1

KONCEPCJA 

ORGANIZACJI 

O STRUKTURZE 

KONICZYNY

 

 

2

Organizacje muszą się zmierzyć ze 

światem, w którym rządzą 

ostrzejsze reguły gry.

 

 

3

Nowy sposób myślenia o organizacjach ujawnia 

się na wiele sposobów. Mówi się o organizacji 

stworzonej na kształt koniczyny, o nowych 

relacjach między różnymi rodzajami pracy a 

pracownikami, o organizacji sfederalizowanej, o 

nowej strukturze organizacyjnej i związanej z 

nią nowej koncepcji zarządzania 

przypominającej pączka. Mówi się także o 

organizacji inteligentnej i o istotnym wstrząsie 

jakiemu podlegają w związku z tym kariery 

zawodowe i style życia menedżerów.

 

 

4

Współczesna organizacja składa się z trzech 

odrębnych grup ludzi. Grupy te mają różne 

zapatrywania na rzeczywistość, zarządzane są 

innymi metodami, wynagradzane inaczej i inna 

jest też ich wewnętrzna struktura.

 

 

5

Pierwszy liść koniczyny reprezentuje 

kluczowych pracowników organizacji 

(professional core). Składa się on z 

wykwalifikowanych specjalistów, techników i 

menedżerów. Są to osoby o kluczowym 

znaczeniu dla organizacji, gdyż posiadają wiedzę 

organizacyjną, która wyróżnia organizację.

 

 

6

Osoby te są niezwykle cenne i trudno zastąpić je 

innymi.    Od takich osób organizacja oczekuje 

obecności w pracy, wykonania określonych 

zadań i pełnienia określonych funkcji. W zamian 

oferuje coraz większe uposażenie. Konsekwencją 

tego stanu rzeczy jest to, że ludzie ci są 

kosztowni, co z kolei sprawia, że liczba ich stale 

maleje.

 

 

7

Jeśli trzon pracowników organizacji maleje, kto 

wykonuje pozostałą pracę? W coraz większym 

zakresie wykonują ją pracownicy wynajmowani z 

zewnątrz. Stanowią oni drugi liść koniczyny.

 

 

8

Wszelka praca drugoplanowa, która może 

być wykonana przez inne osoby, jest więc w 

naturalny sposób powierzana osobom z 

zewnątrz, które specjalizują się w 

określonych zawodach i które, powinny 

wykonywać ją lepiej i za mniejsze pieniądze. 

Tym sposobem, firmy produkcyjne są niemal 

bez wyjątku firmami montażowymi, a wiele 

firm działających w branży usługowej jest w 

rzeczywistości jedynie pośrednikami 

udzielającymi określonych rad, łączącymi 

klienta z dostawcą.

 

 

9

Trzecim liściem koniczyny jest elastyczna 

siła robocza, czyli wszyscy pracownicy 

półetatowi i tymczasowi, którzy stanowią 

najbardziej dynamicznie rozwijający się 

segment rynku pracy.

 

 

10

Groźba kryzysu ekonomicznego wymusiła na 

organizacjach liczebne ograniczenie 

zasadniczego trzonu pracowniczego. Kiedy 

nastały lepsze czasy, menedżerowie zamiast 

poszerzać trzon swoich kluczowych 

pracowników skoncentrowali się na pozostałych 

dwóch elementach organizacji.

 

 

11

Działanie takie ma swoje ekonomiczne 

uzasadnienie, ale także poważnie utrudnia życie 

tym, którzy kierują organizacją. Zamiast 

jednorodnej kadry pracowniczej mamy teraz do 

czynienia z trzema jej rodzajami. Każdy z nich 

charakteryzuje się innym stosunkiem do 

organizacji, odmiennymi warunkami umowy i 

odmiennymi oczekiwaniami. Każdy z nich musi 

być zarządzany w specyficzny dla siebie sposób.

 

 

12

Zasadniczy trzon kadry pracowniczej

Zasadniczy trzon organizacji będzie składał się z 

coraz większej liczby wysoko wykwalifikowanych 

pracowników, specjalistów, inżynierów lub 

menedżerów. Ich tożsamość i cele życiowe 

określane są w dużej mierze przez pracę. To 

właśnie oni stanowią organizację dzięki 

ogromnemu zaangażowaniu i jednocześnie 

uzależnieniu się od niej.

 

 

13

Osoby te myślą o zrobieniu kariery, awansach i 

inwestycji na przyszłość. To nowa generacja 

specjalistów, którzy widzą siebie jako osoby w 

pewnym sensie współodpowiedzialne za 

przedsiębiorstwo i chcą, aby traktowano ich jak 

partnerów.

 

 

14

Styl życia osób tworzących trzon organizacji 

coraz częściej będzie przypominał styl życia i 

pracy firm konsultingowych, agencji 

reklamowych i spółek specjalistycznych. 

Struktura tych organizacji jest płaska. 

Najwyższy poziom zajmuje zgromadzenie 

wspólników lub dyrektorów.

 

 

15

Konieczność ekonomiczna zmusza organizacje 

do przemyślenia systemu nagradzania 

zasłużonych pracowników zasadniczego trzonu 

przekształcając ich bardziej we wspólników niż 

pracowników, kolegów a nie szefów i 

podwładnych; słowem traktując ich jak 

konkretne osoby a nie funkcje.

