kluczem, który po wpasowaniu do 
zamka,  którym  są receptory  insulinowe  na  naszych  komórkach,  otwiera  go,  i  tym  samym  wpuszcza 
glukozę do komórek. U ludzi z cukrzycą mechanizm ten nie działa jednak sprawnie. 
W cukrzycy typu 1 (CT1) lub insulinozależnej, która często ujawnia się już w dzieciństwie, problemem 
jest zbyt mała ilość lub brak insuliny. 
 
Bardziej powsz

echną odmianą tej choroby jest cukrzyca typu 2 (CT2), insulinoniezależna, zazwyczaj 

ujawniająca się u osób dorosłych. W tym przypadku, we krwi znajdować się może duża ilość insuliny, 
ale komórki jej nie przyjmują (tzw. oporność komórek na insulinę). W wyniku tego, glukoza nie jest 
transportowana  do  komórek  w  odpowiedniej  ilości  i  pozostaje  we  krwi.  Tak  jakby  ktoś  zatkał  nasz 
komórkowy zamek gumą do żucia. 
Główne komplikacje cukrzycy to ryzyko chorób serca, nerek, zaburzeń widzenia, uszkodzenia 
nerwów. 
Pow

yższe badania skupiają się przede wszystkim na CT2, choć nowa terapia jest w stanie zmniejszyć 

komplikacje również w przypadku CT1. 
 

Geny czy styl życia? 

Cukrzyca  częściej  występuje  u  osób  spokrewnionych  gdzie  geny  cukrzycy  zostały  zidentyfikowane. 
Natomiast s

am fakt posiadania tych genów nie skazuje nas automatycznie na tę chorobę. Świadczą o 

tym obserwacje epidemiologiczne. 
 
Wiele społeczeństw Azji, Afryki czy Indian amerykańskich ma wyższą genetyczną podatność na CT2 
niż  osoby  z  Europy  czy  Ameryki  Północnej.  Jednakże  dopóki  zachowują  swój  tradycyjny  styl 
życia,  tj.  dietę  opartą  na  zbożach,  warzywach,  owocach,  z  niskim  udziałem  tłuszczu,  oraz 
regularną aktywność fizyczną, cukrzyca u nich występuje rzadko.
 Choroba ta ujawnia się dopiero 
po  przejęciu  zachodnich  zwyczajów  dietetycznych,  tzw.  „westernizacji  diety”,  czyli  zmniejszeniu 
spożycia warzyw, owoców, i zwiększeniu konsumpcji mięsa, nabiału, olejów i innych przetworzonych 
pokarmów. 
 

background image

Najbardziej jaskrawym przykładem tych trendów są Indianie Pima z Meksyku, którzy chorują na CT2 w 
tym  samym  stopniu,  co  inni  Meksykanie,  natomiast  jak  tylko  przeprowadzą  się  do  USA  ich 
zachorowalność wzrasta 5-krotnie, i jest o wiele wyższa niż reszty Amerykanów. 
W  Malezji,  Singapurze,  Japonii,  Indonezji,  Chinach  wraz  z  rozwojem  ekonomicznym  i  stopniowym 
przejmowaniem zachodniego stylu życia, występowanie cukrzycy wzrasta znacznie szybciej niż wzrost 
średniego wieku społeczeństwa. 
  
Naukowcy są zgodni: epidemia CT2 w krajach rozwijających się jest wynikiem „westernizacji” 
stylu życia.  
 

Tradycyjna Dietetyczna Terapia Cukrzycowa 

 

Do tej pory cukrzyca była uznawana za chorobę nieuleczalną. Tradycyjna terapia dietetyczna, limituje 

węglowodany  (cukry,  makarony,  owoce,  chleb,  itd.),  kalorie  i  pewne  tłuszcze  w  diecie.  Polepsza 
zazwyczaj  s

tan  większości  pacjentów  chorych  na  CT2  jednakże  rezultaty  są  umiarkowane.  Terapia 

ma na celu jedynie zwolnić nieuniknione postępowanie choroby, i pojawianie się nowych komplikacji, 
natomiast  nie  niweluje  przyczyn  choroby 

–  odporności  komórek  na  insulinę,  czyli,  używając  naszej 

analogii,  nie  jest  w  stanie  oczyścić  „zatkanych  zamków  komórkowych”.  Dlatego  też  dieta  dla 
cukrzyków jest zazwyczaj wspomagana lekami. Diety te są ciężkie do przestrzegania. Umiarkowane 
efekty terapeutyczne i wysoki stopień skomplikowania sprawia, ze większość ludzi po pewnym czasie 
przestaje je stosować. 
 

