background image

 

 

1

1

Biopsychologia

Biopsychologia

22.1 Wprowadzenie

22.1 Wprowadzenie

Holistyczna reprezentacja przedmiotu, a nie zbiór wrażeń cząstkowych 

Holistyczna reprezentacja przedmiotu, a nie zbiór wrażeń cząstkowych 

postrzegamy. Świadomość jest przejawem działania mózgu. 

postrzegamy. Świadomość jest przejawem działania mózgu. 

22.2. Sposoby scalania cech podstawowych w jednoznaczą reprezentację 

22.2. Sposoby scalania cech podstawowych w jednoznaczą reprezentację 

bodźca

bodźca

Mózg składa się z wielu wyspecjalizowanych systemów neuronowych, których 

Mózg składa się z wielu wyspecjalizowanych systemów neuronowych, których 

wewnętrzna struktura też jest oparta na modułowym sposobie opracowania 

wewnętrzna struktura też jest oparta na modułowym sposobie opracowania 

informacji. 

informacji. 

Na początku procesu percepcji bodźce sensoryczne są rozkładane na 

Na początku procesu percepcji bodźce sensoryczne są rozkładane na 

elementarna komponenty, z których można złożyć nie tylko pierwotny wzorzec, 

elementarna komponenty, z których można złożyć nie tylko pierwotny wzorzec, 

ale również wiele innych konstrukcji. 

ale również wiele innych konstrukcji. 

Problem grupowania/scalania i wiele hipotetycznych rozwiązań. Jak to jest, że 

Problem grupowania/scalania i wiele hipotetycznych rozwiązań. Jak to jest, że 

info przetwarzane jako poszczególne komponenty oddzielnie postrzegane są w 

info przetwarzane jako poszczególne komponenty oddzielnie postrzegane są w 

konsekwencji holistycznie. Np. przez poziom jednostek gnostycznych, przez 

konsekwencji holistycznie. Np. przez poziom jednostek gnostycznych, przez 

synchronizację lub przez reflektor uwagi!!! (przydałoby się to umieć 

synchronizację lub przez reflektor uwagi!!! (przydałoby się to umieć 

wytłumaczyć). Ta z synchronizacji mówi, że wszystkie detektory cech, reagujące 

wytłumaczyć). Ta z synchronizacji mówi, że wszystkie detektory cech, reagujące 

na określony bodziec w polu widzenia, synchronizują swoje wyładowania z 

na określony bodziec w polu widzenia, synchronizują swoje wyładowania z 

dokładnością do kilku milisekund. Równocześnie, wzajemnej desynchronizacji 

dokładnością do kilku milisekund. Równocześnie, wzajemnej desynchronizacji 

ulegałaby aktywność komórek kodujących cechy różnych bodźców. Jest to 

ulegałaby aktywność komórek kodujących cechy różnych bodźców. Jest to 

rozwinięcie teorii Hebba, według której reprezentacja bodźca umiejscowiona 

rozwinięcie teorii Hebba, według której reprezentacja bodźca umiejscowiona 

jest w zespole komórek rozproszonych pod względem lokalizacji, ale 

jest w zespole komórek rozproszonych pod względem lokalizacji, ale 

działających razem, dzięki sieci aktywnych połączeń synaptycznych.

działających razem, dzięki sieci aktywnych połączeń synaptycznych.

R.22 W poszukiwaniu integracyjnych 

R.22 W poszukiwaniu integracyjnych 

mechanizmów działania mózgu

mechanizmów działania mózgu

background image

 

 

2

2

Biopsychologia

Biopsychologia

Wszystkie hipotezy scalania wywodzą się od dawnych teorii asocjacyjnych, 

Wszystkie hipotezy scalania wywodzą się od dawnych teorii asocjacyjnych, 

które zakładały, że percepcje skomplikowanych bodźców są kombinacją 

które zakładały, że percepcje skomplikowanych bodźców są kombinacją 

elementarnych doznań zmysłowych. 

elementarnych doznań zmysłowych. 

