Badanie przedmiotowe
Badanie przedmiotowe
Badanie układu
Badanie układu
krążenia
krążenia
Klinika Propedeutyki Pediatrii
Klinika Propedeutyki Pediatrii
i Chorób Metabolicznych Kości
i Chorób Metabolicznych Kości
Materiały dla studentów
Materiały dla studentów
OGLĄDANIE I BADANIE
OGLĄDANIE I BADANIE
PALPACYJNE OKOLICY SERCA
PALPACYJNE OKOLICY SERCA
uderzenie koniuszkowe
uderzenie koniuszkowe
uderzenie sercowe
uderzenie sercowe
koci mruk
koci mruk
UDERZENIE KONIUSZKOWE
UDERZENIE KONIUSZKOWE
to
to
ograniczone uwypuklenie ściany klatki
ograniczone uwypuklenie ściany klatki
piersiowej podczas skurczu serca w
piersiowej podczas skurczu serca w
okolicy jego koniuszka
okolicy jego koniuszka
IV lub V międzyżebrze na lewej granicy serca
IV lub V międzyżebrze na lewej granicy serca
miarowe, zgodne z częstością akcji serca
miarowe, zgodne z częstością akcji serca
można je pokryć opuszką palca
można je pokryć opuszką palca
powiększenie PK i PP
powiększenie PK i PP
przesunięcie
przesunięcie
uderzenia koniuszkowego w lewo (i w górę)
uderzenia koniuszkowego w lewo (i w górę)
powiększenie LK
powiększenie LK
przesunięcie w lewo i ku
przesunięcie w lewo i ku
dołowi
dołowi
UDERZENIE SERCOWE
UDERZENIE SERCOWE
to wznoszenie się przedniej ściany
to wznoszenie się przedniej ściany
klatki piersiowej w okolicy podstawy
klatki piersiowej w okolicy podstawy
serca w lewo od mostka
serca w lewo od mostka
uderzenie prawej komory o
uderzenie prawej komory o
przednią ścianę klatki piersiowej w
przednią ścianę klatki piersiowej w
czasie skurczu
czasie skurczu
u młodzieży ; po wysiłku lub
u młodzieży ; po wysiłku lub
emocjach
emocjach
KOCI MRUK
KOCI MRUK
to
to
wyczuwalne drżenie płasko ułożoną
wyczuwalne drżenie płasko ułożoną
ręką w okolicy serca
ręką w okolicy serca
niezarośnięty przewód tętniczy PDA
niezarośnięty przewód tętniczy PDA
II lewe mż przy mostku i nad
II lewe mż przy mostku i nad
obojczykiem po stronie lewej
obojczykiem po stronie lewej
ubytek w przegrodzie
ubytek w przegrodzie
międzykomorowej VSD
międzykomorowej VSD
IV-VI
IV-VI
chrząstka żebrowa w środkowej części
chrząstka żebrowa w środkowej części
mostka
mostka
zwężenie zastawek: dwudzielnej,
zwężenie zastawek: dwudzielnej,
aortalnej i płucnej
aortalnej i płucnej
OPUKIWANIE SERCA
OPUKIWANIE SERCA
Stłumienie względne (głębokie, duże)
Stłumienie względne (głębokie, duże)
- rzut serca na przednią ścianę klatki
- rzut serca na przednią ścianę klatki
piersiowej
piersiowej
stłumienie bezwzględne
stłumienie bezwzględne
(powierzchniowe, małe) - część serca
(powierzchniowe, małe) - część serca
przylegająca do klatki piersiowej
przylegająca do klatki piersiowej
MIEJSCA OPUKIWANIA
MIEJSCA OPUKIWANIA
STŁUMIENIA WZGLĘDNEGO
STŁUMIENIA WZGLĘDNEGO
granica górna
granica górna
linia środkowo-obojczykowa
linia środkowo-obojczykowa
lewa (niemowlęta) lub przymostkowa lewa- dzieci
lewa (niemowlęta) lub przymostkowa lewa- dzieci
starsze
starsze
granica prawa
granica prawa
1/2 wysokości pomiędzy
1/2 wysokości pomiędzy
stłumieniem wątroby a górną granicą serca od linii
stłumieniem wątroby a górną granicą serca od linii
