Style nauczania

uczymy się cokolwiek robiąc, 

w każdej chwili, gdziekolwiek 

jesteśmy

 

 

Jak się uczysz i jak uczysz 

innych?

• Jak lubimy się uczyć?
• Jak chcemy, aby nas uczono?
• Kiedy uczenie jest przyjemnością?
• Jaki stylem pracujesz?

 

 

Styl kierowniczy:

• nauczyciel jest kierownikiem, szefem, mającym za 

zadanie doprowadzić uczniów do nauczenia się 

danej partii materiału określonej przez program 

nauczania

 i niejako narzuconej uczniom.

By to osiągnąć, nauczyciel- kierownik stosuje 

wskazówki naprowadzające uczniów na rozwiązanie 

jakiegoś problemu, wykorzystuje wzmocnienia, jak 

choćby ocenę oraz przekazuje uczniom korygującą 

informację zwrotną po sprawdzeniu efektów ich 

pracy. Bywa on krytykowany za to, że, zdaniem 

niektórych, nie uwzględnia indywidualnych 

zainteresowań uczniów, ich jednostkowego 

charakteru. 

 

 

• Styl kierowniczy jest bardzo dopasowany 

do współczesnych warunków nauczania. 

• Ma on rację bytu w nauczaniu w 

masowej szkole, w przeciętnej klasie 
liczącej około trzydziestu uczniów. Nie do 
końca sprawdziły się natomiast w 
nauczaniu indywidualnym, gdyby 
nauczyciel miał pod swoją opieką 
jednego czy dwóch uczniów.

 

 

Styl terapeutyczny

• ma wspomagać rozwój osobniczy 

indywidualnych uczniów. Ma im 
pomóc zrozumieć i zaakceptować 
samych siebie. Jest w nim miejsce dla 
elementów psychologii, 
psychoterapii.

 

 

Styl wyzwalający

• Czyni z nauczyciela oswobodziciela, 

wyzwoliciela umysłu jednostki, inżyniera 

osobowości wszechstronnie rozwiniętej, 

rozumnej, racjonalnej i moralnej. 

W przypadku wyzwalającego stylu nauczania 

najistotniejszy jest materiał, który uczeń ma 

do przyswojenia. Ów materiał nauczania 

musi być tak zaprezentowany, by uczeń 

uchwycił podstawową strukturę rozmaitych 

postaci wiedzy, dzięki czemu sam potrafi 

nadać strukturę materiałowi, z którym 

będzie miał 

do czynienia. 

 

 

NnUmc

Nauczyciel naucza Ucznia pewnego 
materiału w określonym celu 

 

 

kierowniczy

• Nauczyciel (N) korzysta z 

określonych umiejętności 
menażerskich 
i organizacyjnych (n), żeby przekazać 
uczniom (U) określone fakty, pojęcia, 
umiejętności i koncepcje (m), tak aby 
uczniowie z jak największym 
prawdopodobieństwem opanowali je 
(c). 

 

 

terapeutyczny

• nauczyciel (N) prowadzi i pomaga (n) 

U (uczniowi) w wyborze i uczeniu się 
m, żeby c (żeby uczeń (U) stał się 
autentyczną, samorealizującą się 
osobą);

 

 

wyzwalający

• Nauczyciel (N) korzysta z określonych 

umiejętności menażerskich i organizacyjnych 
(n), a przede wszystkim z własnych cech 
osobowości, żeby przekazać uczniom (U) nie 
tyle określone fakty, pojęcia, umiejętności
 i koncepcje (m), ale sposoby uczenia się
 i rozwiązywania problemów, tak aby 
uczniowie z jak największym 
prawdopodobieństwem poradzili sobie z 
podobnymi problemami 
w życiu. 

 

 

• Czego oczekujemy od „dobrego 

szefa”?

• Czego oczekujemy od towarzysza 

rozwoju?

• Czego oczekujemy od wyzwoliciela 

umysłu jednostki?

 

 

Czy jesteś dobrym szefem?

• Czy motywujesz swoich uczniów do 

pracy?

• Czy sukcesy Twoich uczniów są przez 

Ciebie szybko wzmacniane?

• Czy Twoi uczniowie korzystają z tego, 

czego się wcześniej nauczyli?

• Czy wykorzystując wcześniej zdobytą 

wiedzę, przedstawiając nową?