22.3. Podstawowe mechanizmy składania linii

22.3. Podstawowe mechanizmy składania linii

Komórki pierwdzorzędowej kory wzrokowej, uczestniczące w analizie kształtu 

Komórki pierwdzorzędowej kory wzrokowej, uczestniczące w analizie kształtu 

bodźca mają postać pałeczek. Bodźcem, który najlepiej pobudza daną komórkę, 

bodźca mają postać pałeczek. Bodźcem, który najlepiej pobudza daną komórkę, 

jest podłużny przedmiot, umiejscowiony pod określonym kątem w polu 

jest podłużny przedmiot, umiejscowiony pod określonym kątem w polu 

widzenia. Takie pola recepcyjne są wynikiem konwergencji punktowych, 

widzenia. Takie pola recepcyjne są wynikiem konwergencji punktowych, 

koncentrycznych pól recepcyjnych neuronów niższego rzędu. Te kom.reagują 

koncentrycznych pól recepcyjnych neuronów niższego rzędu. Te kom.reagują 

zgodnie z hipotezą synchronizacji impulsowej. 

zgodnie z hipotezą synchronizacji impulsowej. 

Korelacja aktywności może stanowić podstawę dynamicznego scalania grupy 

Korelacja aktywności może stanowić podstawę dynamicznego scalania grupy 

neuronów w funkcjonalny zespół kom.typu hebbowskiego. Wspólne cechy 

neuronów w funkcjonalny zespół kom.typu hebbowskiego. Wspólne cechy 

bodźców, takie jak ciągłość czy jednoczesny ruch elementów składowych, 

bodźców, takie jak ciągłość czy jednoczesny ruch elementów składowych, 

mogą być podstawą synchronizacji aktywności komórek w korze wzrokowej. 

mogą być podstawą synchronizacji aktywności komórek w korze wzrokowej. 

Liczna grupa neuronów o nakładających się polach recepcyjnych i podobnych 

Liczna grupa neuronów o nakładających się polach recepcyjnych i podobnych 

odpowiedziach na niezależne bodźce jest, potencjalnie, niejednorodna 

odpowiedziach na niezależne bodźce jest, potencjalnie, niejednorodna 

funkcjonalnie. Koherentna aktywność (przejawiająca się koincydencją impulsów 

funkcjonalnie. Koherentna aktywność (przejawiająca się koincydencją impulsów 

czynnościowych) może więc być tym czynnikiem, który wyróżnia w dużej liczbie 

czynnościowych) może więc być tym czynnikiem, który wyróżnia w dużej liczbie 

komórek zespoły neuronów związane z okręślonym bodźcem. 

komórek zespoły neuronów związane z okręślonym bodźcem. 

Sąsiednie elementy obrazu mają tendencje do łączenia się wzdłuż pozornie 

Sąsiednie elementy obrazu mają tendencje do łączenia się wzdłuż pozornie 

łączącej je krzywej wtedy, gdy ich orientacja w przestrzeni nie zmienia się zbyt 

łączącej je krzywej wtedy, gdy ich orientacja w przestrzeni nie zmienia się zbyt 

gwałtownie. Są to asocjacje automatyczne, które powstają dzięki połączeniom 

gwałtownie. Są to asocjacje automatyczne, które powstają dzięki połączeniom 

na wstępujących szlakach mózgu.

na wstępujących szlakach mózgu.

sd

sd

R.22 W poszukiwaniu integracyjnych 

R.22 W poszukiwaniu integracyjnych 

mechanizmów działania mózgu

mechanizmów działania mózgu

background image

 

 

3

3

Biopsychologia

Biopsychologia

22.4 Udział połączeń poziomych i zwrotnych w integracji

22.4 Udział połączeń poziomych i zwrotnych w integracji

Zgodnie z hipotezą Hebba, z chwilą integracji zespołu komórkowego 

Zgodnie z hipotezą Hebba, z chwilą integracji zespołu komórkowego 

pobudzenie ogarnia jednocześnie wszystkie należące do niego 

pobudzenie ogarnia jednocześnie wszystkie należące do niego 

neurony, również te, których pola recepcyjne nie są już aktualnie 

neurony, również te, których pola recepcyjne nie są już aktualnie 

stymulowane przez bodziec. 

stymulowane przez bodziec. 