środkowo-obojczykowej prawej do linii środkowej
środkowo-obojczykowej prawej do linii środkowej
ciała
ciała
granica lewa
granica lewa
na wysokości uderzenia
na wysokości uderzenia
koniuszkowego od linii pachowej przedniej do linii
koniuszkowego od linii pachowej przedniej do linii
przymostkowej lewej
przymostkowej lewej
GRANICE STŁUMIENIA
GRANICE STŁUMIENIA
WZGLĘDNEGO SERCA U DZIECI
WZGLĘDNEGO SERCA U DZIECI
OSŁUCHIWANIE SERCA
OSŁUCHIWANIE SERCA
zastawka dwudzielna
zastawka dwudzielna
na
na
koniuszku serca
koniuszku serca
zastawka aortalna
zastawka aortalna
drugie prawe
drugie prawe
międzyżebrze przy mostku
międzyżebrze przy mostku
zastawka tętnicy płucnej
zastawka tętnicy płucnej
drugie
drugie
lewe międzyżebrze przy mostku
lewe międzyżebrze przy mostku
zastawka trójdzielna
zastawka trójdzielna
przyczep
przyczep
czwartej prawej chrząstki żebrowej do
czwartej prawej chrząstki żebrowej do
mostka
mostka
TONY SERCA
TONY SERCA
I -skurczowy
I -skurczowy
:
:
zamknięcie zastawek przedsionkowo-
zamknięcie zastawek przedsionkowo-
komorowych
komorowych
napinanie mięsni komór
napinanie mięsni komór
otwarcie zastawek tętniczych
otwarcie zastawek tętniczych
uderzenie krwi wypływającej z komór o
uderzenie krwi wypływającej z komór o
ściany tętnic
ściany tętnic
II -rozkurczowy
II -rozkurczowy
zamknięcie zastawek półksiężycowatych
zamknięcie zastawek półksiężycowatych
aorty i pnia płucnego
aorty i pnia płucnego
TONY SERCA U DZIECI
TONY SERCA U DZIECI
We wdechu rozdwojenie II tonu na
We wdechu rozdwojenie II tonu na
składowa aortalną i płucną
składowa aortalną i płucną
I ton głośniejszy na koniuszku
I ton głośniejszy na koniuszku
II ton głośniejszy u podstawy serca
II ton głośniejszy u podstawy serca
fala tętna na obwodzie tuż po I tonie
fala tętna na obwodzie tuż po I tonie
JEDNO UDERZENIE SERCA TO: I
JEDNO UDERZENIE SERCA TO: I
i II TON
i II TON
ORAZ PRZERWA
ORAZ PRZERWA
ROZKURCZOWA (PO II TONIE)
ROZKURCZOWA (PO II TONIE)
I SKURCZOWA (PO I TONIE)
I SKURCZOWA (PO I TONIE)
TONY SERCA U DZIECI
TONY SERCA U DZIECI
III ton
III ton
- otwarcie zastawek
- otwarcie zastawek
przedsionkowo-komorowych
przedsionkowo-komorowych
wypływanie pierwszego strumienia
wypływanie pierwszego strumienia
krwi z przedsionków do komór
krwi z przedsionków do komór
IV ton
IV ton
- przedsionkowy
- przedsionkowy
reszta krwi
reszta krwi
z przedsionków przepływa do komór
z przedsionków przepływa do komór
przez jeszcze otwarte zastawki
przez jeszcze otwarte zastawki
ODRĘBNOŚCI ROZWOJOWE
ODRĘBNOŚCI ROZWOJOWE
W UKŁADZIE KRĄŻENIA U DZIECI
W UKŁADZIE KRĄŻENIA U DZIECI
Zmiana granic serca zależna od wieku dziecka
Zmiana granic serca zależna od wieku dziecka
rozdwojenie II tonu zależne od fazy
rozdwojenie II tonu zależne od fazy
oddychania
oddychania
obecność III i IV tonu
obecność III i IV tonu
niemiarowość oddechowa
niemiarowość oddechowa
występowanie szmerów niewinnych
występowanie szmerów niewinnych
(przygodnych)
(przygodnych)
niemiarowości rytmu serca
niemiarowości rytmu serca
zmiana częstości akcji serca zależna od wieku
zmiana częstości akcji serca zależna od wieku