Przełom w Terapii 

Dr  Barnard  i  jego  zespół  zauważyli,  że  typowa  dieta  stosowana  w  terapii  cukrzycy  nie  przypomina 
diety,  którą  spożywają  tradycyjne  społeczeństwa  wiejskich  terenów  Chin,  Japonii,  Tajlandii,  itd.,  u 
których  cukrzyca  CT2  jest  nadal  chorobą  bardzo  rzadką.  Te  społeczeństwa  nie  unikają 
węglowodanów,  wręcz  odwrotnie,  ich  dieta  zawiera  ich  o  wiele  więcej  niż  diety  europejskie  czy 
amerykańskie. Jednocześnie, zawiera mniej tłuszczu i białek. Ponadto, choroby krążenia i pewne typy 
nowotworów, występują tam również niezmiernie rzadko. Jak tylko społeczeństwa te migrują do miast, 
lub  do  USA,  Kanady  czy  Europy,  ryzyko  występowania  chorób  cywilizacyjnych,  w  tym  cukrzycy, 
wzrasta nat

ychmiast, często nawet w pierwszym pokoleniu. 

 
Obserwacja, że cukrzyca staje się bardziej powszechna, im mniejszy udział węglowodanów w diecie, 
sprawiła, że naukowcy z zespołu dr Barnarda doszli do wniosku, że dieta, która limituje węglowodany, 
nie koniecz

nie jest słusznym podejściem w terapii tej choroby. Postawili jednocześnie hipotezę, że nie 

same  węglowodany  są  problemem  w  cukrzycy,  tylko  zdolność  ich  przetwarzania  przez 
organizm.  Co  za  tym  idzie,  jeżeli  naprawi  się  te  zdolność,  tj.  oczyści  się  nasze  „komórkowe 
zamki”, wtedy cukrzyca powinna się cofnąć. 
 
Istota  nowego  podejścia  do  cukrzycy  polega  właśnie  na  oczyszczaniu  naszych  „biologicznych 
zamków”. 
 

Ale jak to zrobić? 

Oprócz  obserwacji  epidemiologicznych,  do  odpowiedzi  na  to  pytanie  posłużyły  naukowcom 
amerykańskim  liczne  badania kliniczne  z  ostatnich 30  lat,  stosujące  w  terapii  CT2 diety  zbliżone do 
tych spożywanych przez wiejską ludność Chin, Japonii, czy Tajlandii. 
 
Jednym  z  pierwszych  było  badanie  naukowców  z  Uniwersytetu  Kentucky  z  1979  roku.  W 
ek

sperymencie  tym  uczestniczyło  20  mężczyzn  z  CT2,  zażywających  przeciętnie  26  insuliny.  Dieta 

eksperymentalna  zawierała dużo  warzyw,  owoców,  nieprzetworzonych  zbóż,  i  była niskotłuszczowa, 
prawie wegańska. Po 16 dniach, ponad połowa mężczyzn na tej diecie mogła przestać brać insulinę. 
Pozostali  zredukowali  insulinę  w  znacznym  stopniu.  Zadziwiająca  w  tym  badaniu  była  szybkość 
wystąpienia  rezultatów.  Już  wtedy  wniosek  badania  opublikowanego  w  American  Journal  of  Clinical 
Nutrition,  był  następujący:  niskotłuszczowa  dieta  semiwegańska,  jest  efektywniejsza  niż  tradycyjne 
dietetyczne podejście w terapii CT2. 
 
