Diagnostyka neurokinezjologiczna wg. Vojty Badanie i ocena reakcji posturalnych

Diagnostyka

neurokinezjologiczna wg.

Vojty

Badanie i ocena reakcji posturalnych

Jacek A. Pietrzyk

AWF Kraków 2012

Neurokinezjologiczna

kompleksowa diagnostyka

niemowląt

Diagnostyka jest procesem 3 etapowym

Obserwacja spontanicznego zachowania się

Badanie odruchów prymitywnych

3. Sprawdzanie reaktywności posturalnej

3 grupy: skórne,

wyprostne i ustno-

twarzowe

Zestawienie odruchów

prymitywnych wg

Sadowskiej

(1)

Zestawienie odruchów

prymitywnych wg

Sadowskiej

(2)

Odruchy toniczne wyprostne

Intensywność/patologia

Zestawienie odruchów

prymitywnych wg

Sadowskiej

(3)

Odruchy toniczne

wyprostne

Zestawienie odruchów

prymitywnych wg

Sadowskiej

(4)

UWAGA: Osłabienie lub nieobecność każdego z wymienionych odruchów

w okresie fizjologicznego ich wystepowania nasuwa podejrzenie p a t o l o

g i i !

Diagnostyka

neurokinezjologiczna

•

Sama tylko obserwacja spontanicznego zachowania

niemowlęcia ani ocena odruchów prymitywnych nie

wystarczają dla ustalenia diagnozy, a w ten sposób

oceniony wiek rozwojowy jest zbyt mało dokładny

•

Kinezjoiogiczna diagnostyka według Vojty

ocenia

zdolność OUN do szybkiego, natychmiastowego

i adekwatnego reagowania na zmianę ułożenia ciała.

Jest to metoda diagnostyczna od dawna uważana

za wystandaryzowaną metodę oceny reaktywności

posturalnej.

• Wykorzystuje ona 7 kolejno badanych reakcji ułoże-

niowych niemowlęcia, znanych w neurologii i

szczegółowo opisanych

Dziecko „ryzyka

symptomatycznego"

„Dziecko ryzyka symptomatycznego" zostało po raz

pierwszy zdefiniowane przez Vojtę (1988) oraz

Bauera (1985) i określone jako stan niestabilny i

przejściowy charakteryzujący się objawami:

•

nieprawidłowej motoryki spontanicznej z ubóstwem

lub stereotypią wzorów motorycznych,

•

zaburzeniem automatyzmów sterowania położeniem

ciała w przestrzeni,

widocznych w nieprawidłowych reakcjach

ułożeniowych,

•

wzmożeniem lub osłabieniem odruchów

prymitywnych.

Zaburzenie ośrodkowej

koordynacji nerwowej (ZOKN)

Zaburzenie ośrodkowej koordynacji

nerwowej

jest tymczasową objawową (symptomatyczną)

diagnozą, której przyczynę należy wyjaśnić.

Może być ona wyrazem:

•

dysharmonijnego dojrzewania

nieuszkodzonego mózgu, albo

•

uszkodzenia anatomiczno-strukturalnego

mózgowia, albo

•

ciężkich zaburzeń procesów metaboliczno-

hormonainych

Reakcje posturalne

Dla oceny diagnostycznej dziecka

według Vojty konieczne jest

wykonanie wszystkich 7 reakcji w

określonej kolejności (omawianych

poniżej), co warunkuje właściwą

ocenę jakościową i ilościową

reaktywności posturalnej.

Patomechanizm reakcji

posturalnych

Ośrodkowy układ nerwowy

podczas badania

otrzymuje dośrodkową, aferentną drogą liczne
bodźce z proprioreceptorów

proprioreceptorów

(stawów, ścięgien

i całego aparatu ruchowego), z

ekstereceptorów

(skóra, układ równowagi,

węch, słuch, smak, wzrok), interoreceptorów

interoreceptorów

(narządów wewnętrznych, które zostały
poddane zmianie położenia), a także z

telereceptorów

oczu w zmiennym

położeniu głowy.

Reakcjie ułożeniowe

(posturalne) niemowlęcia

Reakcja trakcyjna lub podciągania za rączki

w modyfikacji Vojty.

Reakcja zawieszenia poziomego wg Landaua.

Reakcja zawieszenia pachowego.

Reakcja wychylenia bocznego wg Vojty.

Reakcja bocznego zawieszenia poziomego

wg Collis.

Reakcja zawieszenia pionowego wg Peipera-

Isberta.

Reakcja zawieszenia pionowego wg Collis.

Próba wychylenia bocznego

wg Vojty

Prawidłowa reakcja

noworodka w

wychyleniu bocznym

Klasyfikacja ZOKN na podstawie wyników

badania reakcji posturalnych

Rozpoznanie pomocnicze

Rozpoznanie pomocnicze - zaburzenie

ośrodkowej koordynacji nerwowej
(ZOKN,Vojta 1988) - oznacza w l roku
życia - diagnostycznie i prognostycznie

tymczasowy, przejściowy jeszcze

charakter zaburzeń motorycznych i

wymaga kilkakrotnego sprawdzenia

aby podać ilościową ocenę warunkująca
podjęcie terapii. Ocena ta zależy od ilości
nieprawidłowych reakcji ułożeniowych:

Klasyfikacja ZOKN na podstawie

wyników badania reakcji posturalnych

•

1-3 nieprawidłowe reakcje -

najlżejsze ZOKN

•

4-5 nieprawidłowych reakcji -

lekkie ZOKN,

•

6-7 nieprawidłowych reakcji -

średniociężkie ZOKN.