Oprócz połączeń zwrotnych między kolejnymi poziomami układu 

Oprócz połączeń zwrotnych między kolejnymi poziomami układu 

wzrokowego, poszczególne okolice kory wzrokowej wyspecjalizowane 

wzrokowego, poszczególne okolice kory wzrokowej wyspecjalizowane 

w analizie określonch aspektów bodźca posiadają liczne połączenia 

w analizie określonch aspektów bodźca posiadają liczne połączenia 

wzajemne.

wzajemne.

Komórki różnych okolic układu wzrokowego mogą synchronizować 

Komórki różnych okolic układu wzrokowego mogą synchronizować 

swoją aktywność czynościową. 

swoją aktywność czynościową. 

Synchronizacja wyładowń komórek należących do różnych systemów 

Synchronizacja wyładowń komórek należących do różnych systemów 

w mózgu, np. kom. Kory czuciowej i ruchowej, a nawet wzrokowej i 

w mózgu, np. kom. Kory czuciowej i ruchowej, a nawet wzrokowej i 

ruchowej.

ruchowej.

22.5 Rola aktywności oscylacyjnej w mechanizmie synchronizacji

22.5 Rola aktywności oscylacyjnej w mechanizmie synchronizacji

Wiemy już, że synchronizacja aktywności czynnościowej może być 

Wiemy już, że synchronizacja aktywności czynnościowej może być 

mechanizmem, dzięki któremu wiele neuronów położonych w różnych 

mechanizmem, dzięki któremu wiele neuronów położonych w różnych 

częściach mózgu łączy się czasowo w funkcjonalny zespół typu 

częściach mózgu łączy się czasowo w funkcjonalny zespół typu 

hebbowskiego. 

hebbowskiego. 

Oscylacje mogą synchronizować również aktywność sieci z 

Oscylacje mogą synchronizować również aktywność sieci z 

wielosynaptycznymi łańcuchami neuronowymi oraz takich, w których 

wielosynaptycznymi łańcuchami neuronowymi oraz takich, w których 

opóźnienia wewnętrzne między kolejnymi elementami znacznie się 

opóźnienia wewnętrzne między kolejnymi elementami znacznie się 

różnią. 

różnią. 

Gdyby dane wskazujące na udział oscylacji w synchronizacji 

Gdyby dane wskazujące na udział oscylacji w synchronizacji 

aktywności neuronowej potwierdziły się, mogłoby to wskazywać na 

aktywności neuronowej potwierdziły się, mogłoby to wskazywać na 

ich rolę w organizowaniu dynamicznych zespołów komórkowych typu 

ich rolę w organizowaniu dynamicznych zespołów komórkowych typu 

hebbowskiego.

hebbowskiego.

R.22 W poszukiwaniu integracyjnych 

R.22 W poszukiwaniu integracyjnych 

mechanizmów działania mózgu

mechanizmów działania mózgu

background image

 

 

4

4

Biopsychologia

Biopsychologia

22.6 Właściwości dynamiczne połączeń międzykomórkowych.

22.6 Właściwości dynamiczne połączeń międzykomórkowych.

Hebb sądził, że zespoły komórkowe łączą się w funkcjonalne grupy w zależności od aktyalnych 

Hebb sądził, że zespoły komórkowe łączą się w funkcjonalne grupy w zależności od aktyalnych 

potrzeb „obliczeniowych” mózgu. Dowiedziono, że funkcjonalne związki między neuronami ulegają 

potrzeb „obliczeniowych” mózgu. Dowiedziono, że funkcjonalne związki między neuronami ulegają 

zmianom w zależności od tych czynników. 

zmianom w zależności od tych czynników. 

