1
Badania penetracyjne (PT)
Zakres stosowania
wykrywanie nieciągłości
powierzchniowych,
• otwartych płaskich,
• wąskoszczelinowych,
• przelotowych (nieszczelności)
• pęknięć,
zalecana dla obiektów
wykonanych z różnych materiałów
szczególnie dla
nieferromagnetycznych
2
Nieciągłości wykrywane
metodą penetracyjną
• pęknięcia: na gorąco i na zimno
zmęczeniowe, hartownicze, szlifierskie,
wywołane przez korozję naprężeniową
• złącz spawanych: przyklejania
powierzchniowe, braki przetopu,
• obróbki plastycznej: zakucia,
zawalcowania, fałdy,
• materiałów ceramicznych: pęknięcia
laminarne, rysy, pęcherze.
3
Wykrywalność nieciągłości
• dla metody kontrastowej
szerokość 0,005 mm i głębokość 0,4-0,5mm
• dla metody fluoroscencyjnej
szerokość 0,01mm i głębokość 0,03-0,04 mm
4
Zasada badania
• zjawisko kapilarności (włoskowatości)
h - wysokość cieczy w kapilarze
• h = 2cosv/gr
- napięcie powierzchniowe cieczy
• v - kąt zwilżania
- gęstość cieczy
2r
h
v
5
Zasada badania
• Ujawnienie otwartych nieciągłości
powierzchniowych dzięki oddziaływaniu
wywoływacza z penetrantem.
• Penetrant – ciecz łatwo wnikająca w otwarte
nieciągłości
• Wywoływacz - substancja silnie chłonąca
penetrant, nakładana po zmyciu nadmiaru
penetranta z reguły dająca silny kontrast
• Zmywacz - ciecz służąca do usuwania
nadmiaru penetranta z badanej powierzchni
6
Penetrant
• ciecz łatwo wnikająca w bardzo drobne
pęknięcia
– o małym napięciu powierzchniowym,
– odpowiedniej lepkości (6-14 cSt),
– wysokiej zwilżalności powierzchni,
– małej gęstości (0,86-0,96g/cm
3
- zdolność
pełzania
• zawierająca dodatki barwne lub luminofory
mieszanina rozpuszczalników organicznych
(głównie pochodnych ropy naftowej)
i pigmentów barwnych lub luminoforów
7
Rodzaje penetrantów
1) barwne,
– czerwone,
– niebieskie
2) fluorescencyjne
3) podwójnego zastosowania
– barwno-flurescencyjne.
Ze względu na sposób usuwania
– zmywalne wodą (samoemulgujące),
– zmywalne emulgatorem,
– zmywalne rozpuszczalnikiem
8
Wywoływacze
•suche proszki,
•wodne zawiesiny lub roztwory,
•zawiesiny proszku w lotnych,
bezwodnych rozpuszczalnikach,
•błonotwórcze, umożliwiające
uzyskiwanie ostrych wskazań
nieciągłości,
•specjalne - stosowane w
badaniach szczelności.
9
Zmywacze
1) Wodne
• chlorowcowane - wycofywane
• niechlorowcowane,
• specjalne
2) Rozpuszczalniki na bazie produktów
destylacji ropy naftowej
• gęstość ok. 0,7g/cm
3
• lepkość 1,0 cSt w temp. 20
o
C
10
Czułość badań penetracyjnych
Zdolność wykrywania określonych
nieciągłości, w obiektach danej klasy.
Czułość jest tak tak dobierana aby można
było wykryć nieciągłości istotne.
Czułość badań penetracyjnych zależy od:
• czułości penetranta,
• czułości wywoływacza,
• stanu powierzchni obiektu,
• temperatury
11
Czułość penetrantów
Penetranty barwne
bardzo niska
niska
średnia
Zmywalne wodą
Zmywalne wodą
-
Później emulgowane
Później emulgowane
-
Zmywalne
rozpuszczalnikiem
zmywalne
rozpuszczalnikiem
-
Penetranty fluorescencyjne
Średnia
Wysoka
Bardzo wysoka
Zmywalne wodą
Zmywalne wodą
Zmywalne wodą
Później emulgowane
Później emulgowane
Później
emulgowane
Zmywalne
rozpuszczalnikiem
zmywalne
rozpuszczalnikiem
12
Przebieg badań
1)
Oczyszczenie i odtłuszczenie
powierzchni,
2)
Suszenie,
3)
Aplikowanie penetranta
(5-30min dla 5-50
o
C),
4)
Usunięcie nadmiaru penetranta,
5)
Suszenie,
6)
Aplikowanie wywoływacza,
7)
Wywoływanie (5-30min),
8)
Oględziny, interpretacja wskazań i
ocena.
13
Elementy z nieciągłościami
14
Wzorce
• z nieciągłościami sztucznymi
• z nieciągłościami naturalnymi.
Cel stosowania wzorców:
• Sprawdzenie możliwości wykonania
określonych badań z wykorzystaniem
wybranych materiałów
• Dobór typu i rodzaju materiałów do badań
oraz warunków badań
• Ocena czułości materiałów do badań,
• Kontrola poprawności parametrów badań,
• Kontrola poprawności realizacji badań.
15
Najczęściej stosowane wzorce
• płytkowe
• krążkowe
Wykonane ze stali stopowej lub mosiądzu z
naniesioną warstwą materiału podatnego do
tworzenia pęknięć np. chromu lub niklu
1. Z pęknięciami promieniowymi (gwiaździstymi) o
długości pęknięć 3,0 3,5 4,0 4,5 i 5,5 mm oraz
powierzchnią o różnej chropowatości R
a
- 2,5 5,0 10
i 15 m.
2. O różnej szerokości pęknięć (0,25 0,5 1,0 1,5 i 2,5
m) przy stosunku szerokość pęknięcia do grubości
warstwy galwanicznej 1:20.
16
Normy
• PN-EN 571-1 Badania penetracyjne.
Zasady ogólne.
• PN-EN 1289 Badania penetracyjne
złączy spawanych. Poziomy akceptacji.
• PN-EN 1371-1 i 2 Badania
penetracyjne odlewów
PN-EN ISO 3059 Badania penetracyjne
i badania magnetyczno proszkowe.
Warunki obserwacji.
17
Charakterystyka badań
penetracyjnych
Zalety:
• szybki i prosty proces badania
• niskie koszty badania,
• duża skuteczność wykrywania nieciągłości,
• możliwość badania różnych materiałów i
wyrobów o dowolnym kształcie i
wymiarach.
18
Charakterystyka badań
penetracyjnych
Wady:
• wykrywanie nieciągłości otwartych
• wpływ temperatury na właściwości
preparatów
• starzenie się preparatów
• konieczność wstępnego oczyszczania oraz
odtłuszczania powierzchni badanych
przedmiotów.
19
Odmiany metody
penetracyjnej
• Próba naftą i kredą
• Próba wodna
ciśnienie 1,25-1,5 roboczego, czas
15 min.
• Próba ciśnieniowa
• Metoda podciśnieniowa
20
Metoda podciśnieniowa
• Przenikanie gazu z ośrodka o
ciśnieniu wyższym do ośrodka o
ciśnieniu niższym
• środek pianotwórczy: woda, mydło, gliceryna
p
2
p
1
p
2
p
1