Rynek publiczny

Podział rynku finansowego



Kapitałowy – akcje, obligacje



Pieniężny –waluty, lokaty na rynku

międzybankowym.

Funkcje rynku kapitałowego



Umożliwia mobilizację kapitału - czyli

jego przepływ pomiędzy tymi, którzy

posiadają go w nadmiarze, a tymi, którzy

go poszukują w celu finansowania

inwestycji.



Umożliwia wycenę kapitału poprzez

ustalenie ceny papierów wartościowych na

rynku wtórnym.



Zapewnia płynność inwestycji -

oznacza to, że uczestnicy rynku mogą

sprzedać posiadane akcje i obligacje, a

uzyskane pieniądze ulokować w inny

sposób.

Przepisy prawa na rynku

kapitałowym

Ustawa Prawo o publicznym obrocie

papierami wartościowymi z dnia 21

sierpnia 1997 r. (znowelizowane w

2001 r.). Ustawa ta normuje wiele pojęć

związanych z rynkiem kapitałowym, m.in.

mówi, co to jest obrót publiczny, kiedy

mamy do czynienia z rynkiem

regulowanym, jakie transakcje można

zawierać, co wymaga zezwolenia KPWiG.

Aktami wykonawczymi do Ustawy, tzn.

przepisami szczegółowo normującymi

zagadnienia opisane w Ustawie, są

Rozporządzenia Rady Ministrów.

Przepisy prawa na rynku

kapitałowym



Ustawa o obligacjach z dnia 29

czerwca 1995 r. (ze zmianami) -

ustawa ta określa zasady emisji,

zbywania, nabywania i wykupu

obligacji.



Ustawa o funduszach

inwestycyjnych z dnia 28 sierpnia

1997 r. (z późniejszymi zmianami) -

ustawa ta określa zasady tworzenia i

funkcjonowania funduszy

inwestycyjnych.

Przepisy prawa na rynku

kapitałowym



Ustawa o organizacji i

funkcjonowaniu funduszy

emerytalnych z dnia 28 sierpnia

1997 r. - ustawa ta określa zasady

tworzenia i funkcjonowania funduszy

emerytalnych.



Ustawa o narodowych funduszach

inwestycyjnych i ich prywatyzacji z

dnia 30 kwietnia 1993 roku - ustawa

ta określa zasady tworzenia i działania

Narodowych Funduszy Inwestycyjnych.

Przepisy prawa na rynku

kapitałowym



Regulamin Giełdy Papierów

Wartościowych w Warszawie S.A. -

przepisy Regulaminu określają zasady

działania giełdy. Aktem nierozłącznie

związanym z Regulaminem GPW są

Szczegółowe zasady obrotu giełdowego.



Regulamin Krajowego Depozytu

Papierów Wartościowych - przepisy

Regulaminu określają rolę i zasady działania

KDPW.



Regulamin CeTO - przepisy Regulaminu

szczegółowo określają zasady działania

Centralnej Tabeli Ofert.

Obrót niepubliczny



Obrót niepubliczny to taki, gdzie

papiery wartościowe sprzedawane na

rynku pierwotnym oferowane są

mniejszej liczbie potencjalnych

inwestorów niż 300.



Takich emisji jest bardzo dużo,

zazwyczaj są związane z powołaniem do

życia spółki akcyjnej oraz kolejnymi

emisjami skierowanymi (z reguły w

formie listownej) do wcześniejszych

właścicieli, kooperantów, czy

ewentualnie zaproszonych osób lub

podmiotów.

Obrót na rynku publicznym



Przedmiotem obrotu na rynku

publicznym mogą być jedynie

papiery wartościowe spółek

publicznych, czyli takich spółek

akcyjnych, których choćby część

akcji została dopuszczona do

publicznego obrotu przez KPWiG.

Korzyści z bycia spółka

publiczną



większy dostęp do różnych źródeł kapitału poprzez emisję

akcji, obligacji, papierów dłużnych,



większą wiarygodność,



lepsze postrzeganie spółki przez kontrahentów w

związku z dużą przejrzystością informacyjną

(obowiązkowe sprawozdania finansowe, obowiązkowe

komunikaty o ważnych zmianach i decyzjach spółki),



większy prestiż,



atrakcyjność dla inwestorów wynikającą z większej

płynności akcji,



możliwość rozwoju poprzez połączenie się z inną spółką

lub przejęcie: słynnymi połączeniami na Giełdzie

Papierów Wartościowych były m.in. połączenia BIG Banku

z Bankiem Gdańskim, Polifarbu Cieszyn z Polifarbem

Wrocław, Koła z Sokołowem

Obrót giełdowy i

pozagiełdowy

Obrót publiczny

Obrót niepubliczny

Obrót giełdowy

GPW, CeTo

Obrót

pozagiełdowy

Procedura wprowadzenia

spółki do obrotu publicznego i

giełdowego.

Spółka akcyjna

Inna działalność przedsiębiorcy

Przekształcenie w S.A.

Pomysł na biznes

Walne zgromadzenie akcjonariuszy

Przygotowanie prospektu emisyjnego

Walne Zgromadzenie

Akcjonariuszy



Uchwała o podwyższeniu kapitału

akcyjnego w drodze publicznej

emisji,



Uchwala o podwyższeniu kapitału

akcyjnego w drodze emisji

zamkniętej (Prawo poboru, program

menedżerski, akcje pracownicze),



Zmiany w statucie.

Przygotowanie prospektu

emisyjnego



Dane o emitencie:

Działalność

Organizacja

Oceny i prognozy

Osoby zarządzające i nadzorujące

Główni akcjonariusze

Informacje dodatkowe

Załączniki



Czynniki ryzyka



Sprawozdania finansowe

Przygotowanie prospektu

emisyjnego



Prospekt powinien zostać

sporządzony przy współpracy z:

Biegłym rewidentem (badanie

sprawozdań finansowych spółki) –

najlepiej jednym z Wielkiej Piątki.

Biurem maklerskim pełniącym

funkcję oferującego akcje spółki

w publicznym obrocie.

Ewentualnie doradców prawnych

oraz finansowych.

