SYMPTOMATOLOGIA
UKŁADU ODDECHOWEGO
SYMPTOMATOLOGIA
UKŁADU ODDECHOWEGO
ANATOMIA
ANATOMIA
Górne drogi
oddechowe
-
jama nosowa
- jama ustna
- gardło
- część krtani
ANATOMIA
Dolne drogi
oddechowe
- tchawica
- drzewo oskrzelowe
TOPOGRAFIA
TOPOGRAFIA
TOPOGRAFIA
TOPOGRAFIA
ANATOMIA
Z każdym
podziałem oskrzela
i oskrzeliki są:
- krótsze
- węższe
- ich liczba podwaja się
- zwiększa się łączny
przekrój światła dróg
oddechowych
ANATOMIA
Gronko płucne
-
jednostka czynnościowa
płuc, w której dokonuje się
wymiana gazowa
- w płucach jest ~ 3mln
pęcherzyków płucnych o
łącznej powierzchni 70-80
m
2
ANATOMIA
BADANIE LEKARSKIE
Badanie podmiotowe
-
wywiad
Badanie przedmiotowe
(
fizykalne
)
- oglądanie
- obmacywanie
- opukiwanie
- osłuchiwanie
OBJAWY PODMIOTOWE
OBJAWY PODMIOTOWE
Kaszel
Podział ze względu na czas trwania:
1. Kaszel ostry – trwa krócej niż 3 tygodnie
najczęściej: URI, alergia, może wystąpić w zatorowości płucnej,
obrzęku płuc, zapaleniu płuc
2. Kaszel podostry – trwający 3-8 tygodni
najczęściej: nadwrażliwość oskrzeli poinfekcyjna
3. Kaszel przewlekły - trwający dłużej niż 8 tygodni
przyczyny: ACEI, UACS (zespół kaszlu z górnych dróg
oddechowych-dawniej PNDS), astma, GERD, POCHP, inne choroby
OBJAWY PODMIOTOWE
Kaszel
Podział ze względu na charakter:
1. Kaszel suchy
- ACEI, URI, astma, choroby śródmiąższowe płuc (np. sarkoidoza),
niewydolność serca
2. Kaszel produktywny (wilgotny, mokry) z odkrztuszaniem
plwociny
- ropna - zakażenie zatok, oskrzeli lub płuc,
- śluzowa, gęsta, lepka – POCHP
- przeżroczysta, lepka – astma
- grudki i czopy – grzybice, mukowiscydoza
- z cząstkami pokarmu – przetoki tchawiczo-przełykowe, zab.
połykania
OBJAWY PODMIOTOWE
Krwioplucie
-
wykrztuszanie krwi
lub krwistej plwociny z
dróg oddechowych
Najczęstsze
przyczyny:
- zapalenie oskrzeli
- rozstrzenie oskrzeli
- rak płuca
- gruźlica
- zapalenie płuc
OBJAWY PODMIOTOWE
Duszność
- subiektywne uczucie braku powietrza o różnym nasileniu,
- może być ostra lub przewlekła,
- w różnicowaniu przyczyn duszności istotny jest czas w
jakim się rozwinęła oraz objawy towarzyszące,
OBJAWY PODMIOTOWE
Duszność ostra
1) pojawiająca się gwałtownie, często z towarzyszącym
silnym bólem w klatce piersiowej:
- odma opłucnowa, zatorowość płucna, aspiracja ciała
obcego, zawał serca
2) narastająca od kilku minut do paru godzin, często z
towarzyszącymi świstami:
- astma, ostra niewydolność lewokomorowa ( np. świeży
zawał serca)
OBJAWY PODMIOTOWE
Przyczyny duszności przewlekłej:
- POCHP,
- przewlekła niewydolność serca,
- choroby śródmiąższowe płuc,
- niedokrwistość,
- choroby układu nerwowo-mięśniowego,
OBJAWY PODMIOTOWE
Duszność w
chorobach płuc
- duszność początkowo
wysiłkowa a następnie
spoczynkowa
- duszność nocna, niekiedy
napadowa, niezależnie od
pozycji ciała
- wydłużony wydech i świsty
typowe dla chorób
obturacyjnych
- kaszel z odkrztuszaniem
plwociny
- wywiad wieloletniego palenia
papierosów
Duszność w
niewydolności serca
