Temat: Analiza inflacji. 
 
INFLACJA – jest to proces wzrostu ogólnego poziomu cen towarów. 
Z tej definicji wynika iż z inflacją mamy do czynienia wówczas gdy z okresu na okres podnosi się ogólny poziom 
cen, czyli średni, przeciętny poziom cen towarów uwzględnianych przy obliczaniu inflacji. 
Towary uwzględniane przy obliczaniu inflacji to koszyk inflacyjny – zestaw towarów z określonymi ilościami, które 
są brane pod uwagę przy obliczaniu wskaźnika inflacji. 
Pod uwagę można brać różne zestawy towarów i liczyć różnego rodzaju wskaźniki: 

  Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ( towary są brane w ilościach kupowanych przeciętnie 

przez konsumenta). 

  Wskaźnik cen towarów inwestycyjnych. 
  Delator PKB (uwzględnia wszystkie towary wliczane do obliczeń PKB). 

 
Obliczaniem  wskaźników  zajmują  się  urzędy  statystyczne,  w  Polsce  jest  to  GUS.  Po  pierwsze  szczegółowo 
ustalają  wybór  koszyka  inflacyjnego.  Po  drugie  każdy  produkt  ma  swoją  określoną  cenę.  A  więc  mnożąc  ilość 
towarów przez ich ceny, a następnie sumując te wartości dla poszczególnych grup produktów można otrzymać 
łączną  wartość pieniężną  tego  koszyka  inflacyjnego  w  cenach  bieżących  z  danego  roku.  Następnie  oblicza  się 
wartość danego koszyka inflacyjnego w roku przyszłym. Na koniec urzędy zajmują się porównaniem wartości z 
poszczególnych lat, a jakiekolwiek zmiany wskazują na wzrost/spadek ogólnego poziomu cen. 

o

 

T

0

  

)

(

0

,

1

t

i

n

i

i

cena

I 





 

o

 

T

1

 

)

(

1

,

1

t

i

n

i

i

cena

I 





 

 
Czy inflacja jest procesem korzystnym czy negatywnym dla gospodarki społeczeństwa? 
- Powolne procesy inflacyjne są korzystne dla gospodarki, natomiast silne procesy inflacyjne są niekorzystne dla 
gospodarki. Granicą oddzielającą korzystność od niekorzystności jest wartość wskaźnika inflacji 2,5 – 3% w skali 
roku. 
Największy  poziom  wskaźnika  inflacji  w  Polsce  miał  miejsce  w  latach  20-tych  XX  wieku,  przez  co  należało 
wprowadzić reformy (reformy Grabskiego). Późniejszy, bardziej współczesny wysoki poziom inflacji miał miejsce 
w roki 1990. 
 
Korzyści powolnej inflacji: 

 

Łatwiejsze  jest  dokonywanie  zmian  relacji  cen  towarów.  W  dynamicznej  gospodarce  koszty  produkcji 
ulegają  zmianie  (rosną  lub  spadają),  a  z  drugiej  strony  zmienia  się  relacja  popytu  i  podaży 
poszczególnych  produktów.  A  więc  występują  czynniki  wymagające  zmiany  relacji  cen.  Łatwiej  ceny 
podnosić niż obniżać! 

 

Powolna  inflacja  wprowadza  podmioty  gospodarcze  w  optymistyczne  nastroje.  Gdy  ceny  rosną,  to 
zwiększają się przychody pieniężne ze sprzedaży, a to przekłada się na wzrost aktywności gospodarczej 
i inwestycyjnej, a w konsekwencji daje to wszystko szybszy rozwój gospodarczy. 

 
Szybkie procesy inflacyjne i ich skutki: 

 

Wysoka  inflacja  obniża  realne  dochody  (ilość  produktów,  które  można  kupić  za  dochody  nominalne). 
Gdy ceny rosną, a dochody nominalne są stałe, to zmniejsza się ilość produktów możliwych do zakupu, 
co  powoduje  że  spada  dochód  realny  (zwłaszcza  w  odniesieniu  do  dochodów  które  są  stabilne,  np. 
renty,  emerytury,  zasiłki,  stypendia).  Stąd  też  ceny  które  rosną  dość  często  w  konfrontacji  ze  stałymi 
dochodami nominalnymi oznaczają spadek dochodów realnych (przynajmniej w krótkim okresie). 