Oddziaływania między neuronami, choć oparte na bazie istniejących połączeń anatomicznych, 

Oddziaływania między neuronami, choć oparte na bazie istniejących połączeń anatomicznych, 

ulegają stałym zmianom w zależności od konfiguracji oddziałujących bodźców, aktualnego 

ulegają stałym zmianom w zależności od konfiguracji oddziałujących bodźców, aktualnego 

behawioralnego stanu zwierzęcia lub poziomu wzbudzenia.

behawioralnego stanu zwierzęcia lub poziomu wzbudzenia.

W mózgu zwierząt można zarejestrować grupy neutonów o silnie skorelowanej aktywności, której 

W mózgu zwierząt można zarejestrować grupy neutonów o silnie skorelowanej aktywności, której 

wzorzec zmienia się bardzo szybko. 

wzorzec zmienia się bardzo szybko. 

Istotne znaczenie w pracy mózgu ma jednoczesne pobudzanie dużych zespołów komórkowych. 

Istotne znaczenie w pracy mózgu ma jednoczesne pobudzanie dużych zespołów komórkowych. 

Synchronizacja w zespole może być wywołana przez aktywność oscylacyjną. 

Synchronizacja w zespole może być wywołana przez aktywność oscylacyjną. 

Zmiany połączeń funkcjonalnych wewnątrz zespołów komórkowych następują bardzo szybko. 

Zmiany połączeń funkcjonalnych wewnątrz zespołów komórkowych następują bardzo szybko. 

22.7 Zależność percepcji od kontekstu

22.7 Zależność percepcji od kontekstu

Kod neuronalny dla wyższych czynności nerwowych opiera się na koherentnej aktywności grup 

Kod neuronalny dla wyższych czynności nerwowych opiera się na koherentnej aktywności grup 

komórek nerwowych. Spoiwem łączącym takie grupy w zespoły mogą być nie tylko trwałe 

komórek nerwowych. Spoiwem łączącym takie grupy w zespoły mogą być nie tylko trwałe 

połączenia anatomiczne o ustalonej dużej wadze synaptycznej, ale również dynamicznie 

połączenia anatomiczne o ustalonej dużej wadze synaptycznej, ale również dynamicznie 

zmieniający się poziom korelacji aktywności neuronalnej, oparty na dodatkowych mechanizmach 

zmieniający się poziom korelacji aktywności neuronalnej, oparty na dodatkowych mechanizmach 

modulacyjnych. 

modulacyjnych. 

Korelacja czynności między komórkami w korze mózgu jest zależna od charakteru bodźca oraz od 

Korelacja czynności między komórkami w korze mózgu jest zależna od charakteru bodźca oraz od 

kontekstu behawioralnego, w jakim jest on postrzegany. 

kontekstu behawioralnego, w jakim jest on postrzegany. 

Oprócz strukturalnej sieci połączeń, w działającym mózgu tworzą się ciągle dynamiczne połączenia 

Oprócz strukturalnej sieci połączeń, w działającym mózgu tworzą się ciągle dynamiczne połączenia 

funkcjonalne. 

funkcjonalne. 

Każdy neuron w korze łączy się z tysiącami innych. Pobudzenie neurony wymaga 

Każdy neuron w korze łączy się z tysiącami innych. Pobudzenie neurony wymaga 

zsynchronizowanego działania określonej liczby aktywnych wejść. Na świadomą percepcję składa 

zsynchronizowanego działania określonej liczby aktywnych wejść. Na świadomą percepcję składa 

się aktywacja kory pochodząca z wejścia sensorycznego, które wnosi do zespołu komórkowego 

się aktywacja kory pochodząca z wejścia sensorycznego, które wnosi do zespołu komórkowego 

chwilowe określenie elementów treściowych bodźca oraz ukł. Modulacyjnych, które zapewniają 

chwilowe określenie elementów treściowych bodźca oraz ukł. Modulacyjnych, które zapewniają 

możliwość koniunkcji tych elementarnych wrażeń w czasie. 

możliwość koniunkcji tych elementarnych wrażeń w czasie. 

Dynamiczna reorganizacja struktur mózgowych!

Dynamiczna reorganizacja struktur mózgowych!