W  latach  80-tych  i  90-

tych  badań  wykazujących  niezwykła  skuteczność  niskotłuszczowych  diet 

wegetariańskich pojawiło się wiele. Wobec imponujących rezultatów wszystkich poprzednich studiów, 
amerykański  Narodowy  Instytut  Zdrowia  postanowił  ufundować  następne  badanie,  które  miałoby 

background image

wyjaśnić mechanizm działania tych diet w CT2. Badanie przeprowadzone zostało przez naukowców z 
Uniwersytetem Georga Washingtona i Uniwersytetem Toronto, pod kierownictwem dr Barnarda. 
Jak  i  w  poprzednich  badaniach,  rezultaty  były  zdumiewające.  Przez  22  tygodnie  pacjenci  mogli 
spożywać  nieograniczone  ilości  warzyw,  owoców,  pełnych  ziaren  i  roślin  strączkowych.  Grupa  49 
pacjentów  na  diecie  wegańskiej  została  porównana  do  50  osób  z  grupy  kontrolnej,  stosującej 
tradycyjną  dietę  cukrzycową.  Pod  koniec,  spadek  wskaźnika  stężenia  cukru  we  krwi  (HA1c)  u 
pacjentów  na  diecie  wegańskiej  był  3  razy  większy  niż  u pacjentów  spożywających tradycyjną  dietę 
cukrzycową. Był to efekt silniejszy niż osiągany przez typowe leki diabetyczne! Wśród pacjentów 
w  grupie  wegańskiej,  odnotowano  znaczny  spadek  poziomu  cholesterolu,  oraz  dwa  razy  większy 
spadek wagi ciała, w porównaniu z grupą kontrolną. 
 
Terapia  cukrz

ycy  insulinoniezależnej  za  pomocą  niskotłuszczowej  diety  wegańskiej,  obecnie 

oficjalnie zalecana przez Komitet Medycyny Odpowiedzialnej, jest trzy razy bardziej efektywna 
niż dotychczasowa tradycyjna dieta cukrzycowa polecana przez Amerykańskie Stowarzyszenie 
Osób  Chorych  na  Cukrzycę,  uważana  do  tej  pory  za  najskuteczniejszą.
  Co  więcej,  pacjenci 
biorący  udział  w  tym  badaniu  stwierdzili,  iż  taki  rodzaj  diety  jest  łatwiejszy  do  zaakceptowania  i 
przestrzegania niż tradycyjna dieta terapeutyczna . 
 

Jak to możliwe? 

Po pierwsze,  jest  to dieta wysokobłonnikowa i  niskotłuszczowa,  co prowadzi  do  zredukowania ilości 
spożytych  kalorii,  pomimo  większej  objętości  spożywanych  potraw.  ,  Można  jeść  do  woli,  i  spadek 
wagi ciała i wynikający z tego spadek wskaźnika stężenia cukru we krwi następuje automatycznie. Co 
więcej, zredukowanie tłuszczu, szczególnie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego usprawnia działanie 
insuliny. 
Jednak  przełomową  obserwacją  zespołu  dr  Barnarda  było  to,  że  oporność  na  insulinę  jest 
bezpośrednio  związana  z  akumulacją  lipidów  w  komórkach  naszych  mięśni,  w  skrócie  IMCL 
(intramyocellular  lipids).  Ludzie  genetycznie  predysponowani  do  cukrzycy  mogą  mieć  aż  do  80% 
więcej IMCL niż reszta populacji; dotyczy to nawet nastolatków, których rodzice cierpią na CT2. 
Je

dnakże, okazuje się, że to nie geny, ale spożywana dieta ostatecznie decyduje o poziomie IMCL. 

Akumulacja IMCL jest zależna od poziomu tłuszczu w diecie. Naukowcy wykazali, że już po trzech 
dniach  diety  wysokotłuszczowej  (40-50%  kalorii  z  tłuszczów),  ilość  IMCL  znacznie  wzrasta.  Dla 
porównania,  typowa  polska  dieta  zawiera  około  30-45%  kalorii  pochodzenia  z  tłuszczów. 
Jednocześnie zredukowanie tłuszczów w diecie może dramatycznie wpłynąć na zmianę poziomu tych 
lipidów,  a  co  za  tym  idzie  oporność  na  insulinę,  nawet  u  osób  genetycznie  predysponowanych  lub 
otyłych.  Wracając  do  naszej  analogii,  to  właśnie  te  wewnątrzkomórkowe  lipidy  zatykają  nasze 
komórkowe  zamki,  i  uniemożliwiają  sprawne  działanie  insuliny,  a  niskotłuszczowa  dieta  wegańska 
oczyszcza te zamki. Potw

ierdza to pierwotną hipotezę dr Barnarda o tym, że to nie węglowodany są 

problemem w CT2. 
 