pozostałości krążenia płodowego w okresie
pozostałości krążenia płodowego w okresie
noworodkowym
noworodkowym
CZĘSTOŚĆ AKCJI SERCA U
CZĘSTOŚĆ AKCJI SERCA U
DZIECI
DZIECI
W ZALEŻNOŚCI OD WIEKU
W ZALEŻNOŚCI OD WIEKU
NIEMIAROWOŚĆ ODDECHOWA
NIEMIAROWOŚĆ ODDECHOWA
to przyspieszenie czynności
to przyspieszenie czynności
serca we wdechu
serca we wdechu
wydech - prawidłowa czynność
wydech - prawidłowa czynność
przy chwilowym zatrzymaniu
przy chwilowym zatrzymaniu
oddychania- ustępuje ujemne ciśnienie
oddychania- ustępuje ujemne ciśnienie
w klatce piersiowej na szczycie wdechu
w klatce piersiowej na szczycie wdechu
zwiększona ilość krwi napływająca
zwiększona ilość krwi napływająca
żyłami głównymi do przedsionków
żyłami głównymi do przedsionków
pobudzenie zakończeń nerwów
pobudzenie zakończeń nerwów
współczulnych w PP
współczulnych w PP
SZMERY NIEWINNE
SZMERY NIEWINNE
to
to
fizjologiczne zjawiska akustyczne
fizjologiczne zjawiska akustyczne
związane z tonami serca
związane z tonami serca
spotykane tylko u dzieci
spotykane tylko u dzieci
klasyczny
klasyczny
tętnicy płucnej
tętnicy płucnej
buczenia żylnego
buczenia żylnego
brzęczącej struny Stilla
brzęczącej struny Stilla
wyrzutu lewej komory
wyrzutu lewej komory
piszczącej lalki
piszczącej lalki
sercowo-płucny
sercowo-płucny
SZMERY NIEWINNE
SZMERY NIEWINNE
PRZYCZYNY
PRZYCZYNY
Stosunkowo wąskie przekroje zastawek i
Stosunkowo wąskie przekroje zastawek i
naczyń
naczyń
kręty przebieg naczyń
kręty przebieg naczyń
zwiększony wyrzut i szybkość przepływu
zwiększony wyrzut i szybkość przepływu
krwi
krwi
nieprawidłowe napięcie mięsni
nieprawidłowe napięcie mięsni
brodawkowatych
brodawkowatych
ucisk lub skręcenie serca i naczyń
ucisk lub skręcenie serca i naczyń
żylnych
żylnych
70% -okres dojrzewania
70% -okres dojrzewania
gorączka, emocje, wysiłek fizyczny
gorączka, emocje, wysiłek fizyczny
nasilają natężenie szmeru
nasilają natężenie szmeru
nieprawidłowe ustawienie nici
nieprawidłowe ustawienie nici
ścięgnistych
ścięgnistych
SZMER KLASYCZNY
SZMER KLASYCZNY
rodzaj: skurczowy, proto-mezosystyliczny
rodzaj: skurczowy, proto-mezosystyliczny
głośność: 1/6-3/6 w skali Levina
głośność: 1/6-3/6 w skali Levina
miejsce osłuchiwania: między III a V żebrem
miejsce osłuchiwania: między III a V żebrem
wzdłuż lewej krawędzi mostka (p.Erba)
wzdłuż lewej krawędzi mostka (p.Erba)
występowanie: najczęściej u dzieci w wieku
występowanie: najczęściej u dzieci w wieku
6-10 lat (także okres przedszkolny, i
6-10 lat (także okres przedszkolny, i
niemowlęcy)
niemowlęcy)
nasila się przy przyspieszonej akcji
nasila się przy przyspieszonej akcji
serca,
serca,
w
w
wydechu oraz w pozycji leżącej
wydechu oraz w pozycji leżącej
SZMER TĘTNICY PŁUCNEJ
SZMER TĘTNICY PŁUCNEJ
rodzaj: skurczowy, protomezosystyliczny
rodzaj: skurczowy, protomezosystyliczny
lub protosystoliczny
lub protosystoliczny
głośność: 2/6-3/6 w skali Levina
głośność: 2/6-3/6 w skali Levina
miejsce osłuchiwania: II lewe międzyżebrze
miejsce osłuchiwania: II lewe międzyżebrze
przy mostku
przy mostku
występowanie: 50% dzieci w okresie
występowanie: 50% dzieci w okresie
