Prawo upadłościowe 

i naprawcze 

 

 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI  

UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 

 Informacje organizacyjne 

Wykład: sob, g. 08:30 – 11:00, sala BETA,  
5 spotkań 
 
Podręcznik: Feliks Zedler, Prawo upadłościowe 
i naprawcze w zarysie, WoltersKluwer, 
Warszawa 2009. 
 
Egzamin: pisemny (test) - wykład 

 
 
 

 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Upadłość – ważne zjawisko społeczne i gospodarcze 

Przykłady z ostatnich miesięcy: 
 
Amber Gold, PBG, Hydrobudowa Polska, Sky Club, DSS, BOMI, 
OLT Express, kłopoty Polimeks-Mostostal, etc. 
 
Liczba utraconych miejsc pracy w upadłych przedsiębiorstwach w 
lipcu i sierpniu 2012 – ok. 10.000 ! 
 
Zjawisko tzw. łańcucha upadłości. 
  

 
 
 

 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Liczba upadłości w Wielkopolsce w okresie 01-09.2012  

 

 

 Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 

W roku 2012 ogłoszono upadłość 877 przedsiębiorców.  

Źródło: Coface Poland 

 
Według Euler Hermes – 941 ! 
 
Wzrost w porównaniu z rokiem 2011 wyniósł 21,3 % (rok 2011 r. 
zakończył się wzrostem na poziomie 10,5 proc. w por. do roku 2010) 
 
W branży budowlanej – upadło 218 przedsiębiorstw, wzrost o 53 % rok 
do roku 

 

Np.: Aprivia, DSS, Budus, Turbud, Budbaum, Terramost, Wakoz, Drogbud, Wągrowieckie 
Przedsiębiorstwo Robót Mostowych, Poldim, Silentio, Intakus czy Radko. Polimex Mostostal o 
upadłość się otarł. 

 

 
 

 
  

 
 
 

 

 Pojęcie prawa upadłościowego i naprawczego 

Prawo, które reguluje skutki prawne sytuacji kryzysowej 
przedsiębiorcy wynikającej z jego niewypłacalności bądź z 
zagrożenia niewypłacalnością. 
 
Bankructwo (banca rotta) 

Il termine "bancarotta" deriva dall'uso genovese di epoca medioevale di rompere il tavolo e la panca o cassa di 
legno del banchiere divenuto insolvente. 

Plajta (Pleite) 
Konkurs (concursus creditorum) 
Postępowanie konkursowe 
Postępowanie insolwencyjne 
Postępowanie w przedmiocie niewypłacalności dłużnika 
Postępowanie upadłościowe 
 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Źródła polskiego prawa upadłościowego i naprawczego 

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i 
naprawcze (Dz. U. z 2003 r., Nr 60, poz. 535 ze zm.). 

 
Data uchwalenia: 2003-02-28  
Data ogłoszenia:  2003-04-09  
Data wejścia w życie: 2003-10-01  

 

Zgodnie z art. 35 i 229 pr.upadł. i napr. w sprawach nieuregulowanych w 
ustawie stosuje się odpowiednio przepisy księgi pierwszej części pierwszej 
Kodeksu postępowania cywilnego z wyjątkiem przepisów o zawieszeniu i 
wznowieniu postępowania. 
 
Por. też akty prawne wymienione na s.35 podręcznika. 

 

 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Źródła unijnego prawa upadłościowego i naprawczego 

 
ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) NR 1346/2000 
z dnia 29 maja 2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego 

 

Dot.  dłużnika, który ma główny ośrodek podstawowej działalności (COMI – 
centre of main interests) na terenie Unii Europejskiej z wyłączeniem Danii. 
 
Nie wprowadza jednolitego unijnego postępowania upadłościowego – stosuje 
się wprost merytoryczne przepisy krajowe. 
 
Nie dotyczy instytucji kredytowych oraz ubezpieczeniowych.  

 

 

 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 System prawa upadłościowego i naprawczego 

Prawo upadłościowe i naprawcze tworzy jeden system prawny o 
zróżnicowanej strukturze wewnętrznej.  
 
Reguluje ono trzy niezależne procedury: 
 
- postępowanie upadłościowe, 

 

- postępowanie naprawcze, 

 

- postępowanie w sprawach orzekania zakazu prowadzenia 

działalności gospodarczej. 

 

 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Struktura polskiego prawa upadłościowego 

Normy prawa upadłościowego nie mają 
jednolitego charakteru. Biorąc pod uwagę 
istotę tych norm, można w polskim prawie 
upadłościowym wyróżnić: 
 
- prawo materialne upadłościowe, 
- prawo procesowe upadłościowe, 
- prawo karne upadłościowe.  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Budowa ustawy – prawo upadłościowe i naprawcze 

Polskie prawo upadłościowe nie jest podzielone na części 
odpowiadające powyższemu podziałowi.  
 
Nie ma w ustawie osobnego działu normującego przepisy 
prawa materialnego i osobnego działu procesowego.  
 
Ponadto ustawa nie zawiera kompleksowej regulacji 
dotyczącej karnego prawa upadłościowego. 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Budowa ustawy – prawo upadłościowe i naprawcze 

Ustawa dzieli się na 6 części. 
 
Część I – przepisy ogólne oraz przepisy o orzekaniu 
zakazu prowadzenia działalności gospodarczej  
Część II – przepisy o międzynarodowym postępowaniu 
upadłościowym (nie – UE!) 
Cześć III – przepisy o postepowaniach odrębnych  
Cześć IV – przepisy o postępowaniu naprawczym. 
Część V - przepisy karne. 
Część VI - przepisy zmieniające, przejściowe i końcowe. 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Pojęcie postępowania upadłościowego 

Postępowanie upadłościowe jest to działanie organów 

postępowania z udziałem zainteresowanych 

podmiotów, które ma na celu  

 

zaspokojenie, w jak najwyższym stopniu, roszczeń 

wierzycieli niewypłacalnego dłużnika  

 

oraz – gdy racjonalne względy na to pozwalają – 

zachowanie dotychczasowego przedsiębiorstwa 

dłużnika. 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Cel postępowania upadłościowego 

Nadrzędnym celem postępowania upadłościowego jest 
zaspokojenie roszczeń wierzycieli – art. 2. 
 
Drugorzędnym celem postępowania upadłościowego, 
realizowanym tylko wówczas gdy „racjonalne względy na 
to pozwalają”,  
 
jest zachowanie dotychczasowego przedsiębiorstwa 
dłużnika – art. 2. 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Struktura postępowania upadłościowego 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Postępowanie  

upadłościowe 

Postępowanie  

w przedmiocie 

ogłoszenia 

upadłości 

Postępowanie  
po ogłoszeniu 

upadłości 

Postępowanie z 

możliwością  

zawarcia układu 

Postępowanie  

obejmujące 

likwidację majątku 

dłużnika 

 Postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości 

• Zasadniczym celem tego postępowania jest ustalenie, czy 

istnieją okoliczności warunkujące ogłoszenie upadłości 
dłużnika. 
 

• Chodzi o podmiotowe (zdolność upadłościowa, zdolność 

sądowa i procesowa) i przedmiotowe (niewypłacalność, majątek 
wystarczający na zaspokojenie kosztów, szczególne podstawy 
upadłości konsumenckiej) podstawy ogłoszenia upadłości. 
 

• Fakultatywnym celem postępowania w przedmiocie ogłoszenia 

upadłości jest zawarcie układu, co może nastąpić na wstępnym 
zgromadzeniu wierzycieli (art. 45 ust. 2, art. 55 ust. 1 p.u.n.). 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Właściwe postępowanie upadłościowe 

• Właściwe postępowanie upadłościowe jest tym 

etapem postępowania upadłościowego, w którym 
dochodzi do zaspokojenia wierzycieli, a więc 
realizowany jest podstawowy cel tego postępowania 
(niezależnie, czy poprzez zawarcie układu, czy 
likwidację majątku dłużnika) 
 

• Postępowanie to rozpoczyna się wydaniem 

postanowienia o ogłoszeniu upadłości, a kończy się 
uprawomocnieniem postanowienia o zakończeniu lub 
umorzeniu postępowania upadłościowego.  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Właściwe postępowanie upadłościowe 

• Właściwe postępowanie upadłościowe może 

być postępowaniem z możliwością zawarcia 
układu z wierzycielami lub postępowaniem 
obejmującym likwidację majątku dłużnika. 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Zasady prawa upadłościowego i naprawczego 

Prawo upadłościowe rządzi się dwoma podstawowymi 
zasadami. 
 
Są to: 
 
- zasada optymalnego wykorzystania majątku upadłego 

w celu zaspokojenia wierzycieli (zasada optymalizacji), 
 

- zasada dominacji grupowego interesu wierzycieli. 

 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Zasada optymalizacji (art. 2) 

Zasada optymalizacji przejawia się w tym, że prawo upadłościowe i 
naprawcze stwarza warunki do tego, aby majątek upadłego 
wykorzystano do zaspokojenia wierzycieli w jak najwyższym 
stopniu.  
 
Rzeczywisty stopień tego zaspokojenia zależy od warunków 
ekonomicznych i sytuacji rynkowej, ale obowiązujące uregulowania 
prawne sprzyjają optymalnemu wykorzystaniu majątku dłużnika. 
 
Ograniczenie wynika z dążenia do zachowania przedsiębiorstwa 
upadłego. 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Zasada dominacji grupowego interesu wierzycieli 

Zasada dominacji grupowego interesu wierzycieli sprowadza się 
do tego, że postępowanie upadłościowe prowadzone jest w 
interesie ogółu wierzycieli upadłego. Jest to zawsze postępowanie 
grupowe. 
 
Wierzycieli tych, mimo istniejących konfliktów interesów, łączy 
dążenie do uzyskania zaspokojenia wierzytelności w możliwie 
najwyższym stopniu. Temu właśnie ogólnemu i nadrzędnemu 
interesowi wierzycieli podporządkowane zostają partykularne 
interesy poszczególnych wierzycieli.  

Por. przepisy o wpływie upadłości na umowy zawarte przez dłużnika, przepisy o 
zawarciu układu, etc. 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Tryby postępowania upadłościowego 

Zgodnie z art. 14 ust. 1 jeżeli zostanie 

uprawdopodobnione, że w drodze układu wierzyciele 

zostaliby zaspokojeni w wyższym stopniu  

 

niż zostaliby zaspokojeni po przeprowadzeniu 

postępowania upadłościowego obejmującego likwidację 

majątku dłużnika  

 

ogłasza się upadłość z możliwością zawarcia układu.  

 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Podstawy ogłoszenia upadłości (nie dot. konsumenta) 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Podstawy  

ogłoszenia 

upadłości 

Podstawy  

pozytywne 

Podmiotowe 

Zdolność 

upadłościowa 

Przedmiotowe 

Niewypłacalność, 

Wielość 

wierzycieli 

Podstawy 

negatywne 

Brak majątku  

na pokrycie 

kosztów 

 

postępowania 

upadłościowego 

(art. 13 p.u.n.) 

Niewielkie i 

krótkotrwałe 

zadłużenie 

(art. 12 p.u.n.) 

 Podstawy ogłoszenia upadłości konsumenta 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Podstawy  

ogłoszenia 

upadłości 

Podstawy  

pozytywne 

Podmiotowe 

Zdolność 

upadłościowa 

Przedmiotowe 

Niewypłacalność, 

Wielość 

wierzycieli 

Podstawy 

negatywne 

Brak majątku  

na pokrycie 

kosztów 

 

postępowania 

upadłościowego 

Wyjątkowe i 

niezależne 

okoliczności 

jako przyczyna 
niewypłacalno

ści 

Inne, 

określone w 

art. 491

3

 ust. 

2 p.u.n. 

 Zdolność upadłościowa 

Zdolność  upadłościowa  ma  charakter  jednorodny  chociaż  obecnie 

potocznie 

mówi 

się 

o 

upadłości 

„konsumentów” 

i 

„przedsiębiorców”. 

 

Zgodnie z art. 5 ust. 1 pr. upadł. i napr. przepisy ustawy stosuje się 

do  przedsiębiorców,  w  rozumieniu  kodeksu  cywilnego  jeżeli 

ustawa nie stanowi inaczej.  

 

Definicja przedsiębiorcy – art. 43¹ k.c. 

Przedsiębiorcą  jest  osoba  fizyczna,  osoba  prawna  lub  jednostka 

organizacyjna  /  .  .  ./  prowadząca  we  własnym  imieniu  działalność 

gospodarczą lub zawodową. 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Zdolność upadłościowa 

Ustawa  z  dnia  5  grudnia  2008r.  o  zmianie  ustawy  –  Prawo 

upadłościowe  i  naprawcze  oraz  ustawy  o  kosztach  sądowych  w 

sprawach cywilnych wprowadziła upadłość konsumencką (wejście 

w życie – 31 marca 2009 r.). 

 

W  odniesieniu  do  upadłości  konsumenckiej  konsumentem  jest 

nazywana  osoba,  która  w  momencie  ogłaszania  jej  upadłości  nie 

prowadzi 

działalności 

gospodarczej 

ani 

zawodowej, 

z 

uwzględnieniem art. 5 ust. 2  

 

 

Problem  :

  czy  stwierdzenie,  że  dana  osoba  nie  figuruje  w 

ewidencji  działalności  gospodarczej  wyklucza  możliwość  uznania 

jej za przedsiębiorcę na gruncie prawa upadłościowego? 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Zdolność upadłościowa 

Na  podstawie  definicji  przedsiębiorcy  zawartej w  art.  43¹  k.c.  oraz 

definicji  działalności  gospodarczej  zawartej  w  art.  2  ustawy  o 

swobodzie działalności gospodarczej z 2004r należy stwierdzić, że  

 

przedsiębiorcą  jest  osoba,  która  prowadzi  we  własnym  imieniu 

zarobkową  działalność  wytwórczą,  budowlaną,  handlową  lub 

usługową 

lub 

działalność 

w 

zakresie 

poszukiwania, 

rozpoznawania  i  wydobywania  kopalin  ze  złóż  lub  działalność 

zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły.  