 

Ukryta  redystrybucja  dochodów.  Niektóre  grupy  ludzi  korzystają,  a  inne  tracą  na  inflacji.  Dzięki  inflacji 
dokonuje się ukryty transfer dochodów. Niektóre grupy przekazują innym grupom swoje dochody. Jest 
szereg kanałów redystrybucji. 
Np. związany z systemem bankowym. Polega on na tym, że jedni oszczędzają, a inni zaciągają kredyty. 
Gdyby  bankowa  stopa  procentowa  od  pożyczek  w  bankach  była  wyższa  od  inflacji,  to  osoby 
oszczędzające  korzystałyby,  a  osoby  zaciągające  kredyty  traciłyby.  Natomiast  gdyby  bankowa  stopa 
procentowa od pożyczek w bankach była niższa od inflacji, to osoby oszczędzające traciłyby, a osoby 
zaciągające kredyty zyskiwałyby. 
Innym  kanałem  redystrybucji  jest  system  podatkowy.  Jeśli  przekroczy  się  daną  wartość  progu 
podatkowego,  to  płaci  się  wyższe  podatki.  Jeśli  wartość  progów  jest  stała,  a  inflacja  wzrasta,  to 
podatnicy szybciej przekraczają progi podatkowe i płacą wyższe podatki mino, że ich realne dochody nie 
muszą wcale się zmieniać. 

 

Osłabiają wzrost gospodarczy, gdyż hamują działalność inwestycyjną. Dzieje się tak dlatego, że procesy 
inflacyjne  deformują  rachunek  ekonomiczny  podejmowany  przed  podjęciem  decyzji  inwestycyjnej. 
Inwestor przeprowadza rachunek (kalkulacje ekonomiczną) chcąc obliczyć czy inwestycja jest opłacalna, 
a  więc  porównuje  koszty  z  przyszłymi  przychodami  pieniężnymi  z  tej  inwestycji.  Obliczenie  kosztów  i 

przyszłych dochodów dokonywane jest w cenach i jeśli inflacja jest silna to inwestor nie wie jakie ceny 
przyjąć  w  tym rachunku  (czy  ceny  przyszłe,  za  0,5  lub  1  rok)  i  dlatego  woli  on  poczekać  aż  ceny  się 
ustabilizują.  Decyzje  inwestycyjne  podejmowane  w  warunkach  silnej  inflacji  są  decyzjami 
podejmowanymi w dużej niepewności, a to powoduje odkładanie podia decyzji i osłabienie inwestycji. 

 
Podsumowując  w  powszechnej  opinii  ekonomicznej  silne  procesy  inflacyjne  wywołują  szereg  niekorzystnych 
skutków i wskazane jest ich ograniczenie. 
 
Polityka antyinflacyjna – sposoby obniżania inflacji 
Charakter polityki antyinflacyjnej zależy przede wszystkim od poglądu w kwestii przyczyn inflacji. 
 
Wyróżniamy trzy podstawowe teorie inflacji: 

1.  MONETARYSTYCZNA 

Nawiązuje  do  dawnej  ilościowej  teorii  pieniądza,  a  jej  przedstawicielem  jest  Friedman.  W  tej  teorii  przyczyną 
inflacji  jest  nadmierny  wzrost  ilości  pieniądza  w  obiegu,  czyli  zbyt  duży  w  porównaniu  z  rozmiarami  produkcji  i 
ilością transakcji towarowych. 

M * V

m

 = P * Y 

Teoria  monetarystyczna  zakłada,  że  ilość  pieniądza  (podaż  pieniądza)  w  obiegu  jest  kontrolowana  przez  bank 
centralny.  Przyjmując  takie  założenie  zakłada  się  w  istocie,  że  przyczyną  procesów  inflacyjnych  jest  błędna 
polityka inflacyjna banku centralnego, czyli że dopuszcza on do nadmiernego wzrostu podaży pieniądza. 
Podaż pieniądza w istotny sposób determinuje poziom cen. Gdy podaż pieniądza wzrasta w sposób nadmierny, 
to konsekwencją jest wzrost cen towarów. 
Na gruncie tej teorii zakłada się neutralność pieniądza. Pieniądz jest neutralny w tym sensie, że zmiany podaży 
pieniądza nie mają wpływu na zmianę wartości realnych, ale mają wpływ na ceny. 
 
