Organizacja produkcji
4 sem. – studia inż.
Ćwiczenie 1:
Obliczanie wydziału mechanicznego
metodą wskaźnikową
mgr inż. Bartłomiej Gładysz
Politechnika Warszawska – Wydział Inżynierii Produkcji
Politechnika Warszawska – Wydział Inżynierii Produkcji
Instytut Organizacji Systemów Produkcyjnych
Instytut Organizacji Systemów Produkcyjnych
Zakład Organizacji Procesów Produkcyjnych
Zakład Organizacji Procesów Produkcyjnych
Plan zajęć
I.
Wstęp
II. Omówienie projektu
III. Praca własna
System
1. «układ elementów mający określoną strukturę i stanowiący
logicznie uporządkowaną całość»
2. «zespół wielu urządzeń, dróg, przewodów itp.,
funkcjonujących jako całość»
3. «narządy lub inne części żywego organizmu pełniące razem
określoną funkcję»
4. «uporządkowany zbiór twierdzeń, poglądów, tworzących
jakąś teorię»
5. «określony sposób wykonywania jakiejś czynności lub zasady
organizacji czegoś»
6. «forma ustroju państwowego»
7. «zespół skał powstałych w ciągu jednego okresu
geologicznego»
8. log. «całościowy i uporządkowany zespół zdań połączonych
ze sobą stosunkami logicznego wynikania»
Źródło:
http://sjp.pwn.pl/lista.php?co=system
„Zbiór elementów i relacji między nimi.”
System produkcyjny
Elementy:
• ludzie (załoga),
• zasoby fizyczne (MAU, pomoce
warszt., budynki itp.),
• zasoby finansowe.
WE: materiały, energia, informacje
WY: wyroby gotowe
System produkcyjny –
schemat
SYSTEM
PRODUKCYJNY
ludzkie fizyczne finansowe
ZASOBY
WE
materia�
y
energia
informacje
WY
wyroby gotowe
Proces produkcyjny
Proces
produkcyjny
jest
to
uporządkowany zbiór działań (czynności),
których celem jest dostarczenie odbiorcy
określonego
produktu.
Na
proces
produkcyjny
w
przedsiębiorstwie
przemysłowym
składają
się
wszystkie
czynności
od
pobrania
z
magazynu
materiałów
lub
półwyrobów
aż
do
przekazania
do
odbiorcy
gotowego
produktu. Z punktu widzenia tworzenia
wartości dla klienta można wyróżnić proces
produkcyjny podstawowy i pomocniczy.
Proces produkcyjny
podstawowy i pomocniczy
• Proces produkcyjny podstawowy to ciąg
działań, w wyniku którego uzyskiwane są
produkty stanowiące produkcję towarową
przedsiębiorstwa (tzn. wyroby przeznaczone
na sprzedaż).
• Na proces produkcyjny pomocniczy –
składają się ciągi działań, w wyniku których
uzyskiwane są produkty (wyroby lub usługi)
niezbędne dla normalnego przebiegu
podstawowego procesu produkcyjnego (np.
wytwarzanie narzędzi, remonty i konserwacja
wyposażenia itp.).
Komórka produkcyjna
Komórka produkcyjna
(KP):
(KP):
fizyczne zgrupowanie trzech podstawowych czynników
fizyczne zgrupowanie trzech podstawowych czynników
produkcyjnych: środków pracy (maszyn i urządzeń
produkcyjnych: środków pracy (maszyn i urządzeń
wytwórczych), przedmiotów pracy (surowców i
wytwórczych), przedmiotów pracy (surowców i
materiałów) oraz pracy ludzkiej, koniecznych do
materiałów) oraz pracy ludzkiej, koniecznych do
realizacji procesu produkcyjnego.
realizacji procesu produkcyjnego.
Źródło: Brzeziński M. (red.),
Źródło: Brzeziński M. (red.),
Organizacja i sterowanie produkcją.
Organizacja i sterowanie produkcją.