 

Definicja  ta  nie  wymaga,  dla  przypisania  danemu  podmiotowi 

statusu  przedsiębiorcy,  zarejestrowania  w  ewidencji  działalności 

gospodarczej lub w Krajowym Rejestrze Sądowym.  

 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Zdolność upadłościowa 

 

Oznacza  to,  że  na  gruncie  prawa  upadłościowego  dla 

uznania,  że  dana  osoba  jest  przedsiębiorcą  nie  jest 

wymagane dopełnienie obowiązku zgłoszenia działalności 

w Krajowym Rejestrze Sądowym lub w innym właściwym 

rejestrze 

 

tak, F. Zedler, [w:] A. Jakubecki, F. Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze.., s. 34, Nb 8; R. Adamus, [w:] Prawo 

upadłościowe i naprawcze, Komentarz, pod red. A. Witosza, Warszawa 2007, s. 22, t.7. 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Osoba, która przestała prowadzić działalność gospodarczą 

Problem:

  

 

Czy wobec osoby, która była przedsiębiorcą i zaprzestała 

prowadzenia  działalności  stosuje  się  ogólne  przepisy  o 

upadłości czy przepisy o upadłości konsumenckiej? 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Osoba, która przestała prowadzić działalność gospodarczą 

Problem:

  Czy  wobec  osoby,  która  była  przedsiębiorcą  i  zaprzestała 

prowadzenia działalności stosuje się ogólne przepisy o upadłości czy przepisy o 

upadłości konsumenckiej? 

 

Zgodnie  z  art.  8  można  żądać  ogłoszenia  upadłości  osoby  fizycznej,  która  była 

przedsiębiorcą,  także  po  zaprzestaniu  prowadzenia  przez  nią  działalności 

gospodarczej, jeżeli od dnia wykreślenia z właściwego rejestru nie upłynął rok.  

 

Art.  8  pr.upadł.  i  napr.  nakazuje  traktowanie  objętych  nim  osób  jak 

przedsiębiorców przez okres jednego roku licząc od dnia wykreślenia z ewidencji 

działalności gospodarczej 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Zdolność upadłościowa 

Przepisy ustawy stosuje się także do: 
 
1) spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek akcyjnych nieprowadzących 
działalności gospodarczej; 
 
2) wspólników osobowych spółek handlowych, ponoszących odpowiedzialność 
za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem; 
 
3) wspólników spółki partnerskiej; 
 
4) osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej. 
 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Zdolność upadłościowa 

Ustawa  określa  również  podmioty,  których  upadłości  nie  można 
ogłosić.  
 
I tak, zgodnie z art. 6, nie można ogłosić upadłości: 
    
1. Skarbu Państwa, 
2. jednostek samorządu terytorialnego, 
3. publicznych samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej,    
4. osób fizycznych prowadzących gospodarstwo rolne, 
5. uczelni, 
6. instytucji  i  osób  prawnych  utworzonych  w  drodze  ustawy oraz 

utworzonych w wykonaniu obowiązku nałożonego ustawą. 
 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

WPiA UAM POZNAŃ  

NIEWYPŁACALNOŚĆ  

JAKO PODSTAWA OGŁOSZENIA UPADŁOŚCI 

 

Zgodnie z art. 10  

upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał 

się niewypłacalny.  

 

1. NIEWYPŁACALNOŚĆ W UJĘCIU PŁYNNOŚCIOWYM 

 

(rola podstawowa) 

 

2. NIEWYPŁACALNOŚĆ W UJĘCIU ZADŁUŻENIOWYM 

 

(rola pomocnicza) 

 
 
 
 

 
 
 
 
 

WPiA UAM POZNAŃ  

NIEWYPŁACALNOŚĆ W UJĘCIU PŁYNNOŚCIOWYM 

 
 

Stan obecny: 
 

Art. 11 ust. 1.  

Dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli 

nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań 

pieniężnych. 

 

 
 
 
 
 

 
 
 

 

WPiA UAM POZNAŃ  

Problem: 
 
 

Czy  jeżeli  dłużnik  nie  wykonuje  dwóch  lub  trzech 
zobowiązań  wobec  wierzycieli  np.  wymagalnych 
zobowiązań  z  dwóch  faktur  to  jest  niewypłacalny 
zgodnie z art. 11 p.u.n.? 
 
 

 
 

 

 
 
 
 

WPiA UAM POZNAŃ  

Problem: 
 
 

Jakie  jest  znaczenie  rozmiaru  niewykonywanych 
zobowiązań 

dla 

stwierdzenia 

istnienia 

niewypłacalności dłużnika? 
 
 
 

 
 

 

 
 
 
 

WPiA UAM POZNAŃ  

Problem: 
 
 

Czy  dla  stwierdzenia,  że  dłużnik  jest  niewypłacalny 
konieczne  jest  ustalenie,  że  nie  wykonuje  on 
zobowiązań cywilnoprawnych? 
 
 

 
 
 

 
 
 
 

WPiA UAM POZNAŃ  

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 stycznia 
2008 r. (I SA/Lu 717/07) 

 

1. Przez  niewypłacalność  rozumie  się  niewykonywanie  przez 

dłużnika  ciążących  na  nim  wymagalnych  zobowiązań,  co 

stwarza podstawę ogłoszenia w stosunku do niego upadłości. 

Nieistotne  jest,  czy  nie  wykonuje  on  wszystkich  zobowiązań, 

czy  też  tylko  niektórych  z  nich.  Nieistotny  jest  rozmiar  nie 

wykonywanych  przez  dłużnika  zobowiązań,  bowiem  nawet 

niewykonywanie  zobowiązań  o  niewielkiej  wartości  oznacza 

jego niewypłacalność. 

 

2. Niewypłacalność  stanowiąca  podstawę  ogłoszenia  następuje, 

gdy  dłużnik  nie  wykonuje  swoich  wymagalnych  zobowiązań, 

bez rozróżnienia na zobowiązania o charakterze cywilno- czy 

publicznoprawnym. 

 
 

 
 

 

 
 
 

 

WPiA UAM POZNAŃ  

Ale:  
Sąd Najwyższy w wyroku z 19 stycznia 2011 r. 
(sygn. V CSK 211/10) 
 
Krótkotrwałe wstrzymanie płacenia długów 
wskutek przejściowych trudności nie jest 
podstawą ogłoszenia upadłości, gdyż o 
niewypłacalności w rozumieniu art. 11 ust. 1 
p.u.n. można mówić dopiero wtedy, gdy dłużnik z 
braku środków przez dłuższy czas nie wykonuje 
przeważającej części swoich zobowiązań. 

 
 

 
 
 

 
 
 
 

WPiA UAM POZNAŃ  

NIEWYPŁACALNOŚĆ W UJĘCIU PŁYNNOŚCIOWYM 

 
Stan postulowany: 

 

Art. XX ust. 1. p.u.n. 
Dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli ocena jego sytuacji finansowej 
wskazuje, że utracił on zdolność do regulowania swoich 
wymagalnych zobowiązań pieniężnych. 
  
ust. 2. Domniemywa się, że dłużnik jest niewypłacalny, jeśli w 
chwili złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości opóźnienie w 
wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. 

 

 
 

 
 
 

 

 

WPiA UAM POZNAŃ  

PODSTAWY NEGATYWNE Z ART. 12 P.U.N. 
 
 
Zgodnie  z  art.  12  ust.  1  sąd  może  oddalić  wniosek  o  ogłoszenie 
upadłości  jeżeli  opóźnienie  w  wykonaniu  zobowiązań  nie 
przekracza  trzech  miesięcy,  a  suma  niewykonanych  zobowiązań 
nie  przekracza  10  %  wartości  bilansowej  przedsiębiorstwa 
dłużnika.  
 
Jednakże  jeżeli  niewykonanie  zobowiązań  ma  charakter  trwały 
albo  gdy  oddalenie  wniosku  może  spowodować  pokrzywdzenie 
wierzycieli  sąd  nie  może  wniosku  oddalić  powołując  się  na 
wskazane wyżej okoliczności (art. 12 ust. 2). 

 
 

 
 

 
 
 

 
 

WPiA UAM POZNAŃ  

Problem: 
 
 

Czy  jeżeli  dłużnik  nie  wykonuje  zobowiązań,  których 
suma  nie  przekracza  10  %  wartości  bilansowej 
przedsiębiorstwa  dłużnika,  a  okres  opóźnienia  nie 
przekracza  trzech  miesięcy  to  ma  obowiązek  złożenia 
wniosku o ogłoszenie upadłości? 

 
 

 
 
 

 
 

Prawo upadłościowe 

i naprawcze 

 

Wykład 2 

 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI  

UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 

WPiA UAM POZNAŃ  

NIEWYPŁACALNOŚĆ W UJĘCIU ZADŁUŻENIOWYM 

 

Art. 11 ust. 2.  
 
Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką 
organizacyjną nieposiadającą osobowości 
prawnej, której odrębna ustawa przyznaje 
zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego 
także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą 
wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na 
bieżąco te zobowiązania wykonuje. 

 

 

 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 

 

 

AKTYWA       

PASYWA 

A. Aktywa TRWAŁE 

     I. Wartości niematerialne i prawne 
    II. Rzeczowe aktywa trwałe 
         1. Środki trwałe : 
              a) grunty (w tym prawo użytkowania                                
                 wieczystego) 
              b) budynki, lokale i obiekty inżynierii   
                  lądowej i wodnej 
              c) urządzenia techniczne i maszyny 
              d) środki transportu 
              e) inne środki trwałe 
        2. Środki trwałe w budowie 
   III. Należności długoterminowe 
   IV. Inwestycje długoterminowe 
        

B. Aktywa OBROTOWE 

  I. Zapasy 
      1. Materiały 
      2. Półprodukty i produkt w toku 
      3. Produkty gotowe 
      4. Towary 
  II. Należności krótkoterminowe 
     1) z tytułu dostaw i usług w okresie spłaty 
        2) z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń    
         społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń   
  III. Inwestycje krótkoterminowe 
      1. Krótkoterminowe aktywa finansowe 
       a) udziały lub akcje 
       b) inne papiery wartościowe 
       c) udzielone pożyczki 
        e) środki pieniężne i inne aktywa pieniężne: 

A. KAPITAŁ (fundusz) WŁASNY 
   I. Kapitał podstawowy 
  II. Kapitał zapasowy 
 III. Kapitał z aktualizacji wyceny 
 IV. Pozostałe kapitały rezerwowe 
  V. Zysk (strata) z lat ubiegłych 
 IV. Zysk (strata) netto 
  
B. ZOBOWIĄZANIA 
    I. Zobowiązania długoterminowe 
       1) kredyty i pożyczki 
       2) z tytułu emisji dłużnych papierów wartość. 
       3) inne zobowiązania finansowe 
       4) inne 
    II. Zobowiązania krótkoterminowe 
       1) kredyty i pożyczki 
       2) z tytułu emisji dłużnych papierów wartość. 
       3) inne zobowiązania finansowe 
       4) z tytułu dostaw i usług, o okresie 
wymagalności : 
            a) do 12 miesięcy 
            b) powyżej 12 miesięcy 
       5) zobowiązania wekslowe 
       6) z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych 
świadczeń 
       7) z tytułu wynagrodzeń 
  

  

Aktywa razem 

Pasywa razem 

WPiA UAM POZNAŃ  

Sąd  Najwyższy  w  postanowieniu  z  19.12.02  r.,  V  CKN 

342/01 (Lex nr 75360 ) 

 
 

„Każda  z  dwóch  przyczyn  ogłoszenia 
upadłości  ma  samodzielny  charakter,  a 
to  oznacza,  że  dysponujący  sporym 
majątkiem  dłużnik  będzie  uznany  za 
upadłego,  jeżeli  zaprzestał  w  sposób 
trwały płacenia długów”. 

 

 
 

 
 
 
 

 

WPiA UAM POZNAŃ       

 

Badanie niewypłacalności 

 

Niewypłacalność jest podstawową przesłanką ogłoszenia 

upadłości i w każdej sprawie trzeba  w pierwszej kolejności zbadać 

czy dłużnik jest niewypłacalny.  

 

Zgodnie z art. 12 ust. 1 sąd może oddalić wniosek o ogłoszenie 

upadłości jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań nie 

przekracza trzech miesięcy, a suma niewykonanych zobowiązań 

nie przekracza 10 % wartości bilansowej przedsiębiorstwa 

dłużnika.  

 

Jednakże jeżeli niewykonanie zobowiązań ma charakter trwały 

albo gdy oddalenie wniosku może spowodować pokrzywdzenie 

wierzycieli sąd nie może wniosku oddalić powołując się na 

wskazane wyżej okoliczności (art. 12 ust. 2). 

 

 

WPiA UAM POZNAŃ       

 

Wielość wierzycieli 

 

Problem: 
 
Czy  można  ogłosić  upadłość  dłużnika,  który  ma  tylko  jednego 
wierzyciela? 
 
 
Dlaczego tak/nie? 

 

 

WPiA UAM POZNAŃ       

 

Wielość wierzycieli 

 

Zgodnie  z  art.  1  ust.  1  pr.  upadł.  i  napr.  ustawa  reguluje  zasady 
wspólnego dochodzenia roszczeń wierzycieli od niewypłacalnych 
dłużników  będących  przedsiębiorcami  oraz  skutki  ogłoszenia 
upadłości,  a  także  zasady  postępowania  naprawczego  wobec 
przedsiębiorców zagrożonych niewypłacalnością 

 

oraz 

 

Art. 11.1. Dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich 
wymagalnych zobowiązań pieniężnych. 
 