Zasady Nowej Diety w Terapii CT2 

 

1.  Przede  wszystkim  dieta  wegańska,  wyłączająca  wszystkie 

produkty zwierzęce (mięso, ryby, drób, jaja, nabiał) 
Badania wykazały, ze zredukowanie poziomu IMCL w stopniu dającym 
e

fekty w terapii cukrzycy insulinoniezależnej jest możliwe na diecie,  w 

której  poziom  tłuszczu  nie  przekracza  10%  dziennego  kalorycznego 
spożycia. 
 

Spójrzmy  na  procent  kalorii  z  tłuszczu  w  powszechnie 

spożywanych produktach spożywczych: 

żeberka - 65%  

j

abłko - 3% 

hamburger  - 55-65% 

szpinak - 11% 

kurczak pieczony - 36-63 % 

brokuł - 9% 

szarlotka - 60% 

pomidor - 9% 

2 % mleko - 35 % 

soczewica - 3 % 

3,5 % mleko - 50% 

fasolka Kidney  - 3% 

oliwa z oliwek  - 100% 

daktyle - 1 % 

pestki słonecznika - 74% 

kasza gryczana - 8% 

filet z łososia - 50% 

chleb żytni  - 11% 

background image

serek wiejski - 45% 

fasolka Jaś - 2 % 

 
Ponieważ,  procent  kalorii  z  tłuszczu  w  produktach  pochodzenia  zwierzęcego  (mięso,  ryby  i 
nieodtłuszczone produkty nabiałowe) waha się od 20 -90% , te grupy pokarmów się omija. 
 
W powyższym zestawianiu zaskakiwać może zawartość tłuszczu w nabiale. Na większości produktach 
spożywczych zawartość składników odżywczych podana jest w gramach, a nie w procentach kalorii. 
Jest  to  jednak  mylące  dla  przeciętnego  konsumenta,  ponieważ  większość  wagi  w  tych  produktach 
spożywczych  pochodzi  z  wody,  która  nie  posiada  kalorii,  i  zawartość  tłuszczu  jest  zaniżona,  w 
stosunku do rzeczywistego udziału tego składnika w analizie energetycznej. 
 
Jednocześnie unika się odtłuszczonych produktów nabiałowych, ze względu na ich relatywnie wysoką 
zawartość cukru w połączeniu z brakiem błonnika jak i negatywy wpływ białka zwierzęcego na funkcje 
nerek u osób z cukrzyca. 
 
2. Uwaga na oleje roślinne i inne wysokotłuszczowe produkty roślinne 
Po

nieważ,  procent  kalorii  z  tłuszczu  w  pestkach  i  olejach  roślinnych  wynosi  70-100%  ,  te  grupy 

pokarmów  są  w  diecie  terapeutycznej  bardzo  ograniczane.  W  praktyce  znaczy  to  zrezygnowanie  z 
olejów, potraw smażonych, tłustych sosów, oliwek, awokado, masła orzechowego; jadanie orzechów i 
pestek w małych ilościach (nie więcej niż łyżkę stołową dziennie). 
 
3) Niski indeks glikemiczny 
Indeks  glikemiczny  (IG)  pozwala  nam  identyfikować  produkty,  które  powodują  gwałtowny  wzrost 
poziomu  cukru  we  krwi.  Powinno  się  unikać  produktów  o  wysokim  IG,  powodujących  szybki  wzrost 
glukozy po posiłkach, i wybierać pokarmy o niskim i umiarkowanym IG. 
 

Przykładowe produkty: 

Wysoki indeks glikemiczny (unikaj) 

Niski  lub  umiarkowany  indeks  glikemiczny 
(ciesz się do woli) 

Biały  chleb,  większość  przetworzonych, 
prażonych płatków zbożowych, pieczone 
ziemniaki, cukier, arbuz, ananas. 

