Proces dydaktyczny
Proces dydaktyczny
a proces badawczy
a proces badawczy
Katarzyna Buli
Katarzyna Buli
ń
ń
ska
ska
Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu
Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu
Proces dydaktyczny
Proces dydaktyczny
a proces badawczy
a proces badawczy
Katarzyna Buli
Katarzyna Buli
ń
ń
ska
ska
Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu
Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu
„
„
[…] tylko rozwój i kształcenie,
[…] tylko rozwój i kształcenie,
które jednocześnie angażuje
które jednocześnie angażuje
percepcję, intelekt, emocje i
percepcję, intelekt, emocje i
wrażliwość,
wrażliwość,
jest kompletne.”
jest kompletne.”
(Andrukowicz 2004)
Plan wystąpienia
Plan wystąpienia
I.
I.
Pojęcia procesu dydaktycznego
Pojęcia procesu dydaktycznego
II.
II.
Ogniwa procesu dydaktycznego
Ogniwa procesu dydaktycznego
III.
III.
Funkcje dydaktyki
Funkcje dydaktyki
IV.
IV.
Pojęcia procesu badawczego
Pojęcia procesu badawczego
V.
V.
Cechy poznania naukowego
Cechy poznania naukowego
VI.
VI.
Etapy procesu badawczego
Etapy procesu badawczego
VII.
VII.
Podsumowanie
Podsumowanie
Proces
Proces
dydaktyczny
dydaktyczny
W ujęciu modelowym
W ujęciu modelowym
„
„
zmiana stanów układu (np. układu
zmiana stanów układu (np. układu
nauczyciel – uczniowie) od stanu
nauczyciel – uczniowie) od stanu
początkowego, poprzez stany pośrednie do
początkowego, poprzez stany pośrednie do
stanu końcowego.”
stanu końcowego.”
(Mazur 1978)
(Mazur 1978)
…
st. początkowy
st. pośredni
st. końcowy
Proces
Proces
dydaktyczny
dydaktyczny
Proces nauczania – uczenia się
Proces nauczania – uczenia się
„
„
zbiór powiązanych ze sobą czynności
zbiór powiązanych ze sobą czynności
uczniów i nauczyciela, warunkujących się
uczniów i nauczyciela, warunkujących się
wzajemnie
wzajemnie
i podporządkowanych realizacji wspólnego
i podporządkowanych realizacji wspólnego
celu, jakim jest wywołanie […] pewnych
celu, jakim jest wywołanie […] pewnych
zamierzonych
zamierzonych
i względnie trwałych zmian.”
i względnie trwałych zmian.”
(Kupisiewicz 1976)
(Kupisiewicz 1976)
Proces
Proces
dydaktyczny
dydaktyczny
odbywa się na III poziomach
odbywa się na III poziomach
- poznawczym
- poznawczym
- psychomotorycznym
- psychomotorycznym
- emocjonalnym
- emocjonalnym
Ogniwa procesu dydaktycznego
Ogniwa procesu dydaktycznego
wg Okonia
wg Okonia
(1965)
(1965)
1.
1.
uświadamianie celów i zadań dydaktycznych,
uświadamianie celów i zadań dydaktycznych,
stawianie problemów
stawianie problemów
2.
2.
poznanie faktów
poznanie faktów
3.
3.
kierowanie procesami uogólnienia; w procesie
kierowanie procesami uogólnienia; w procesie
uczenia – opanowanie pojęć
uczenia – opanowanie pojęć
4.
4.
utrwalanie wiadomości
utrwalanie wiadomości
5.
5.
kształtowanie umiejętności, nawyków i
kształtowanie umiejętności, nawyków i
przyzwyczajeń
przyzwyczajeń
6.
6.
wiązanie teorii z praktyką
wiązanie teorii z praktyką
7.