Art. 11.2. Dłużnika (…) uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego 
zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na 
bieżąco te zobowiązania wykonuje. 

 

 

 

WPiA UAM POZNAŃ       

 

Brak majątku na pokrycie kosztów  

postępowania upadłościowego (ubóstwo masy) 

 

Sąd  oddali  wniosek  o  ogłoszenie  upadłości  jeżeli  majątek 

niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów 

postępowania (art. 13 ust. 1). 

 

Sąd może również oddalić wniosek o ogłoszenie upadłości w razie 

stwierdzenia,  że  majątek  dłużnika  jest  obciążony  hipoteką, 

zastawem,  zastawem  rejestrowym,  zastawem  skarbowym  lub 

hipoteką  morską    w  takim  stopniu,  że  pozostały  jego  majątek 

oczywiście  nie  wystarcza  na  zaspokojenie  kosztów  postępowania 

(art. 13 ust. 2). 

 

 

 

 

WPiA UAM POZNAŃ       

 

Koszty postępowania 

 

Art. 230 

Ust.  1  –  do  kosztów  postępowania  upadłościowego  zalicza  się  opłaty  sądowe 

oraz wydatki niezbędne do osiągnięcia celu postępowania. 

 

Ust. 2 – do wydatków, o których mowa w ust. 1 należą w szczególności:  

 

-  wynagrodzenie  i  wydatki  syndyka,  nadzorcy  sądowego  i  zarządcy 

oraz ich zastępców,  

 

- wynagrodzenia i wydatki członków rady wierzycieli, 

 

- wydatki związane ze zgromadzeniem wierzycieli, 

 

- koszty doręczeń, obwieszczeń i ogłoszeń, 

 

-  przypadające  za  czas  po  ogłoszeniu  upadłości  podatki  i  inne  daniny 

publiczne, 

 

- wydatki związane z zarządem masy upadłości, w tym przypadające za 

czas  po  ogłoszeniu  upadłości  należności  ze  stosunku  pracy  oraz  należności  z 

tytułu składek na ubezpieczenie społeczne,  

 

- wydatki związane z likwidacją masy upadłości. 

 

 

 

 

WPiA UAM POZNAŃ       

 

Koszty postępowania (2 lata) 

 

koszty  obwieszczeń  o  ogłoszeniu  upadłości,  liście  wierzytelności, 

planie  podziału,  oraz  umorzeniu  lub  zakończeniu  postępowania 

upadłościowego  w  Monitorze  Sądowym  i  Gospodarczym  oraz  w 

prasie o zasięgu lokalnym - łącznie około 6.000 zł,  

 

(jedno  ogłoszenie  w  prasie  i  w  Monitorze  Sądowym  i 

Gospodarczym łącznie kosztuje około 1.500zł), 

 

koszty obwieszczeń o sprzedaży majątku– łącznie około 1.000 zł 

 

koszty  zakupu  artykułów  biurowych  –  łącznie  około  500  zł 

 

 

 

WPiA UAM POZNAŃ       

 

Koszty postępowania 

 

opłaty pocztowe – łącznie około 300 zł, 

opłaty bankowe – 2.000 zł, 

koszt wynajęcia biura – około 500 zł miesięcznie,  

koszt archiwizacji dokumentów –koszt archiwizacji jest trudny do 

oszacowania  przy  braku  dokładnych  danych  co  do  ilości 

dokumentacji, 

 

opłaty  sądowe  (ich  wysokość  jest  trudna  do  przewidzenia  gdyż 

zależy od zakresu windykacji należności), 

 

koszt obsługi księgowej , osobno za sporządzenie bilansu otwarcia 

i zamknięcia postępowania) – 10.000 zł 

 

koszt  zatrudnienie  pracownika  administracyjno-biurowego  – 

6.000 zł 

 

wynagrodzenie syndyka – 2 lata – 100.000 zł 

 

 

 

 

 Właściwość sądu 

Sprawy o ogłoszenie upadłości rozpoznaje sąd 

upadłościowy w składzie trzech sędziów 

zawodowych (art. 18).  

 

 

Do rozpoznania spraw o ogłoszenie upadłości 

właściwy jest sąd upadłościowy (tj. sąd rejonowy 

– sąd gospodarczy), właściwy dla zakładu 

głównego przedsiębiorstwa dłużnika (art. 19 ust. 

1).  

 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Wniosek o ogłoszenie upadłości 

• Postępowanie upadłościowe wszczyna się na 

wniosek. 
 

• Wniosek o ogłoszenie upadłości, zgodnie z art. 

20 może zgłosić dłużnik lub każdy z jego 
wierzycieli.  

 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Termin do złożenia wniosku przez dłużnika 

Zgodnie z art. 21 ust. 1 dłużnik jest obowiązany, 

nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, 

w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia 

upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie 

upadłości.  

 

Jeżeli  dłużnikiem jest osoba prawna lub inna 

jednostka organizacyjna, obowiązek, o którym 

mowa wyżej, spoczywa na każdym, kto ma prawo 

go reprezentować sam lub łącznie z  innymi 

osobami (art. 21 ust.2). 

 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Termin do złożenia wniosku przez dłużnika 

Niezłożenie wniosku w wyżej wskazanym terminie powoduje 

określone sankcje. Osoby, które były zobowiązane do złożenia 

wniosku o ogłoszenie upadłości, ale nie uczyniły tego w 

ustawowym terminie odpowiadają za szkodę wynikła wskutek 

niezłożenia wniosku w terminie (art. 21 ust. 3 + art. 299 k.s.h.) 

 

Ponadto zgodnie z art. 373 sąd może pozbawić taką osobę prawa 

prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz 

pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub 

pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie 

państwowym, fundacji lub stowarzyszeniu na okres od 3 do 10 lat. 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Treść wniosku 

Zgodnie z art. 23 jeżeli wniosek o ogłoszenie 
upadłości zgłasza dłużnik, powinien we wniosku 
dodatkowo określić, czy wnosi o ogłoszenie 
upadłości z możliwością zawarcia układu, czy też o 
ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację jego 
majątku.  

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Treść wniosku 

Dłużnik do wniosku powinien dołączyć: 

 

1) 

aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną jego 

składników; 

 

2) 

aktualne sprawozdanie finansowe, a jeżeli na podstawie 

odrębnych przepisów nie ma obowiązku sporządzania takiego sprawozdania - 

bilans sporządzony dla celów tego postępowania, na dzień nie późniejszy niż 

trzydzieści dni przed złożeniem wniosku; 

 

3) 

spis wierzycieli z podaniem ich adresów i wysokości 

wierzytelności każdego z nich oraz terminów zapłaty, a także listę zabezpieczeń 

dokonanych przez wierzycieli na jego majątku wraz z datami ich ustanowienia; 

 

4) 

oświadczenie o spłatach wierzytelności lub innych długów 

dokonanych w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku; 

 

5) 

spis podmiotów zobowiązanych majątkowo wobec dłużnika 

wraz z adresami, z określeniem wierzytelności, daty ich powstania i terminów 

zapłaty; 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Treść wniosku 

 

6) 

wykaz tytułów egzekucyjnych oraz tytułów 

wykonawczych przeciwko dłużnikowi; 

 

7) 

informację o postępowaniach dotyczących 

ustanowienia na majątku dłużnika hipotek, zastawów, zastawów 

rejestrowych i zastawów skarbowych oraz innych obciążeń 

podlegających wpisowi w księdze wieczystej lub w rejestrach, jak 

również o prowadzonych innych postępowaniach sądowych lub 

administracyjnych dotyczących majątku dłużnika; 

 

8) 

miejsce zamieszkania i adresy reprezentantów spółki 

lub osoby prawnej i likwidatorów, jeżeli są ustanowieni. 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Treść wniosku 

 

Jeżeli dłużnik wnosi o ogłoszenie upadłości z możliwością 

zawarcia układu, powinien ponadto dołączyć do wniosku: 
 

1) 

propozycje układowe wraz z propozycjami 

finansowania wykonania układu; 
 

2) 

rachunek przepływów pieniężnych za ostatnie 

dwanaście miesięcy, jeżeli obowiązany był do prowadzenia 
dokumentacji umożliwiającej sporządzenie takiego rachunku. 

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Wniosek składany przez wierzyciela 

Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości zgłasza 
wierzyciel, powinien uprawdopodobnić swoją 
wierzytelność, a ponadto, jeżeli wnosi o 
ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia 
układu, powinien dołączyć wstępne propozycje 
układowe.  

 

  

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Postępowanie zabezpieczające 

Zgodnie z art. 36 w postępowaniu o ogłoszenie upadłości, 
jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości złożył dłużnik, sąd z 
urzędu dokonuje zabezpieczenia majątku dłużnika.  
 
Jeżeli z wnioskiem o ogłoszenie upadłości wystąpił 
wierzyciel lub inny uprawniony zabezpieczenia dokonuje 
się na jego żądanie. W przedmiocie zabezpieczenia sąd 
orzeka niezwłocznie. 
 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Postępowanie zabezpieczające 

Podstawowym sposobem zabezpieczenia majątku 

dłużnika jest ustanowienie tymczasowego nadzorcy 

sądowego (art. 38  - SĄD MOŻE). 

 

Sąd może  w ramach zabezpieczenia na wniosek dłużnika 

zawiesić prowadzoną przeciwko niemu egzekucję 

wierzytelności objętej z mocy prawa układem, jeżeli 

egzekucja mogłaby uniemożliwić lub utrudnić przyjęcie 

układu.  

 

Jeżeli zawieszenie dotyczy egzekucji z rachunku 

bankowego sąd może także uchylić zajęcie (art. 39) 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Wstępne zgromadzenie wierzycieli 

Sąd może zwołać wstępne zgromadzenie 
wierzycieli w celu podjęcia uchwały co do 
sposobu prowadzenia postępowania 
upadłościowego, wyboru rady wierzycieli oraz 
zawarcia układu (art. 44 ust.1).  
 
Nie zwołuje się, gdy ponad 15% wierzytelności jest 
spornych. 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Wstępne zgromadzenie wierzycieli 

Wstępne zgromadzenie wierzycieli może podjąć uchwały  
co do : 
    

- prowadzenia dalszego postępowania 

upadłościowego z możliwością zawarcia układu albo 
likwidacji majątku (sposób prowadzenia postępowania),  
 

- wyboru rady wierzycieli 

 

- wyrazić opinię co do wyboru osoby syndyka, 

nadzorcy sądowego albo zarządcy, 
 

- zawarcia układu. 

Zapewnienie sprawności postępowania; 
Wzrost efektywności w razie zawarcia układu; 
 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Postępowanie w przedmiocie ogłoszenia upadłości 

Zagadnienia proceduralne: 

 

Art. 35. W sprawach nieuregulowanych w ustawie do 
postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości stosuje się 
odpowiednio przepisy księgi pierwszej części pierwszej Kodeksu 
postępowania cywilnego, z wyjątkiem przepisów o zawieszeniu i 
wznowieniu postępowania. 
 
Skarga kasacyjna oraz skarga o stwierdzenie niezgodności  z 
prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje. 

 

 

 

 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Orzeczenia kończące postępowanie w przedmiocie ogłoszenia 

upadłości 

•Zarządzenie o zwrocie wniosku  

–Braki formalne lub fiskalne, gdy profesjonalny pełnomocnik, ale: procedura 

sanacyjna (art. 28) 

–Niemożność nadania sprawie biegu: nieprawidłowy adres dłużnika, niewykonanie, 

niewykonanie zarządzeń sądu (art. 29) 

 

•Postanowienie o odrzuceniu wniosku 

–Brak przesłanki procesowej (art. 199, 1099 k.p.c. w zw. z art. 35) 

–Brak uiszczenia zaliczki (art. 32 ust. 5) 

 

•Postanowienie o oddaleniu wniosku 

–Brak zdolności upadłościowej (art. 5 - 7) 

–Upływ ponad 1 roku od zaprzestania działalności (art. 8) 

–Brak stanu niewypłacalności lub podstawy negatywne (art. 10-12) 

–Brak majątku na pokrycie kosztów postępowania (art. 13) 

–Brak zbiorowego charakteru postępowania (art. 11) 

–Przeszkody w stos. do konsumenta (art. 491

3

) 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Ogłoszenie upadłości 

Zgodnie z art. 51 uwzględniając wniosek o ogłoszenie upadłości, sąd 

wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości, w którym m.in. : 

 
 

1) 

wymienia imię i nazwisko, nazwę albo firmę, miejsce 

zamieszkania albo siedzibę upadłego dłużnika (upadłego); 
 

2) 

określa sposób prowadzenia postępowania; 

 

3) 

wzywa wierzycieli upadłego do zgłoszenia 

wierzytelności w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż miesiąc i 
nie dłuższym niż trzy miesiące; 
 

6) 

wyznacza sędziego-komisarza oraz syndyka albo 

nadzorcę sądowego, albo zarządcę; 
 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Ogłoszenie upadłości 

Zgodnie z art. 51 uwzględniając wniosek o ogłoszenie upadłości, 

sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości, w którym: 

 
 

1) 

wymienia imię i nazwisko, nazwę albo firmę, miejsce 

zamieszkania albo siedzibę upadłego dłużnika (upadłego); 
 

2) 

określa sposób prowadzenia postępowania; 

 

3) 

wzywa wierzycieli upadłego do zgłoszenia 

wierzytelności w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż miesiąc 
i nie dłuższym niż trzy miesiące; 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Ogłoszenie upadłości 

Postanowienie o ogłoszeniu upadłości jest skuteczne i wykonalne z dniem jego 
wydania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 51 ust. 2; por. art. 
309). 