Większość  owoców,  ciemny  ryż,  pełnoziarnisty 
makaron,  kasza,  fasola,  soczewica,  groszek, 
większość 

warzyw, 

pełnoziarnisty 

chleb, 

tradycyjne płatki owsiane, pumpernikel, orzechy 

  
3) Dużo Błonnika 
Należy  wybierać  pokarmy  wysokobłonnikowe.  Najlepszym  jego  źródłem 
są  owoce,  warzywa,  rośliny  strączkowe,  pełnoziarniste  zboża  (kasze, 
ciemne  makarony,  ciemny  ryż).  Jednocześnie  powinno  się  unikać 
rafinowanych produktów, tj. biały ryż, białe pieczywo, biała mąka, itd. 
4) Witamina B12 
Należy  zażywać  5  mcg  dziennie  witaminy  B12  dziennie  ponieważ 

produkty pochodzenia roślinnego jej nie zawierają. Większość preparatów multiwitaminowych zawiera 
tę ilość witaminy B12. 
 
Czy  nie 

jest  to  jednak  dieta  niedoborowa?  Wręcz  odwrotnie.  Niskotłuszczowe  diety  wegańskie 

wykazują  się  najwyższą  tzw.  „gęstością  odżywczą”,  czyli  najwyższym  skoncentrowaniem 
składników odżywczych na jednostkę kalorii, przy jednoczesnym zminimalizowaniu substancji 
pokarmowych  odpowiedzialnych  za  choroby  cywilizacyjne.  
Oficjalne  stanowisko  takich 
organizacji  jak  Amerykańskie  Stowarzyszenie  Dietetyków,  Dietetycy  Kanady,  czy  Światowej 
Organizacji  Zdrowia  jest  jednoznaczne.  Diety  wegańskie,  oparte  na  nieprzetworzonych  pokarmach, 
zapewniają  wszystkie  niezbędne  składniki  odżywcze  w  odpowiednich  proporcjach,  na  wszystkich 
etapach  rozwoju.  Wyjątkiem  jest  witamina,  B12,  którą  w  tej  terapii  przyjmowano  w  postaci 
suplementów lub fortyfikowanych pokarmów. 
 
Jednocześnie, niskotłuszczowe diety wegańskie mają wiele innych zalet. Wykazują się one wyjątkową 
skutecznością w terapii chorób układu krążenia, a nawet odwracaniu bardzo zaawansowanych zmian 
miażdżycowych,  oraz  niektórych  nowotworów.  Ma  to  ogromne  znaczenie,  ze  względu  na  to,  że 

background image

komplikacje kardiologiczne są jedną z podstawowych powodów umieralności na cukrzycę; jak również 
i dlatego, że CT2 podwyższa ryzyko zachorowalności na pewne rodzaje raka. 
 
Niskotłuszczowa  dieta  wegańska  jest  najbardziej  efektywnym  żywieniowym  podejściem  w  terapii 
cukrzycy  insulino  niezależnej,  do  tej  pory  stosowanym.  Wykazuje  się  trzykrotnie  większą 
skutecznością  od  tradycyjnie  zalecanej  diety  antydiabetycznej,  często  pozwalając  na  odstawienie 
leków.  Jest  to  spowodowane  istotą  tej  terapii,  którą  jest  przywrócenie  zdolności  metabolicznej 
komórek, czyli wyeliminowanie fundamentalnych przyczyn tej choroby, a nie minimalizowanie efektów 
braku tej zdolności, na czym skupia się tradycyjne podejście. Wysoka skuteczność tej diety w terapii 
cukrzycy  w 

połączeniu  z  brakiem  jakichkolwiek  efektów  ubocznych  czy  ograniczeń  ilościowych, 

powoduje  również  wysoki  stopień  jej  przestrzegania  przez  badanych  pacjentów.  Chyba  warto  więc 
spróbować. 
 
Uwaga:  zmiana  diety  może  przynieść  duże  rezultaty,  jeżeli  zażywasz  obecnie  leki,  skontaktuj 
się z twoim lekarzem, aby dopasować ten program do twojej obecnej terapii. 
  

Przykładowe menu: 

 
Śniadanie: 
• Owsianka z rodzynkami, cynamonem i startymi jabłkami (na odtłuszczonym mleku sojowym, mleku 
ryżowym lub wodzie) 
• Sałatka owocowa, lub puszysty koktajl z samych owoców, tzw. „smoothie” 
•  Tradycyjne  Muesli  (nieprażone,  bez  dodatku  cukru,  soli  czy  olejów),  z  łyżką  pestek  lub  orzechów, 
świeżymi owocami i odtłuszczonym mlekiem sojowym 
• Kanapka z razowym chlebem, pastą sojową lub fasolową (bez dodatku olejów), pomidorami, cebulą , 
papryką, itd. 
  
