Inflacja –
Inflacja –
zjawisko (proces)
zjawisko (proces)
wzrostu przeciętnego poziomu
wzrostu przeciętnego poziomu
cen w gospodarce w ustalonym
cen w gospodarce w ustalonym
okresie
okresie
Inflacja –
Inflacja –
zjawisko (proces)
zjawisko (proces)
wzrostu przeciętnego poziomu
wzrostu przeciętnego poziomu
cen w gospodarce w ustalonym
cen w gospodarce w ustalonym
okresie
okresie
wskaźnik zmiany cen
wskaźnik zmiany cen
miara procentowych zmian wydatków
miara procentowych zmian wydatków
związanych z zakupem określonego
związanych z zakupem określonego
zestawu dóbr w danym czasie
zestawu dóbr w danym czasie
ci0 – cena dobra
ci0 – cena dobra
i
i
w okresie t0, ci1 – cena dobra
w okresie t0, ci1 – cena dobra
i
i
w okresie t1,
w okresie t1,
ui0 – waga przypisana dobru
ui0 – waga przypisana dobru
i
i
, określająca jego udział w
, określająca jego udział w
koszyku, n – liczba dóbr
koszyku, n – liczba dóbr
n
1
i
i0
i0
i1
100
*
u
*
c
c
WZC
Rodzaje inflacji
Rodzaje inflacji
ze względu na tempo wyróżnia się:
ze względu na tempo wyróżnia się:
•
inflacja pełzająca- 3-5% rocznie,
inflacja pełzająca- 3-5% rocznie,
•
inflacja krocząca - 5-9% rocznie,
inflacja krocząca - 5-9% rocznie,
•
inflacja galopująca- 10-xxx% rocznie,
inflacja galopująca- 10-xxx% rocznie,
•
megainflacja- etap pośredni między
megainflacja- etap pośredni między
inflacją galopującą a hiperinflacją,
inflacją galopującą a hiperinflacją,
•
hiperinflacja- 50% miesięcznie, nagły
hiperinflacja- 50% miesięcznie, nagły
wzrost cen
wzrost cen
ze względu na sposób powstawania:
ze względu na sposób powstawania:
- inflacja rynkowa (jawna),
- inflacja rynkowa (jawna),
- inflacja ukryta – niedobory towarów na rynku i
- inflacja ukryta – niedobory towarów na rynku i
zmiana
zmiana
struktury asortymentowej poprzez
struktury asortymentowej poprzez
preferowanie dóbr
preferowanie dóbr
droższych oraz nowości,
droższych oraz nowości,
które również
które również
charakteryzują się wysokimi
charakteryzują się wysokimi
cenami.
cenami.
ze względu na przyczynę:
ze względu na przyczynę:
•
inflacja podażowa,
inflacja podażowa,
•
inflacja popytowa,
inflacja popytowa,
•
inflacja kosztowa: (Inflacja płacowa, Inflacja
inflacja kosztowa: (Inflacja płacowa, Inflacja
wywołana przez wzrost zysków, Inflacja
wywołana przez wzrost zysków, Inflacja
wywołana przez wzrost cen dóbr
wywołana przez wzrost cen dóbr
importowanych, Inflacja wywołana przez
importowanych, Inflacja wywołana przez
podatki)
podatki)
Teorie inflacji
Teorie inflacji
Teoria neoilościowa (monetarna, podażowa) -
Teoria neoilościowa (monetarna, podażowa) -
tempo
tempo
wzrostu cen jest zdeterminowane tempem wzrostu podaży
wzrostu cen jest zdeterminowane tempem wzrostu podaży
pieniądza, które z kolei zależy od polityki pieniężnej banku
pieniądza, które z kolei zależy od polityki pieniężnej banku
centralnego. Narzędziem ograniczenia inflacji jest
centralnego. Narzędziem ograniczenia inflacji jest
zmniejszenie tempa jej wzrostu.
zmniejszenie tempa jej wzrostu.
Teoria popytowa -
Teoria popytowa -
przyczyną inflacji jest
przyczyną inflacji jest
luka inflacyjna
luka inflacyjna
.
.
Powstaje ona wtedy, gdy zagregowany popyt na towary jest
Powstaje ona wtedy, gdy zagregowany popyt na towary jest
wyższy niż możliwości zaspokojenia go. Narzędziami
wyższy niż możliwości zaspokojenia go. Narzędziami
ograniczania inflacji są więc takie działania, dzięki którym
ograniczania inflacji są więc takie działania, dzięki którym
następuje zmniejszenie finansowych możliwości
następuje zmniejszenie finansowych możliwości
zaspokajania popytu.
zaspokajania popytu.