 

Data wydania postanowienia o ogłoszeniu upadłości jest datą upadłości.  
 
Postanowienie o ogłoszeniu upadłości podaje się niezwłocznie do publicznej 
wiadomości przez obwieszczenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym oraz 
opublikowanie w dzienniku o zasięgu lokalnym (art. 53 ust.1). 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Ogłoszenie upadłości 

Na postanowienie o ogłoszeniu upadłości zażalenie 
przysługuje wyłącznie upadłemu, a na postanowienie 
oddalające wniosek o ogłoszenie upadłości - wyłącznie 
wnioskodawcy (art. 54 ust.1). 
 
Sąd drugiej instancji, który będzie rozpoznawał 
przedmiotowe zażalenie nie może orzec o ogłoszeniu 
upadłości (art. 54 ust. 2). 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Skutki ogłoszenia upadłości 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Skutki 

ogłoszenia  

upadłości 

Skutki co do  

osoby 

upadłego 

Upadłość 

likwidacyjna 

Upadłość 

układowa 

Skutki co do  

majątku 

upadłego 

Upadłość  

likwidacyjna 

Upadłość 

układowa 

Skutki ogłoszenia upadłości co do osoby upadłego  

(upadłość likwidacyjna) 

Jeżeli  ogłoszono  upadłość  obejmującą  likwidację  majątku 

upadłego, upadły jest obowiązany wskazać i wydać syndykowi cały 

swój majątek, a także wydać wszystkie dokumenty dotyczące jego 

działalności,  majątku  oraz  rozliczeń,  w  szczególności  księgi 

rachunkowe, inne ewidencje prowadzone dla celów podatkowych i 

korespondencję (art. 57 ust. 1). 

 

Sędzia-komisarz  może  postanowić,  aby  upadły  będący  osobą 

fizyczną nie opuszczał terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez jego 

zezwolenia. 

 

Po  ogłoszeniu  upadłości  przedsiębiorca  występuje  w  obrocie  pod 

dotychczasową  firmą  z  dodaniem  oznaczenia  "w  upadłości 

likwidacyjnej" 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Skutki ogłoszenia upadłości co do osoby upadłego  

(upadłość układowa) 

W razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, jeżeli 
sąd nie nałoży na upadłego dalej idących obowiązków, upadły jest 
obowiązany udzielać sędziemu-komisarzowi i nadzorcy sądowemu 
wszelkich  potrzebnych  wyjaśnień  dotyczących  jego  majątku 
objętego  postępowaniem,  jak  również  umożliwić  nadzorcy 
sądowemu  zapoznanie  się  z  przedsiębiorstwem  upadłego,  a  w 
szczególności z jego księgami rachunkowymi (art. 59 ust.1). 
 
Po  ogłoszeniu  upadłości  przedsiębiorca  występuje  w  obrocie  pod 
dotychczasową  firmą  z  dodaniem  oznaczenia  "w  upadłości 
układowej". 
 

 

 

Prawo upadłościowe i naprawcze

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 

Skutki ogłoszenia upadłości 

co do majątku upadłego 

 

 

 

 

 

 

 Uwagi ogólne 

1. Z dniem ogłoszenia upadłości majątek 

upadłego staje się masą upadłości, 

która służy zaspokojeniu wierzycieli 

upadłego (art. 61). 

 

2. Masa upadłości nie ma osobowości 

prawnej, jest to masa majątkowa, którą 

zarządza syndyk, upadły pod nadzorem 

nadzorcy sądowego lub zarządca. 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Masa upadłości 

• W skład masy upadłości wchodzi majątek należący do upadłego 

w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez upadłego w toku 

postępowania upadłościowego (art. 62) 
 

• W drodze wyjątku, nie wchodzi do masy upadłości: 

1) mienie, które jest wyłączone od egzekucji według przepisów K.P.C. 
2) wynagrodzenie za pracę upadłego w części niepodlegającej zajęciu. 
3) kwota uzyskana z tytułu realizacji zastawu rejestrowego lub 
hipoteki, jeżeli upadły pełnił funkcję administratora zastawu lub 
hipoteki, w części przypadającej zgodnie z umową powołującą 
administratora pozostałym wierzycielom. 
4) mienie wyłączone uchwałą zgromadzenia wierzycieli. 
5) środki pieniężne zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. 

       

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Masa upadłości 

• Skład masy upadłości ustala syndyk, nadzorca 

sądowy albo zarządca na podstawie wpisów 

w księgach upadłego oraz dokumentów 

bezspornych (art. 68 ust. 1 ).  
 

• W razie ogłoszenia upadłości z możliwością 

zawarcia układu sędzia-komisarz może 

postanowić, aby ustalenia składu masy 

dokonał upadły pod nadzorem nadzorcy 

sądowego (art. 68 ust. 2 ).  

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Masa upadłości 

• Ustalenie składu masy upadłości następuje przez sporządzenie 

spisu inwentarza (art. 69 ust. 1). 
 

• Wraz ze spisem inwentarza dokonuje się oszacowania majątku 

wchodzącego do masy upadłości (art. 69 ust. 2 ). 
 

• Spisu inwentarz dokonuje syndyk, nadzorca lub zarządca, którzy 

mogą do tej czynności przybrać również osoby trzecie jeżeli 

rozmiary masy upadłości tego wymagają.  
 

• Zgodnie z art. 69 ust. 3 domniemywa się, że rzeczy znajdujące 

się w posiadaniu upadłego w dniu ogłoszeniu upadłości 

należą do majątku upadłego 
 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Czynności upadłego dotyczące masy upadłości 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Czynności 

upadłego 

Upadłość 

likwidacyjna 

Upadły traci prawo 

zarządu oraz możliwość 

korzystania i 

rozporządzania 

mieniem wchodzącym 

do masy upadłości 

Upadłość 

układowa 

Upadły 

pozbawiony 

 

prawa zarządu 

 

Powołany 

zarządca 

Zarząd własny 

upadłego,  

który jest 

sprawowany  

pod nadzorem  

nadzorcy sądowego 

Czynności upadłego dotyczące masy upadłości 

• Czynności prawne upadłego dotyczące mienia wchodzącego do 

masy upadłości, wobec którego upadły utracił prawo zarządu, 
są nieważne (art. 77 ust. 1). 
 

• Spełnienie świadczenia do rąk upadłego pozbawionego prawa 

zarządu masą upadłości dokonane po obwieszczeniu o 
ogłoszeniu upadłości w Monitorze Sądowym i Gospodarczym 
nie zwalnia z obowiązku spełnienia świadczenia do masy 
upadłości, chyba że równowartość świadczenia została 
przekazana przez upadłego do masy upadłości (art. 78). 
 

  

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Zakaz obciążania masy upadłości 

• Po ogłoszeniu upadłości nie można obciążyć składników masy 

upadłości hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, 
zastawem skarbowym lub hipoteką morską w celu 
zabezpieczenia wierzytelności powstałej przed ogłoszeniem 
upadłości. 
 

• chyba że wniosek o wpis hipoteki został złożony w sądzie co 

najmniej na sześć miesięcy przed dniem złożenia wniosku o 
ogłoszenie upadłości. (art. 81)  
 

• Dot. to upadłości układowej i likwidacyjnej 
• Uwaga! Obciążenie majątku jest możliwe za zgodą Rady 

Wierzycieli, a w jej braku – Sędziego-Komisarza 

 

  

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Prawo upadłościowe 

i naprawcze 

 

Wykład 3 

 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI  

UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do zobowiązań upadłego 

• Ustawa reguluje skutki ogłoszenie upadłości co do 

zobowiązań upadłego w ten sposób, że w art. 83-86 
wskazuje zasady ogólne, które mają zastosowanie 
zarówno do upadłości obejmującej likwidacje 
majątku upadłego, jak i upadłości z możliwością 
zawarcia układu.  
 

• Następnie w art. 87-90 ustawodawca przedstawia 

zasady dotyczące upadłości z możliwością zawarcia 
układu, a w art. 91-118 skutki ogłoszenia upadłości 
co do zobowiązań upadłego w razie upadłości 
obejmującej likwidację majątku upadłego.  

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Skutki ogłoszenia upadłości co do zobowiązań upadłego 

• Zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 83 prawa upadłościowego i 

naprawczego nieważne są postanowienia umowy zastrzegające na wypadek 
ogłoszenia upadłości zmianę lub rozwiązanie stosunku prawnego, którego 
stroną jest upadły.  

 

• W uzupełnieniu tej regulacji art. 84 ust.1 stanowi, że postanowienie umowy, 

której stroną jest upadły, uniemożliwiające albo utrudniające osiągnięcie celu 
postępowania upadłościowego jest bezskuteczne w stosunku do masy 
upadłości. 
 

• Ale: Umowa przeniesienia własności rzeczy, wierzytelności lub innego prawa 

zawarta w celu zabezpieczenia wierzytelności jest skuteczna wobec masy 
upadłości, jeżeli została zawarta w formie pisemnej z datą pewną (art. 81 
k.c. ). 
 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Skutki ogłoszenia upadłości UKŁADOWEJ co do zobowiązań 

upadłego 

• Od dnia ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu do dnia 

uprawomocnienia się postanowienia o zatwierdzeniu układu albo o 
umorzeniu postępowania, upadły albo zarządca nie mogą spełniać świadczeń 
wynikających z wierzytelności, które z mocy prawa są objęte układem (art.84) 
 

• Por. art. 272-273 – objęcie układem 

 

• Skutek spłaty – nieważność czynności (art. 58 k.c.) i konieczność zwrotu 

zaspokojenia do masy na podstawie art. 410 k.c.  

 
+ odpowiedzialność odszkodowawcza zarządcy, a jeśli czynności dokonał sam 
upadły – pozbawienie zarządu oraz nawet zakaz prowadzenia działalności 
gospodarczej 
 
 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Skutki ogłoszenia upadłości LIKWIDACYJNEJ co do zobowiązań 

upadłego 

• CEL REGULACJI: 

 

1. Powiększenie wartości masy upadłości, 

 

2. Zakończenie działalności gospodarczej. 

 

•

CHODZI O BARDZO GRUNTOWNĄ ZMIANĘ STOSUNKÓW 
ZOBOWIĄZANIOWYCH UPADŁEGO  

 
1. Zmiana ta jest skuteczna nawet po zakończeniu postępowania, 

jeśli dłużnik zachowa byt prawny 
 

 
 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Skutki ogłoszenia upadłości LIKWIDACYJNEJ co do zobowiązań 

upadłego 

• Zobowiązania pieniężne upadłego, których termin płatności świadczenia jeszcze 

nie nastąpił, stają się wymagalne z dniem ogłoszenia upadłości. – wierzyciel 
może żądać zapłaty z masy upadłości w ramach podziału funduszów – dotyczy 
to  tylko relacji z dłużnikiem , ale nie ze współdłużnikami! 
 

• Zobowiązania majątkowe niepieniężne zmieniają się z dniem ogłoszenia 

upadłości na zobowiązania pieniężne i z tym dniem stają się płatne, chociażby 
termin ich wykonania jeszcze nie nastąpił. 

 
DLACZEGO? – różnice jakościowe mają stać się ilościowymi – tylko wtedy może 
dojść do proporcjonalnego zaspokojenia – po jakiej wartości ? – art. 246 
 

• Z masy upadłości mogą być zaspokojone odsetki od wierzytelności, należne od 

upadłego, za okres do dnia ogłoszenia upadłości  

 
(CHYBA ŻE OD WIERZYTELNOŚCI ZABEZPIECZONYCH RZECZOWO) 
 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

Skutki ogłoszenia upadłości LIKWIDACYJNEJ co do zobowiązań 

upadłego 

UMOWA WZAJEMNA (świadczenia ekwiwalentne wg uznania stron) 

 

• Jeżeli w dniu ogłoszenia upadłości zobowiązania z umowy wzajemnej nie 

zostały wykonane w całości lub w części, syndyk może wykonać 
zobowiązanie upadłego i zażądać od drugiej strony spełnienia świadczenia 
wzajemnego lub od umowy odstąpić. 
 

• Jeżeli syndyk odstępuje od umowy, druga strona nie ma prawa do zwrotu 

spełnionego świadczenia, chociażby świadczenie to znajdowało się w masie 
upadłości.  
 

• Strona może dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu 

wykonania zobowiązania i poniesionych strat, zgłaszając te wierzytelności 
sędziemu-komisarzowi. 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Skutki ogłoszenia upadłości LIKWIDACYJNEJ co do zobowiązań 

upadłego 

PRZYKŁADY: 

 

• SPRZEDAŻ 
Sprzedawca może żądać zwrotu rzeczy ruchomej wysłanej upadłemu bez 
otrzymania ceny, jeżeli rzecz ta nie została objęta przed ogłoszeniem upadłości 
przez upadłego. 
 
Syndyk może jednak rzecz zatrzymać, jeżeli zapłaci lub zabezpieczy należną od 
upadłego cenę i koszty. 
 

• POŻYCZKA 
W razie upadłości jednej ze stron umowy pożyczki, umowa pożyczki wygasa, gdy 
przedmiot pożyczki nie został jeszcze wydany. 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Wpływ ogłoszenia upadłości na stosunki majątkowe małżeńskie 

upadłego 

• Z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje 

między małżonkami rozdzielność majątkowa. 
 

• Jeżeli małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności 

majątkowej, majątek wspólny małżonków wchodzi do masy 
upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny. 
 

• Małżonek upadłego może dochodzić w postępowaniu 

upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku 
wspólnym, zgłaszając tę wierzytelność sędziemu-komisarzowi. 
 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Wpływ ogłoszenia upadłości na stosunki pracy upadłego 

Art. 41

1

 kodeksu pracy: 

 
§ 1. W razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, nie 
stosuje się przepisów art. 38, 39 i 41, ani przepisów szczególnych 
dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub 
rozwiązaniem umowy o pracę.  
 