Lunch: 
• Sałatka z fasolki, cieciorki, kukurydzy i innych warzyw z sosem vinnegraite (bez oleju) 
• Sałatka z ciemnego makaronu, ciemnego ryżu, couscous, z tofu, fasolkami, warzywami, itd. 
• Zupy: marchewkowo-imbirowa, jarzynowa, fasolowa, szpinakowo-soczewicowa, grochowa 
•  Kanapka  z  razowym  chlebem  i  niskotłuszczowym  humusem  (pastą  z  ciecierzycy  i  czosnku),  z 
pomidorem, ogórkiem kiszonym i kiełkami 
• Surówka ze świeżej kapusty, marchwi, wielowarzywna, itd. 
  
Obiad: 
• Spaghetti z sosem marinara (można użyć wszelkie komercyjne sosy, bez dodatku mięsa czy nabiału, 
które mają mniej niż 2g tłuszczu w porcji) 
• Ryż z sosem salsa z ciemną fasolką 
• Meksykańskie Tacos wypełnione fasolką, sosem salsa, warzywami 
• Wegetariańska Lasagna; zamiast sera można użyć niskotłuszczowe tofu 
• Ryż z warzywami z tofu i sosem sojowym. 
  
Przekąski: 
• Świeże owoce 
• Popcorn (zrobiony bez użycia oleju) 
• Torilla chips (wersja bezolejowa) z sosem salsa 
• Pokrojone warzywa (marchewka, ogórek, seler naciowy, itd.) z niskotłuszczowym hummusem 
  
Wybór 

wielu 

przepisów 

dostępny 

jest 

na 

angielskojęzycznej 

stronie 

internetowej: 

http://www.pcrm.org/health/diabetes/fact_sheets.html 

  
Małgosia Desmond 
Mgr  Małgorzata  Desmond,  ukończyła  kierunek  Medycyna  Żywienia  na 
Uniwersytecie  Thames  Valley  w  Londynie  oraz  kurs  Epidemiologii  Żywienia  w 
Imperial  College  London;  gościnnie  wykłada  na  Warszawskim  Uniwersytecie 
Medycznym; na co dzień zajmuje się edukacją i poradnictwem z zakresu dietetyki 
w Dublinie. 

background image

Źródła cz. 1 i 2: 
1. 

Barnard  ND.  (2007)  Dr.  Neal  Barnard’s  Program  for  Reversing  Diabetes.  New  York:  Random 
House 

2.  Schulz LO, Bennett PH, Ravussin E, Kidd JR, Kidd KK, Esparza J, Valencia ME. (2006) Effects of 

traditional and western environments on prevalence of type 2 diabetes in Pima Indians in Mexico 
and the U.S. Diabetes Care. 29(8):1866-71. 

3.  Cockram  CS  (2000) The  epidemiology  of  diabetes  mellitus  in the  Asia-Pacific region  Hong  Kong 

Medical Journal 6:43-52. 

4.  \World Health Organisation (WHO) (1997) The World Health Report Geneva: WHO 
5.  Schulz LO, Bennett PH, Ravussin E, Kidd JR, Kidd KK, Esparza J, Valencia ME. (2006) Effects of 

traditional and western environments on prevalence of type 2 diabetes in Pima Indians in Mexico 
and the U.S. Diabetes Care. 29(8):1866-71. 

6.  Cockram  CS  (2000) The  epidemiology  of  diabetes  mellitus  in the  Asia-Pacific region  Hong  Kong 

Medical Journal 6:43-52. 

7.  Cockram  CS  (2000) The  epidemiology  of  diabetes  mellitus  in the  Asia-Pacific region  Hong  Kong 

Medical Journal 6:43-52. 

8.  Campbell CT. (2005) The China Study. Dallas: Benbella Books. 
9.  Laitinen  JH,  Ahola  IE,  Sarkkinen  ES, Winberg  RL,  Harmaakorpi-Livonen  PA,  Uusitupa  MI.(1993) 

Impact of intensified dietary therapy on energy and nutrient intakes  and fatty acid composition of 
serum  lipids  in  patients  with  recently  diagnosed  non-insulin-dependent  diabetes  mellitus.  Journal 
of the American Dietetic Association 93(3):276-83. 