Złożenie prospektu do KPWiG

Dopuszczenie akcji do publicznego obrotu

Zgoda Rady Giełdy na dopuszczenie

akcji i PDA do obrotu giełdowego

Publikacja prospektu emisyjnego

Prospekt w KPWiG



Spółka składa w Komisji wstępną wersję

prospektu emisyjnego wraz z wnioskiem

o dopuszczenie akcji do publicznego

obrotu.



Emitent informowany jest o

przewidywanym terminie podjęcia przez

KPWiG decyzji co do wniosku o

dopuszczenie akcji do publicznego

obrotu.

Wniosek na Giełdzie



Po dopuszczeniu akcji do

publicznego obrotu spółka składa

wniosek do Rady Giełdy o

dopuszczenie do obrotu giełdowego.



Należy dołączyć m.in. ostateczną

wersję prospektu emisyjnego

(uwzględniającą wszystkie zalecenia

zgłoszone w toku postępowania

przed KPWiG).

Publikacja prospektu emisyjnego

Rejestracja akcji w KDPW

Emisja nowych akcji

Oferta publiczna

Akcje wprowadzone bez oferty publicznej

Sprzedaż wyemitowanych akcji

Przydział akcji inwestorom

Rejestracja PDA w KDPW

Pierwsze notowanie PDA

Rejestracja podwyższenia kapitału

Zamiana PDA

na akcje w KDPW

Rejestracja akcji w KDPW

Debiut giełdowy

Bez PDA

Kalendarium na przykładzie

spółki Impel



30.06.2003 – powstaje prospekt emisyjny z

zastrzeżeniem jego aktualizacji do 31.08



09.07.2003 – NWZA podejmuje decyzję o

pierwszej ofercie publicznej



01.10.2003 – ogłoszenie widełek cenowych



01 – 08.10.2003 budowanie książki popytu



08.10.2003 – ogłoszenie ceny emisyjnej



09 10.10.2003 – zapisy na akcje w transzy

indywidualnej i instytucjonalnej.



16.10.2003 – planowany debiut PDA n GPW

Debiut nie jest taki drogi



Koszt wejścia spółki na giełdowy

parkiet to 2 –5% wartości

emitowanych akcji



Przykłady:

LPP 0.81 / 50.30 mln zł

Hoop 2.52 / 63 mln zł

W. Kruk 1.96 / 21.36 mln zł.

Czas poszczególnych faz:



Do dopuszczenia akcji do publicznego

obrotu przez KPWiG – ok. 4 - 5

miesiąca



Zgoda Rady Giełdy i publikacja

prospektu emisyjnego – ok. 3 tygodni.



Rejestracja w KDPW – ok. 1-2

tygodnie



Czas do pierwszego notowania akcji

na GPW – ok. 2 tygodnie.

Krajowy Depozyt Papierów

Wartościowych



Krajowy Depozyt Papierów

Wartościowych S.A. jest w Polsce

centralną instytucją odpowiedzialną za

prowadzenie i nadzorowanie systemu

depozytowo - rozliczeniowego w zakresie

obrotu papierami wartościowymi. Obrót

ten wzorowany jest na najlepszych

światowych wzorcach, w tym na

zasadzie całkowitej dematerializacji

papierów wartościowych.

KDPW – zadania



Rozliczanie transakcji zawartych na

publicznym rynku papierów

wartościowych.

Depozyt dokonuje transferów papierów

wartościowych między kontami depozytowymi

uczestników oraz realizuje przelewy pieniężne

między rachunkami uczestników w banku

rozliczeniowym. Operacje te są następstwem

zawartych na rynku transakcji oraz innych

operacji, w wyniku których papiery

wartościowe zmieniły właściciela.

KDPW – zadania



Przechowywanie papierów wartościowych

dopuszczonych do publicznego obrotu.

Depozyt prowadzi konta depozytowe, na

których zapisywane są papiery wartościowe

uczestników systemu depozytowego.

Począwszy od 1 lipca 1996 r. wszystkie papiery

wartościowe i instrumenty finansowe złożone

w Krajowym depozycie występują pod

oznaczeniami kodowymi, które nadawane są

zgodnie z treścią norm, ogłoszonych przez

International Standard Organization (ISO).

KDPW – zadania



Realizacja zobowiązań emitentów wobec

właścicieli papierów wartościowych.

Depozyt w imieniu emitentów dokonuje

następujących operacji: wypłat dywidendy i

odsetek z tytułu zdeponowanych papierów

wartościowych, realizacji praw poboru,

asymilacji serii akcji, konwersji akcji

imiennych na akcje na okaziciela, obsługi

operacji zamiany akcji w związku z łączeniem

się spółek, splitów (konwergencji) akcji i

zamiany obligacji zamiennych na akcje.

KDPW – zadania



Nadzór nad zgodnością wielkości

emisji papierów wartościowych

znajdujących się w obrocie.

Do obowiązków KDPW należy

kontrola zgodności sumarycznej

liczby papierów wartościowych

zapisanych na rachunkach

uczestników z wielkością emisji.

KDPW – zadania



Zarządzanie Funduszem

Rozliczeniowym.

Depozyt prowadzi fundusz gwarancyjny

utworzony z wpłat swoich uczestników.

Celem funduszu jest zapewnienie

wykonania rozliczeń w przypadku

wystąpienia braku środków pieniężnych

niezbędnych do rozliczenia transakcji

na rachunku uczestnika

KDPW – inne zadania



System zabezpieczenia społecznego

w Polsce

W ramach tego systemu Depozyt pełnie

dwie bardzo istotne dla bezpieczeństwa

uczestników systemu funkcje:

Obsługa wypłat transferowych między

OFE w wyniku zmiany członkostwa

jednego z uczestników systemu.

Prowadzenie Funduszu Gwarancyjnego

tworzonego z wpłat PTE.

KDPW – inne zadania



Rozliczanie transakcji terminowych

Obsługa Systemu Rekompensat

Wprowadzenie Systemu Rekompensat

spowodowało, że nawet w przypadku

upadłości któregoś z domów maklerskich,

jego klienci będą mieli zagwarantowaną

wypłatę środków zgromadzonych na rachunku

maklerskim, do wysokości określonej w art.

122 Ustawy Prawo o publicznym obrocie

papierami wartościowymi.