§ 2. W razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, umowa o 
pracę zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej 
pracy może być rozwiązana przez każdą ze stron za dwutygodniowym 
wypowiedzeniem.  

 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Wpływ ogłoszenia upadłości na stosunki pracy upadłego 

Art. 38. – zawiadomienie zakładowej organizacji związkowej o zamiarze wypowiedzenia 
pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nie określony 
  
Art. 39.  – ochrona przedemerytalna wobec pracownika, któremu brakuje nie więcej niż 4 
lata do osiągnięcia wieku emerytalnego 
  
Art. 41. – zakaz wypowiadania umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w 
czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy 
  
Art. 177 § 4 - Nie podlegają ochronie przed wypowiedzeniem także kobiety w ciąży lub 
urlopu macierzyńskiego 
  
 Przepisy szczególne: m.in. działacze związkowi,  radni, osoby powołane do czynnej służby 
wojskowej. 

 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Bezskuteczność czynności upadłego EX LEGE 

Bezskuteczne w stosunku do masy upadłości są ex lege : 
 
1. czynności prawne (ugoda sądowa, uznanie powództwa, 

zrzeczenie się roszczenia) dokonane przez upadłego w ciągu 
roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości,  
 

2. którymi rozporządził on swoim majątkiem, 

 

3. jeżeli dokonane zostały nieodpłatnie albo odpłatnie, ale 

wartość świadczenia upadłego przewyższa w rażącym stopniu 
wartość świadczenia otrzymanego. 

 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Bezskuteczność czynności upadłego EX LEGE 

Bezskuteczne w stosunku do masy upadłości są  ex lege: 
 
1. czynności prawne odpłatne dokonane przez upadłego w terminie 

sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie 
upadłości z: 
 

2. małżonkiem, krewnym lub powinowatym w linii prostej, krewnym lub 

powinowatym w linii bocznej do drugiego stopnia włącznie albo z 
przysposobionym lub przysposabiającym 

 
(dot.też czynności spółki ze wspólnikiem, reprezentantem, spółkami 
dominującymi oraz powiązanymi) 

 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Wpływ ogłoszenia upadłości na postępowania sądowe 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

1. Omawiamy postępowania cywilne rozpoznawcze; 

pomijamy postępowania zabezpieczające, egzekucyjne 

oraz administracyjne 

2. Omawiamy postępowania będące w toku oraz nowe  

3. Omawiamy postępowania likwidacyjne 

4. Istotne są przepisy KPC oraz PUN 

 

Pozycja prawna syndyka w postępowaniach sądowych  

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Stroną  postępowań  dotyczących  masy  upadłości,  w 

znaczeniu materialnym, jest upadły. Wynika to z tego, że 

pomimo  ogłoszenia  upadłości  właścicielem  całego 

majątku  wchodzącego  w  skład  masy  upadłości  jest 

upadły,  a  więc  to  jego  praw  lub  obowiązków  dotyczy 

postępowanie.  

 

Upadły nie może jednak, z mocy art. 144 pr.upadł. i napr., 

samodzielnie  występować  w  postępowaniu.  Tak  więc 

stroną w znaczeniu formalnym postępowań dotyczących 

masy upadłości jest syndyk.  

Pozycja prawna syndyka w postępowaniach sądowych   

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Upadłość likwidacyjna 
 
Zgodnie z art. 144 ust. 1, jeżeli ogłoszono upadłość 
obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania 
sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości 
mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez 
syndyka lub przeciwko niemu. 
 
Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz 
w imieniu własnym (art. 144 ust. 2). 

Wszczynanie postępowań o wierzytelność powstałą przed 

ogłoszeniem upadłości 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Po  ogłoszeniu  upadłości  właściwy  i  wyłączny  tryb  dochodzenia 

wierzytelności powstałych przed ogłoszeniem upadłości 

określają 

art. 236-262 p.u.n. 

 

Wierzyciel nie może wytoczyć powództwa. 

 
Art. 263 p.u.n.  

Odmowa  uznania  wierzytelności  według  przepisów  niniejszego  działu  nie 
stanowi  przeszkody  do  jej  dochodzenia  we  właściwym  trybie.  Jeżeli  odmowa 
uznania 

wierzytelności 

nastąpiła 

w 

postępowaniu 

upadłościowym 

obejmującym likwidację majątku upadłego, dochodzenie wierzytelności, której 
odmówiono  uznania,  jest  możliwe  dopiero  po  umorzeniu  lub  zakończeniu 
postępowania upadłościowego. 

 

 

 

Wszczynanie postępowań o wierzytelność powstałą po ogłoszeniu 

upadłości 

 

 

Skutki ogłoszenia upadłości co do majątku upadłego 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Wierzytelności  powstałe  po  ogłoszeniu  upadłości  (tzw. 
wierzytelności  w  stosunku  do  masy  upadłości)  nie 
podlegają  umieszczeniu  na  liście  wierzytelności  i  z  tego 
powodu  nie  ma  przeszkód,  aby  były  dochodzone  po 
ogłoszeniu  upadłości  w  procesie  wytoczonym  przez 
uprawnionego wierzyciela.  
 
Legitymację  bierną  w  tym  postępowaniu  ma  syndyk 
masy upadłości.  

Organy postępowania upadłościowego

  

Ogłoszenie  

upadłości 

Sąd 

upadłościowy 

Sędzia komisarz 

Zależnie  

od trybu  

postępowania 

Upadłość 

 likwidacyjna 

Syndyk 

Upadłość 
układowa 

Upadły 

pozbawiony 

Prawa zarządu 

Zarządca 

Zarząd własny  

upadłego 

Nadzorca 

sądowy 

Zgłoszenie wierzytelności  

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Zgodnie z art. 236 pun, 
 
każdy wierzyciel osobisty upadłego, który chce 
uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym, 
jeżeli niezbędne jest ustalenie jego wierzytelności, 
powinien w terminie oznaczonym  w 
postanowieniu o ogłoszeniu upadłości zgłosić 
sędziemu-komisarzowi swoją wierzytelność.  

Zgłoszenie wierzytelności  

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Zasady obowiązkowego zgłaszania wierzytelności nie stosuje się 

do: 

- pracowników upadłego, 
- wierzycieli, którym przysługuje należność z tytułu 

odszkodowania  

za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci, jeżeli w 
dokumentach upadłego znajdują się tytuły egzekucyjne lub inne bezsporne 
dokumenty, z których wynika obowiązek ich zapłaty,  

- wierzycieli, których wierzytelność została stwierdzona 

prawomocnym orzeczeniem sądowym lub ostateczną decyzją 
administracyjną, wydanymi po ogłoszeniu upadłości, 

- wierzycieli, kt. wierzytelności są zabezpieczone rzeczowo. 
Wierzytelności te są umieszczane na liście z urzędu.  

Zgłoszenie wierzytelności  

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Jeżeli zgłoszenie wierzytelności odpowiada wymaganiom 
formalnym,  sędzia-komisarz przekazuje odpis zgłoszenia 
syndykowi, nadzorcy sądowemu albo zarządcy. 
 
Jeżeli zgłoszenie dokonane przez przedsiębiorcę lub 
wierzyciela reprezentowanego przez profesjonalnego 
pełnomocnika procesowego zawiera braki, to zgłoszenie 
podlega zwrotowi bez wzywania do jego uzupełnienia.  
 

Sprawdzenie wierzytelności 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Po ustaleniu, że zgłoszenie wierzytelności nie zawiera braków 

formalnych i przekazaniu zgłoszenia syndykowi, nadzorcy lub 

zarządcy  

 

Syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca  

 

sprawdza, czy zgłoszona wierzytelność znajduje potwierdzenie w 

księgach rachunkowych lub innych dokumentach upadłego albo we 

wpisach w księdze wieczystej lub rejestrach,  

 

oraz wzywa upadłego do złożenia w zakreślonym terminie 

oświadczenia, czy wierzytelność uznaje  

 

(to ma znaczenie przy stosowaniu art. 264, czyli przy dochodzeniu należności przez 
wierzyciela po zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego – 
uznanie ogranicza późniejszą obronę upadłego). 

 

Ustalanie listy wierzytelności 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Zgodnie z art. 244 ustawy po upływie terminu do 

zgłoszenia wierzytelności i sprawdzeniu zgłoszonych 

wierzytelności  

syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca  
sporządza listę wierzytelności. 

 
• Syndyk uznaje wierzytelność lub odmawia jej uznania. 
 
(jest to istotne przy zaskarżaniu tych ustaleń przez 

wierzyciela) 

Ustalanie listy wierzytelności 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Na liście wierzytelności umieszcza się w osobnych rubrykach 

następujące dane:  

  1/  sumę, w jakiej wierzytelność podlega uznaniu, 
  2/  kategorię, w jakiej wierzytelność podlega zaspokojeniu, 
  3/  istnienie i rodzaj zabezpieczenie wierzytelności, 
  4/  czy wierzytelność jest uzależniona od warunku,  
  5/  czy wierzycielowi przysługuje prawo potrącenia,  
  6/  stan postępowania sądowego lub administracyjnego w sprawie 

zgłoszonej wierzytelności, jej zabezpieczenia lub prawa potrącenia. 

 

• Jeżeli syndyk, nadzorca sądowy albo zarządca zaprzecza w całości 

lub w części oświadczeniom wierzyciela, uzasadnia to w osobnej 

rubryce.

  

• Umieszcza się też oświadczenie upadłego z uzasadnieniem 

Ustalanie listy wierzytelności 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Sporządzenie listy  

przez syndyka 

 

Przekazanie listy 

sędziemu komisarzowi 

Obwieszczenie o liście w Monitorze 

Sądowym i 

Gospodarczym oraz w prasie 

Możliwość składania sprzeciwu od listy w 

terminie 2 tygodni od ogłoszenia 

Sprzeciw od listy wierzytelności 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Wniesienie sprzeciwu 

Sprzeciw nie zawiera  

Braków formalnych 

Doręczenie odpisu sprzeciwu 

Drugiej stronie 

Sprzeciw zawiera braki 

Odrzucenie sprzeciwu 

W terminie tygodnia od dnia 

doręczenia odpisu 

postanowienia o odrzuceniu sprzeciwu 

można wnieść go ponownie 

Sprzeciw od listy wierzytelności 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

•

Każdy wierzyciel – co do uznania 

•

Ten, któremu odmówiono uznania – co do odmowy 

•

Upadły – o ile lista nie jest zgodna z jego oświadczeniami 

 
•

Do sędziego - komisarza 

 
•

Sprzeciw powinien odpowiadać wymaganiom formalnym pisma 
procesowego, a ponadto wskazywać zaskarżoną wierzytelność 
oraz zawierać wniosek co do uznania albo odmowy uznania 
wierzytelności wraz z uzasadnieniem i wskazaniem dowodów na 
jego poparcie.  

Zatwierdzenie listy wierzytelności 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Po uprawomocnieniu się postanowienia sędziego-komisarza w 
sprawie sprzeciwu, a w razie jego zaskarżenia, po uprawomocnieniu 
się postanowienia sądu, sędzia-komisarz dokonuje zmian na liście 
wierzytelności na podstawie tych postanowień oraz zatwierdza listę 
wierzytelności (art. 260 ust. 1). 
 
Jeżeli sprzeciwu nie wniesiono, sędzia-komisarz zatwierdza  listę 
wierzytelności po upływie terminu do jego wniesienia (art. 260 ust. 
2). 
 
Wierzytelności zgłoszone po terminie umieszcza się na liście 
uzupełniającej. 

Przebieg postępowania upadłościowego obejmującego likwidację 

majątku upadłego 

  

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Zarząd masą upadłości 
• Likwidacja masy upadłości 
• Podział funduszy masy upadłości i sum 

uzyskanych ze zbycia rzeczy i praw obciążonych 
rzeczowo 

Likwidacja masy upadłości 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Ogłoszenie upadłości 

likwidacyjnej 

Sporządzenie  

spisu inwentarza wraz z  

oszacowaniem masy 

Sporządzenie planu 

likwidacyjnego 

Przystąpienie do likwidacji masy 

upadłości 

Spis inwentarza 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Po ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację 
majątku upadłego, syndyk niezwłocznie przystępuje 
do spisu inwentarza i oszacowania masy upadłości 
oraz sporządzenia planu likwidacyjnego (art. 306). 
  
Syndyk składa sędziemu-komisarzowi spis inwentarza 
wraz z planem likwidacyjnym w terminie jednego 
miesiąca od dnia ogłoszenia upadłości (art. 306). 

Plan likwidacyjny 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Plan likwidacyjny powinien określać 
proponowane sposoby sprzedaży składników 
majątku upadłego, w szczególności sprzedaży 
przedsiębiorstwa, termin sprzedaży, 
preliminarz wydatków oraz ekonomiczne 
uzasadnienie dalszego prowadzenia 
działalności gospodarczej (art. 306). 

Rozpoczęcie likwidacji 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Po sporządzeniu spisu inwentarza i 
sprawozdania finansowego albo po złożeniu 
pisemnego sprawozdania ogólnego syndyk 
przeprowadza likwidację masy upadłości (art. 
308). 

 

Likwidacja masy upadłości 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Likwidacji masy upadłości dokonuje się przez sprzedaż 
przedsiębiorstwa upadłego w całości lub jego 
zorganizowanych części, sprzedaż nieruchomości i 
ruchomości, przez ściągnięcie wierzytelności od dłużników 
upadłego i wykonanie innych jego praw majątkowych 
wchodzących w skład masy upadłości albo ich zbycie (art. 311 
ust.1). 
 
Zasadą jest jednak sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego w 
całości, gdyż w sposób najpełniejszy prowadzi to do 
zaspokojenia wierzycieli. 