10. 

Barnard  ND.  (2007)  Dr.  Neal  Barnard’s  Program  for  Reversing  Diabetes.  New  York:  Random 
House. 

11. Campbell CT. (2005) The China Study. Dallas: Benbella Books. 
12. World Cancer Research Fund (WCRF) (2007) Food, Nutrition, Physical Activity and the Prevention 

of Cancer: A Global Perspective. Available at : <http://www.dietandcancerreport.org> . [Accessed 
on: 3rd May 2008]. 

13. World Cancer Research Fund (WCRF) (2007) Food, Nutrition, Physical Activity and the Prevention 

of Cancer: A Global Perspective. Available at : <http://www.dietandcancerreport.org> . [Accessed 
on: 3rd May 2008]. 

14. 

Barnard  ND.  (2007)  Dr.  Neal  Barnard’s  Program  for  Reversing  Diabetes.  New  York:  Random 
House. 

15. Anderson  JW,  Ward  K.  (1979)  High-carbohydrate,  high-fiber  diets  for  insulin-treated  men  with 

diabetes mellitus. American Journal of Clinical Nutrition 32(11):2312-21. 

16. Barnard  RJ,  Lattimore  L,  Holly  RG,  Cherny  S,  Pritikin  N.  (1982)  Response  of  non-insulin-

dependent diabetic patients to an intensive program of diet and exercise. Diabetes Care 5(4):370

4. 

17. 

Barnard  RJ,  Massey  MR,  Cherny  S,  O’Brien  LT,  Pritikin  N.(1983)  Long-term  use  of  a  high-
complex-carbohydrate,  high-fiber,  low-fat  diet  and  exercise  in  the  treatment  of  NIDDM  patients. 
Diabetes Care 6 (3): 268

–73. 

18. Nicholson AS. et al. (1999) Toward Improved Management of NIDDM: A Randomized , Controlled, 

Pilot Intervention Using a Low-Fat, Vegetarian Diet. Preventive Medicine 29 :87-91. 

19. Barnard RJ, Jung T, Inkeles SB. (1994) Diet and exercise in the treatment of NIDDM: the need for 

early emphasis. Diabetes Care 17: 1469

–72. 

20. Barnard ND, Cohen, J, Jenkins DJ, et al. (2006) A low-fat, vegan diet  improves glycemic control 

and  cardiovascular  risk  factors  in  a  randomized  clinical  trial  in  individuals  with  type  2  diabetes. 
Diabetes Care 29(8):1777-83. 

21. Barnard  ND,  Cohen,  J,  Jenkins  DJ,  et  al.  A  low-fat,  vegan  diet  improves  glycemic  control  and 

cardiovascular  risk  factors  in  a  randomized  clinical  trial  in  individuals  with  type  2  diabetes. 
Diabetes Care. 2006;29(8):1777-83. 

22. Kendall A, Levitsky DA, Strupp BJ, Lissner L. (1991) Weight loss on a low-fat diet: consequence of 

the  imprecision  of  the  control  of  food  intake  in  humans.  American  Journal  of  Clinical  Nutrition 
53:1124

–1129. 

23. Howarth  NC,  Saltzman  E,  Roberts  SB.  (2001)  Dietary  fiber  and  weight  regulation  (Review) 

Nutrition Review 59:129 

–139 

24. Barnard  ND,  Scialli  AR,  Turner-McGrievy  G,  Lanou  AJ,  Glass  J.  (2005)  The  effects  of  a  lowfat, 

plant-based  dietary  intervention  on  body  weight,  metabolism,  and  insulin  sensitivity.  American 
Journal of Medicine 118:991

–997. 

background image

25. Lovejoy  JC, Windhauser  MM,  Rood  JC,  de  la  Bretonne  JA.  (1998)  Effect  of  a  controlled  high-fat 

versus  low-fat  diet  on  insulin  sensitivity  and  leptin  levels  in  African-American  and  Caucasian 
women. Metabolism 47:1520

–1524. 