Teoria kosztowa -
Teoria kosztowa -
przyczyną inflacji jest wzrost kosztów
przyczyną inflacji jest wzrost kosztów
produkcji niezależny od zagregowanego popytu.
produkcji niezależny od zagregowanego popytu.
Narzędziem walki z inflacją jest więc oddziaływanie na
Narzędziem walki z inflacją jest więc oddziaływanie na
zmniejszenie tempa wzrostu kosztów poprzez osłabienie
zmniejszenie tempa wzrostu kosztów poprzez osłabienie
monopolistycznego wpływu na ceny i płace lub
monopolistycznego wpływu na ceny i płace lub
stymulowanie wzrostu wydajności pracy.
stymulowanie wzrostu wydajności pracy.
Luka inflacyjna
Luka inflacyjna
Dochód narodowy
0
A
45
o
E
AD
1
AD
0
Y
p
Y
e
Luka
inflacyjna
Skutki inflacji
Skutki inflacji
Pozytywne skutki:
Pozytywne skutki:
inflacja pełzająca wywiera korzystny wpływ
inflacja pełzająca wywiera korzystny wpływ
na dynamikę wzrostu gospodarczego
na dynamikę wzrostu gospodarczego
poprzez iluzję pieniężną. Pozwala to na
poprzez iluzję pieniężną. Pozwala to na
obniżkę realnych stóp procentowych i
obniżkę realnych stóp procentowych i
stawek płac realnych, co wyzwala
stawek płac realnych, co wyzwala
optymistyczne nastroje, ponieważ obniżą
optymistyczne nastroje, ponieważ obniżą
realne koszty, jakie ponoszą przedsiębiorcy,
realne koszty, jakie ponoszą przedsiębiorcy,
powolne procesy inflacyjne ułatwiają także
powolne procesy inflacyjne ułatwiają także
zmiany relacji cenowych w warunkach
zmiany relacji cenowych w warunkach
sztywności cen.
sztywności cen.
Negatywne skutki
Negatywne skutki
zniekształcenie informacyjnej funkcji cen (utrata orientacji
zniekształcenie informacyjnej funkcji cen (utrata orientacji
rynkowej przez podmioty, a w konsekwencji
rynkowej przez podmioty, a w konsekwencji
zniekształcenie struktury produkcji i konsumpcji),
zniekształcenie struktury produkcji i konsumpcji),
„
„
ucieczka” od pieniądza czyli spadek popytu na pieniądz ze
ucieczka” od pieniądza czyli spadek popytu na pieniądz ze
względu na chęć ograniczenia ponoszonych strat,
względu na chęć ograniczenia ponoszonych strat,
redystrybucja dochodów (zwiększanie realnych dochodów
redystrybucja dochodów (zwiększanie realnych dochodów
wybranych grup podmiotów przy zmniejszeniu realnych
wybranych grup podmiotów przy zmniejszeniu realnych
dochodów pozostałych przy stałej skali podatkowej),
dochodów pozostałych przy stałej skali podatkowej),
wzrost niepewności i osłabienie aktywności gospodarczej,
wzrost niepewności i osłabienie aktywności gospodarczej,
ze względu na trudności w planowaniu i podejmowaniu
ze względu na trudności w planowaniu i podejmowaniu
decyzji finansowych, obniżenie skłonności do
decyzji finansowych, obniżenie skłonności do
podejmowania inwestycji,
podejmowania inwestycji,
niekorzystne zmiany w bilansie płatniczym, ponieważ przy
niekorzystne zmiany w bilansie płatniczym, ponieważ przy
inflacji w kraju wyższej niż za granicą dobra eksportowane
inflacji w kraju wyższej niż za granicą dobra eksportowane
są mniej konkurencyjne na rynkach zagranicznych, a dobra
są mniej konkurencyjne na rynkach zagranicznych, a dobra
importowane są tańsze,
importowane są tańsze,
wzrost kosztów obsługi działalności gospodarczej, ze
wzrost kosztów obsługi działalności gospodarczej, ze
względu na konieczność częstych zmian cenników.
względu na konieczność częstych zmian cenników.