KPWiG

Komisja Papierów Wartościowych i

Giełd jest centralnym organem

administracji rządowej w sprawach

dotyczących:



publicznego obrotu papierami

wartościowymi,



działalności giełd, izb rozliczeniowych,

maklerów giełdowych oraz podmiotów

prowadzących przedsiębiorstwa

maklerskie.

KPWiG – podstawowe

zadania

KPWiG czuwa nad:
1. powszechnym dostępem do

rzetelnych informacji -

jeżeli emitent

nie wykonuje obowiązków informacyjnych

lub wykonuje je nienależycie, Komisja może

nałożyć karę pieniężną lub w ostateczności

uchylić zgodę na wprowadzenie papierów

do publicznego obrotu,

2. bezpieczeństwem obrotu

publicznego i prawidłowym

funkcjonowaniem rynku,

3. przestrzeganiem praw i

obowiązków inwestorów.

KPWiG – podstawowe

zadania

Nadzór na przestrzeganiem zasad

uczciwego obrotu

Wydawanie zezwoleń na dopuszczenie

do publicznego obrotu papierami

wartościowymi, wycofanie z

publicznego obrotu, ogłaszanie

wezwań, nakładanie kar

Wydawanie licencji dla domów

maklerskich i funduszy inwestycyjnych,

maklerów i doradców inwestycyjnych.

KPWiG inne zadania

Oprócz zadań podstawowych KPWiG:



Decyduje o dopuszczeniu papierów wartościowych do publicznego

obrotu.



Udziela zezwoleń na prowadzenie działalności maklerskiej, na

prowadzenie rynku giełdowego i pozagiełdowego.



Udziela zezwoleń, aby papiery wartościowe jednego rodzaju

danego emitenta, będące przedmiotem obrotu na giełdzie w

Warszawie lub CeTO, mogły być jednocześnie przedmiotem obrotu

na innej giełdzie lub innym rynku pozagiełdowym.



Zatwierdza zmiany w statucie i regulaminie Giełdy Papierów

Wartościowych, Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych, a

także zatwierdza statut i regulamin spółki prowadzącej rynek

pozagiełdowy.



Komisja ma prawo karać instytucje działające na rynku -

emitentów papierów wartościowych, domy maklerskie,

pośredników, maklerów, a także klientów.



Prowadzi listę maklerów papierów wartościowych oraz doradców

inwestycyjnych, a także przeprowadza egzaminy na maklerów

papierów wartościowych.

Dom Maklerski



Zakres czynności wykonywanych

przez dom maklerski ściśle

określa Ustawa "Prawo o

publicznym obrocie papierami

wartościowymi".

Dom Maklerski



Niektóre z tych czynności wymagają zgody Komisji
Papierów Wartościowych i Giełd. Należą do nich:



oferowanie papierów wartościowych (np. sprzedaż nowej emisji

akcji na rynku pierwotnym),



nabywanie i zbywanie papierów wartościowych na cudzy rachunek

(przyjmowanie i realizacja zleceń),



nabywanie lub zbywanie papierów wartościowych na własny

rachunek w celu realizacji zadań związanych z organizacją rynku

regulowanego,



zarządzanie cudzym pakietem papierów wartościowych na zlecenie,



doradztwo w zakresie obrotu papierami wartościowymi (np.

wystawianie rekomendacji),



prowadzenie rachunków papierów wartościowych i rachunków

pieniężnych,



pośrednictwo w nabywaniu lub zbywaniu papierów wartościowych

będących w obrocie na rynkach zagranicznych.

Giełdy



Prowadzenie giełdy papierów

wartościowych jest przedmiotem

działalności spółki akcyjnej -

Giełda Papierów Wartościowych w

Warszawie S.A., której

założycielem jest Skarb Państwa.

Giełdy



Akcjonariuszami Giełdy mogą być:

domy maklerskie,

Skarb Państwa,

banki,

towarzystwa funduszy powierniczych,

towarzystwa funduszy

inwestycyjnych, towarzystwa

emerytalne,

zakłady ubezpieczeń

emitenci papierów wartościowych

dopuszczonych do publicznego obrotu

i notowanych na Giełdzie.

Giełdy



Celem spółki jest:

organizowanie publicznego

obrotu papierami wartościowymi,

promowanie obrotu papierami

wartościowymi,

upowszechnianie informacji

związanych z tym obrotem

Giełda Papierów

Wartościowych zapewnia:



1) koncentrację podaży i popytu na

papiery wartościowe,

2) bezpieczny i sprawny przebieg

transakcji,

3) upowszechnianie jednolitych

informacji o kursach i obrotach

papierami wartościowymi.

Do zadań Giełdy należy

także:



dopuszczanie papierów wartościowych do

notowań giełdowych,



zarządzanie systemami informatycznymi

notowań,



zapewnianie publikacji i rozpowszechniania

informacji giełdowych,



dopuszczanie domów maklerskich do

działania na giełdzie,



prowadzenie nadzoru i kontroli handlu

giełdowego przy zapewnieniu prawidłowego

przebiegu obrotu, zatrzymując notowania,

zawieszając obrót i wymierzając kary

Koszty wprowadzenia spółki

na giełdę

Koszty finansowe - oblicza się, że średni

koszt wprowadzenia spółki na giełdę wynosi

około 5% wartości emisji pozyskanego

kapitału.

Obowiązki informacyjne - raporty

finansowe, informacje o ważnych

wydarzeniach, dzięki czemu konkurencja ma

szeroki dostęp do informacji o spółce.

Podział władzy między nowych

akcjonariuszy.

Możliwość wrogiego przejęcia przez inną

spółkę.

Koszty IPO – pierwotnej

oferty publicznej.



W USA – banki inwestycyjne biorą

cały czas 6-7% wartości emisji.



W Europie (z uwagi na większą

konkurencję) opłata jest 2 razy

mniejsza.



W USA: Goldman Sachs, Morgan

Stanley, CSFB, Citigroup, Merrill

Lynch (wszyscy z Nowego Yorku)

mają 72% udziałów w rynku.

Koszty IPO – pierwotnej

oferty publicznej.



W Europie: Goldman Sachs,

Morgan Stanley, CSFB, Citigroup,

Merrill Lynch – 45% rynku IPO.