7.
kontrola i ocena wyników nauczania; w
kontrola i ocena wyników nauczania; w
procesie uczenia – samokontrola
procesie uczenia – samokontrola
Funkcje dydaktyki
Funkcje dydaktyki
- diagnostyczna
- diagnostyczna
–
–
dostarczenie wiedzy o stanie rzeczy
dostarczenie wiedzy o stanie rzeczy
istniejącym w obrębie przedmiotu jej badań
istniejącym w obrębie przedmiotu jej badań
- prognostyczna
- prognostyczna
–
–
analiza prawidłowości rządzących
analiza prawidłowości rządzących
przebiegiem procesu nauczania – uczenia się
przebiegiem procesu nauczania – uczenia się
- instrumentalno – techniczna
- instrumentalno – techniczna
–
–
wykorzystanie
wykorzystanie
metod, środków i warunków realizacji celów
metod, środków i warunków realizacji celów
dydaktycznych
dydaktycznych
„
„
Gdy człowiek
Gdy człowiek
na początku jest pewny,
na początku jest pewny,
kończy na wątpliwości,
kończy na wątpliwości,
a gdy zaczyna od wątpliwości,
a gdy zaczyna od wątpliwości,
kończy na pewności.”
kończy na pewności.”
(Gomez de la Serna)
(Gomez de la Serna)
Proces
Proces
badawczy
badawczy
„
„
celowo ukierunkowane działanie na
celowo ukierunkowane działanie na
poznawanie obranego wycinka rzeczywistości
poznawanie obranego wycinka rzeczywistości
przyrodniczej, społecznej lub kulturowej. ”
przyrodniczej, społecznej lub kulturowej. ”
(Zaczyński 1968)
(Zaczyński 1968)
Proces
Proces
badawczy
badawczy
„
„
działanie zgodne z metodami naukowymi
działanie zgodne z metodami naukowymi
zapewniającymi racjonalny dobór, układ i
zapewniającymi racjonalny dobór, układ i
metodologiczną poprawność czynności i
metodologiczną poprawność czynności i
zabiegów gromadzenia wiedzy. ”
zabiegów gromadzenia wiedzy. ”
(Kamiński 1961)
(Kamiński 1961)
Poznanie naukowe
Poznanie naukowe
Cechy
Cechy
(Pilch, Bauman 2010)
(Pilch, Bauman 2010)
- usystematyzowane
- usystematyzowane
- obiektywne
- obiektywne
- sprawdzalne
- sprawdzalne
- utylitarne
- utylitarne
- twórcze lub
- twórcze lub
destruktywne
destruktywne
Etapy procesu badawczego
Etapy procesu badawczego
(na podst. Neuman 2000)
(na podst. Neuman 2000)
Postępowanie badawcze
Postępowanie badawcze
-
Faza koncepcyjna
Faza koncepcyjna
-
Faza wykonawcza /
Faza wykonawcza /
instrumentalna
instrumentalna
Etapy procesu badawczego
Etapy procesu badawczego
Faza
koncep-
cyjna
Faza
wyko-
nawcza
Spirala uczenia się wg
Spirala uczenia się wg
Pöhlmanna
Pöhlmanna
Etapy procesu
Etapy procesu
badawczego
badawczego
Spirala
Spirala
uczenia się
uczenia się
Granice techniczne eksperymentu
Granice techniczne eksperymentu
Model matematyczno – statystyczny
Model matematyczno – statystyczny
nie zmierzy zmian w postawie:
nie zmierzy zmian w postawie:
-
moralno – społecznej
moralno – społecznej
-
estetycznej
estetycznej
-
światopoglądowej
światopoglądowej
-
duchowej
duchowej
Od czego zależy powodzenie w pracy
Od czego zależy powodzenie w pracy
nauczycielskiej?
nauczycielskiej?
-
od wrodzonego talentu (?)
od wrodzonego talentu (?)
NIE
NIE
- „ od poznawania praw fizycznego i
- „ od poznawania praw fizycznego i
psychicznego rozwoju wychowanka
psychicznego rozwoju wychowanka
oraz metody nauczania i wychowania
oraz metody nauczania i wychowania
ustalone w drodze badawczej.”
ustalone w drodze badawczej.”
(Zaczyński 1967)
(Zaczyński 1967)
Proces badawczy w dydaktyce
Proces badawczy w dydaktyce
-
pozwala zachować jasno określoną strukturę
pozwala zachować jasno określoną strukturę
procesu dydaktycznego;
procesu dydaktycznego;
-
„
„
unika” błędów i pomyłek w procesie nauczania –
unika” błędów i pomyłek w procesie nauczania –
uczenia się
uczenia się
(nauczyciel, fizjoterapeuta)
(nauczyciel, fizjoterapeuta)
;
;
-
jest najlepszą metodą kształcenia – jako uczenie –
jest najlepszą metodą kształcenia – jako uczenie –
nauczanie problemowe;
nauczanie problemowe;
-
jest doskonałą formą weryfikacji zmieniającej
jest doskonałą formą weryfikacji zmieniającej
się rzeczywistości
się rzeczywistości
(aktualizacja programów)
(aktualizacja programów)
;
;
-
podnosi kompetencje zawodowe nauczyciela.
podnosi kompetencje zawodowe nauczyciela.
Podsumowanie
Podsumowanie
wnioski
wnioski
1.
1.
Dydaktyka jest nauką teoretyczno – praktyczną.
Dydaktyka jest nauką teoretyczno – praktyczną.
2.
2.
Eksperyment w procesie dydaktycznym jest źródłem
Eksperyment w procesie dydaktycznym jest źródłem
dowodów dla nauki.
dowodów dla nauki.
3.
3.
Złożoność procesów kształcenia wymaga stosowania
Złożoność procesów kształcenia wymaga stosowania
kompleksowych metod badawczych.
kompleksowych metod badawczych.
4.
4.
„
„
Dzięki procesom badawczym sztukę nauczania
Dzięki procesom badawczym sztukę nauczania
można doskonalić w nieskończoność”
można doskonalić w nieskończoność”
(Spasowski [w:]
(Spasowski [w:]
Zaczyński 1968).
Zaczyński 1968).
5.
5.
Nauczyciel akademicki jest przedstawicielem typu
Nauczyciel akademicki jest przedstawicielem typu
nauczyciela – badacza („nowatora”).
nauczyciela – badacza („nowatora”).
6.
6.
AWF
AWF
– jest terenem badań i zastosowań.
– jest terenem badań i zastosowań.
Literatura
Literatura
[1] Andrukowicz W, 2004. Dydaktyka komplementarna. WSP TWP, Warszawa; 3; 150-151.
[2] Kalina R. M, 2008. Podstawy metodologii badań w wychowaniu fizycznym, sporcie i
fizjoterapii. Wyd. UR, Rzeszów; 24-26.
[3] Kupisiewicz Cz., 1976. Podstawy dydaktyki ogólnej. PWN, Warszawa; 16-27; 84-86; 112-123.
[4] Mazur B, 1978. Modelowanie procesu dydaktycznego. Rezultaty badań. [W:] Berezowski E
(red.). Problemy modelowania procesów dydaktycznych. PWN, Warszawa; 73-76.
[5] Okoń W, 1965. Proces nauczania. PZWS, Warszawa; 26-35; 57-58.
[6] Pilch T, Bauman T, 2010. Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe.
„Żak”, Warszawa; 17-25; 186-218.
[7] Półturzycki J, 1998. Dydaktyka dla nauczycieli. Wyd. Adam Marszałek, Toruń; 12-14; 28-29.
[8] Sajdak A, 2004. Nauczyciel akademicki – szok startu zawodowego (Studium przypadku). [W:]
Skulicz R (red.). W poszukiwaniu modelu dydaktyki akademickiej. Wyd. UJ, Kraków; 73-77.
[9] Zaczyński W, 1967. Rozwój metody eksperymentalnej i jej zastosowanie w dydaktyce. PWN,
Warszawa; 150-158; 222-230.
[10] Zaczyński W, 1968. Praca badawcza nauczyciela. PZWS, Warszawa; 9-17.
[11] Szpunar M, 2007. Konstruowanie narzędzi do badań online na przykładzie serwisu eBadania.pl.
E-mentor; 4 (21) / http://www.e-mentor.edu.pl/artykul/index/numer/21/id/454