 

 

16

Grupa pracowników kontraktowych

Grupa ta obejmuje zarówno osoby fizyczne jak i 

organizacje. Organizacje tego rodzaju, choć 

często mniejsze niż główne przedsiębiorstwo, 

mają własną strukturę koniczyny, własny 

zasadniczy trzon i swoich kontrahentów. 

Pojedyncze osoby to pracujący na własny 

rachunek specjaliści.

 

 

17

Bez względu na to, czy są to organizacje czy 

osoby fizyczne, zasada wynagradzania pozostaje 

taka sama – liczy się wynik a nie czas pracy. 

Konsekwencje takiego stanu rzeczy są bardzo 

ważne – system ten oznacza, że centrum 

organizacji może wykonywać swoje funkcje 

kontrolne jedynie przez określenie wyników a 

nie metod ich osiągania.

 

 

18

Organizacja o strukturze koniczyny musi 

pamiętać, że pracownicy kontraktowi otrzymują 

wynagrodzenie za wykonaną pracę. Nie istnieje 

już pojęcie lojalności, na której można polegać 

ani też obietnica bezpieczeństwa zatrudnienia w 

zamian za posłuszne wykonywanie obowiązków 

zawodowych.

 

 

19

Elastyczna siła robocza

Trzeci liść koniczyny postrzegany jest jako 

grupa pracowników zatrudniana do 

wykonywania pomocniczych zadań. Ludzie ci 

stanowią rynek pracy, rynek, do którego sięgają 

pracodawcy. Nie wszyscy z nich pragną znaleźć 

się w zasadniczym trzonie organizacji decydując 

się na pracę w charakterze kontraktowego 

pracownika i uzupełniając swój budżet 

dodatkowym zarobkiem dopóki nie otrzymają 

lepszej propozycji.

 

 

20

Półetatowa lub tymczasowa praca jest wynikiem 

ich świadomego wyboru a nie konieczności. 

Ludzie ci dysponują umiejętnościami, które 

można rozwijać, zaangażowaniem, które można 

wykorzystać oraz wieloma talentami i energią, z 

których można zrobić użytek, jeśli zachodzi taka 

potrzeba. Angażując się raczej w wykonywaną 

pracę i grupę roboczą niż w robienie kariery czy 

utożsamiane się z organizacją.

 

 

21

Organizacje muszą przyzwyczaić się do tego, że 

nie każdy chce pracować dla nich przez cały 

czas, nawet jeśli istnieje taka możliwość. Sposób 

pracy ludzi stanowiących zasadniczy trzon 

organizacji nie może być taki sam jak 

pracowników dorywczych, bo nawet jeśli 

niektórym z nich będzie zależało na 

pełnoetatowym i bezterminowym zatrudnieniu, 

dla wielu innych takie podejście będzie zupełnie 

obce. W świadomości ludzi pojawił się zatem 

nowy paradygmat pracy.

 

 

22

Jeśli elastyczna siła robocza będzie traktowana 

jako pełnowartościowy element organizacji 

wówczas organizacja będzie gotowa 

zainwestować w nią, zapewnić odpowiednie 

szkolenie, a nawet zdobycie kwalifikacji 

zawodowych, aby ludzie ci poczuli, że mają 

określoną pozycję i że przysługują im pewne 

przywileje. Tylko wówczas dodatkowi czy 

tymczasowi pracownicy zagwarantują 

organizacji wymaganą jakość wykonywanej 

pracy.

 

 

23

Należy jednak pamiętać, że tego typu 

pracownicy nigdy nie będą wykazywać takiego 

zaangażowania i ambicji jakie są udziałem 

zasadniczego trzonu organizacji. Wszystko, 

czego im potrzeba to uczciwy zarobek i uczciwe 

warunki pracy, sprawiedliwe traktowanie oraz 

miła atmosfera w pracy.

 

 

24

Istnieje jeszcze jedna kategoria pracy zleconej, o 

której należałoby wspomnieć. Jest to coraz 

częściej stosowana praktyka polegająca na 

wykonywaniu pewnej pracy przez klientów. 

Klienci nie są jednak opłacani przez organizację, 

więc z tego punktu widzenia czwarty liść nie 

może funkcjonować jako część formalnej 

struktury organizacji przypominającej 

koniczynę. Jest to jednak realnie istniejąca 

kategoria.

 

 

25

Na pierwszy rzut oka organizacja 

przypominająca koniczynę jest organizacją 

logiczną.Jednak logika rozwiązania nie zawsze 

idzie w parze z łatwością jego wdrożenia. 

Prowadzenie organizacji tego typu nie jest 

rzeczą łatwą. Każdy liść koniczyny wymaga 

innego sposobu zarządzania, który jednocześnie 

musi stanowić część globalnej polityki. 

Koniczyna symbolizuje trzy odrębne aspekty 

całości – trzy w jednym i jeden w trzech.

 

 

26

Najtrudniejsze decyzje dotyczą tego 

co i kto stanowi zasadniczy trzon 

organizacyjny.

 

 

27

Coraz większego znaczenia w organizacjach 

nabiera utrzymanie kluczowych osób organizacji 

w stałym kontakcie z zachodzącymi zmianami 

oraz ich intelektualnej gotowości i otwartości 

umysłów. 

W dzisiejszych czasach nie ma miejsca na 

niekompetencję i pasażerów jadących na gapę. 

Zwiększą się znacznie wymagania w stosunku do 

osób pragnących pracować na stanowiskach 

kierowniczych.