pokwitania, szczególnie szczupłe dziewczęta
pokwitania, szczególnie szczupłe dziewczęta
nasila się po wydechu, przy zmianie pozycji
nasila się po wydechu, przy zmianie pozycji
z siedzącej należącą
z siedzącej należącą
różnica przekroju pomiędzy światłem prawej
różnica przekroju pomiędzy światłem prawej
komory a tętnicą płucną
komory a tętnicą płucną
SZMER BUCZENIA ŻYLNEGO
SZMER BUCZENIA ŻYLNEGO
rodzaj: pozasercowy, skurczowo-
rodzaj: pozasercowy, skurczowo-
rozkurczowy lub rozkurczowy
rozkurczowy lub rozkurczowy
miejsce osłuchiwania: pola
miejsce osłuchiwania: pola
podobojczykowe, częściej prawe
podobojczykowe, częściej prawe
występowanie: 2-3 lata (do 6 roku życia)
występowanie: 2-3 lata (do 6 roku życia)
nasila się przy odgięciu głowy do tyłu
nasila się przy odgięciu głowy do tyłu
lub skręceniu w bok
lub skręceniu w bok
cichnie przy przechyleniu głowy do
cichnie przy przechyleniu głowy do
mostka lub uciśnięciu żyły szyjnej nad
mostka lub uciśnięciu żyły szyjnej nad
obojczykiem
obojczykiem
zaburzenie przepływu krwi w żyle szyjnej
zaburzenie przepływu krwi w żyle szyjnej
NIEMIAROWOŚĆ RYTMU SERCA
NIEMIAROWOŚĆ RYTMU SERCA
Nadkomorowe skurcze
Nadkomorowe skurcze
dodatkowe
dodatkowe
:
:
przed lub w okresie pokwitania
przed lub w okresie pokwitania
częściej u dziewczynek z dystonią
częściej u dziewczynek z dystonią
neurowegetatywną
neurowegetatywną
znikają lub zmniejsza się ich
znikają lub zmniejsza się ich
liczba po wysiłku fizycznym
liczba po wysiłku fizycznym
SZMERY CZYNNOŚCIOWE
SZMERY CZYNNOŚCIOWE
niedokrwistość (niemowlęta)
niedokrwistość (niemowlęta)
nadczynność lub niedoczynność
nadczynność lub niedoczynność
tarczycy
tarczycy
nadciśnienie tętnicze
nadciśnienie tętnicze
ustępują wraz z chorobą zasadniczą
ustępują wraz z chorobą zasadniczą
TARCIE OSIERDZIA
TARCIE OSIERDZIA
Ocieranie się o siebie zmienionych
Ocieranie się o siebie zmienionych
patologicznie blaszek osierdzia
patologicznie blaszek osierdzia
osłuchiwanie: przyczep III i IV żeber
osłuchiwanie: przyczep III i IV żeber
po lewej stronie mostka
po lewej stronie mostka
występowanie:
występowanie:
suche zapalenie osierdzia
suche zapalenie osierdzia
początek wysiękowego zapalenia
początek wysiękowego zapalenia
osierdzia
osierdzia
Badanie tętna
Badanie tętna
Określamy tętno na tętnicach
Określamy tętno na tętnicach
symetrycznych najczęściej na:
symetrycznych najczęściej na:
Szyjnych zewnętrznych
Szyjnych zewnętrznych
Promieniowych
Promieniowych
Udowych
Udowych
Podkolanowych
Podkolanowych
Grzbietowych stopy
Grzbietowych stopy
Cechy tętna
Cechy tętna
Częstość
Częstość
Wypełnienie
Wypełnienie
Napięcie
Napięcie
Miarowość
Miarowość
Symetryczność
Symetryczność
Chybkość
Chybkość
Wysokość fali tętna
Wysokość fali tętna
Badanie ciśnienia tętniczego
Badanie ciśnienia tętniczego
Najczęściej metodą osłuchową wg
Najczęściej metodą osłuchową wg
Korotkowa
Korotkowa
Odpowiedni dobór mankietu –
Odpowiedni dobór mankietu –
powinien obejmować około 2/3
powinien obejmować około 2/3
długości ramienia
długości ramienia
Zbyt szeroki mankiet RR
Zbyt szeroki mankiet RR
Zbyt wąski RR
Zbyt wąski RR