, Placet, Warszawa
, Placet, Warszawa
2002
2002
Struktura produkcyjna
Struktura produkcyjna
:
:
układ KP oraz zespół związków kooperacyjnych
układ KP oraz zespół związków kooperacyjnych
zachodzących między nimi, właściwy dla danego
zachodzących między nimi, właściwy dla danego
systemu produkcyjnego jako całości, powstały w wyniku
systemu produkcyjnego jako całości, powstały w wyniku
grupowania komórek niższego stopnia (KPn) w komórki
grupowania komórek niższego stopnia (KPn) w komórki
wyższego stopnia (KPn+1).
wyższego stopnia (KPn+1).
Komórka produkcyjna
Struktura prod. może składać się z:
• KP
0
(komórka produkcyjna zerowego stopnia) –
stanowisko produkcyjne (zwane roboczym lub
pracy) będące fundamentalną i niepodzielną
częścią składową struktury produkcyjnej,
• KP
I
(komórka produkcyjna pierwszego stopnia) –
gniazdo lub linia produkcyjna, będące
zgrupowaniem kilku stanowisk roboczych,
• KP
II
(komórka produkcyjna drugiego stopnia) –
oddział produkcyjny będący zgrupowaniem
wielu gniazd i/lub linii produkcyjnych,
Komórka produkcyjna 2
Komórka produkcyjna 3
• KP
III
(komórka produkcyjna trzeciego stopnia)
–
wydział produkcyjny, będący zgrupowaniem
wielu oddziałów produkcyjnych,
• KP
IV
(komórka produkcyjna czwartego stopnia)
–
zakład produkcyjny będący zgrupowaniem
wielu wydziałów produkcyjnych,
• KP
V
(komórka produkcyjna piątego stopnia) –
przedsiębiorstwo wielozakładowe, będące
zgrupowaniem wielu zakładów produkcyjnych.
Źródło: Brzeziński M. (red.), Organizacja i sterowanie produkcją., Placet,
Warszawa 2002
Wydział mechaniczny
WM przeważnie realizuje procesy
WM przeważnie realizuje procesy
obróbki
obróbki
skrawaniem
skrawaniem
, a niekiedy także obróbki
, a niekiedy także obróbki
plastycznej, cieplno-chemicznej, w wyniku
plastycznej, cieplno-chemicznej, w wyniku
których częściom niezbędnym do montażu
których częściom niezbędnym do montażu
wyrobów finalnych zakładu nadawany jest
wyrobów finalnych zakładu nadawany jest
właściwy kształt
właściwy kształt
WM to przeważnie
WM to przeważnie
KP
KP
III
III
w strukturze
w strukturze
której znajdują się KP niższego rzędu.
której znajdują się KP niższego rzędu.
WM małe (80-150 prac.) mogą być KP
WM małe (80-150 prac.) mogą być KP
II
II
.
.
Źródło: Bałuk J., Lenard W.,
Źródło: Bałuk J., Lenard W.,
Organizacja procesów produkcyjnych.
Organizacja procesów produkcyjnych.
,
,
Oficyna Wyd. PW, Warszawa 1991
Oficyna Wyd. PW, Warszawa 1991
Fundusze czasu
W celu przeprowadzenia dalszych
obliczeń projektowych konieczne jest
obliczenie
jaką liczbę godzin możemy
przeznaczyć na wykonywanie
pracy,
czyli FUNDUSZ CZASU.
Fundusze czasu stanowiska
Fundusz kalendarzowy stanowiska
Fundusz kalendarzowy stanowiska
:
:
K – liczba dni w roku
K – liczba dni w roku
Fundusz nominalny stanowiska
Fundusz nominalny stanowiska
:
:
N – liczba dni wolnych od pracy,
N – liczba dni wolnych od pracy,
z – liczba zmian roboczych
z – liczba zmian roboczych
Fundusz efektywny stanowiska
Fundusz efektywny stanowiska
:
:
r
r
– wsp. zmniejszenia czasu pracy stanowiska na skutek
– wsp. zmniejszenia czasu pracy stanowiska na skutek
remontów
remontów
]
/
.