- napadowa duszność nocna o
charakterze ortopnoe
- towarzyszące obrzęki
kończyn dolnych, okolicy L-S
- powiększenie obwodu
brzucha
- zwiększenie masy ciała
- objawy nykturii
- w wywiadzie najczęściej –
CHNS, HA
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Sinica
- niebieskawe zabarwienie
skóry i błon śluzowych,
będące wynikiem zwiększonej
ilości odtlenowanej
hemoglobiny (>5 g/dl) lub
obecności hemoglobiny
patologicznej (najczęściej
methemoglobiny w stężeniu
>0,5 g/dl)
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Sinica centralna
- pojawia się, gdy
PaO
2
<60mmHg
Przyczyny:
- Niewydolność oddechowa
spowodowana zaburzeniami
wentlacja/perfuzja
(np.POCHP)
- Wrodzone wady serca z
przeciekiem żylno-tętniczym
- Obniżenie ciśnienia tlenu
(przebywanie na dużych
wysokościach)
- Obecność Hb patologicznej
Sinica obwodowa
- PaO
2
jest prawidłowa
- spowodowana nadmiernym
odtlenowaniem Hb w
tkankach obwodowych
Przyczyny:
- Znaczne wychłodzenie ciała
- Zmniejszenie EF serca (np. we
wstrząsie
kardiogennym,SM,SA)
- Miejscowe zab. ukł. tętniczego
- Zaburzenia naczynioruchowe
(ch. Raynauda)
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Palce pałeczowate
-
to niebolesna proliferacja
tkanki łącznej na
grzbietowej powierzchni
dystalnych palców rąk i
stóp (kształt pałeczek
dobosza) prowadząca do
uniesienia paznokci
przyjmujących kształt
szkiełka zegarkowego
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Palce pałeczkowate – przyczyny:
- płucne
(rak płuca i inne nowotwory płuc, włóknienie
płuc, przewlekłe choroby zapalne np. ropień płuca,
gruźlica)
-
sercowe
(wrodzone sinicze wady serca, bakteryjne
zapalenie wsierdzia)
- w układzie pokarmowym
(nieswoiste zapalenia
jelit, marskość wątroby – żółciowa i wrotna)
- idiopatyczne
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Zniekształcenia klatki piersiowej:
1. Wynikające ze zniekształcenia mostka:
- klatka piersiowa lejkowata (szewska)
- klatka piersiowa kurza
2. Wynikające ze zniekształcenia kręgosłupa:
- skolioza (boczne skrzywienie kręgosłupa)
- kyfoza (skrzywienie kręgosłupa ku tyłowi)
- klatka piersiowa beczkowata
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Klatka piersiowa
lejkowata (szewska)
-
wrodzone wgłębienie w
dolnej części mostka z
wysunięciem żeber do
przodu
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Klatka piersiowa
kurza
- grzebieniowate
uwypuklenie mostka,
zazwyczaj pochodzenia
krzywiczego, zazwyczaj
nie ma znaczenia
czynnościowego
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Skolioza
-
boczne skrzywienie
kregosłupa
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Kyfoza
- skrzywienie kręgosłupa ku
tyłowi w odc. piersiowym,
z towarzyszącym
pogłębieniem lordozy
szyjnej
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Kyfoskolioza
Znacznego stopnia
kyfoskolioza upośledza
fucncje płuc i układu
krażenia prowadząc do
niewydolnosci oddechowej
i niewydolnosci serca.
