Zanieczyszczenie gleb

Marta Hebdowska
Agnieszka Juda
Marcin Jezienicki

 

 

OGÓLNA 
CHARAKTERYSTYKA



W Polsce z ogólnego areału użytków 

rolnych około 12% należy zaliczyć do 

obszarów skażonych. 



Są to tereny o dużej koncentracji przemysłu 

oraz położone wzdłuż ruchliwych tras 

komunikacyjnych. 



W wyniku degradacji gleb następuje spadek 

plonów. 



Gleba odznacza się bardzo dużą zdolnością 

do absorbowania pierwiastków śladowych. 

 

 

Do najbardziej 
rozpowszechnionych 
zanieczyszczeń gleb i 
gruntów zaliczamy:



związki organiczne - pestycydy, 
detergenty 



metale ciężkie - ołów (Pb), 
miedź (Cu), rtęć (Hg), kadm 
(Cd), arsen (As) i inne 



sole - azotany, siarczany, chlorki 

 

 

                  

SKUTKI

    ZANIECZYSZCZEŃ 
GLEB

                 Zmiana odczynu gleb

 zakwaszenie ; 
alkalizacja

Negatywny wpływ na mikrofaune i 

mikroflore gleb

         Zmniejszenie szybkości rozkładu 
organicznych szczątek

                    Zmniejszenie urodzajów gleby i jakości 
plonów

 

 

 Czynniki chemiczne 
zanieczyszczające glebę

Rodzaj Źródł

a

Skutki

Metody 

przeciwdziała

nia

Tetraetyloołó

w 

(czteroetyle

k ołowiu 

Pb(C

2

H

5

)

4

, 

tlenki azotu, 

tlenek 

węgla, 

węglowodor
y

 

 

Transport 

(spaliny)

 

Pochodzący z 

tetraetyloołowiu ołów 

kumuluje się w glebie, 

przedostaje się do roślin 

a następnie do 

organizmów 

zwierzęcych. Największa 

koncentracja ołowiu 

rejestrowana jest w 

pobliżu dróg. U ludzi 

ołów powoduje 

niedokrwistość, 

stwardnienie rozsiane, 

uszkodzenia układu 

nerwowego a także 

sprzyja powstawaniu 

nowotworów narządów 

wewnętrznych. 

Tlenki azotu w glebie 

tworzą rakotwórcze 

nitrozoaminy

 

Tworzenie tzw. 

zielonych
 pasów ochronnych 

wzdłuż
 dróg, które oddzielają 

jezdnię od pól 
uprawnych.

 

 

 

    Zanieczyszczenia 
spalinami

 

 

Rodzaj Źródł

a

Skutki

Metody 

przeciwdziała

nia

Nawozy, 

środki 

ochrony 

roślin 

(fungicydy, 

insektycydy)

, herbicydy, 

ścieki

 

Rolnictwo

,

leśnictwo

Insektycydy, 

zwłaszcza 

chlorowcopochodne 

kumulują się w 

tkankach, pestycydy 

fosfoorganiczne są 

wchłaniane przez 

skórę, błony śluzowe, 

oddechowe. Oba 

rodzaje substancji      

są silnie toksyczne. 

Nadmierne 

nawożenie powoduje 

kumulowanie się w 

glebie związków 

azotu i fosforu oraz 

mikroelementów.

 

Ścisła kontrola 

produkcji, transportu, 

przechowywania i 

stosowania 

pestycydów, 

zachowanie okresów 

karencji zgodnych z 

przepisami stosowania 

środków a także 

unikanie 

przenawożenia gleb.

 

 

 

Stosowanie chemicznych 

środków owadobójczych, 

chwastobójczych.

 

 

Zbyt intensywne 
nawożenie

 

 

Wycinanie lasów i pożary 
roślinności

 

 

Rodz

aj

Źródła

Skutki

Metody 

przeciwdział

ania

Spalanie 

węgla

 

Elektrownie

Niektóre 

gospodarstwa 

domowe

Ze względu na duże 

zanieczyszczenie 

węgla (głównie siarka, 

cynk, ołów i kadm) 

podczas jego spalania 

powstają związki 

szkodliwe dla 

środowiska.

 

Zastosowanie w 

przeróbce 

przemysłowej 

procesu odsiarczania, 

eliminacja pieców 

węglowych w 

gospodarstwach 

domowych, 

poszukiwanie 

ekologicznych źródeł 

energii (elektrownie 

wodne, wiatrowe, 

słoneczne itp.)

 

 

 

Elektrownia w Czarnobylu

 

 

Rodza

j

Źródła

Skutki

Metody 

przeciwdział

ania

Pyły, 

metale 

ciężkie, 

substancje 

mineralne, 

węglowod

ory szlamy 

i ługi 

wypłukiwa

ne przez 

deszcze

 

  Zakłady 

przemysłow

e (zwłaszcza 

huty, 

cementowni

e, 

elektrownie 

tradycyjne, 

zakłady 

chemiczne i 

petrochem.)

 

  Hałdy i 

składowiska 

odpadów 

przemysłow

ych

 

Unoszone w powietrzu 

pyły osiadają na glebie 

w promieniu wielu 

kilometrów od zakładu, 

który je emituje. 

Osadzając się na 

powierzchni gleby 

powodują zmiany pH, 

zawartości makro-  i 

mikroelementów, a 

także strukturę gleby. 

Metale ciężkie z gleby 

przedostają się do 

tkanek roślinnych, a 

następnie wraz z 

pokarmem do 

organizmów ludzi i 

zwierząt, co jest 

przyczyną wielu 

ciężkich schorzeń

 

Stosowanie różnego 

rodzaju filtrów i 

przemysłowych 

urządzeń 

odpylających, 

zagospodarowanie 

hałd, kontrola 

zawartości metali 

ciężkich w glebach, 

uprawianie na 

glebach skażonych 

jedynie roślin 

ozdobnych, 

oczyszczanie ścieków, 

stosowanie 

zamkniętego obiegu 

wody w zakładzie.