 

 

Behawioryzm w praktyce 

(styl kierowniczy)

• Nikt nie uczy się za darmo – dobrzy nauczyciele przykładają wielką 

wagę do nagradzania swoich studentów pochwałami, uwagą i 

zachętą. 

• Nauczyciele stawiają cele możliwe do osiągnięcia przez wszystkich 

uczniów, dzielą zadania na etapy – dzięki temu uczący się są często 

nagradzani za to, co udało im się zrobić. 

• Wzmocnienie powinno być zastosowane jak najszybciej po 

zachowaniu, którego oczekiwaliśmy –uczeń, którego praca zazwyczaj 

jest sprawdzana od razu, jest lepiej zmotywowany niż ten, który 

musi czekać tygodniami w postaci pochwały lub zaliczenia. 

• Uczenie się zachodzi krok po kroku, stopniowo, nie naraz – 

powtarzające się sukcesy sprzyjają uczeniu się. Sukcesy odniesione 

w przeszłości motywują do wysiłku w teraźniejszości – jeżeli na 

Twoich lekcjach jakiś uczeń nie będzie odnosił żadnych sukcesów – 

szybko się zniechęci i zrezygnuje z wysiłku.

• Pamiętamy to, czego doświadczaliśmy często i w niezbyt odległej 

przeszłości – kładź nacisk na istotne punkty nauczanego materiału i 

podsumowuj je na początku i na końcu lekcji. Przekazując nowe 

wiadomości wykorzystują to, czego uczyli wcześniej. 

 

 

Czy jesteś terapeutą?

• Czy potrafisz słuchać swoich 

uczniów?

• Czy wspierasz ich w rozwoju?
• Czy wszyscy Twoi uczniowie odnoszą 

sukcesy, zdobywając wiedzę?

• Czy zachęcasz swoich uczniów do 

oceniania własnej pracy i do 
odpowiedzialności za siebie?

 

 

Psychologia humanistyczna 

 w praktyce (styl 

terapeutyczny)

•

W uczeniu się najważniejsze są czynniki emocjonalne (osobisty wzrost i rozwój) – 

wielu ludziom nauka kojarzy się z bólem, lękiem i frustracją – 30% uczniów opuszcza 

szkołę średnią bez świadectwa jej ukończenia.

•

Nauczyciele są zachęcani, by pomagali każdemu uczącemu się wybrać wiedzę i 

umiejętności, jakie ten chce opanować, by z każdym indywidualnie negocjowali 

„kontrakt zdobywania wiedzy” i „plan działania”.

•

Materiał i tempo nauczania dostosowywane są do osoby, by jak najlepiej zaspokajały 

jej potrzeby. 

•

Uczniowie sami dokonują wyboru – ich ego angażuje się w naukę – mają silną 

motywację, ponieważ mogą zaspokajać swoją ciekawość i rozwijać zainteresowania.

•

Daj wybór uczniom przy rozdzielaniu zadań i zadawaniu prac domowych, by mogli 

rozwijać swoje zainteresowania – możesz wybierać zadania budzące ciekawość i 

stymulujące pomysłowość.

•

Nadrzędnym celem jest przeniesienie odpowiedzialności za uczenie się na jednostkę 

– „i co z tym zrobisz”?

•

Samoocena jest lepsza niż ocena nauczyciela – umiejętność dokonywania samooceny 

jest ważniejsza niż ocena nauczyciela – nauczyciele humaniści często proszą uczniów, 

aby sami dokonali oceny swojej pracy, ocenę wystawiają tyko wówczas, gdy ocena 

ucznia była nieadekwatna. 

•

Uczenie się jest łatwiejsze, najbardziej znaczące i skuteczne, gdy odbywa się w 

bezpiecznej sytuacji – uczeniem się powinien kierować chęć poznania, odniesiena 

suckesu, a nie lęk przed porażką.

•

Uczniowie powinni być oceniani wtedy, kiedy sami uznają, że są na to gotowi, a nie w 

ustalonym z góry terminie, jeśli nie spełnili oczekiwań – powinni mieć czas na 

poprawkę – w każdym błędzie powinno się widzieć okazję do nauki.

 

 

Czy jest wyzwolicielem?

• Czy mobilizujesz uczniów do 

kreatywnego myślenia?

