Sektor finansów
publicznych
Sektor finansów
publicznych
Sektor finansów publicznych i jego jednostki
1. Pojęcie i cechy sektora finansów
publicznych
2. Specjalny reżim finansowy
3. Jednostki sektora finansów
publicznych
4. Organy władzy publicznej
5. Skarb państwa
Sektor finansów publicznych
• Tworzą jednostki wskazane w ustawie
o finansach publicznych (art. 9)
• Przynależność do tego sektora
oznacza poddanie jego jednostek
specjalnemu reżimowi finansowemu
• Reżim ten też określa ustawa o
finansach publicznych
Reżim finansów publicznych odnosi się do;
• Zasad gromadzenia i wydatkowania
publicznych środków pieniężnych
• Ich planowania
• Zarządzania nimi i kontroli
• Odpowiedzialności za naruszenie
dyscypliny finansów publicznych
Zakres sektora finansów
publicznych
• Nie pokrywa się z zakresem sektora
publicznego
• Nie obejmuje państwowych osób prawnych
działających jako;
1.Przedsiębiorstwa państwowe
2.Banki
3.Spółki handlowe
• Do sektora finansów publicznych należy
natomiast Skarb Państwa
Jednostki sektora finansów publicznych
Art. 8.
1. Jednostki sektora finansów publicznych są
tworzone w formach określonych w ustawie o
finansach publicznych rozdział 3
2. Jednostki sektora finansów publicznych mogą
być tworzone na podstawie niniejszej ustawy
albo na podstawie odrębnych ustaw.
Listę jednostek zaliczanych do sektora finansów
publicznych określa Ustawa o finansach publicznych
Art. 9.
Sektor finansów publicznych tworzą:
1) organy władzy publicznej, w tym organy
administracji rządowej, organy kontroli państwowej i
ochrony prawa oraz sądy i trybunały;
2) jednostki samorządu terytorialnego oraz ich związki;
3) jednostki budżetowe;
4) samorządowe zakłady budżetowe;
5) agencje wykonawcze;
6) instytucje gospodarki budżetowej;
7) państwowe fundusze celowe;
Listę jednostek zaliczanych do sektora finansów
publicznych określa Ustawa o finansach publicznych
8) Zakład Ubezpieczeń Społecznych i zarządzane przez niego
fundusze oraz Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i
fundusze zarządzane przez Prezesa Kasy Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego;
9) Narodowy Fundusz Zdrowia;
10) samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej;
11) uczelnie publiczne;
12) Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki
organizacyjne;
13) państwowe i samorządowe instytucje kultury oraz państwowe
instytucje filmowe;
14) inne państwowe lub samorządowe osoby prawne utworzone
na
podstawie odrębnych ustaw w celu wykonywania zadań
publicznych, z wyłączeniem przedsiębiorstw, instytutów
badawczych, banków i spółek prawa handlowego.
Art. 10.
1. Jednostki budżetowe, samorządowe zakłady
budżetowe, agencje wykonawcze, instytucje
gospodarki budżetowej i państwowe fundusze
celowe stosują zasady gospodarki finansowej.
2. Do jednostek sektora finansów publicznych,
o których mowa w art. 9 pkt 8–14,
działających na podstawie odrębnych ustaw
stanowiących podstawę ich utworzenia
przepisy niniejszej ustawy stosuje się
odpowiednio.
Art. 11.
1. Jednostkami budżetowymi są jednostki
organizacyjne sektora finansów publicznych
nieposiadające osobowości prawnej, które
pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu,
a pobrane dochody odprowadzają na rachunek
odpowiednio dochodów budżetu państwa albo
budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
2. Jednostka budżetowa działa na podstawie statutu
określającego w szczególności jej nazwę, siedzibę
i przedmiot działalności.
3. Podstawą gospodarki finansowej jednostki
budżetowej jest plan dochodów i wydatków,
zwany dalej „planem finansowym jednostki
budżetowej”.
Art. 12.
1. Jednostki budżetowe, z zastrzeżeniem odrębnych ustaw,
tworzą, łączą i likwidują:
1) ministrowie, kierownicy urzędów centralnych,
wojewodowie oraz inne organy działające na podstawie
odrębnych ustaw – państwowe jednostki budżetowe;
2) organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego
– gminne, powiatowe lub wojewódzkie jednostki
budżetowe.
2. Tworząc jednostkę budżetową, organ, o którym mowa w
ust. 1, nadaje jej statut, chyba że odrębne ustawy
stanowią inaczej, oraz określa mienie przekazywane tej
jednostce w zarząd.