[
24
rok
godz
K
F
ks
]
/
.
[
8
)
(
rok
godz
z
N
K
F
ns
]
/
.
[
rok
godz
F
F
r
ns
es
Fundusze czasu pracownika
Fundusz kalendarzowy pracownika
Fundusz kalendarzowy pracownika
:
:
K – liczba dni w roku
K – liczba dni w roku
Fundusz nominalny pracownika
Fundusz nominalny pracownika
:
:
N – liczba dni wolnych od pracy,
N – liczba dni wolnych od pracy,
z – liczba zmian roboczych, z = 1
z – liczba zmian roboczych, z = 1
Fundusz efektywny pracownika
Fundusz efektywny pracownika
:
:
a
a
– wsp. zmniejszenia czasu pracy pracownika na skutek
– wsp. zmniejszenia czasu pracy pracownika na skutek
absencji
absencji
]
/
.
[
24
rok
godz
K
F
kp
]
/
.
[
8
)
(
rok
godz
z
N
K
F
np
]
/
.
[
rok
godz
F
F
a
np
ep
Wyposażenie
Obliczenia na podstawie wskaźników tech. –
ekon.
i – łączna liczba stanowisk roboczych
Q – masa wyrobów gotowych wytwarzanych w
ciągu roku
Q = gw * I
gw – masa jednego wyrobu gotowego
I – roczny program produkcyjny
q – roczna produkcja na stanowisko na zmianę
z – liczba zmian roboczych
– wsp. obciążenia stanowisk
z
q
Q
i
Wyposażenie 2
Obliczenia na podstawie proc. technolog.
Tk
k
– łączne obciążenie k-tego rodzaju stan.
Tpz
k
– łączne obciążenie k-tego rodzaju stan. czasami
tpz
Tj
k
– łączne obciążenie k-tego rodzaju stan. czasami tj
I
i
– roczny program prod. i-tego wyrobu
p – liczba wyrobów
Tj’
ki
– stanowiskochł. jedn. wyrobu i
wsk. udziału obciążenia Tpz
k
w obiążeniu Tj
k
]
/
[
rok
sg
Tj
Tpz
Tk
k
k
k
]
/
[
'
1
rok
sg
Tj
I
Tj
ki
p
i
i
k
]
/
[
rok
sg
Tj
Tpz
k
k
Wyposażenie 3
Obliczenia na podstawie proc. technolog. c.d.
io
k
– liczba stanowisk obrabiarkowych k-tego
rodzaju
F
es
– fundusz efektywny stanowiska
– przeciętny wsk. obciążenia stanowisk
Tk
k
– obciążenie k-tego rodzaju stanowisk
m – liczba rodzajów stan. obrabiarkowych na WM
Liczbę stanowisk ręcznych ir określa się
analogicznie.
Łączna liczba stanowisk i = io + ir.
es
k
k
F
Tk
io
m
k
k
io
io
1
Załoga
Pracownicy:
1. grupy przemysłowej,
2. grupy nieprzemysłowej,
3. grupy rozwojowej.
W KP
III
występują w większości jedynie
pracownicy grupy przemysłowej.
Załoga 2
rpm
k
= P
k
/ F
ep
= Tj
k
/ (F
ep
* Kk)
założenie: stanowiskochłonność [sg] jest równa
pracochłonności [rbg], Kk = 1
Kk – wsp. przeliczeniowy stanowiskochł. na pracochł.