• Czy Twoi uczniowie poświęcają 

większość czasu na uczenie się przez 
działanie?

• Jakie rodzaje nowych aktywności 

możesz zaproponować swoim uczniom?

• Spróbuj …

 

 

Psychologia poznawcza w 

praktyce (styl wyzwalający)

• Nową wiedzę tworzymy z wiedzy już posiadanej. 

• Nauczyciele muszą zadawać uczniom zadania z 

wyższego poziomu, czyli wymagające analizy, 

syntezy i oceny. Dzięki temu zdobyta przez nich 

wiedza będzie w pełni funkcjonalna.  

• Umiejętności wyższego rzędu można się nauczyć 

– wymagają one przeprowadzania takich 

procesów, które można nauczać bezpośrednio jak 

analiza za pomocą noża i okularów.

• Należy przygotować zadania, których poziom 

trudności będzie wzrastał. Zadania powinny 

wspinać się stopniowo, można przechodzić od 

zadań łatwych do trudnych, od konkretu do 

abstrakcji.

 

 

Konstruktywizm

• Co wyobraziła sobie rybka?

• Należy realizować takie strategie nauczania, które umożliwią każdemu 

uczniowi stworzenie konstruktu. Metody aktywne wymuszają od uczniów 

tworzenie konstruktu

• Uczymy się na drodze prób i błędów – powinniśmy stawiać przed 

uczniami zadania związane z szukaniem błędów i brakiem we własnej i 

cudzej pracy.

• To, co robi uczeń jest ważniejsze od tego, co robi nauczyciel.

• Uczenie się powinno być zabawą. Ekscytujące zadania zachęcają do 

uczestnictwa, sprzyjają koncentracji, wytrwałości i otwartości 

poznawczej.  

• Uczymy się przez działanie: nauczanie przez pytanie lub nakierowujące 

odkrywanie, wykorzystywanie złych odpowiedzi w celu analizowania i 

wyjaśniania nieporozumień.

• Praca grupowa, wymagająca od uczniów omawiania materiału, tak by 

dochodziło do tworzenia konstruktów, sprawdzania przez rówieśników i 

nauczania – to wymaga zadawania pytań. Uczniowie tworzą mapy myśli, 

diagramy lub inne punkty, w których wskazują kluczowe punkty i ich 

związek z całością. 

 

 

Krzesło Disneya

Fama głosi, że Walt Disney podczas pracy wcielał się po kolei w trzy różne role: 

marzyciela, realisty i krytyka. Świadomie oddzielał od siebie te pozy tak bardzo, 

jak to możliwe. Kiedy zmieniał rolę, zmieniał także miejsce. W ten sposób 

najpierw posługiwał się trzema krzesłami, potem podobno wykorzystywał trzy 

pokoje. Strategię tę możesz wykorzystać stosując po kolei trzy różne sposoby 

myślenia; łącząc te sposoby z określonymi miejscami, żeby je tam „zakotwiczyć”.

Krzesło marzyciela

: Na krześle marzyciela tworzysz najbardziej fantazyjne idee. 

Bawisz się różnymi możliwościami, a przede wszystkim – „nie-możliwościami”. 

Stawiasz rzeczy na głowie, zastanawiasz się nad pobocznymi wątkami, grasz 

nimi i tworzysz szalone związki. Wszystkie chwyty są dozwolone, poza jednym: 

poważnie zastanawiać się nad problemem. Jeśli chcesz możesz notować pomysły 

na kartce.

Krzesło realisty

: Siedząc na tym krześle włączasz swój normalny zdrowy rozsądek. 

Spróbuj dalej opracować szalone pomysły marzyciela. Czerp z nich inspirację, ale 

szukaj nowych rozwiązań. Postępuj systematycznie i rozważnie. Wybierz 

najkrótszą i najefektywniejszą drogę. Bądź pragmatyczny.

Krzesło krytyka

: Poddaj swoje pomysły bezlitosnej krytyce. Zbadaj je: czy mają 

coś w sobie? Da się je wykorzystać? Opłaca się? Co jest zbędne, co można 

wyrzucić?

Zmiana krzeseł: Uważaj, żeby nie siedzieć za długo na jednym krześle. Także przy 

stawianiu pytań wielokrotnie zmieniaj krzesła. W fazie kończenia projektu 

powinieneś w miarę możliwości siedzieć na krześle realisty.