Zgodnie  z  tą  teorią  polityka  inflacyjna  powinna  polegać  na  ograniczaniu  podaży  pieniądza  w  gospodarce,  co 
powinno być domeną działania banku centralnego poprzez restrykcyjną politykę pieniężną. 
 

2.  POPYTOWA 

Teoria nawiązują ca do teorii Keynes’a. Według tej teorii przyczyną procesów inflacyjnych jest wzrost popytu na 
towary  w  pewnych,  szczególnych  warunkach,  czyli  dla  pełnego  wykorzystania  zdolności  produkcyjnych  w 
gospodarce. 
Elastyczność produkcji względem popytu można mierzyć stopniem reakcji produkcji na daną zmianę popytu. W 
tej  teorii  elastyczność ta jest  wysoka  przy  niepełnym  wykorzystaniu  zdolności  produkcyjnych,  a niska (bliska  0) 
przy pełnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych. 
Wzrost  popytu  nie  pociąga  za  sobą  wzrostu  produkcji  i  pojawia  się  luka  inflacyjna.  Aby  zlikwidować  lukę 
produkcja powinna wzrosnąć do Ye, ale mamy już wykorzystane wszystkie czynniki produkcji i dlatego też muszą 
wzrosnąć ceny (opis do poniższego rysunku). 

 

Yp – produkcja przy pełnym zatrudnieniu 
 

A 

E 

Yp   Ye 

APp 

45º 

APp

1 

                     

APp wzrasta 

APp

0

 

Dochód narodowy, Y 

 

Zakłada  się  że  Yp  to  produkcja  przy  pełnym  wykorzystaniu  czynników  produkcji.  Najważniejszą  rzeczą  na 
powyższym  rysunku  jest  kształt  krzywej  agregatowej  podaży.  APd  jest  doskonale  elastyczna  dla  produkcji 
mniejszej od Yp i doskonale nieelastyczna dla produkcji równej Yp. 
Jeśli w tej sytuacji rośnie popyt (APp  APp

1

,APp

2

) to w konsekwencji rosną ceny. 

 
Polityka  antyinflacyjna  dla  tej  teorii  polega  na  działaniach  obniżających  APp  na  towary.  Keynes  wskazuje 
tutaj na celowość stosowania polityki pieniężnej i fiskalnej. 
A zatem inflacja ma pewien związek z sytuacją na rynku pracy. Jeśli na rynku pracy istnieje bezrobocie (nie 
w pełni wykorzystane są zasoby siły roboczej) to wówczas nie powinny wystąpić procesy inflacyjne. 
Gdy  mamy  w  gospodarce  pełne  zatrudnienie  to  nie  istnieje  bezrobocie  koniunkturalne,  ale  dopuszcza  się 
istnienie w takich warunkach inflacji. 
 
3.  KOSZTOWA 
Upatruje przyczyn procesów inflacyjnych w przyspieszonym wzroście kosztów produkcji (koszty surowców i 
energii, płace podatki, itd.), który przenoszony jest na wzrost cen towarów gotowych. 
Teoria  ta  została  stworzona  przez  Galbraitha.  Zwrócił  on  uwagę  na  spiralę  płacowo-cenową  jako  źródło 
procesów  inflacyjnych.  Jego  zdaniem  na  rynkach  pracy  funkcjonują  ugrupowania  często  posiadające 
monopolistyczny  charakter  (związki  pracodawców  i  związki  zawodowe,  które  negocjują  i  podpisują  układy 
zbiorowe  dotyczące  warunków  pracy  i  płac).  Jego  zdaniem  częstą  przyczyną  inflacji  jest  postępowanie 
związków  zawodowych  i  związków  pracodawców  w  procesie  negocjacji.  Stwierdza  się,  że  postępują  oni 
podobnie.  Gdy  producenci  podnoszą  ceny  to  pracownicy  i  związki  zawodowe  nie  protestują,  bo  są 
przekonani o tym, że będą w stanie zrekompensować każdy wzrost cen podwyżką płac. Podobnie postępują 
pracodawcy,  gdyż  w  większości  przypadków  gdy  pracownicy  i  związki  zawodowe  wysuwają  postulaty 
płacowe,  to  na  ogół  pracodawcy  są  temu  niezbyt  przeciwni,  bo  wiedzą  że  pracownicy  mają  silną  broń  – 
strajki. A postępują tak, bo są przekonani, że będą w stanie przerzucić każdy wzrost płac na wzrost cen. 
Wzrost płac pociąga za sobą wzrost cen, a wzrost cen jest argumentem do wyższych postulatów płacowych. 
 