Likwidacja masy upadłości 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Sprzedaż 

przedsiębiorstwa 
Sprzedaż 

zorganizowanych 

części przedsiębiorstwa 
Sprzedaż 

nieruchomości 
Sprzedaż statku 

morskiego wpisanego 

do rejestru 

Sprzedaż ruchomości  

Ściągnięcie i sprzedaż 

wierzytelności i praw 

majątkowych

  

-

Sprzedaż w drodze 

przetargu – art. 320-322  

-

Sprzedaż z wolnej ręki 

przez syndyka za zgodą 

rady wierzycieli – art. 323 

-

Sprzedaż w drodze 

przetargu- art. 320-322 z 

zw. z art. 325

  

-

Sprzedaż z wolnej ręki 

przez syndyka za zgodą 

sędziego komisarza- art. 

326  

-

Przetarg 

-

z wolnej ręki przez 

syndyka 

Likwidacja masy upadłości 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Art. 313. 1. Sprzedaż dokonana w postępowaniu upadłościowym ma skutki 
sprzedaży egzekucyjnej. Nabywca składników masy upadłości nie odpowiada za 
zobowiązania podatkowe upadłego, także powstałe po ogłoszeniu upadłości. 
 
2. Sprzedaż nieruchomości powoduje wygaśnięcie praw oraz praw i roszczeń 
osobistych ujawnionych przez wpis do księgi wieczystej.  
W miejsce prawa, które wygasło, uprawniony nabywa prawo do zaspokojenia 
wartości wygasłego prawa z ceny uzyskanej ze sprzedaży obciążonej nieruchomości.  
 
3. Pozostają w mocy bez potrącania ich wartości z ceny nabycia służebność drogi 
koniecznej, służebność przesyłu oraz służebność ustanowiona w związku z 
przekroczeniem granicy przy wznoszeniu budowli lub innego urządzenia.  
 
Użytkowanie oraz prawa dożywotnika pozostają w mocy pod pewnymi warunkami.  
 

Likwidacja masy upadłości 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 
Art. 879 k.p.c. 
Kto nabywa rzecz ruchomą na podstawie przepisów niniejszego rozdziału, staje się 
jej właścicielem bez żadnych obciążeń. 
 
Art. 1000. § 1. k.p.c. 
Z chwilą przysądzenia własności wygasają wszelkie prawa i skutki ujawnienia praw i 
roszczeń osobistych ciążące na nieruchomości. Na miejsce tych praw powstaje 
prawo do zaspokojenia z ceny nabycia z pierwszeństwem przewidzianym w 
przepisach o podziale ceny uzyskanej z egzekucji.  
 
Art. 1002. k.p.c. 
Z chwilą przysądzenia własności nabywca wstępuje w prawa i obowiązki dłużnika 
wynikające ze stosunku najmu i dzierżawy stosownie do przepisów prawa 
normujących te stosunki w wypadku zbycia rzeczy wynajętej lub wydzierżawionej.  

Fundusze masy upadłości 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Fundusze masy upadłości obejmują sumy uzyskane z 
likwidacji masy upadłości oraz dochód uzyskany z 
prowadzenia lub wydzierżawienia przedsiębiorstwa 
upadłego, a także odsetki od tych sum 
zdeponowanych w banku, chyba że przepisy ustawy 
stanowią inaczej (art. 335). 
 
Do funduszy masy upadłości nie wchodzą sumy 
uzyskane ze zbycia rzeczy i praw obciążonych 
rzeczowo. 

Sumy uzyskane ze zbycia rzeczy i praw obciążonych rzeczowo 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Sumy uzyskane ze zbycia rzeczy i praw obciążonych 
hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, 
zastawem skarbowym i hipoteką morską przeznacza 
się na zaspokojenie wierzycieli, których 
wierzytelności były zabezpieczone na zbytych 
rzeczach lub prawach z zachowaniem przepisów 
ustawy.  
 
Kwoty pozostałe po zaspokojeniu tych wierzytelności 
wchodzą do funduszów masy upadłości (art. 336). 

Podział funduszy masy upadłości 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Podziału funduszów masy upadłości dokonuje 

się jednorazowo albo kilkakrotnie w miarę 

likwidacji masy upadłości po zatwierdzeniu 

przez sędziego-komisarza listy wierzytelności 

(art. 337 ust. 1). 

 

W razie kilkakrotnego podziału funduszów 

masy upadłości, dokonuje się podziału 

ostatecznego po całkowitym zlikwidowaniu 

masy upadłości (art. 337 ust.2). 

Kolejność zaspokajania wierzytelności 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Wierzyciele są zaspokajani w kolejności określonej w art. 342 
prawa upadłościowego i naprawczego. Zgodnie z nim 
wierzytelności i należności podlegające zaspokojeniu z 
funduszów masy upadłości dzieli się na pięć kategorii: 

Kategoria pierwsza 

Między innymi: 

1. koszty postępowania upadłościowego,  
2. przypadające za czas po ogłoszeniu upadłości 

należności alimentacyjne oraz renty za wywołanie 

choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci  

3. należności z zawartych przez upadłego przed 

ogłoszeniem upadłości umów, których wykonania 

zażądał syndyk,  

4. należności powstałe z czynności syndyka albo 

zarządcy oraz  

5. należności, które powstały z czynności upadłego 

dokonanych po ogłoszeniu upadłości w 

post.układowym 

 

Kategoria druga 

1. przypadające za czas przed ogłoszeniem 

upadłości należności ze stosunku pracy, 
należności alimentacyjne oraz renty (…)  

2. przypadające za dwa ostatnie lata przed 

ogłoszeniem upadłości należności z 
tytułu składek na ZUS 

Kategoria trzecia 

1. podatki i inne daniny publiczne oraz  
2. pozostałe należności z tytułu składek na 

ZUS 
 

Kategoria czwarta 

1. inne należności, jeżeli nie podlegają 

zaspokojeniu w kategorii piątej,  

2. wraz z odsetkami za ostatni rok przed 

datą ogłoszenia upadłości, z 
odszkodowaniem umownym, kosztami 
procesu i egzekucji; 
 

Kategoria piąta 

1. odsetki, które nie należą do wyższych 

kategorii w kolejności, w jakiej podlega 
zaspokojeniu kapitał, a także  

2. sądowe i administracyjne kary grzywny 

oraz  

3. należności z tytułu darowizn i zapisów. 

 

Podział funduszów masy upadłości 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Jeżeli suma przeznaczona do podziału nie wystarcza 
na zaspokojenie w całości wszystkich należności, 
 
należności dalszej kategorii zaspokaja się dopiero po 
zaspokojeniu w całości należności poprzedzającej 
kategorii, a gdy majątek nie wystarcza na 
zaspokojenie w całości wszystkich należności tej 
samej kategorii, należności te zaspokaja się 
stosunkowo do wysokości każdej z nich (art. 344). 

Prawo odrębności 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Wierzytelności zabezpieczone hipoteką, zastawem, 
zastawem rejestrowym (…) podlegają zaspokojeniu z 
sumy uzyskanej z likwidacji obciążonego przedmiotu, 
pomniejszonej o koszty likwidacji tego przedmiotu. 
 
Wierzytelności są zaspokajane w kolejności 
przysługującego im pierwszeństwa. 
 
(art. 345) 

Umorzenie postępowania upadłościowego  

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Sąd umorzy postępowanie upadłościowe, jeżeli: 
 
1) majątek pozostały  nie wystarcza na zaspokojenie kosztów 
postępowania; 
(po wyłączeniu z niego przedmiotów majątkowych dłużnika 
obciążonych hipoteką, zastawem, etc.) 
 
2) wierzyciele zobowiązani uchwałą zgromadzenia wierzycieli 
albo postanowieniem sędziego-komisarza nie złożyli w 
wyznaczonym terminie zaliczki na koszty postępowania, a brak 
jest płynnych funduszów na te koszty; 
 
3) wszyscy wierzyciele, którzy zgłosili swoje wierzytelności, 
żądają umorzenia postępowania. 
 

Umorzenie postępowania upadłościowego  

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Umorzenie postępowania jest sposobem skończenia 

postępowania upadłościowego z powodów formalnych.  

• Potocznie można powiedzieć, że do umorzenia 

postępowania dochodzi w razie niepowodzenia 
postępowania upadłościowego.  

• Umorzenie postępowania ma miejsce wówczas gdy 

postępowanie upadłościowe nie osiągnęło swego celu i z 
powodów formalnych nie może być dalej prowadzone.  

• Jeżeli postępowanie upadłościowe osiągnęło swój cel 

jakim jest zaspokojenie wierzycieli wówczas mamy do 
czynienia z zakończeniem postępowania 
upadłościowego. 

Zakończenie postępowania upadłościowego  

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

W sprawach, w których postępowanie upadłościowe 
obejmowało likwidację majątku, sąd po wykonaniu 
ostatecznego planu podziału stwierdzi zakończenie 
postępowania upadłościowego. 
 
Sąd stwierdza zakończenie postępowania także wtedy, 
gdy w toku postępowania upadłościowego 
obejmującego likwidację majątku upadłego wszyscy 
wierzyciele zostali zaspokojeni. 
 

Umorzenie i zakończenie postępowania upadłościowego  

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Zmiany stosunków prawnych dokonane na podstawie 
przepisów ustawy obowiązują upadłego i drugą stronę 
również po umorzeniu lub zakończeniu postępowania 
upadłościowego. 
 

Prawo upadłościowe 

i naprawcze 

 

Wykład 4 

 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI  

UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 

Postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości zgłasza 

dłużnik, powinien we wniosku określić, czy 

wnosi o ogłoszenie upadłości układowej, czy 

likwidacyjnej. 

 

Jeżeli dłużnik wnosi o ogłoszenie upadłości z 

możliwością zawarcia układu, powinien dołączyć 

do wniosku propozycje układowe wraz z 

propozycjami finansowania wykonania układu.   

Restrukturyzacja zobowiązań 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Propozycje restrukturyzacji zobowiązań upadłego mogą 
obejmować w szczególności: 
 

1) 

odroczenie wykonania zobowiązań; 

 

2) 

rozłożenie spłaty długów na raty; 

 

3) 

zmniejszenie sumy długów; 

 

4) 

konwersję wierzytelności na udziały lub 

 

 

akcje; 

 

5) 

zmianę, zamianę lub uchylenie prawa  

 

 

zabezpieczającego określoną    

 

 

wierzytelność. 

Restrukturyzacja zobowiązań 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Warunki restrukturyzacji zobowiązań upadłego powinny być 
jednakowe w stosunku do wierzycieli tej samej kategorii 
interesów, chyba że wierzyciel wyraźnie zgodził się na warunki 
mniej korzystne (art. 279 ust.1).  
 
Korzystniejsze warunki restrukturyzacji zobowiązań można 
przyznać wierzycielom mającym drobne wierzytelności, a także 
wierzycielom, którzy po ogłoszeniu upadłości udzielili lub mają 
udzielić kredytu niezbędnego do wykonania układu (art. 279 ust. 
2). 
 
Warunki restrukturyzacji zobowiązań ze stosunku pracy nie 
mogą pozbawiać pracowników minimalnego wynagrodzenia za 
pracę (art. 279 ust.3). 

Zakres objęcia układem 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Układem obejmuje się wszystkie wierzytelności w 
stosunku do upadłego powstałe przed dniem 
ogłoszenia upadłości (art. 272 ust.1).  
 
Układem obejmuje się odsetki od wierzytelności 
wymienionych wyżej za cały czas opóźnienia spełnienia 
świadczenia. 
  
Układem obejmuje się także wierzytelności zależne od 
warunku, jeżeli warunek ziścił się w czasie 
wykonywania układu. 

Zakres objęcia układem - wyłączenia 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Układ nie obejmuje : 

1. wierzytelności ze stosunku pracy oraz 

 

2. wierzytelności zabezpieczonej na 

mieniu upadłego hipoteką, zastawem, 

zastawem rejestrowym, zastawem 

skarbowym i hipoteką morską,  

 

chyba że wierzyciel wyraził zgodę na jej 

objęcie układem.  

Zakres objęcia układem - wyłączenia 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Układ nie obejmuje: 

 

1) 

należności alimentacyjnych oraz rent z tytułu 

odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, 

kalectwa lub śmierci; 

 

2) 

wierzytelności o wydanie mienia nienależącego 

do majątku upadłego i podlegającego w związku z tym 

wyłączeniu z masy upadłości; 

 

3) 

wierzytelności, które za zgodą sędziego-komisarza 

zostały spłacone; 

 

4) 

wierzytelności, za które upadły odpowiada w 

związku z nabyciem spadku po ogłoszeniu upadłości, po wejściu 

spadku do masy upadłości; 

 

5) 

składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i 

chorobowe. 

+ uwaga na art. 85 p.u.n. – umowa ramowa. 

Rodzaje układów 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Układ restrukturyzacyjny 

• Restrukturyzacja zobowiązań upadłego 

• Wyjątkowo zmiany majątkowe (konwersja, przejęcie 

majątku przez wierzycieli) 

• Zachowanie podmiotowości upadłego oraz jego majątku 

 

• Układ likwidacyjny 

• Majątek upadłego zostaje zlikwidowany w drodze układu 

• W sposób ustalony w układzie 

• Zaspokojenie wierzycieli z majątku w sposób przez nich 

określony 

• Brak konieczności uzyskania zgody upadłego 

• Przydatny, gdy chodzi o przejęcie majątku przez wierzycieli 

 

 

 

Przebieg postępowania 

 

 

 

Ogłoszenie upadłości 

Ustalenie listy  

wierzytelności 

Sporządzenie list wierzycieli obejmujących 

poszczególne kategorie ich interesów 

Zwołanie zgromadzenia wierzycieli 

Podjęcie uchwały o przyjęciu układu na zgromadzeniu 

Zatwierdzenie układu 

Zgromadzenie wierzycieli 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Głosowanie nad układem przeprowadzane jest na 

zgromadzeniu wierzycieli.  