Klasyczna krzywa Philipsa obrazuje odwrotną
Klasyczna krzywa Philipsa obrazuje odwrotną
zależność między tempem wzrostu płac
zależność między tempem wzrostu płac
nominalnych a stopą bezrobocia.
nominalnych a stopą bezrobocia.
Stabilizacja płac (tempo wzrostu = 0) odpowiada
Stabilizacja płac (tempo wzrostu = 0) odpowiada
stanowi równowagi na rynku pracy, który
stanowi równowagi na rynku pracy, który
charakteryzuje się pewnym poziomem
charakteryzuje się pewnym poziomem
bezrobocia.
bezrobocia.
Jest to poziom bezrobocia naturalnego.
Jest to poziom bezrobocia naturalnego.
Stopa bezrobocia (w
%)
0
A
Te
m
p
o
w
zr
o
s
tu
p
ł
a
c
n
o
m
i
n
a
ln
y
c
h
(w
%
)
Zmodyfikowana krzywa Philipsa obrazuje zależność między
Zmodyfikowana krzywa Philipsa obrazuje zależność między
stopą bezrobocia a tempem wzrostu cen.
stopą bezrobocia a tempem wzrostu cen.
Ma ona charakter krótkookresowy i posiada punkt
Ma ona charakter krótkookresowy i posiada punkt
charakterystyczny – punkt przecięcia osi wyznaczającej
charakterystyczny – punkt przecięcia osi wyznaczającej
stopę bezrobocia, w którym tempo wzrostu cen wynosi 0.
stopę bezrobocia, w którym tempo wzrostu cen wynosi 0.
Oznacza to, że pomimo ustabilizowania się cen istnieje pewien
Oznacza to, że pomimo ustabilizowania się cen istnieje pewien
poziom bezrobocia – bezrobocia naturalnego.
poziom bezrobocia – bezrobocia naturalnego.
Krzywa ta prezentuje odwrotną zależność między bezrobociem
Krzywa ta prezentuje odwrotną zależność między bezrobociem
i inflacją, co oznacza, że wysokim poziomom bezrobocia
i inflacją, co oznacza, że wysokim poziomom bezrobocia
odpowiadają niskie poziomy inflacji i odwrotnie.
odpowiadają niskie poziomy inflacji i odwrotnie.
Koncepcja ta cieszyła się szczególnie dużą popularnością w
Koncepcja ta cieszyła się szczególnie dużą popularnością w
latach 60-tych XX wieku, jednak pojawiające się w latach
latach 60-tych XX wieku, jednak pojawiające się w latach
70-tych jednoczesne stany wysokiego bezrobocia i inflacji
70-tych jednoczesne stany wysokiego bezrobocia i inflacji
(
(
stagflacja
stagflacja
) sprawiły, że koncepcja została zanegowana.
) sprawiły, że koncepcja została zanegowana.
Stopa bezrobocia (w %)
0
A
B
b
1
b
0
t
1
t
0
Te
m
p
o
w
zr
o
s
tu
ce
n
(w
%
)
Długookresowa krzywa Philipsa
Długookresowa krzywa Philipsa
Stopa bezrobocia (w %)
0
A
B
b
1
b
n
t
2
D
E
F
C
G
t
1
Te
m
p
o
w
zr
o
s
tu
ce
n
(w
%
)
Długookresowa krzywa Philipsa pokazuje, że
Długookresowa krzywa Philipsa pokazuje, że
w długim okresie czasu stopa bezrobocia
w długim okresie czasu stopa bezrobocia
jest stała, ustalona na poziomie naturalnej
jest stała, ustalona na poziomie naturalnej
stopy bezrobocia.
stopy bezrobocia.
Wynika to z niedoskonałości rynku.
Wynika to z niedoskonałości rynku.
Wszelkie zmiany na rynku mają charakter
Wszelkie zmiany na rynku mają charakter
przejściowy, ponieważ podmioty opierają
przejściowy, ponieważ podmioty opierają
swoje oczekiwania inflacyjne na
swoje oczekiwania inflacyjne na
racjonalnych podstawach, na dobrej
racjonalnych podstawach, na dobrej
znajomości czynników wywołujących
znajomości czynników wywołujących
inflację i właściwej interpretacji poczynań
inflację i właściwej interpretacji poczynań
rządu. Założenie to jest nazywane
rządu. Założenie to jest nazywane
hipotezą racjonalnych oczekiwań.
hipotezą racjonalnych oczekiwań.