R.22 W poszukiwaniu integracyjnych 

R.22 W poszukiwaniu integracyjnych 

mechanizmów działania mózgu

mechanizmów działania mózgu

background image

 

 

5

5

Biopsychologia

Biopsychologia

22.8 Rola uwagi w procesach integracji

22.8 Rola uwagi w procesach integracji

Rywalizaacja między obrazkami przekazywanymi z tego samego fragm.pola widzenia, przez 

Rywalizaacja między obrazkami przekazywanymi z tego samego fragm.pola widzenia, przez 

oddzielne szlaki wzrokowe, z obu siatkówek do kory. 

oddzielne szlaki wzrokowe, z obu siatkówek do kory. 

Treisman stwierdziła, że proces percepcji można podzielić na trzy etapy: a) ukł.wzrokowy koduje 

Treisman stwierdziła, że proces percepcji można podzielić na trzy etapy: a) ukł.wzrokowy koduje 

automatycznie obraz pola widzenia według podstawowego karalogu cech, do których zalicza się 

automatycznie obraz pola widzenia według podstawowego karalogu cech, do których zalicza się 

kolor, wielkość, kontrast, orientację, krzywiznę, zakończenia lub zamkniętość linii, ruch i odległość. 

kolor, wielkość, kontrast, orientację, krzywiznę, zakończenia lub zamkniętość linii, ruch i odległość. 

B) ukierunkowana uwaga charakteryzuje drugi etap rozpoznania. Jej wzbudzenie jest wywoływane 

B) ukierunkowana uwaga charakteryzuje drugi etap rozpoznania. Jej wzbudzenie jest wywoływane 

obecnością którejkolwiek z cech podstawowych i powoduje przeszukanie specjalnej „mapy 

obecnością którejkolwiek z cech podstawowych i powoduje przeszukanie specjalnej „mapy 

integracji przestrzennej”, znajdującej się na wyższym poziomie przetwarzania. Reflektor uwagi 

integracji przestrzennej”, znajdującej się na wyższym poziomie przetwarzania. Reflektor uwagi 

lokalizuje i scala wszystkie cechy bodźca obecne w oświetlonym miejscu mapy integracji, dizęki 

lokalizuje i scala wszystkie cechy bodźca obecne w oświetlonym miejscu mapy integracji, dizęki 

konwergencji informacji lokalnych z właściwych map elementarnych. Uwaga jako mechanizm 

konwergencji informacji lokalnych z właściwych map elementarnych. Uwaga jako mechanizm 

pozwalający na ciągłe uaktualnianie świadomej percepcji. Oscylacje i badania na kotach...

pozwalający na ciągłe uaktualnianie świadomej percepcji. Oscylacje i badania na kotach...

Paczki aktywności oscylacyjnej w paśmie beta mogą być poszukiwanym nośnikiem (reflektorem) 

Paczki aktywności oscylacyjnej w paśmie beta mogą być poszukiwanym nośnikiem (reflektorem) 

uwagi w układzie wzrokowym. 

uwagi w układzie wzrokowym. 

22.9 Teoria gnostyczna

22.9 Teoria gnostyczna

Twarze ludzkie stanowią dla nas szczególny rodzaj bodźca rozpoznawany natychmiast, w sposób 

Twarze ludzkie stanowią dla nas szczególny rodzaj bodźca rozpoznawany natychmiast, w sposób 

prawie automatyczny. 

prawie automatyczny. 

W okolicy skroniowej dolnej znajdują się grupy komórek reagujące specyficznie na bodźce o stopniu 

W okolicy skroniowej dolnej znajdują się grupy komórek reagujące specyficznie na bodźce o stopniu 

skomplikowania znacznie większym niż opisywane w poprzednich podrozdziałach. Te kom.mają 

skomplikowania znacznie większym niż opisywane w poprzednich podrozdziałach. Te kom.mają 

bardzo duże pole recepcyjne i reagują intensywnie niezależnie od miejsca pobudzenia. Również 

bardzo duże pole recepcyjne i reagują intensywnie niezależnie od miejsca pobudzenia. Również 

percepcja twarzy wymaga jednoczesnego pobudzenia co najmniej kilku komórek o różnej specyfice 

percepcja twarzy wymaga jednoczesnego pobudzenia co najmniej kilku komórek o różnej specyfice 

pól recepcyjnych i położonych prawdopodobnie w różnych, asocjacyjnych polach wzrokowych. 

pól recepcyjnych i położonych prawdopodobnie w różnych, asocjacyjnych polach wzrokowych. 