•

7 nieprawidłowych reakcji i ciężkie

zaburzenia napięcia mięśniowego

określa ciężkie ZOKN.

Komentarz do badania

• U niemowląt z najlżejszym (od l do 3 reakcji

nieprawidłowych) i lekkim (4-5

nieprawidłowych reakcji ułożeniowych)

ZOKN liczba spontanicznych normalizacji

liczba spontanicznych normalizacji

wynosi odpowiednio 95 i 75%.

•

Obraz takich zaburzeń pozostaje tylko

opisem stanu nieporządku w OUN

, który

jeśli nie ulegnie spontanicznej normalizacji,

kończyć się może minimalną wadą postawy

widoczną w starszym wieku u dziecka albo

minimalnym uszkodzeniem mózgu

wyrażającym się w postaci nadpobudliwości

i nadruchlwości, dysleksji, dysgrafii itp.

Komentarz do badania

• W przypadku średnio ciężkich zaburzeń

ośrodkowej koordynacji nerwowej (6-7

reakcji patologicznych) lub ciężkich (7

patologicznych reakcji ułożenia ciała w

przestrzeni z towarzyszącym wzmożeniem

lub obniżeniem napięcia mięśniowego)

trzeba mówić o poważnym zagrożeniu

mózgowym porażeniem dziecięcym (MPDz),

a dzieci należy kierować na rehabilitację.

• Znaczącym kryterium diagnostycznym jest

dynamika zaburzeń ośrodkowej koordynacji

nerwowej.

Komentarz do badania

• O prawdziwym zagrożeniu

motorycznego rozwoju można mówić
tylko w przypadku średnio ciężkich
lub ciężkich ZOKN, gdy liczba
nieprawidłowych reakcji utrzymuje
się lub narasta w kolejnych
badaniach, wykonywanych każdego
miesiąca.

WNIOSEK: podejrzenie > badanie > rozpoznanie wstępne >

rozszerzenie diagnostyki > potwierdzenie rozpoznania >

obserwacja w czasie > decyzje terapeutyczne >

obserwacja w czasie

Komentarz do badania

Tablica wzorców idealnych reakcji

ułożeniowych ciała niemowlęcia służy
do testowania reaktywności
posturalnej, czyli automatyzmów
sterowania położeniem ciała w przestrzeni
powinna pediatrom umożliwić pewną
orientację podczas badania poleconego
przez Vojtę. Aby prawidłowo interpretować
wynik badania, należy zwrócić uwagę na:

Komentarz do badania

•

poprawną technikę badania,

•

skrupulatną obserwację i opis

przebiegających reakcji dziecka na

zmianę położenia ciała,

•

perfekcyjną znajomość motoryki

spontanicznej dziecka należnej dla

wieku,

•

umiejętność analizowania uzyskanej

odpowiedzi na prowokację w odniesieniu do

wzorca idealnego i uchwycenia

nieprawidłowych wzorców częściowych.

Komentarz do badania

• Automatyczna, błyskawiczna odpowiedź ruchowa

będzie zgodna z należnym prawidłowym wzorcem

tylko wtedy, gdy prawidłowo funkcjonują elementy

łuku odruchowego, a więc:

• droga aferentna, koordynacja i integracja na poziomie

ośrodkowego układu nerwowego (mózg i rdzeń) oraz

• droga eferentna. Odchylenia od prawidłowego

wzorca wskazują na zaburzenia w drodze

rdzeniowego i/lub mózgowego łuku odruchowego.

Prawidłową odpowiedź uniemożliwia złamany

obojczyk, porażenie splotu barkowego, choroby

mięśni lub stawów, inne

Zaburzenia ZOKN wymagają dalszej

diagnostyki!!!

Podsumowanie

U „dziecka ryzyka" czynniki szkodliwe mogły

oddziaływać na mózg we wczesnej fazie, przed

we wczesnej fazie, przed

urodzeniem, w czasie porodu

lub krótko po

urodzeniu

, ale dzięki plastyczności ośrodkowego

układu nerwowego w fazie wzrastania i

dojrzewania może nastąpić samoistne

wycofanie się zaburzeń i wyrównanie rozwoju.

Często dochodzi do opóźnienia rozwoju

psychomotorycznego, rzadziej następuje

patologiczny przebieg rozwoju w kierunku

spastycznego, dyskinetycznego lub

hipotonicznego

zespołu ZOKN u niemowlęcia.

Którą z reakcji posturalnych

bada prof.

L. Sadowska

Pró

ych

yle

nia

ocz

Pró

ych

yle

nia

ocz

Voj

Warunki badania:

• Zdrowe, nakarmione
i wypoczęte dziecko

• Twarde podłoże,
lustro

• Właściwa
temperatura otoczenia

•Obecność rodziców,
matki, którym
wytłumaczono zasady
badania i
bezpieczeństwo jego
wykonania

Document Outline