OPIEKA NAD DZIECKIEM         

                    W 

PODSTAWOWEJ OPIECE 

ZDROWOTNEJ

Okresy życia dziecka

• Noworodkowy (pierwsze 28 dni życia)
• Niemowlęcy (1. rok życia)
• Poniemowlęcy (2-3 r.ż.)
• Przedszkolny (4-6 r.ż.)
• Wczesnoszkolny (7-10/12 r.ż.)
• Dojrzewania (♀10-16 r.ż.   ♂12-18 r.ż.)
• Młodzieńczy (♀16-18 r.ż.   ♂18-21 r.ż.)

Okres noworodkowy

• Adaptacja noworodka do życia w 

nowym środowisku

• Obecność odruchów (obejmowania, 

chwytne, ssania)

• Wyrównanie spadku masy ciała
• Odpadnięcie kikuta pępowiny

Okres niemowlęcy

• Następuje intensywny rozwój 

fizyczny

• Rozwój motoryki (unoszenie główki, 

siadanie, stawanie, chodzenie)

• Wyrzynają się pierwsze zęby 

mleczne

Okres poniemowlęcy

• Zwany też okresem wczesnego 

dzieciństwa

• Następuje doskonalenie 

sprawności ruchowej, w tym 
manualnej

• Doskonali się mowa (proste 

zdania)

Okres przedszkolny

• Zwiększa się sprawność ruchowa i 

siła mięśniowa

• Nasila się zachorowalność na 

choroby zakaźne

• Kształtuje się charakter i 

osobowość dziecka

Okres wczesnoszkolny

• Skłonność do powstawania wad 

postawy

• Zwiększa się częstość występowania 

wypadków, urazów, zatruć

• Intensywny rozwój intelektualny
• Wyrabia się poczucie 

odpowiedzialności

• Różnicują się zainteresowania 

chłopców i dziewcząt

Okres dojrzewania

• Występuje intensywny przyrost 

wysokości ciała tzw. skok 

pokwitaniowy (♀8cm ♂10cm)

• Pojawienie się drugo- i 

trzeciorzędowych cech płciowych

• Wiek wystąpienia menarche (ok. 1,5 

- 2 lata wcześniej w środowiskach 

wielkomiejskich niż z rejonów 

wiejskich)

Okres młodzieńczy

• Zakończenie rozwoju 

somatycznego i osiągnięcie pełnej 
dojrzałości płciowej

• Pojęcie dojrzałości obejmuje 

dojrzałość biologiczną, seksualną, 
psychiczno-emocjonalną i 
społeczną

Skład zespołu 

interdyscyplinarnego 

sprawującego opiekę nad 

dzieckiem:

• Położna środowiskowa/rodzinna ma 

pod opieką do 6 600 kobiet łącznie 

z noworodkami i niemowlętami obu 

płci do ukończenia 2 miesiąca życia.

• Pielęgniarka środowiskowa/rodzinna 

powinna mieć pod opieką do 2 750 

osób (w tym dzieci powyżej 3 

miesiąca życia).

Akty prawne

• Rozporządzenie Ministra Zdrowia  z dnia 21 

grudnia 2004 r. w sprawie zakresu 
świadczeń opieki zdrowotnej, w tym badań 
przesiewowych , oraz okresów, w których 
te badania są przeprowadzone

• Rozporządzenie Ministra Zdrowia  z dnia 22 

grudnia 2004 r. w sprawie zakresu i 
organizacji profilaktycznej opieki 
zdrowotnej nad dziećmi  i młodzieżą

Profilaktyczna opieka zdrowotna 

obejmuje: 

• testy przesiewowe, 
• profilaktyczne badania lekarskie 

(bilanse zdrowia), 

• obowiązkowe szczepienia ochronne,
• udzielanie pomocy w stanach 

nagłych,

• edukację zdrowotną i promocję 

zdrowia.

Testy skreeningowe

Badania przesiewowe noworodków w 

kierunku: 

• wrodzonej niedoczynności tarczycy 

(hipotyreozy) 

• fenyloketonurii 

Wizyty patronażowe 

położnej

0 – 4 doba życia dziecka

Położna prowadząca samodzielnie 

poród fizjologiczny wykonuje:

• badanie przedmiotowe dziecka (z 

uwzględnieniem skali Apgar)

• Pomiary masy i długości ciała, 

obwodu główki i klatki piersiowej

Wizyty patronażowe 

położnej

1 – 6 tydzień życia dziecka

Co najmniej 4 wizyty patronażowe:

•  opieka nad noworodkiem (ocena rozwoju 

fizycznego, stanu skóry, pępka, wydalin, ocena 

odruchów, wykrywanie patologii, ocena relacji 

rodzinnych)

• edukacja zdrowotna (porady nt. pielęgnacji 

noworodka, technik karmienia, szczepień 

ochronnych,)

Lekarz poz - badanie w kierunku wykrycia 

wrodzonej dysplazji stawów biodrowych

Wizyty patronażowe 

pielęgniarki

2 - 6 miesiąc życia 

(terminy odpowiadające szczepieniom)

Wykrywanie zaburzeń rozwoju fizycznego 

(pomiary) 

Ocena rozwoju psychomotorycznego

9 miesiąc życia - dodatkowo badanie 

wzroku i słuchu

12 miesiąc życia - dodatkowo pomiar 

ciśnienia  krwi, instruktaż higieny jamy 

ustnej

Wizyty patronażowe 

pielęgniarki

2 rok życia dziecka

• Wykrywanie zaburzeń rozwoju fizycznego 

(pomiar masy i długości ciała, BMI)

• Ocena rozwoju psychomotorycznego
• Test Hirschberga w kierunku wykrywania 

zeza

• Badanie słuchu
• Pomiar ciśnienia krwi

Wizyty patronażowe 

pielęgniarki 

4 rok życia dziecka – dodatkowo 

wykrywanie zaburzeń statystyki 
ciała

5 rok życia dziecka – dodatkowo 

wykrywanie wad wymowy

Testy przesiewowe wykonywane przez 

pielęgniarkę środowiska nauczania i 

wychowania

6/7

10

12

13

16

18

Rozwoju fizycznego

Zeza

Ostrości wzroku

Widzenia barwnego

Słuchu

Skoliozy

Kifozy

Zniekształceń statycznych 
kończyn dolnych

Podwyższonego RR

Wiek w 

latach

Test do wykrywania 
zaburzeń

Szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży