SKÓRA
SKÓRA
Budowa i Funkcje
Budowa i Funkcje
Ewa Trznadel-Budźko
Ewa Trznadel-Budźko
Klinika Dermatologii i Dermatologii
Klinika Dermatologii i Dermatologii
Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w
Dziecięcej Uniwersytetu Medycznego w
Łodzi
Łodzi
2005
2005
SKÓRA - NAJWIĘKSZY ORGAN
SKÓRA - NAJWIĘKSZY ORGAN
Bariera między środowiskiem
Bariera między środowiskiem
zewnętrznym a organizmem
zewnętrznym a organizmem
Średni ciężar - 4 kg
Średni ciężar - 4 kg
Powierzchnia około 2 m
Powierzchnia około 2 m
2
2
FUNKCJE SKÓRY
FUNKCJE SKÓRY
Bierne:
Bierne:
1.
1.
Ochrona przed zimnem, ciepłem,
Ochrona przed zimnem, ciepłem,
promieniowaniem
promieniowaniem
2.
2.
Ochrona przed uciskiem,
Ochrona przed uciskiem,
uderzeniem,
uderzeniem,
tarciem
tarciem
3. Ochrona przed działaniem
3. Ochrona przed działaniem
substancji
substancji
chemicznych
chemicznych
4. Ochrona przed drobnoustrojami
4. Ochrona przed drobnoustrojami
(bakterie, wirusy, grzyby)
(bakterie, wirusy, grzyby)
FUNKCJE SKÓRY
FUNKCJE SKÓRY
Czynne:
Czynne:
1. Zwalczanie drobnoustrojów chorobotwórczych
1. Zwalczanie drobnoustrojów chorobotwórczych
w skórze (fagocyty, układ immunologiczny)
w skórze (fagocyty, układ immunologiczny)
2. Termoregulacja (wydzielanie potu, ukł. naczyniowy
2. Termoregulacja (wydzielanie potu, ukł. naczyniowy
i nerwowy)
i nerwowy)
3. Odbieranie bodźców z otoczenia (ból, dotyk,
3. Odbieranie bodźców z otoczenia (ból, dotyk,
temperatura)
temperatura)
4. Rozpoznawanie alergenów (k. Langerhansa)
4. Rozpoznawanie alergenów (k. Langerhansa)
5. Produkcja witaminy D
5. Produkcja witaminy D
6. Produkcja barwnika
6. Produkcja barwnika
Prawidłowy obraz histologiczny skóry (A. Du Vivier)
Prawidłowy obraz histologiczny skóry (A. Du Vivier)
Struktura kolagenu i elastyny
(A. du
Vivier)
Struktura kolagenu i elastyny
(A. du
Vivier)
Korneocyt
keratynoc
yt
Korneocyt
keratynoc
yt
Przestrzeń
międzykomórko
wa
Przestrzeń
międzykomórko
wa
Lipidy
dwuwarstwowe
Przestrzenie
hydrofilne
Lipidy
dwuwarstwowe
Przestrzenie
hydrofilne
Struktura
Struktura
Warstwy Rogowej
Warstwy Rogowej
Układ „cegiełek i spoiwa”
Układ „cegiełek i spoiwa”
Ciałka
Odlanda
Ciałka
Odlanda
„Cegiełki” - około 20 warstw korneocytów”
„Spoiwo” -ceramidy (50%), kwasy tłuszczowe (26%), cholesterol (20%)
WARSTWA ROGOWA
WARSTWA ROGOWA
spójna strukturalnie i chemicznie
spójna strukturalnie i chemicznie
niezbędna
niezbędna
dla życia człowieka w środowisku suchym
dla życia człowieka w środowisku suchym
Prawidłowa warstwa rogowa jest miękka, elastyczna,
pozwala na swobodne poruszanie się, nie powodując pęknięć i zarysowań
Budowa Warstwy Rogowej
Budowa Warstwy Rogowej
59%
30%
11%
Keratyna
NMF
Lipidy
NMF
NMF
(Natural Moisturizing Factor)
(Natural Moisturizing Factor)
Rozpuszczalne w wodzie frakcje
Rozpuszczalne w wodzie frakcje
niskocząsteczkowych środków nawilżających.
niskocząsteczkowych środków nawilżających.
NMF odpowiada za zdolność wiązania wody przez
NMF odpowiada za zdolność wiązania wody przez
warstwę rogową.
warstwę rogową.
Aminokwasy
Aminokwasy
40%
40%
Kwas pirolidonowo-karboksylowy
Kwas pirolidonowo-karboksylowy
12%
12%
Mleczany
Mleczany
12%
12%
Mocznik
Mocznik
7%
7%
Na, Ca, K, fosforany, chlorki
Na, Ca, K, fosforany, chlorki
18%
18%
Kwas moczowy, glikozoamina,
Kwas moczowy, glikozoamina,
kreatynina 1,5%
kreatynina 1,5%
Substancje niezidentyfikowane
Substancje niezidentyfikowane
Jacobi, 1959)
Skład Lipidów Warstwy
Skład Lipidów Warstwy
Rogowej
Rogowej
CERAMIDY 30-50%
CERAMIDY 30-50%
Sterole 17-27%
Sterole 17-27%
Kwasy tłuszczowe 9-20%
Kwasy tłuszczowe 9-20%
Triglicerydy
Triglicerydy
0- 13%
0- 13%
Cholesterol (estry) 0- 10%
Cholesterol (estry) 0- 10%
Wosk/Estry wosku 0- 6%
Wosk/Estry wosku 0- 6%
Skwalen, n-alkeny 0- 10%
Skwalen, n-alkeny 0- 10%
Inne 6-11%
Inne 6-11%
Ilość Lipidów Warstwy Rogowej
Ilość Lipidów Warstwy Rogowej
zależy od:
zależy od:
Okolicy ciała
Okolicy ciała
Płci
Płci
Wieku
Wieku
Pory roku
Pory roku
LIPIDY
LIPIDY
ZALEŻNOŚĆ OD WIEKU
ZALEŻNOŚĆ OD WIEKU
Ceramidy
Ceramidy
Naskórka
Naskórka
Ceramid 1 Ceramidy 2
Ceramid 1 Ceramidy 2
-
-
6
6
Kompleks
sfingozyny
i kwasu linolowego
Kompleks
sfingozyny
i kwasu linolowego
Kompleks sfingozyny /
fitosfingozyny
oraz kwasów tłuszczowych
Kompleks sfingozyny /
fitosfingozyny
oraz kwasów tłuszczowych
Płaszcz Lipidowy Skóry
Płaszcz Lipidowy Skóry
Lipidy warstwy rogowej
Lipidy warstwy rogowej
Łój gruczołów łojowych
Łój gruczołów łojowych
Pot
Pot
Związki pochodzenia zewnętrznego
Związki pochodzenia zewnętrznego
CECHY POWIERZCHNI SKÓRY
CECHY POWIERZCHNI SKÓRY
Naturalne poletkowanie skóry
Naturalne poletkowanie skóry
Zmarszczki o głębokości 0,1- kilkanaście mm
Zmarszczki o głębokości 0,1- kilkanaście mm
system bruzd
system bruzd
powierzchownych głębokich
powierzchownych głębokich
struktura geometryczna skóry zależna jest od
struktura geometryczna skóry zależna jest od
warunków
warunków
miejscowych
miejscowych
Różnice we wzorze powierzchni zależą, od rozmiarów
Różnice we wzorze powierzchni zależą, od rozmiarów
wielokątnych jednostek i głębokości rowkowania.
wielokątnych jednostek i głębokości rowkowania.
Brodawki naskórkowe w okolicy dużych stawów
Brodawki naskórkowe w okolicy dużych stawów
Schorzenia Skóry
Schorzenia Skóry
Rybia łuska
Rybia łuska
Schorzenia Skóry
Schorzenia Skóry
Łuszczyca
Łuszczyca
Schorzenia Skóry
Schorzenia Skóry
Atopowe zapalenie skóry
Atopowe zapalenie skóry
Schorzenia Skóry
Schorzenia Skóry
Wyprysk
Wyprysk
Czynniki Przyczynowe Suchej Skóry
Zmiany
po ekspozycji na UV
Zmiany
po ekspozycji na UV
Czynniki Przyczynowe Suchej
Czynniki Przyczynowe Suchej
Skóry
Skóry
Przyczyny pielęgnacyjne
Przyczyny pielęgnacyjne
Stopnie Suchości Skóry
Stopnie Suchości Skóry
0
0
Stopnie Suchości Skóry
Stopnie Suchości Skóry
1
1
Stopnie Suchości Skóry
Stopnie Suchości Skóry
2
2
Stopnie Suchości Skóry
Stopnie Suchości Skóry
3
3
PROCES STARZENIA SIĘ SKÓRY
PROCES STARZENIA SIĘ SKÓRY
Zmiany jakościowe oraz ilościowe
Zmiany jakościowe oraz ilościowe
Naskórek
Naskórek
Skóra właściwa
Tkanka podskórna
Skóra właściwa
Tkanka podskórna
PRZYDATKI SKÓRY
PRZYDATKI SKÓRY
GRUCZOŁ ŁOJOWY
GRUCZOŁ ŁOJOWY
(Holokrynowy)
(Holokrynowy)
Skład łoju
Skład łoju
: kwasy tłuszczowe,
: kwasy tłuszczowe,
squalen
squalen
cholesterol
cholesterol
tróglicerydy
tróglicerydy
wolne kw. Tłuszczowe
wolne kw. Tłuszczowe
Rola łoju
Rola łoju
: ochrona mechaniczna,
: ochrona mechaniczna,
chemiczna,
chemiczna,
przeciw
przeciw
drobnoustrojom
drobnoustrojom
Ilość
Ilość
: zależy od wieku, pory roku,
: zależy od wieku, pory roku,
hormonów,
hormonów,
okolicy ciała
okolicy ciała
PRZYDATKI SKÓRY
PRZYDATKI SKÓRY
CHOROBY
CHOROBY
GRUCZOŁÓW ŁOJOWYCH
GRUCZOŁÓW ŁOJOWYCH
Łojotok
Łojotok
Trądzik pospolity
Trądzik pospolity
Łojotokowe zapalenie skóry
Łojotokowe zapalenie skóry
Trądzik różowaty
Trądzik różowaty
CHOROBY GRUCZOŁÓW
CHOROBY GRUCZOŁÓW
ŁOJOWYCH
ŁOJOWYCH
Trądzik pospolity
Trądzik pospolity
CHOROBY GRUCZOŁÓW
CHOROBY GRUCZOŁÓW
ŁOJOWYCH
ŁOJOWYCH
Trądzik pospolity
Trądzik pospolity
CHOROBY GRUCZOŁÓW
CHOROBY GRUCZOŁÓW
ŁOJOWYCH
ŁOJOWYCH
Łojotokowe zapalenie skóry
Łojotokowe zapalenie skóry
CHOROBY GRUCZOŁÓW
CHOROBY GRUCZOŁÓW
ŁOJOWYCH
ŁOJOWYCH
Trądzik różowaty
Trądzik różowaty
GRUCZOŁY
GRUCZOŁY
POTOWE
POTOWE
Ekrynowe, apokrynowe
Ekrynowe, apokrynowe
