TLENEK KRZEMU 

(IV)

SiO

2

 

 

 

Tlenek krzemu (IV) nazywany inaczej 

krzemionką lub diatlenkiem krzemu

• Jest to nieorganiczny związek chemiczny na IV 

stopniu utlenienia. Ogólny wzór krzemionki to 

SiO2. Jednak nie oddaje on dobrze jej 

faktycznej struktury chemicznej. Powierzchnia 

krzemionki 
w zależności od pochodzenia zawierać może 

atomy wodoru, metali alkalicznych, czyli 

litowców, potasowców, a także grup 

hydroksylowych, czyli grupa alkoholi i fenoli. 

• Krzemionka jest bardzo odporna na czynniki 

chemiczne. Nie reaguje ona z wodą, kwasami, 

tlenem. Podczas prażenia w wysokiej 

temperaturze nie rozkłada się. Reaguje ona 

tylko z kwasem fluorowodorowym. 

 

 

Kwarc

 

 

Występowanie

• W przyrodzie występuje bardzo 

powszechnie w postaci kwarcu, 

trydymitu, krystobalitu czy opalu. 

Występuje w przyrodzie w dużych 

ilościach jako piasek. Kwarc jest 

również głównym składnikiem wielu 

minerałów. Krzemionka jest bardzo 

rozpowszechnionym związkiem 
w skorupie ziemskiej.

 

 

Kryształ 

Górski

 

 

Otrzymywanie

•Tlenek krzemu tworzy się 

w wyniku krystalizacji 
z roztworu przesyconego 
krzemianów.

 

 

Kryształ kwarcu z 

zabarwioną na ametystowo 

główką

 

 

Zastosowanie

• W przemyśle materiałów ogniotrwałych, szkła
• Do produkcji materiałów budowlanych, tj. 

cementu portlandzkiego, cegły silikatowej

• W produkcji materiałów mikroelektronicznym 

i optoelektronicznym jako np. światłowody – 
w postaci amorficznej

• Jako katalizator
• Przy produkcji krzemu i stopów
• Tlenek krzemu (IV) występuje m.in. w postaci 

kwarcu, kryształu górskiego i ametystu.

 

 

Kwarc Niebieski

 

 

Zależnie od postaci, w jakiej 

występuje, tworzy różne 

minerały

• Kwarc – czysty tlenek krzemu (IV), 

nazywany jest kryształem górskim

• Piasek kwarcowy – sypka skała, 

składająca się głównie z ziarenek 

piasku

• Krzemień – odmiana tlenku 

krzemu (IV), która nie ma wyraźniej 

struktury krystalicznej

 

 

Cytryn

 

 

Własności fizyczne

•Ma postać ciała stałego
•Jest bezbarwny
•Temperatura topnienia 

1710°C

 

 

Kwarc Dymny

 

 

Właściwości chemiczne

• W wyniku reakcji z wodorotlenkami 

lub węglanami litowców powstają 
sole - krzemiany, jest bezwodnikiem 
kwasowym

• Nie ulega reakcji z powietrzem i 

wodą

• Nie reaguje z kwasami (oprócz 

kwasu fluorowodorowego)

 

 

Kwarc 

Mleczny

 

 

Z czystej krzemionki 

wytwarza się

• szkło kwarcowe - całkowicie amorficzna 

krzemionka topiona[potrzebne źródło] 
o wysokiej czystości; charakteryzuje się bardzo 
niskim współczynnikiem rozszerzalności 
cieplnej, w przeciwieństwie do szkła nie 
pochłania promieniowania UV. Stosowane do 
wyrobu szkła laboratoryjnego i elementów 
optycznych

• silikażel - kserożel uwodnionej krzemionki; 

stosowany jako środek suszący i faza stała 
w chromatografii

• aerożel krzemionkowy

 

 

Kwarc Różowy

 

 

Dwutlenek krzemu

Dwutlenek krzemu w formie piasku jest 

stosowany do produkcji szkła, szkła 

wodnego, zaprawy murarskiej, cementu, 

wyrobów ceramicznych, emalii, form 

odlewniczych i innych. Jest również 

surowcem do otrzymywania krzemu i jego 

stopów. Silikażel jest stosowany jako środek 

suszący, katalizator, nośnik katalizatorów. 

Odmiany dwutlenku krzemu są stosowane 
do wyrobów jubilerskich, a także do 

tworzenia przedmiotów ozdobnych, np. 

pucharów, 

   a nawet do tworzenia kielichów. 

 

 

Piaskowiec