Liczbę pracowników bezpośrednioprodukcyjnych dla
stan. obróbki ręcznej rpr określa się analogicznie.
rp = rpm + rpr
m
k
k
rpm
rpm
1
Załoga 3
Powierzchnia
Podział powierzchni obiektów:
1. produkcyjna – Pp,
2. pomocnicza – Pm,
3. usługowa (socjalno-bytowa) –
Pu,
4. robocza – Pr = Pp + Pm,
5. przemysłowa – P = Pp + Pm +
Pw,
6. zabudowy,
7. ogólna.
fr
ir
fo
io
Pp
Powierzchnia 2
4
1
l
l
Pm
Pm
fw
io
Pm
1
gs
d
ds
Gm
Pm
3
fs
is
Pm
2
Pp
ktr
Pm
4
Pm
Pm
1
1
– pow. wypożyczalni narzędzi
– pow. wypożyczalni narzędzi
Pm
Pm
2
2
– pow. ostrzalni narzędzi
– pow. ostrzalni narzędzi
Pm
Pm
3
3
– pow. magazynu materiałów
– pow. magazynu materiałów
Pm
Pm
4
4
– pow. dróg transportowych
– pow. dróg transportowych
io – liczba obrabiarek skrawających na
io – liczba obrabiarek skrawających na
WM
WM
fo – jedn. pow. prod. stan. obróbki
fo – jedn. pow. prod. stan. obróbki
mech.
mech.
ir – liczba stanowisk ręcznych na WM
ir – liczba stanowisk ręcznych na WM
fr - jedn. pow. prod. stan. obróbki
fr - jedn. pow. prod. stan. obróbki
ręcznej
ręcznej
fw – wsk. pow. wypożyczalni narz. i
fw – wsk. pow. wypożyczalni narz. i
przyrz.
przyrz.
ks – wsk. udziału szlifierek w ostrzalni
ks – wsk. udziału szlifierek w ostrzalni
is = ks * io – liczba szlifierek w
is = ks * io – liczba szlifierek w
ostrzalni
ostrzalni
fs – wsk. pow. szlifierek w ostrzalni
fs – wsk. pow. szlifierek w ostrzalni
Gm – masa mat. podst. do wykonania
Gm – masa mat. podst. do wykonania
rocznego programu prod.
rocznego programu prod.
gs – jedn. obciążenie pow. roboczej
gs – jedn. obciążenie pow. roboczej
magazynu
magazynu
ds – czas składowania materiałów
ds – czas składowania materiałów
d – liczba dni roboczych w roku
d – liczba dni roboczych w roku
ktr – wsp. udziału dróg transp. w Pp
ktr – wsp. udziału dróg transp. w Pp
Powierzchnia 3
szatnia podstawowa: Pup = r * fp
szatnia „brudna”: Pub = r
2
* fb,
r
2
=
30% r
szatnia ogółem: Pu
1
= Pup + Pub
pozostałe (np. palarnia): Pu
2
= r * ft
pow. usługowa ogółem – Pu = Pu
1
+ Pu
2
fp – wsk. pow. szatni podstawowej
fb – wsk. pow. szatni „brudnej”
ft – wsk. pow. pow. pozostałej
Energia
1. elektryczna,
2. sprzężone powietrze,
3. paliw płynnych i gazowych,
4. czynnik grzejny,
5. woda.
Energia 2
Energia elektryczna:
1.
do napędu urządzeń prod.:
Ep = io * wm * m * Fes [kWh]
io – licza obrabiarek na WM
wm – średnia moc obrabiarki
m – wsp. wykorzystania mocy obrabiarki
Fes – efektywny fundusz czasu stanowiska (obrabiarki)
2.
do oświetlenia hali:
Eo = P * wo * o * T * 10
-3
[kWh]
P – pow. przemysłowa WM
wo – średnia moc punktu oświetleniowego
o – wsp. wykorzystania mocy punktów oświetleniowych
T – czas oświetlenia
3.
ogółem:
E = Ep + Eo [kWh]
Wskaźniki techniczne
Określenie wskaźników technicznych
pozwala na dokonywanie porównań
zaprojektowanego wydziału z innymi
podobnymi wydziałami.
Przykładowe wskaźniki:
- produkcja roczna na m
2
, na robotnika
bezpośrednioprodukcyjnego, na stanowisko,
- pow. przemysłowa na robotnika
bezpośrednioprodukcyjnego,
- stanowiskochłonność na tonę wyrobów,
- moc na robotnika bezpośrednioprodukcyjnego,
- i inne.
Czas na rozpoczęcie
projektu