3. Likwidując jednostkę budżetową, organ, o którym mowa
w ust. 1, określa przeznaczenie mienia znajdującego się
w zarządzie tej jednostki, z zastrzeżeniem ust. 7. W
przypadku państwowej jednostki budżetowej decyzja o
przeznaczeniu tego mienia jest podejmowana w
porozumieniu z ministrem właściwym do spraw Skarbu
Państwa.
4. Z zastrzeżeniem ust. 7, należności i zobowiązania
likwidowanej:
1) państwowej jednostki budżetowej – przejmuje
organ, który podjął decyzję o likwidacji;
2) gminnej, powiatowej lub wojewódzkiej jednostki
budżetowej – przejmuje urząd odpowiedniej
jednostki samorządu terytorialnego.
5. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do łączenia
jednostek budżetowych.
6. Likwidując jednostkę budżetową, organ, o którym
mowa w ust. 1, może postanowić o utworzeniu
jednostki o innej formie organizacyjno-prawnej.
7. W przypadku, o którym mowa w ust. 6, organ
może również zdecydować o przejęciu należności i
zobowiązań likwidowanej jednostki budżetowej
przez nowo utworzoną jednostkę.
Art. 13.
1. Prezes Rady Ministrów może utworzyć jednostkę
budżetową realizującą zadania na rzecz
administracji rządowej.
2. Prezes Rady Ministrów, tworząc jednostkę
budżetową, o której mowa w ust. 1, określi zakres
realizowanych przez nią zadań.
3. Jednostka budżetowa, o której mowa w ust. 1,
podlega Prezesowi Rady Ministrów albo
wskazanemu przez niego ministrowi lub
kierownikowi urzędu centralnego.
Organy władzy publicznej
Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Art. 7.
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w
granicach prawa.
Art. 10.
1. Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na
podziale i równowadze władzy ustawodawczej,
władzy wykonawczej i władzy sądowniczej.
2. Władzę
ustawodawczą sprawują
Sejm i Senat,
władzę
wykonawczą
Prezydent Rzeczypospolitej
Polskiej i Rada Ministrów, a władzę
sądowniczą
sądy
i trybunały.
Do organów tych zalicza się ponadto ;
• Organy władzy wykonawczej
takie jak;
ministrowie, kierownicy urzędów centralnych,
wojewodowie
• Organy władzy konstytucyjnej
(NIK, rzecznik praw
obywatelskich, KRRiT)
• A także bezpośrednio wymienione w Konstytucji
RP - Generalny Inspektorat Ochrony Danych
Osobowych, Krajowe Biuro Wyborcze , IPN, PIP
itp..
Konstytucja RP do organów władzy publicznej zalicza
także
• Samorząd terytorialny (art.163)
Jednostkami sektora finansów publicznych są
wszystkie jednostki samorządu terytorialnego –
gminy, powiaty, województwa samorządowe i ich
organy (rady i zarządy)
Do organów tych Ustawa… włącza także - spółki
prawa handlowego - utworzone przez jednostki
samorządu terytorialnego lub z ich
przeważającym udziałem kapitałowym – mogą
one działać w sferze użyteczności publicznej lub
też poza nią lecz w ściśle określonych ramach
Państwowa osoba prawna – Kodeks cywilny
Art. 33.
Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki
organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają
osobowość prawną.
Art. 40.
§ 1. Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za
zobowiązania państwowych osób prawnych, chyba że przepis
odrębny stanowi inaczej. Państwowe osoby prawne nie
ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Skarbu Państwa.
§ 2. W razie nieodpłatnego przejęcia, na podstawie
obowiązujących ustaw, określonego składnika mienia od
państwowej osoby prawnej na rzecz Skarbu Państwa, ten
ostatni odpowiada solidarnie z osobą prawną za
zobowiązania powstałe w okresie, gdy składnik stanowił
własność danej osoby prawnej, do wysokości wartości tego
składnika ustalonej według stanu z chwili przejęcia, a według
cen z chwili zapłaty.
§ 3. Przepisy § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do
odpowiedzialności jednostek samorządu terytorialnego i
samorządowych osób prawnych.
Skarb Państwa
• Państwowa osoba prawna
• Bardzo niejednoznaczne określenie
- Odpowiednik państwa
- Zarządca skarbu publicznego
- Tradycyjny fiskus
- Osoba prawna działająca w imieniu
państwa
Skarb państwa
• Realizuje zadania państwa lecz w obrocie prawnym
występuje w roli prywatnoprawnej – właściciela
,który
włada
, korzysta i rozporządza majątkiem
państwowym
• Może prowadzić samodzielną działalność
gospodarczą poprzez jednostki organizacyjne , które
nie mają odrębnej osobowości prawnej (jednostki i
zakłady budżetowe) oraz w formie jednosoobowych
spółek skarbu państwa lub spółek z jego udziałem
• Może realizować funkcje gospodarcze poprzez
udziały kapitałowe w funduszach powierniczych i w
fundacjach.