 

Zgromadzenie wierzycieli powinno odbyć się w 

terminie miesiąca od dnia zatwierdzenia listy 

wierzytelności (art. 281 ust.1).  

 

W zgromadzeniu może brać udział także wierzyciel, 

którego wierzytelność nie została umieszczona na liście 

wierzytelności, jeżeli przedstawi sędziemu-komisarzowi 

prawomocne orzeczenie sądu lub ostateczną decyzję 

administracyjną stwierdzające jego wierzytelność (art. 

281 ust.2). 

Przyjęcie układu 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Układ zostaje przyjęty, jeżeli wypowie się za nim 

większość wierzycieli z każdej z list wierzycieli 

obejmujących kategorie interesów wierzycieli  

 

mających łącznie nie mniej niż dwie trzecie 

ogólnej sumy wierzytelności, które uprawniają 

do uczestniczenia w głosowaniu (art. 285 ust.1). 

 

Uwzględnia się również wierzycieli nie biorących 

udziału w zgromadzeniu. 

 

Nie jest potrzebna zgoda upadłego!!! 

Zatwierdzenie układu 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Układ przyjęty przez zgromadzenie wierzycieli zatwierdza 

sąd (art. 287 ust.1).  
 

• Jeżeli na zgromadzeniu wierzycieli lub po zawarciu 

układu w terminie tygodnia zgłoszono zarzuty, w których 

wskazano na niedopuszczalność zawarcia układu lub na 

inne uchybienia procesowe, wyznacza się rozprawę, na 

którą wzywa się zgłaszających zarzuty (art. 287 ust.3).  

Zarzuty przeciwko układowi  

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Zarzuty przeciwko układowi zgłoszone po upływie 

tygodnia od zawarcia układu pozostawione zostaną 

bez rozpoznania. O możliwości zgłoszenia zarzutów 

sędzia komisarz powinien pouczyć na zgromadzeniu 

(art. 287 ust.3).  
 

• O terminie rozprawy w celu zatwierdzenia układu 

zawiadamia się przez obwieszczenie, chyba że sędzia-

komisarz zawiadomił o tym na zgromadzeniu 

wierzycieli (art. 287 ust.4). 
 

• Na postanowienie sądu w przedmiocie zatwierdzenia 

układu przysługuje zażalenie (art. 287 ust.5). 

Odmowa zatwierdzenia układu 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Sąd odmawia zatwierdzenia układu, jeżeli narusza on 

prawo albo jeżeli jest oczywiste, że układ nie będzie 

wykonany (art. 288 ust.1). Oczywistość, że układ nie 

będzie wykonany powinna wynikać ze sprawozdania 

syndyka lub z opinii biegłego.  
 

• Sąd może odmówić zatwierdzenia układu, jeżeli jego 

warunki są rażąco krzywdzące dla wierzycieli, którzy  

głosowali przeciwko układowi i zgłosili zarzuty (art. 

288 ust.2).  

Skutki układu 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Układ wiąże wszystkich wierzycieli, których 
wierzytelności według ustawy objęte są układem, 
choćby nie zostały umieszczone na liście (art. 290 
ust.1).  
 
Układ nie wiąże wierzycieli, których upadły umyślnie 
nie ujawnił i którzy w postępowaniu nie uczestniczyli 
(art. 290 ust.2).  

Skutki układu 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Jeżeli układ przewiduje konwersję wierzytelności na 
udziały lub akcje spółki będącej upadłym,  
 
prawomocnie zatwierdzony układ zastępuje określone 
w Kodeksie spółek handlowych czynności związane z 
podwyższeniem kapitału zakładowego i objęciem 
udziałów lub akcji.  

 
Układ wraz z odpisem prawomocnego postanowienia o 
zatwierdzeniu układu stanowi podstawę wpisu podwyższenia 
kapitału zakładowego spółki do Krajowego Rejestru Sądowego. 

 

Wykonanie układu 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Po wykonaniu układu lub po wyegzekwowaniu 
należności stwierdzonych układem sąd na wniosek  
 
upadłego, zarządcy lub innej osoby, która jest 
odpowiedzialna za wykonanie układu,  
 
wydaje postanowienie o wykonaniu układu (art. 297 
ust.1).  
 
Na postanowienie sądu w przedmiocie wykonania 
układu przysługuje zażalenie.  

Wykonanie układu 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Po uprawomocnieniu się postanowienia 
stwierdzającego wykonanie układu,  
 
upadły odzyskuje prawo swobodnego zarządzania 
majątkiem i rozporządzania jego składnikami. 
 

Oddłużenie upadłego 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Zgodnie z art. 369 ust.1 w postanowieniu o 

zakończeniu postępowania upadłościowego 

obejmującego likwidację majątku  
 
upadłego, którym jest osoba fizyczna,  
 
sąd, na wniosek upadłego,  
 
może orzec o umorzeniu w całości lub części 

zobowiązań upadłego, które nie zostały zaspokojone w 

postępowaniu upadłościowym. 

Oddłużenie upadłego 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Warunki: 
  1)  niewypłacalność była następstwem wyjątkowych i 

niezależnych od upadłego okoliczności; 

 
  2)  materiał zebrany w sprawie daje podstawę do 

stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności stanowiące 

podstawę do pozbawienia upadłego prawa prowadzenia 

działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia 

funkcji reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, 

przedsiębiorstwie, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu; 

 
  3)  upadły rzetelnie wykonywał obowiązki nałożone na niego 

w postępowaniu upadłościowym. 

Oddłużenie upadłego 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Przy orzekaniu o umorzeniu całości lub części zobowiązań upadłego sąd bierze 
pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, wysokość niezaspokojonych 
wierzytelności i realność ich zaspokojenia w przyszłości. 
 
Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie, a na postanowienie sądu drugiej 
instancji przysługuje skarga kasacyjna. 
 
Oddłużenia nie stosuje się, jeżeli: 
 
• już wcześniej wobec upadłego ogłoszono upadłość albo  
• odmówiono wszczęcia postępowania upadłościowego z powodu braku 

majątku wystarczającego na zaspokojenie kosztów postępowania,  

 
a od zakończenia tego postępowania lub odmowy jego wszczęcia do dnia 
wszczęcia obecnego postępowania upadłościowego nie upłynęło dziesięć lat. 

Postępowanie naprawcze 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Postępowanie naprawcze uregulowane jest w art. 492 do 

521 p.u.n.  

• Postępowanie to zostało pomyślane jako postępowanie 

prowadzone całkowicie samodzielnie przez dłużnika pod 

nadzorem nadzorcy sądowego.  

• Rola sądu w tym postępowaniu została ograniczona do 

minimum, zaś czas trwania postępowania winien być jak 

najkrótszy (3 – 4 msce) 
 

• Cel: przywrócenie przedsiębiorcy do zdolności 

konkurowania na rynku. 

Podmiot i przedmiot postępowania naprawczego 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Podmiotem postępowania naprawczego może być wyłącznie 

przedsiębiorca (art. 492 ust. 1 p.u.n.).  

• Przedmiotem postępowania naprawczego jest zawarcie 

układu z wierzycielami określającego sposób restrukturyzacji 
zobowiązań, 

majątku oraz zatrudnienia w 

przedsiębiorstwie (art. 503 p.u.n.).  

• Podstawą układu jest plan naprawczy, który musi być 

dołączony do oświadczenia o wszczęciu postępowania 
naprawczego.  

Podstawy postępowania naprawczego 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Postępowanie naprawcze może zostać wszczęte dla 

przedsiębiorcy zagrożonego niewypłacalnością (art. 492 ust. 1 

pr.upadł. i napr.).  
 

• Zgodnie z art. 492 ust. 2 pr.upadł. i napr. przedsiębiorca jest 

zagrożony niewypłacalnością wówczas, gdy pomimo 

wykonywania swoich zobowiązań, według rozsądnej oceny jego 

sytuacji ekonomicznej, jest oczywiste, że w niedługim czasie 

stanie się niewypłacalny.  
 

• Postępowanie może prowadzić także przedsiębiorca, w stosunku 

do którego sąd na podstawie art. 12 oddalił wniosek o ogłoszenie 

upadłości z jednoczesnym zezwoleniem na prowadzenie 

postępowania naprawczego (a więc NIEWYPŁACALNY) 

Przebieg postępowania naprawczego 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Postępowanie naprawcze jest wszczynane wyłącznie na 

wniosek zainteresowanego przedsiębiorcy. Jest to 
postępowanie całkowicie dobrowolne, a więc nie może 
zostać wszczęte z urzędu ani na wniosek prokuratora lub 
innych podmiotów. 
 

• Zgodnie z art. 494 ust. 1 p.u.n. przedsiębiorca, który chce 

wszcząć postępowanie naprawcze musi złożyć w sądzie 
oświadczenie o wszczęciu postępowania naprawczego.  

• Następnie sąd weryfikuje oświadczenie oraz może zakazać w 

ciągu 14 dni wszczęcia post.naprawczego 

Przebieg postępowania naprawczego 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Przedsiębiorca niezwłocznie zawiera z nadzorcą sądowym 

umowę zlecenia o wykonywanie czynności nadzorcy 
sądowego i wypłaca mu miesięcznie wynagrodzenie w 
wysokości podwójnego przeciętnego miesięcznego 
wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród 
z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego 
przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego (2 x ok. 3700 
zł brutto).  

• Miesięczne wynagrodzenie nadzorcy sądowego podwyższa się 

o kwotę podatku od towarów i usług, określoną zgodnie z 
obowiązującą stawką tego podatku. 
 

Przebieg postępowania naprawczego 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Art. 498 ust. 1. Z dniem wszczęcia postępowania naprawczego: 

 

• 1) zawiesza się wykonanie zobowiązań przedsiębiorcy; 

 

• 2) zawiesza się naliczanie odsetek należnych od przedsiębiorcy; 

 

• 3) nie mogą być wszczynane przeciwko przedsiębiorcy 

postępowania zabezpieczające i egzekucyjne; 
 

Upadłość konsumencka 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych 
nieprowadzących działalności gospodarczej (art. 491

1 

 i n.) 

 

Przepisy obowiązują od 31 marca 2009 r. 
 
Wcześniej długotrwałe dyskusje nad zasadnością wprowadzenia 
oraz kształtem przepisów. 
 
Niestety, obecnie przepisy te nie funkcjonują. Do końca 2011 roku w 
Polsce ogłoszono upadłość zaledwie 36 osób fizycznych; w tym 
czasie złożono aż 1875 wniosków! 

 
 

Upadłość konsumencka 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Wniosek o ogłoszenie upadłości może zgłosić tylko dłużnik. 
 
Sąd oddala wniosek, jeżeli niewypłacalność dłużnika nie 
powstała wskutek wyjątkowych i niezależnych od niego 
okoliczności, w szczególności  
w przypadku gdy dłużnik zaciągnął zobowiązanie będąc 
niewypłacalnym, albo  
do rozwiązania stosunku pracy dłużnika doszło z przyczyn 
leżących po stronie pracownika lub za jego zgodą. 

 

Upadłość konsumencka 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w stosunku do dłużnika w 
okresie dziesięciu lat przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości: 
1) prowadzono postępowanie upadłościowe lub inne postępowanie, w którym 
umorzono całość lub część jego zobowiązań albo w którym zawarto układ, lub 
 
2) prowadzono postępowanie upadłościowe, w którym nie zaspokojono 
wszystkich wierzycieli, a dłużnik po zakończeniu lub umorzeniu postępowania 
zobowiązań swych nie wykonał, lub 
 
3) prowadzono postępowanie upadłościowe według przepisów tytułu niniejszego, 
jeżeli postępowanie to zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek 
wszystkich wierzycieli, lub 
 
4) czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z 
pokrzywdzeniem wierzycieli. 
 

Upadłość konsumencka 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli w 
stosunku do dłużnika w okresie dziesięciu lat przed 
złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości: 
 
1) prowadzono postępowanie upadłościowe; 
 
2) czynność prawna dłużnika została prawomocnie uznana 
za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli. 
 

Upadłość konsumencka 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Po sporządzeniu ostatecznego planu podziału, nie 
wcześniej jednak niż po opuszczeniu przez upadłego domu 
jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego, sąd wydaje 
postanowienie o ustaleniu planu spłaty wierzycieli 
upadłego. 
Plan spłaty określa w jakim zakresie i w jakim czasie, nie 
dłuższym niż pięć lat, upadły jest obowiązany spłacać 
należności niezaspokojone na podstawie planu podziału 
oraz jaka część zobowiązań upadłego, po wykonaniu planu 
spłaty wierzycieli, zostanie umorzona. 

Upadłość konsumencka 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• W okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli upadły nie może 

dokonywać czynności prawnych przekraczających granice 
zwykłego zarządu. 
 

• W okresie wykonywania planu spłaty wierzycieli upadły nie może 

dokonywać  zakupów na raty lub zakupów z odroczoną 
płatnością. 
 

• Upadły jest obowiązany składać sądowi corocznie, do końca 

kwietnia, sprawozdanie z wykonania planu spłaty wierzycieli za 
poprzedni rok kalendarzowy. 

Upadłość konsumencka 

 

 

 

adw. dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

• Po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych 

w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o 
umorzeniu niezaspokojonych zobowiązań upadłego 
objętych planem spłaty oraz o zakończeniu 
postępowania upadłościowego. 

 

Europejskie postępowanie 

upadłościowe 

 

 

 

 

 

adw.  dr Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. 