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Klatka piersiowa
beczkowata
- poszerzenie wymiaru
przednio-tylnego w
stosunku do wymiaru
poprzecznego
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Drżenie głosowe (piersiowe)
- to wibracje i drgania powstałe w
krtani w czasie mówienia,
przenoszone przez drogi oddechowe
na powierzchnie klatki piersiowej
- objaw dostarcza informacji o
stopniu upowietrznienia tkanki
płucnej (leżącej obwodowo, pod
obszarem badania) i obecności
płynu lub powietrza w jamie opłucnej
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Wzmożenie drżenia
głosowego:
- występuje w stanach
zmniejszonego
upowietrznienia tkanki
płucnej z drożnym
oskrzelem (np.
zapalenie płuc lub
niedodma z ucisku)
Osłabienie lub
zniesienie drżenia
głosowego
- stwierdza się w obecności
powietrza (odma) lub płynu w
jamie opłucnej, w rozedmie
płuc, lub gdy płuco jest
oddalone od ściany klatki
piersiowej (u ludzi bardzo
otyłych)
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Opukiwanie
- opukiwaniem można
stwierdzić obszary stłumienia
odgłosu opukowego oraz
miejsca nadmiernie jawnego
wypuku, porównując odgłos
opukowy w odpowiadających
sobie miejscach po obu
stronach klatki piersiowej
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Opukiwanie -
technika
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Stłumiony odgłos
opukowy
świadczy o zmniejszonej
powietrzności tkanki
płucnej
- zapalenie płuc
- niedodma
- płyn w jamie opłucnej
Nadmiernie jawny
(bębenkowy) odgłos
opukowy
występuje w przypadku
- odmy opłucnowej
- rozedmy
- rozdęcia płuc
(np. napad astmy)
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Szmery oddechowe fizjologiczne
1. Szmer pęcherzykowy – słyszalny niemal nad całymi
płucami, związany z turbulentnym przepływem
powietrza przez oskrzela płatowe i segmentowe.
Ściszenie szmeru pęcherzykowego występuje w
przypadku
upośledzenia przedostawania się powietrza do
obwodowych
części płuc np. w rozedmie lub wskutek upośledzenia
przenoszenia szmeru przez obecność płynu lub powietrza
w jamie opłucnej.
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Szmery oddechowe fizjologiczne
2. Szmer oskrzelowy – w warunkach fizjologicznych prawidłowo
słyszalny jest tylko nad tchawicą lub dużymi oskrzelami.
Patologiczny szmer oskrzelowy, słyszalny nad obwodowymi
częściami lub częścią płuca, może wskazywać na naciek
zapalny
w płucu lub krwotok, do którego dochodzi drożne oskrzele.
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Szmery oddechowe dodatkowe
1. Rżężenia – niedźwięczne, krótkie (<0,25s), przerywane szmery
oddechowe, wywołane przez nagłe wyrównanie ciśnienia gazów
pomiędzy dwoma obszarami płucnymi, powstają podczas
otwarcia wcześniej zamkniętych małych dróg oddechowych.
Wyróżnia się:
- drobnobańkowe, zwane często trzeszczeniami – o wyższej
częstotliwości – np. włóknienie płuc, obrzęk płuc
- grubobańkowe – o niskiej częstotliwości
np. rozstrzenia oskrzeli
OBJAWY
PRZEDMIOTOWE
Szmery oddechowe dodatkowe
2. Świsty i furczenia – dźwięczne szmery o charakterze ciągłym
(>0,25s), o częstotliwości wysokiej (świsty) lub niskiej
(furczenia).
Świsty powstają wskutek turbulentnego przepływu przez
zwężone
drogi oddechowe, zaś furczenia wynikają głównie z obecności
wydzieliny w drogach oddechowych.
3. Tarcie opłucnowe – powstaje w wyniku ocierania się o siebie
blaszek opłucnej ściennej i płucnej, zmienionych w wyniku
odkładania się włóknika w przebiegu stanu zapalnego lub
nowotworowego.
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