Endurance Speciality Holdings Ltd.

(branża reasekuracyjna) zapłaciła

7% Merrill lYnch i Goldman Sachs

za sprzedaż w lutym 2003 r. akcji o

wartości 227 mld USD na Wall

Street.

Koszty IPO – pierwotnej

oferty publicznej.



Brytyjskie towarzystwo reasekuracyjne

Banfield Group zapłaciło Merrill Lynch i

Morgan Stanley 3,75% za sprzedanie

akcji w Londynie w czerwcu 2003 r. na

kwotę 261 mln USD.



W Europie najwyższa opłata za IPO

wyniosła w 2003 r – 5% - sprzedaż akcji

Trading Exchange Systems.



W 2003 r. prowizje spadły nawet do

1,9% wartości oferty.

Emisji nowych akcji dokonuje się

na jeden z trzech sposobów:



emisja z ceną sztywną,



emisja z ceną minimalną,



emisja z ceną sztywną i redukcją

zamówień.

Emisja akcji z ceną sztywną



polega na sprzedaży akcji po

sztywnej, ustalonej wcześniej

cenie, według zasady "kto

pierwszy, ten lepszy".



Oznacza to, że akcje są

sprzedawane wszystkim chętnym,

według kolejności złożonych

zamówień. Sprzedaż trwa do

wyczerpania akcji.

Emisja akcji z ceną sztywną



Należy pamiętać, że przy tej metodzie

wielkość zleceń złożonych przez

inwestorów nie jest redukowana. W

latach 1993-1994, kiedy na giełdzie w

Warszawie trwała wielka hossa, kolejki

w POK-ach ustawiały się często na kilka

dni, a nawet tygodni przed terminem

rozpoczęcia sprzedaży. W Punktach

Obsługi Klientów sprzedaż trwała

bardzo krótko - czasami tylko kilka

godzin.

Emisja akcji z ceną sztywną



Z punktu widzenia inwestora zaletą

sprzedaży akcji tego typu jest to, że od

razu wie, ile akcji nabył i za jaką kwotę.



Dla emitenta korzystne jest bardzo

szybkie pozyskiwanie kapitału oraz

względnie niskie koszty.



Tą metodą zostały sprzedane akcje

pierwszych spółek notowanych na

GPW, a jedną z ostatnich takich emisji

była sprzedaż akcji Domplastu.

Emisja akcji z ceną

minimalną



Emisja akcji z ceną minimalną polega na

tym, że konsorcjum, które podjęło się

sprzedaży akcji na rynku pierwotnym, i

emitent ustalają minimalną cenę, po

której są gotowe sprzedać akcje.



Oznacza to, iż ustalona jest tylko dolna

granica ceny akcji. Inwestorzy dokonują

zapisów na akcje nowej emisji w POK-ach,

podając cenę równą cenie minimalnej lub

wyższą. Ceny poniżej minimalnej w ogóle

nie są przyjmowane.

Emisja akcji z ceną

minimalną



Inwestor, dokonując zapisu na

akcje, składa swoją ofertę - "po

jakiej cenie jestem gotowy kupić

akcje danej spółki".



Niezależnie od złożonej ceny

zapisów, wszyscy nabędą akcje po

jednakowej, ustalonej przez

emitenta cenie.

Emisja akcji z ceną

minimalną



Ustalenie limitu ceny i stopy redukcji dokonuje

się na specjalnej sesji na giełdzie, gdzie, na

podstawie złożonych zleceń zakupu, ustala się

kurs akcji zgodnie z regułami systemu kursu

jednolitego. Z tą różnicą, że w przypadku

nadwyżki popytu nad podażą wszystkie zapisy

z ceną równą cenie ustalonej są redukowane

proporcjonalnie.

Według tej samej zasady mogą być

sprzedawane również akcje w drodze

subskrypcji, czyli dokonywania zapisów na

specjalnych formularzach.

Emisja akcji z ceną

minimalną



Należy pamiętać, iż każda osoba, która

zapisuje się na akcje nowej emisji, musi

mieć konto w domu maklerskim lub

dokonać wpłaty na wskazane konto

środków w wysokości odpowiadającej

wartości składanego zapisu. Po

ustaleniu ceny inwestor dostanie zwrot

środków pieniężnych stanowiących

nadwyżkę wynikającą z różnicy

pomiędzy ceną jego zapisu a ceną

ustaloną.

Emisja akcji z ceną sztywną



Emisja akcji z ceną sztywną i redukcją zamówień

polega na sprzedaży akcji po ustalonej cenie.

Jednak inaczej niż przy emisji akcji ze sztywną

ceną, tutaj nie występuje sytuacja "kto pierwszy,

ten lepszy". Biura maklerskie przyjmują przez

pewien czas, na przykład tydzień czy dwa,

zapisy na akcje. Przydział akcji inwestorom

następuje na dodatkowej sesji GPW. Przy dużym

popycie następuje proporcjonalna redukcja

zleceń. W historii GPW bywały przypadki, kiedy

redukcja wynosiła ponad 90%, na przykład

podczas drugiej oferty akcji PKN Orlen redukcja

wyniosła 93%.

Emisja akcji z ceną sztywną

•

Najbardziej popularnym sposobem
określenia ceny, po jakiej zostaną
sprzedane emitowane akcje, jest
budowanie książki popytu.

Harmonogram sesji

giełdowej – notowania

ciągłe

Harmonogram sesji

giełdowej – notowania

ciągłe



Fazy sesji w systemie notowań ciągłych:

przed otwarciem: składanie zleceń na otwarcie, publikowanie

TKO (Teoretycznego Kursu Otwarcia), brak transakcji

otwarcie (fixing): określenie kursu otwarcia, realizacja zleceń

wprowadzonych do systemu w fazie przed otwarciem, brak

nowych zleceń

notowania ciągłe: przyjmowanie zleceń i ich realizacja zgodnie

z sytuacją rynkową

przed zamknięciem: składanie zleceń na zamknięcie, brak

transakcji

zamknięcie (fixing): określenie kursu zamknięcia, realizacja

zleceń wprowadzonych do systemu w fazie przed zamknięciem

dogrywka - składanie i realizacja zleceń po cenie równej

kursowi zamknięcia

przed otwarciem: składanie zleceń na otwarcie kolejnej sesji

Rodzaje rynków na GPW



Rynek podstawowy
Segment rynku giełdowego, przeznaczony dla akcji o

dużej płynności, których emitenci charakteryzują się

m.in. dużym kapitałem i długim okresem działalności.



Rynek równoległy
Segment rynku giełdowego, przeznaczony dla akcji o

niższej niż dla rynku podstawowego płynności,

których emitenci charakteryzują się m.in. mniejszym

niż dla rynku podstawowego kapitałem i krótszym

okresem działalności.



Rynek wolny
Segment rynku giełdowego, na którym mogą być

notowane spółki dopuszczone do obrotu publicznego,

które nie spełniają warunków dopuszczenia do rynku

podstawowego i równoległego.

Rynek podstawowy



Przeznaczony jest dla spółek dużych: wartość

akcji dopuszczonych do obrotu giełdowego musi

wynosić co najmniej 40 mln zł, wartość

księgowa minimum 65 mln zł i co najmniej 500

akcjonariuszy musi być właścicielami akcji

wprowadzanych do obrotu giełdowego.



Akcje, które mają znaleźć się w obrocie

giełdowym, muszą stanowić przynajmniej 25%

wszystkich akcji spółki.



Spółka wprowadzana na rynek podstawowy

miała publikowane, zbadane ustawą, roczne

sprawozdania finansowe za ostatnie 3 lata

obrotowe.

Rynek równoległy



Przeznaczony jest dla spółek średnich,

spełniających łagodniejsze kryteria wprowadzenia

do obrotu. Wartość akcji dopuszczonych do obrotu

giełdowego musi wynosić co najmniej 14 mln zł,

wartość księgowa - minimum 22 mln zł i

przynajmniej 300 akcjonariuszy musi być

właścicielami akcji wprowadzanych do obrotu

giełdowego.



Spółka ubiegająca się o notowania na tym rynku

miała publikowane, zbadane ustawą,

sprawozdania finansowe za ostatnie dwa lata

obrotowe.



Rynek równoległy jest "przedsionkiem" rynku

podstawowego.

Rynek wolny



Został utworzony dla spółek nie spełniających

warunków rynku podstawowego i równoległego.

Jest to rynek utworzony dla spółek, które chcą

być notowane na GPW, ale ze względu na swoją

wielkość lub krótki czasu funkcjonowania na

rynku nie spełniają kryteriów rynku

podstawowego i równoległego.



Spółki z rynków równoległego oraz wolnego

mogą ubiegać się o przeniesienie na wyższy
rynek po spełnieniu warunków regulaminowych.

SITECH



Dla spółek, które prowadzą działalność w

obszarze nowoczesnych technologii Giełda

utworzyła odrębny segment o nazwie SiTech

(Segment Innowacyjnych Technologii).

Kryterium decydującym o włączeniu spółki

do tego segmentu jest rodzaj działalności:

- branża technologii informatycznych,

- telekomunikacja,

- media elektroniczne.



Spółki kwalifikowane są do segmentu SiTech

niezależnie od tego, czy notowane są na rynku

podstawowym, równoległym czy wolnym. Spółki te

mają dodatkową prezentację w tabelach giełdowych.

Sektory na GPW



Przemysł



Finanse



Usługi

Sektor przemysłowy



spożywczy,



lekki,



drzewny,



chemiczny,



materiałów budowlanych,



budownictwo,



elektromaszynowy,



metalowy,



inne.

Sektor finanse



banki,



ubezpieczenia,



inne.

Sektor usługi



handel,



informatyka,



telekomunikacja,



media,



inne.

Prawo poboru - PP



Prawo poboru ma zastosowanie w przypadku

nowej emisji akcji przez spółkę.



Przywilej

pierwszeństwa

przy

zakupie

nowych

akcji

przez

dotychczasowych

akcjonariuszy.



W przypadku objęcia takiej emisji przez nowy

krąg

akcjonariuszy

nastąpiłoby

tzw.

rozwodnienie kapitału, czyli procentowe

zmniejszenie

udziału

dotychczasowych

akcjonariuszy w stosunku do całkowitej sumy

kapitału akcyjnego.



Korzystając z prawa poboru mają oni

możliwość zachowania dotychczasowego

"stanu posiadania" w spółce akcyjnej.

Prawo poboru - PP



Ważną cechą prawa poboru jest to, że może

ono

być

przedmiotem

obrotu

jako

samodzielny papier wartościowy. Oznacza

to, że dotychczasowi posiadacze "starych"

akcji mogą zrezygnować z prawa objęcia

nowych akcji sprzedając to prawo na

giełdzie. Jednocześnie ci, którzy chcieliby

nabyć akcje nowej emisji spółki, a przedtem

nie byli jej akcjonariuszami, kupując prawa

poboru mają taką możliwość.



Pierwsze notowanie praw poboru miało

miejsce w 1994 r.

Prawo pierwszeństwa



Prawa

pierwszeństwa

papiery

wartościowe

dające

posiadaczowi

priorytet w nabyciu akcji danej spółki po

określonej z góry cenie.



Termin realizacji praw do objęcia danych

akcji jest z góry określony i kończy się w

dniu wygaśnięcia praw pierwszeństwa.



Notowanie praw pierwszeństwa odbywa

się w tym samym systemie notowań, w

którym

notowany

jest

instrument

docelowy, czyli ten, do objęcia którego

uprawniają prawa pierwszeństwa.



Jako

pierwsze

obrotu

giełdowego

wprowadzone zostały prawa pierwszeństwa

spółki NETIA - 27 maja 2003 r.

Kontrakty terminowe



W obrocie giełdowym

znajdują

się

kontrakty terminowe na:



indeksy WIG20, MIDWIG i TechWIG,



na waluty USD i EURO



na akcje jedenastu spółek.



Giełda, jako organizator obrotu kontraktami

opracowuje standard kontraktu, czyli szczegółową

charakterystykę

kontraktu

(zobacz

obok).

Procedury rozliczania, ewidencjonowania oraz

wysokość depozytu zabezpieczającego określa

Krajowy

Depozyt

Papierów

Wartościowych

pełniący

rolę

izby

rozrachunkowej.

Warranty opcyjne



Na giełdzie warszawskiej notowane są

warranty opcyjne typu europejskiego

oraz amerykańskiego. Mogą być one

emitowane przez banki i inne instytucje

finansowe,

np.

domy

maklerskie.

Typ europejski oznacza, że warrant może

być wykonany jedynie w dniu z góry

określonym przez emitenta, nazywanym

dniem wygaśnięcia, natomiast warrant

amerykański może być wykonany w

dowolnym dniu poprzedzającym dzień

wygaśnięcia.

Warranty opcyjne

Obecnie na giełdzie notowane są
warranty kupna i sprzedaży na :

•

indeks giełdowy WIG20,

•

na kontrakty terminowe

•

na akcje kilkunastu spółek o największej
płynności.
Handel warrantami odbywa się w
systemie notowań ciągłych, w godz. 10.00
-16.10. W notowaniach warantów nie
obowiązują ograniczenia wahań kursów.

Krótka sprzedaż

Sprzedajemy 1.000 szt.
akcji po cenie 18zł

(a). Najpierw pożyczamy od
naszego biura maklerskiego
odpowiednią liczbę
interesujących nas akcji np.
1.000 sztuk.

(

c). Po określonym przez nas

czasie odkupujemy akcje na
rynku i oddajemy naszemu
brokerowi (odkupujemy 1000
akcji po cenie 10zł).

(d). Liczymy zysk i
zastanawiamy się jak wydać
zarobione pieniądze

...

(b). Następnie sprzedajemy
pożyczone akcje na rynku
otrzymując w zamian środki
pieniężne (np. sprzedajmy
pożyczone 1.000 sztuk po
cenie 18 zł otrzymując 18.000
zł.)

Odkupujemy 1.000szt.
akcji po cenie 10zł

Wynik transakcji
Kwota uzyskana ze sprzedaży
akcji
= 18.000 zł (b)
Kwota zapłacona w wyniku
odkupu akcji = 10.000 zł (c)
Zysk = 18.000 zł – 10.000 zł =
8.000 zł (d)

Krótka sprzedaż

Należy jednak zwrócić uwagę, że nie
każda akcja notowana na giełdzie może
być przedmiotem krótkiej sprzedaży.
Zgodnie z obowiązującymi regulacjami
przedmiotem pożyczki mogą być:

•

akcje, których kapitalizacja wynosi
co najmniej 250 mln zł

•

średnia arytmetyczna wartości
obrotów z ostatnich 10 sesji wynosi
nie mniej niż 1 mln zł.

Prawa poboru akcji

nowej emisji - przykład

Spółka emituje nowe akcje po cenie 50 zł.
Każdy akcjonariusz, który posiada 2 akcje

spółki, ma prawo nabyć 1 akcję nowej emisji.

Cena starej akcji wynosi 100 zł.

Obliczamy tzw. teoretyczną wartość prawa poboru:

Akcjonariusz posiadający 2 stare akcje (o wartości 100 zł

każda) może kupić jedną nową akcję za 50 zł. W ten sposób

staje się właścicielem 3 akcji, których całkowita wartość

wynosi:



250 zł (2 x 100 zł + 50 zł).



Średnia wartość akcji wyniesie w tym wypadku 83,33 zł (250 zł

: 3).

Prawa poboru akcji

nowej emisji - przykład



Wartość prawa poboru to różnica

między ceną starej akcji, a średnią

wartością wszystkich akcji (starych

i nowych).



W tym wypadku wartość teoretyczna

prawa poboru przypisana jednej starej

akcji wyniesie 16,67 zł (100 zł - 83,33

zł).



Ile kosztuje to prawo na GPW to już

inna kwestia

100

Uprzywilejowanie akcji



Akcje uprzywilejowane co do głosu - oznacza

to, że dana akcja daje prawo do oddania na

walnym zgromadzeniu akcjonariuszy więcej niż

jednego głosu. Maksymalnie 5 głosów.



Akcje uprzywilejowane co do dywidendy -

oznacza to, że posiadaczom tych akcji przysługują

większe dywidendy niż posiadaczom zwykłych

akcji.



Akcje uprzywilejowane co do pierwszeństwa

w podziale majątku - oznacza to, że w razie

likwidacji spółki posiadacze akcji

uprzywilejowanych otrzymają pieniądze przed

innymi akcjonariuszami.



Tzw. Złota Akcja – możliwość zablokowania

uchwał WZA przez Skarb Państwa

101

Akcje nieuprzywilejowane

na GPW



Akcje uprzywilejowane nie są

notowane na GPW w Warszawie.



Dywidenda jest określana jako

procent wartości nominalnej lub

jako ustalona kwota za jedną

akcję.

102

Typy cen akcji



Cena nominalna – określona w statucie

spółki, dolne jej ograniczenie wynika z

KH.



Cena emisyjna



Cena giełdowa:

Otwarcia - O

Kurs najwyższy - H

Kurs najniższy - L

Zamknięcia – C (lub Z)

Średni

H 



106

Subemisja =

gwarantowanie

gwarantowanie=

underwriting

107

Subemisja usługowa



Subemisja usługowa to umowa podpisywana przez

emitenta z konsorcjum finansowym (bank, dom

maklerski), na mocy której konsorcjum obejmuje

wszystkie akcje emitenta, a następnie sprzedaje je

w ofercie publicznej.



Opłacalność subemisji usługowej polega na tym, że

konsorcjum obejmuje wszystkie akcje spółki po

cenie uwzględniającej pewne dyskonto w stosunku

do ceny sprzedaży, na przykład 95 zł, a sprzedaje je

po cenie odpowiednio wyższej, np. 100 zł. Różnica 5

zł jest rodzajem zapłaty za przeprowadzenie

sprzedaży akcji w ofercie publicznej (jest to na ogół

około 5% ceny emisyjnej).

108

Subemisja usługowa



W przypadku subemisji usługowej emitent ma

pewność, że sprzedał całą emisję akcji. Jeśli

zaś konsorcjum nie rozprowadzi wszystkich

posiadanych akcji, to pozostają one u niego.



Umowa o subemisję usługową nie może być

zawarta później, niż przed rozpoczęciem

subskrypcji lub publicznej sprzedaży akcji.



Obecnie subemisja usługowa wykorzystywana

jest najczęściej w przypadku przeprowadzenia

emisji akcji w transzy menedżerskiej. Akcje

nabywane są przez oferującego, a

sprzedawane wybranej grupie pracowników

spółki.

110

Subemisja inwestycyjna



Subemisja inwestycyjna jest to umowa

między emitentem a konsorcjum (do

którego może należeć dom maklerski,

bank, fundusz inwestycyjny, zakład

ubezpieczeń, zagraniczna instytucja

finansowa), na mocy której konsorcjum

zobowiązuje się kupić akcje emitenta

nie sprzedane w ofercie publicznej.

111

Subemisja inwestycyjna



W takim przypadku emitent zapewnia

sobie sprzedaż albo wszystkich akcji,

albo minimalnej ilości akcji zapewniającej

dojście emisji do skutku.



Konsorcjum pobiera wynagrodzenie za

ryzyko, którego się podejmuje.

Zwyczajowo wynagrodzenie opiewa na

mniej więcej 2,5% wartości akcji, które są

przedmiotem umowy. Wartość ta jest

płatna niezależnie od tego, czy

konsorcjum obejmie te akcje, czy też nie.

112

Subemisja inwestycyjna



Jeśli konsorcjum obejmuje akcje nie

sprzedane w ofercie publicznej, zwykle

kupuje je od emitenta po niższej cenie.



Zwyczajowo dyskonto dla konsorcjum

wynosi około 4-5%.



Koszty zawarcia takiej umowy

(wynagrodzenie za gotowość oraz

dyskonto od ceny) będą tym większe,

im większe będzie w ocenie

konsorcjum ryzyko objęcia akcji.

113

Subemisja inwestycyjna



Umowa o subemisję inwestycyjną nie

może być zawarta później, niż przed

rozpoczęciem subskrypcji lub

publicznej sprzedaży akcji.



Emitent musi ogłosić, że zawarł umowę

z konsorcjum na subemisję

inwestycyjną.



Emitent ma obowiązek podania do

publicznej wiadomości informacji o

podpisanej umowie.

115

Tryby wprowadzenia akcji

do obrotu na GPW



Tryb zwykły - Zarząd Giełdy

wprowadza akcje do obrotu, na

podstawie Uchwały Zarządu

Giełdy Papierów Wartościowych w

Warszawie.

116

Tryby wprowadzenia akcji

do obrotu na GPW



Publiczna sprzedaż - dokonywana przez

biuro maklerskie w formie oferty

publicznej.



W ten sposób można wprowadzić do

obrotu akcje, jeżeli przedmiotem oferty

jest co najmniej 10% akcji objętych

wnioskiem lub akcje o wartości co

najmniej:



6 mln zł na rynku podstawowym,



3 mln zł na rynku równoległym,



1 mln zł na rynku wolnym.

117

Warunki dopuszczenia

akcji do notowań



dopuszczenie do publicznego obrotu decyzją

KPWiG,



nieograniczona zbywalność akcji,



minimalna wartość akcji, które mają być

dopuszczone - 4 mln zł,



minimalna wartość księgowa - 4 mln zł,



udostępnienie informacji koniecznych do oceny

emitenta, jego aktywów, sytuacji finansowej oraz

praw związanych z akcjami wprowadzanymi do

obrotu giełdowego,



publikacja zbadanego przez audytora sprawozdania

finansowego za ostatni rok obrotowy obejmujący co

najmniej 12 miesięcy.

119

Indeksy



WIG20 - opisuje stan koniunktury 20

spółek tzw. blue chips, to znaczy spółek

o największych obrotach i kapitalizacji

z rynku podstawowego. Jest to indeks

typu cenowego.



TechWIG - opisuje stan koniunktury

spółek należących do Segmentu

Innowacyjnych Technologii. Jest to

indeks cenowy.

120

Indeksy



MIDWIG - opisuje stan koniunktury 40

średnich spółek giełdowych z rynku

podstawowego. Jest to indeks cenowy.



WIRR - opisuje stan koniunktury

małych spółek giełdowych - bez

względu na rynek, na którym są

notowane. Jest to indeks dochodowy.



NIF - opisuje stan koniunktury

wszystkich spółek NFI. Jest to indeks

cenowy.

121

Animatorzy



Animatorzy - członkowie giełdy

lub inna instytucja finansowa,

której głównym zadaniem, w

oparciu o podpisane umowy, jest

utrzymywanie płynności handlu

papierami wartościowymi.

122

Animatorzy – obowiązki

animatora rynku



wprowadza swoje zlecenie kupna/sprzedaży do

arkusza nie później niż na 5 minut przed określeniem

kursu otwarcia / zamknięcia przed rozpoczęciem fazy

interwencji,



utrzymuje w trakcie sesji minimalną wielkość zleceń

w arkuszu,



utrzymuje odpowiedni spread (określona

maksymalna różnica pomiędzy limitem kupna a

sprzedaży),



po realizacji wprowadzonego przez siebie zlecenia w

określonym czasie wprowadza nowe,



w fazie interwencji na rynku zleceń rozbieżnych

modyfikuje wcześniej złożone zlecenia, aby

doprowadzić do ustalenia kursu jednolitego.



W szczególnych przypadkach giełda może zwolnić
animatora z jego obowiązków.

123

Animatorzy - podział

animatorów rynku,

animatorów emitenta.



Do danego papieru

wartościowego może być wielu

animatorów rynku, ale tylko

jeden animator emitenta.

124

Animator rynku



animator rynku - członek giełdy lub inna

instytucja finansowa, który na podstawie

umowy z giełdą zobowiąże się do stałego

zgłaszania ofert kupna lub sprzedaży

danego papieru wartościowego na własny

rachunek, na zasadach określonych przez

Zarząd Giełdy.



W umowie Giełda określa, między innymi,

minimalną wielkość ofert kupna i sprzedaży, do

zgłaszania których będzie on zobowiązany oraz

maksymalną różnicę pomiędzy cenami

określonymi w tych ofertach.



Animator nie może składać zleceń, w wyniku

których zawarłby transakcję sam ze sobą.

125

Animator emitenta



animator emitenta - członek giełdy lub

inna instytucja finansowa, który na

podstawie umowy z emitentem

zobowiąże się do podtrzymywania

płynności danego papieru wartościowego.



Zarząd Giełdy może zobowiązać emitenta

papieru wartościowego notowanego w

systemie kursu jednolitego do zawarcia

umowy o pełnienie funkcji animatora

emitenta, jeżeli uzna, że wymaga tego

płynność danego papieru wartościowego.

126

Transakcje pakietowe



Są to transakcje opiewające na

duże pakiety papierów

wartościowych.



Zawierane są najczęściej

pomiędzy dużymi inwestorami,

którzy przed zawarciem transakcji

omówili wszystkie jej szczegóły,

jak np. wielkość, kurs, termin

rozliczenia.

127

Transakcje pakietowe



Transakcje pakietowe mogą być zawierane

poza sesją i w jej trakcie. Zawierane są w

odrębnym systemie TCS, poza systemem

notowań ciągłych i kursu jednolitego.



Transakcje pakietowe mogą być zawierane

wyłącznie w dniach sesji giełdowych, pod

warunkiem, że obrót danym papierem

wartościowym lub instrumentem

finansowym nie jest zawieszony.



Nie można zawierać transakcji pakietowych,

których przedmiotem byłyby kontrakty

terminowe na indeks lub kursy walut.

128

Benchmark



Benchmark

wzorcowy

portfel

porównawczy

będący

punktem

odniesienia

dla

oceny

wyników

zarządzania aktywami przez fundusz

inwestycyjny.



W zależności od strategii inwestycyjnej

danego funduszu, funkcję benchmarku

mogą

pełnić

określone

instrumenty

finansowe (np. bony skarbowe dla funduszu

inwestującego w papiery dłużne) lub np.

indeksy giełdowe (dla funduszy akcyjnych).

129

Benchmark



Rolą zarządzających funduszami jest osiągnięcie

zysków wyższych od portfela wzorcowego, a

dzięki istnieniu takiego portfela (benchmarku),

ocena

wyników

zarządzania

funduszem

inwestycyjnym może być zobiektywizowana.



Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

konstruuje i oblicza benchmarki zgodnie z

indywidualnymi

potrzebami

instytucji

zewnętrznych przy jednoczesnym zachowaniu

przejrzystości

konstrukcji

oraz

zasad

ich

obliczania.



Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

pełni rolę gwaranta rzetelności konstruowania

indeksu oraz dokonuje bieżącego nadzoru nad

obliczaniem wartości indeksu na podstawie

zawartych umów.

130

Benchmark - przykład



Właściciel praw do Indeksu DWS

Polska TFI S.A. z siedzibą w

Warszawie



Cel indeksu - Indeks DWS MS służy

ocenie wyników inwestycyjnych (tzw.

benchmark) funduszu DWS Polska

FIO TOP25 Małych Spółek



Typ indeksu - Indeks dochodowy,

uwzględniający dochody z tytułu

dywidend i praw poboru.

131

Benchmark – przykład (cd)



Kryteria selekcji:



Kapitalizacja spółki jest mniejsza od wartości

pierwszego decyla kapitalizacji spółek, tj.

mniejsza od każdej ze spółek spośród 10%

liczby spółek o najwyższej kapitalizacji

giełdowej;



Kapitalizacja spółki jest większa lub równa

wartości siódmego decyla, tj. większa od

każdej spośród 30% liczby spółek o najniższej

kapitalizacji giełdowej.

132

Benchmark – przykład (cd)

czestnicy indeksu powinni spełniać dodatkowe kryteria

selekcji:



Akcje w wolnym obrocie (tzw. free-float) - akcje spółki

znajdujące się w wolnym obrocie zgodnie z metodologią GPW

stanowią co najmniej 10% całkowitej liczby akcji.



Sytuacja finansowa - spółka w ostatnim sprawozdaniu

finansowym wykazała dodatnią wartość kapitałów własnych i

przeciwko niej nie zostało rozpoczęte postępowanie układowe

lub upadłościowe.



Przestrzeganie zasad ładu korporacyjnego (tzw. Corporate

Governance) i obowiązków informacyjnych - spółki, które nie

naruszają zasad ładu korporacyjnego oraz należycie

wypełniają obowiązki informacyjne. Powodem wykluczenia

spółki z indeksu może być również nałożenie kary przez

Komisję Papierów Wartościowych i Giełd za nie przestrzeganie

obowiązków informacyjnych, stwierdzenie naruszenia zasad

ładu korporacyjnego przez Sąd Rynku Kapitałowego lub

decyzja Zarządu Giełdy o specjalnym oznaczeniu spółki w

Cedule Giełdy Warszawskiej z uwagi na powyższe.

133

Benchmark – przykład (cd)

Udziały w indeksie:



Pakiet akcji spółki w portfelu indeksu

stanowi liczba akcji znajdujących w

wolnym obrocie (tzw. free-float) i

wprowadzonych do obrotu giełdowego.



Udział akcji jednej spółki w portfelu

indeksu jest ograniczany do 7,5%.



Przy ustalaniu udziałów spółek w

indeksie nie stosuje się ograniczeń ze

względu na dywersyfikację sektorową.

134

Benchmark – przykład (cd)



Data bazowa- 31 grudnia 2002 r.



Wartość bazowa - 1000,0 pkt.



Kapitalizacja bazowa - 3 918 159 604,69 zł



Obliczanie indeksu:



W każdym dniu sesyjnym obliczane i podane do publicznej

wiadomości są wartości otwarcia i zamknięcia indeksu.



Wartość otwarcia indeksu DWS MS podawana jest na podstawie

transakcji zawartych do godziny 11.30.



Wartość zamknięcia indeksu obliczana jest na podstawie kursów

zamknięcia akcji po zakończeniu sesji giełdowej i jest centralną

wartością dnia indeksu.



Dla akcji notowanych w systemie jednolitym do obliczeń indeksu

zamknięcia stosuje się kurs ostatniego fixingu.



Indeks publikują:



Internet:

(www.gpw.pl)

(www.dws.pl)

Document Outline