ADAMA MICKIEWICZA 

 

 Uwagi ogólne 

ROZPORZĄDZENIE RADY (WE) NR 1346/2000 
z dnia 29 maja 2000 r. 
w sprawie postępowania upadłościowego 

 

 

Postępowania upadłościowe, postępowania układowe oraz 
podobne postępowania są wyłączone z zakresu Konwencji 
brukselskiej z 1968 r. o jurysdykcji i wykonywaniu orzeczeń 
sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (a obecnie z 
zakresu Rozporządzenia nr 44/2001). 

 

 

Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Uwagi ogólne 

Rozporządzenie w sprawie postępowania upadłościowego, wbrew jego tytułowi, nie 
tworzy ujednoliconych reguł merytorycznych czy procesowych dotyczących 
postępowania upadłościowego. Nie tworzy odrębnego rodzaju postępowania 
upadłościowego. 
Charakter, przebieg i zakres podmiotowy postępowań upadłościowych objętych 
zakresem zastosowania Rozporządzenia zależy od regulacji prawa wewnętrznego 
poszczególnych państw członkowskich.     
 
Stosunek Rozporządzenia do PUN 
Rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach 
Członkowskich, zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. 
 
Art. 378 ust. 1 PUN Przepisów niniejszej części nie stosuje się, jeżeli umowa 
międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, albo prawo organizacji 
międzynarodowej, której Rzeczpospolita Polska jest członkiem, stanowi inaczej. 
Przyjmuje się jednak, że w zakresie nieuregulowanym w Rozporządzeniu, przepisy PUN 
stosuje się do postępowań regulowanych w Rozporządzeniu (tak przyjął też SN w uchwale 
z 20.1.2010, IIICZP 115/09) 

 
 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Zakres zastosowania 

 Czasowy 
Artykuł 47 Wejście w życie 
Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 31 maja 2002 r.. 
W stosunku do Polski – od 1.5.2004 r. 
 
  Terytorialny 
Dot.  dłużnika, który ma główny ośrodek podstawowej działalności (COMI – centre 
of main interests) na terenie Unii Europejskiej z wyłączeniem Danii. 
 w zakresie wierzycieli zgłaszających wierzytelności – miejsce zamieszkania, miejsce 
zwykłego pobytu lub siedziba na terenie Unii Europejskiej z wyłączeniem Danii. 
 
Przedmiotowy 
Artykuł 1 Zakres zastosowania 
Niniejsze rozporządzenie stosuje się do zbiorowych postępowań przewidujących 
niewypłacalność dłużnika, które obejmują całkowite lub częściowe zajęcie majątku 
dłużnika oraz powołanie zarządcy. 

 
 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Zakres zastosowania 

Interpretacji art. 1 należy dokonywać w ścisłym związku z art. 2 a-c, które określają 
znaczenie poszczególnych zwrotów użytych w tym artykule, a także w powiązaniu z 
załącznikami do Rozporządzenia. Wykaz postępowań, które spełniają wskazane 
wyżej warunki jest zawarty w załączniku A. 
  
Oznacza to, że każde krajowe postępowanie, które jest wymienione w załączniku A 
do Rozporządzenia podlega przepisom Rozporządzenia i jest uważane za 
postępowanie w przedmiocie niewypłacalności w rozumieniu art. 1 ust.1, a 
jednocześnie że Rozporządzenie nie dotyczy tych postępowania, które w tym 
załączniku nie są wymienione. 
  
Podmiotowy 
Zgodnie z pkt 9 Preambuły Rozporządzenie znajduje zastosowanie do wszystkich 
postępowań upadłościowych, niezależnie od tego czy dłużnik jest osobą fizyczną czy 
też osobą prawną, przedsiębiorcą czy osobą niewykonującą działalności 
gospodarczej.  
  

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Zakres zastosowania 

 
Zgodnie z art. 2 ust. 1 Rozporządzenie nie ma zastosowania do 
postępowań upadłościowych dotyczących zakładów ubezpieczeń 
społecznych, instytucji kredytowych, przedsiębiorstw inwestycyjnych 
świadczących usługi obejmujące przechowywanie środków pieniężnych 
oraz papierów wartościowych osób trzecich, a także przedsiębiorstw 
zbiorowego inwestowania.  
  
Reasumując: Rozporządzenie znajdzie zastosowanie, w każdej sprawie, 
której przedmiotem jest wszczęcie postępowania upadłościowego, 
objętego przedmiotowym, podmiotowym, terytorialnym i czasowym 
zakresem zastosowania Rozporządzenia.  
 
 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Model skutków otwarcia postępowania (skutków ogłoszenia 

upadłości) 

Rozporządzenie  opiera się na zasadzie ograniczonej (zmodyfikowanej) 
uniwersalności, w ramach której odstępstwem od zasady pełnej uniwersalności, na 
której oparte jest postępowanie główne, na rzecz zasady terytorialności jest 
dopuszczenie do wszczynania postępowań ubocznych o charakterze terytorialnym. 
 
Postępowanie główne to ma zakres uniwersalny, jego celem jest objęcie całego 
majątku dłużnika.  
 
W celu ochrony różnych interesów rozporządzenie pozwala na wszczęcie 
równolegle z postępowaniem głównym wtórnych postępowań upadłościowych. 
Wtórne postępowanie może zostać wszczęte w Państwie Członkowskim, w którym 
dłużnik ma swój oddział.  
  
Skutki wtórnego postępowania ograniczone są tylko do majątku dłużnika 
znajdującego się w tym Państwie.  

 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Model skutków otwarcia postępowania (skutków ogłoszenia 

upadłości) 

Postępowanie uboczne: wtórne i niezależne uboczne (uboczne wszczęte przed 
wszczęciem postepowania głównego) 
  
W przypadku wszczęcia przez sąd Państwa Członkowskiego postępowania, 
określonego w art. 3 ust. 1 i uznania go w innym Państwie Członkowskim 
(postępowanie główne), sąd tego innego Państwa Członkowskiego właściwy 
zgodnie z art. 3 ust. 2 może wszcząć wtórne postępowanie upadłościowe, nie 
badając przy tym w tym innym Państwie członkowskim niewypłacalności dłużnika.  
  
Postępowanie to musi być jednym z postępowań wymienionych w załączniku B.  
  
Jego skutki ograniczają się do majątku dłużnika znajdującego się na terytorium tego 
innego Państwa Członkowskiego. 
  
Postępowanie to ma charakter likwidacyjny. 

 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Case law 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

SN w uchwale z 20.1.2010, IIICZP 115/09 w sprawie Fabryki Wódek 
POLMOS ŁAŃCUT 
 
 
 
  

Case law 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

SR Poznań-Stare Miasto w Poznaniu w postanowieniu z 21.2.2011, XV 
GU 125/09 w sprawie Christianapol sp. z o.o. 
 
 
 
  

Jurysdykcja krajowa 

Kompetencja sądów danego państwa do rozstrzygnięcia danej sprawy w 
odróżnieniu od kompetencji sądów innego państwa. Mówimy o 
jurysdykcji w sprawie, sąd ma jurysdykcję w sprawie o ogłoszenie 
upadłości 
  
Właściwość miejscowa w tym Państwie Członkowskim musi zostać 
określona zgodnie z jego prawem wewnętrznym. 
 
W POSTĘPOWANIU GŁÓWNYM: 
  
Zgodnie z art. 3 ust. 1 Rozporządzenia dla wszczęcia postępowania 
upadłościowego, które zgodnie z art. 12 Preambuły Rozporządzenia jest 
określane jako postępowanie „główne”, właściwe są sądy tego państwa 
członkowskiego, na terytorium którego znajduje się główny ośrodek 
podstawowej działalności dłużnika. 
 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Jurysdykcja krajowa 

„Główny ośrodek podstawowej działalności” powinien oznaczać miejsce, w którym 
dłużnik zazwyczaj zarządza swoją działalnością i jako takie jest rozpoznawalne 
przez osoby trzecie. 
problemy: osoba prawna – domniemanie wzruszalne – art. 3 ust. 1 - W przypadku 
spółek i osób prawnych domniemuje się, że głównym ośrodkiem ich podstawowej 
działalności jest siedziba określona w statucie, chyba że zostanie przeprowadzony 
dowód przeciwny. (por. sprawa C-341/04, EUROFOOD IFSC, wyrok TSUE z 2.5.2006) 
osoba fizyczna - Istotne jest miejsce, w którym koncentrują się sprawy życiowe. 
 
W POSTĘPOWANIU UBOCZNYM: 
Jurysdykcję w postępowaniach ubocznych określa art. 3 ust. 2 Rozporządzenia.  
Jurysdykcja ta dotyczy zarówno niezależnych postępowań ubocznych jak i 
postępowań wtórnych.  
Jeżeli dłużnik ma główny ośrodek swojej podstawowej działalności na terytorium 
państwa członkowskiego to sądy innego państwa członkowskiego są uprawnione do 
wszczęcia postępowania upadłościowego tylko wtedy, gdy dłużnik ma na jego 
terytorium swój oddział (art. 3 ust. 2). 
 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Jurysdykcja krajowa 

 
„Oddział” oznacza każde miejsce wykonywania działalności, w którym dłużnik 
wykonuje działalność gospodarczą nie mającą charakteru tymczasowego, przy 
wykorzystaniu zasobów ludzkich i majątkowych. 
 
 
 
Uregulowanie to określa więc dwie przesłanki istnienia jurysdykcji:  
 

(i) posiadanie przez dłużnika głównego ośrodka podstawowej 

działalności na terytorium Wspólnoty,  
 

(ii) posiadanie przez dłużnika oddziału na terytorium państwa 

członkowskiego, w którym ma zostać wszczęte postępowanie terytorialne. 
 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Uznanie postępowania zagranicznego (orzeczeń) 

Zasada „automatycznego” uznania orzeczeń wydanych w ramach 
postępowania / całego postępowania per se 
  
art. 16  
Wszczęcie postępowania upadłościowego przez sąd Państwa 
Członkowskiego właściwy zgodnie z art. 3 podlega uznaniu we wszystkich 
pozostałych Państwach Członkowskich z chwilą, gdy orzeczenie stanie się 
skuteczne w Państwie wszczęcia postępowania. 
  
Nie ma znaczenia, że określony podmiot w stosunku do którego wszczęto 
postepowanie nie ma zdolności upadłościowej w Państwie uznania – to 
nie jest przeszkoda (patrz upadłość konsumencka w Polsce do 31.3.2009, 
Nowelizacja z 5.12.2008 r. ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze 
 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Uznanie postępowania zagranicznego (orzeczeń) 

Skutki uznania 
  
Wszczęcie postępowania, określonego w art. 3 ust. 1 wywołuje w każdym 
innym Państwie Członkowskim, bez potrzeby dopełnienia jakichkolwiek 
formalności, skutki, które wynikają z prawa Państwa wszczęcia 
postępowania, o ile niniejsze rozporządzenie nie stanowi inaczej oraz 
dopóki w tym innym Państwie Członkowskim nie zostanie wszczęte 
postępowanie, określone art. 3 ust. 2. 
 
 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Odmowa uznania 

Klauzula porządku publicznego (art. 26) 
  
Każde Państwo Członkowskie może odmówić uznania postępowania 
upadłościowego wszczętego w innym Państwie Członkowskim albo 
wykonania wydanego w jego toku orzeczenia,  
  
o ile uznanie to lub wykonanie prowadziłyby do rezultatu, który 
pozostaje w oczywistej sprzeczności z jego porządkiem publicznym,  
  
w szczególności z jego podstawowymi zasadami lub konstytucyjnie 
zagwarantowanymi prawami i wolnościami jednostki. 
 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Prawa wierzycieli 

Każdy wierzyciel mający miejsce zamieszkania, miejsce zwykłego pobytu 
albo siedzibę na obszarze Wspólnoty powinien być uprawniony do 
zgłoszenia swojej wierzytelności w każdym z toczących się na obszarze 
Wspólnoty postępowań upadłościowych dotyczących majątku dłużnika. 
Powinno to również dotyczyć organów podatkowych oraz instytucji 
ubezpieczenia społecznego. 
 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

 Uwagi ogólne 

USTAWA 

z dnia 28 lutego 2003 r. 

Prawo upadłościowe i naprawcze 

CZĘŚĆ DRUGA 

PRZEPISY Z ZAKRESU MIĘDZYNARODOWEGO 

POSTĘPOWANIA UPADŁOŚCIOWEGO 

art.378 - 417

 

 

 

 

Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA 

Uwagi ogólne 

Przepisy o międzynarodowym postępowaniu upadłościowym dotyczą sytuacji, w 
której zostało wszczęte za granicą, ale nie na terenie UE (poza Danią), 
postępowanie upadłościowe wobec podmiotu, który posiada w Polsce majątek lub 
nawet prowadzi w Polsce w sposób zorganizowany działalność. 
  
Polska regulacja powstała na bazie prawa modelowego UNCITRAL czyli   
United Nation Commission on International Trade Law – Komisja ONZ do spraw 
Międzynarodowego Prawa Handlowego 

 
Stosunek Rozporządzenia do PUN 
Rozporządzenie wiąże w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Państwach 
Członkowskich, zgodnie z Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. 
 

Art. 378 ust. 1 PUN Przepisów niniejszej części nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, której 
Rzeczpospolita Polska jest stroną, albo prawo organizacji międzynarodowej, której Rzeczpospolita Polska jest 
członkiem, stanowi inaczej. 
Przyjmuje się jednak, że w zakresie nieuregulowanym w Rozporządzeniu, przepisy PUN stosuje się do 
postępowań regulowanych w Rozporządzeniu (tak przyjął też SN w uchwale z 20.1.2010, IIICZP 115/09) 

 
 

 

 

 Europejskie postępowanie upadłościowe

 

adw. Patryk Filipiak 

KATEDRA POSTĘPOWANIA CYWILNEGO 

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA