Rola środowisk 

Rola środowisk 

wychowawczych w 

wychowawczych w 

procesie wychowania w 

procesie wychowania w 

czasie wolnym

czasie wolnym

Środowisko wychowawcze

Środowisko wychowawcze

Środowisko wychowawcze jest częścią 

obiektywnego środowiska społecznego 

człowieka, które stwarzają osoby, grupy 

społeczne i instytucje pełniące zadania 

wychowawcze, pobudzające 

(zachęcające) jednostki i grupy dzieci, 

młodzieży, dorosłych do przyswajania 

wartości moralnych i zgodnych z nimi 

zachowań społecznych, 

odpowiadających ideałowi 

wychowawczemu społeczeństwa.

Trzy teorie środowiska 

Trzy teorie środowiska 

wychowawczego

wychowawczego



Naturalistyczna – środowisko wychowawcze jest 

traktowane jak kompleks warunków sprzyjających 

naturalnemu wzrostowi, rozwojowi człowieka, jest 

podłożem z którego czerpie człowiek niezbędne dla 

swojego rozwoju składniki: materię, energię, informację.



Pozytywistyczna - środowisko wychowawcze jest 

źródłem bodźców stymulujących rozwój człowieka, 

modelujących ten rozwój poprzez kreowanie pożądanych 

wzorów, sytuacji wychowawczych, stawianie 

odpowiednich zadań, stosowanie ocen i zachęt, głównie 

za pośrednictwem instytucji środowiskowych.



Humanistyczna metodologia – środowisko 

wychowawcze pojmowane jest jako układ interakcji 

świadomych podmiotów społecznych. Mowa tu o 

środowisku określonego człowieka czy grupy społecznej 

widzianym jego oczami. Takie ujecie środowiska widzi 

obrzędy, zwyczaje, przepisy prawne, a nawet mity.

Typy

Typy

 

 

środowisk

środowisk

Ze względu na zamiar (intencję) 

oddziaływania na osobowość 

człowieka w procesie jego 

wychowania i socjalizacji 

rozróżniamy środowiska 

intencjonalne i naturalne.

Intencjonalne środowisko 

Intencjonalne środowisko 

wychowawcze

wychowawcze

Intencjonalne środowisko wychowawcze – 

środowisko społeczne celowo wydzielone do 

oddziaływania wychowawczego na osobowość 

jednostki w procesie wychowania i socjalizacji oraz 

do organizowania tego procesu.

Placówki i instytucje, w statutach których zawiera się 

cel wychowawczy: szkoły, związki młodzieży, kluby, 

świetlice, ośrodki socjalne, domy społeczne, domy 

kultury, uniwersytety powszechne, domy dziecka, 

rodzinne domy dziecka, rodziny zastępcze, domy 

wczasowe, kolonie i obozy. Funkcje te pełnią także 

parki, ogrody jordanowskie, parki kultury i 

wypoczynku.

Naturalne środowisko 

Naturalne środowisko 

wychowawcze

wychowawcze

Naturalne środowisko wychowawcze – to ta część 

środowiska wychowawczego, która nie jest celowo 

powołana, lecz pełni funkcje dydaktyczne, 

wychowawcze, opiekuńcze, społeczne, kulturalne, 

towarzyskie w sposób niezamierzony i spontaniczny.

Zaliczamy tu: rodzinę, zakłady pracy, organizacje i 

stowarzyszenia społeczne, szpitale i sanatoria, 

zakłady karne, kluby sportowe.

Środowisko lokalne i jego 

Środowisko lokalne i jego 

znaczenie wychowawcze

znaczenie wychowawcze

Środowiskiem lokalnym nazywamy teren przestrzennie 

wydzielony wraz z mieszkańcami, wszelkimi urządzeniami i 

instytucjami służącymi organizacji życia zbiorowego, takimi jak 

kościół, szkoła, instytucje usługowe, urządzenia socjalne i 

rekreacyjne oraz mechanizmy regulujące zachowania 

pojedynczych ludzi i stosunki międzyludzkie, a więc 

obyczajowość, normy moralne, autorytety i wzory zachowań.

Środowisko lokalne wywiera przemożny wpływ na sposoby 

spędzania czasu wolnego. Umożliwia wypoczynek czynny 

dzieci i młodzieży, ponieważ zazwyczaj dysponuje niezbędną 

infrastrukturą, do której należą także placówki i urządzenia jak: 

tereny zieleni, place zabaw i wielofunkcyjne boiska sportowe. 

Dużą rolę spełnia też środowisko lokalne w stosunku do 

dorosłych, przesądzając w znacznym stopniu o wyborze pracy 

zawodowej i sposobie spędzania czasu po pracy oraz w dni 

wolne od pracy.