Okolica skroniowa dolna stanowi ostatnie piętro w kanalae wzrokowym odpowiedzialnym za 

Okolica skroniowa dolna stanowi ostatnie piętro w kanalae wzrokowym odpowiedzialnym za 

widzenie kształtu. Rozgałęzia się to też do struktur limbicznych- kontrola percepcji i utrwalania się 

widzenie kształtu. Rozgałęzia się to też do struktur limbicznych- kontrola percepcji i utrwalania się 

wzrokowych śladów pamięciowych. 

wzrokowych śladów pamięciowych. 

R.22 W poszukiwaniu integracyjnych 

R.22 W poszukiwaniu integracyjnych 

mechanizmów działania mózgu

mechanizmów działania mózgu

background image

 

 

6

6

Biopsychologia

Biopsychologia

22.10 Mózg jako filtr rzeczywistości

22.10 Mózg jako filtr rzeczywistości

Strumień info ze środ.powoduje zmiany aktywności prawie wszystkich 

Strumień info ze środ.powoduje zmiany aktywności prawie wszystkich 

systemów mózgu. Mechanizmy integrujące dążą do synchronizacji tego 

systemów mózgu. Mechanizmy integrujące dążą do synchronizacji tego 

pobudzenia przez anatomiczną strukturę sieci i dynamiczne połączenia. 

pobudzenia przez anatomiczną strukturę sieci i dynamiczne połączenia. 

Najlepiej opisuje to

Najlepiej opisuje to

 teoria kontrolowanego chaosu 

 teoria kontrolowanego chaosu 

– aktywność mózgu 

– aktywność mózgu 

ciągle ewoluuje, wytwarzając nieustannie nowe stany samowzbudzenia.

ciągle ewoluuje, wytwarzając nieustannie nowe stany samowzbudzenia.

Badania na królikach. Powrót do bodźca kontrolnego (powietrza) nie przywraca 

Badania na królikach. Powrót do bodźca kontrolnego (powietrza) nie przywraca 

pierwotnej mapy aktywności. Wzorzec pobudzenia kory nie jest więc prostym 

pierwotnej mapy aktywności. Wzorzec pobudzenia kory nie jest więc prostym 

wynikiem działania bodźca sensorycznego, ale zupełnie nową mapą 

wynikiem działania bodźca sensorycznego, ale zupełnie nową mapą 

aktywności, zależną od doświadczenia i kontekstu, w jakim się ten bodziec 

aktywności, zależną od doświadczenia i kontekstu, w jakim się ten bodziec 

pojawił. Układ nerwowy zwierząt podlega nieustannej reorganizacji pod 

pojawił. Układ nerwowy zwierząt podlega nieustannej reorganizacji pod 

wpływem doświadczeń percepcyjnych. 

wpływem doświadczeń percepcyjnych. 

Neuroinformatycy szacują, że tylko malutka część info trafiająca do nas 

Neuroinformatycy szacują, że tylko malutka część info trafiająca do nas 

kierowana jest do naszej świadomości. Taki sposób działania mózgu implikuje, 

kierowana jest do naszej świadomości. Taki sposób działania mózgu implikuje, 

że nigdy nie zobaczymy obiektywnego, nie przefiltrowanego przez własny 

że nigdy nie zobaczymy obiektywnego, nie przefiltrowanego przez własny 

mózg, świata. 

mózg, świata. 

R.22 W poszukiwaniu integracyjnych 

R.22 W poszukiwaniu integracyjnych 

mechanizmów działania mózgu

mechanizmów działania mózgu


Document Outline