26. Petersen KF, Dufour S, Befroy D, Garcia R, Shulman GI. (2004) Impaired mitochondrial activity in 

the  insulin-resistant  offspring  of  patients  with  type  2  diabetes.  New  England  Journal  of  Medicine 
350:664

–671. 

27. Sparks  LM,  Xie  H,  Koza  RA,  Mynatt  R,  Hulver  MW,  Bray  GA,  Smith  SR.  (2005)  A  highfat  diet 

coordinately downregulates genes required for mitochondrial oxidative phosphorylation in skeletal 
muscle. Diabetes 54:1926

–1933. 

28. Greco  AV,  Mingrone  G,  Giancaterini  A,  Manco  M,  Morroni  M,  Cinti  S,  Granzotto  M,  Vettor  R, 

Camastra  S,  Ferrannini  E.(2002)  Insulin  resistance  in  morbid  obesity:  reversal  with 
intramyocellular fat depletion. Diabetes 51(1):144-51. 

29. 

Barnard  ND.  (2007)  Dr.  Neal  Barnard’s  Program  for  Reversing  Diabetes.  New  York:  Random 
House 

30. United  States  Department  of  Agriculture  (USDA)  (2006)  The  USDA  Nutrient  Database  for 

Standard  Reference.  Release  18  [online].  Available  at:<www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/Data> 
[Accessed 5 October 2006] 

31. 

Barnard  ND.  (2007)  Dr.  Neal  Barnard’s  Program  for  Reversing  Diabetes.  New  York:  Random 
House. 

32. Knight EL, Stampfer MJ, Hankinson SE, Spiegelman D, Curhan GC.(2003) The impact of protein 

intake  on  renal  function  decline  in  women  with  normal  renal  function  or  mild  renal  insufficiency. 
Annals of Internal Medicine 18;138(6):460-7. 

33. United  States  Department  of  Agriculture  (USDA).  (2006)  The  USDA  Nutrient  Database  for 

Standard  Reference.  Release  18  [online].  Available  at:<www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/Data> 
[Accessed 5 October 2006] 

34. Dewell A, Weidner  G, Sumner  MD, Chi CS, Ornish D.(2008) A very-low-fat  vegan diet  increases 

intake of protective dietary factors and decreases intake of pathogenic dietary factors.  Journal of 
American Dietetic Association. 2008 Feb;108(2):347-56. 

35. American  Dietetic  Association  (ADA  2008)  Nutrition  Myth:  Vegetarian  Diets  Lack  Important 

Nutrients[online]. 

Available 

at: 

http://www.eatright.org/cps/rde/xchg/ada/hs.xsl/home_16308_ENU_HTML.htm>  [Accessed  on  1st 
June 2008]. 

36. Messina V, Melina V, Reed Mangels A. (2003) A New Food Guide for North American Vegetarians 

[online]. 

Available 

at: 

http://www.dietitians.ca/news/downloads/Vegetarian_Food_Guide_for_NA.pdf>  [Accessed  on  1st 
June 2008]. 

37. Davis B., Melina V., (2000) Becoming Vegan. Summertown: Book Publishing Company. 
38. Ornish,  D.,  Brown,  S.E.,  Scherwitz,  L.W.  (1990),  Can  lifestyle  changes  reverse  coronary  heart 

disease?. Lancet 336:129-33. 

39. Esselstyn, C.B, Ellis, S.G., Medendorp , S.V. (1995), A strategy to arrest and revse coronary artery 

disease: a 5-year longitudinal study of a single physician's practice. Journal of Family Practice, vol. 
41, p. 560-568. 

40. Jenkins, DJA, Kendall, CWC, Marchie, A, Jenkins, AL, Augustin, LSA, Ludwig, DS, Barnard, ND, 

and Anderson, JW. (2003) Type 2 diabetes and the vegetarian diet. American Journal of Clinical 
Nutrition. 78:610S-616S. 

41. Campbell CT. (2005) The China Study. Dallas: Benbella Books. 
42. Ornish D, Weidner G, Fair WR, et al.(2005) Intensive lifestyle changes may affect the progression 

of prostate cancer. Journal of Urology 174:1065-1070. 

43. Moore  MA,  Park  CB, Tsuda  H.  (1998) Implications  of  the  hyperinsulinaemia-diabetes-cancer  link 

for preventive efforts. European Journal of Cancer Prevention7(2):89-107.