Polityka  antyinflacyjna  polega  na  wprowadzeniu  podstawowego  postulatu,  czyli  na  wprowadzeniu  limitów 
wzrostu cen i płac. W tym celu stworzono tzw. komisje trójstronne złożone z przedstawicieli przedsiębiorców, 
pracownik rządu. Ustalają one maksymalne wartości przyrostu cen i płac. Taka komisja istnieje też w Polsce, 
lecz nie jest jej działanie określane jako skuteczne. Ten typ komisji działa skutecznie np. w Austrii. 
 
 
PRACA PRODUKCYJNA – każda praca przynosząca dochód. 
  
Z  powyższych  trzech  teorii  wynika  pewien  wniosek  o  związkach inflacji  z  bezrobociem.  Problem ten  podjął 
Philips,  który  przeprowadził  szeroką  analizę  empiryczną  dla  kilkudziesięciu  krajów  świata  w  stosunkowo 
długim okresie, a na koniec napisał artykuł podsumowujący jego spostrzeżenia. 
Jego  zdaniem  doświadczenia  empiryczne  wskazują,  że  między  inflacją  a  bezrobociem  występuje  zjawisko 
wymienności,  polegające  na  tym iż  wysokie  wskaźniki  inflacji  są  połączone  z  niskimi  stopami  bezrobocia i 
odwrotnie. 

 
 
 
 
      

 

 

 

       E

2 

 

       E

1

 

 
       E

0

 

 
 
 

Poziom cen 
 
 
 
 
 
       
       P

2

 

       P

1

 

 
       P

0

 

 
 
 

  Yp    

APp

2

 

APp

1

 

APp

0 

APd 

Y 

 

Pkt. A – niskie bezrobocie 
Pkt. B – wysokie bezrobocie 
Możliwe jest przesuwanie się po krzywej, ale nie jej przesunięcia! 
 
Lipscy zwrócił uwagę na następujące uzasadnienie wniosku wyciągniętego przez Philipsa. Tempo wzrostu płac w 
dużej mierze  zależy od sytuacji na rynku pracy. Gdy się ona pogarsza (wzrasta stopa bezrobocia), to postulaty 
płacowe  słabną  i  presja  na  wzrost  płac  jest  słabsza.  Przekłada  się  to  na  słabszy  wzrost  cen.  Gdy  sytuacja  na 
rynku pracy się poprawia (bezrobocie spada), to pracownicy wysuwają śmielsze postulaty płacowe. 
 
Wnioski wynikające z krzywej Philipsa: 

  Koncepcja ta przyznawała, że możliwe jest obniżenie bezrobocia w gospodarce poprzez podnoszenie 

popytu na towary, ale ubocznym skutkiem jest wzrost inflacji. 

  Możliwe  jest  obniżenie  inflacji  w  gospodarce  za  pomocą  polityki  obniżania  popytu,  ale  ubocznym 

skutkiem jest wzrost bezrobocia. 

  Polityka gospodarcza państwa nie jest w stanie równocześnie obniżać bezrobocia i inflacji, dlatego też 

trzeba w polityce tej dokonywać wyboru celów. 

 
Teoria  Philipsa  została  podważona  w  latach  70-tych,  a  jej  głównym  przeciwnikiem  był  Friedman.  Pojawiło  się 
wtedy  zjawisko  stagflacji  –  czyli  zjawisko  równoczesnego  występowania  dość  wysokiego  bezrobocia  i  dość 
wysokiej inflacji. Sytuacje tą obrazuje obszar oznaczony gwiazdkami. 

Friedman wysunął teorię naturalnej stopy bezrobocia, która była próbą wyjaśnienia zjawiska stagflacji. Ta teoria 
była w późniejszym czasie rozwijana poprzez następców M. Friedmana (np. teoria bezrobocia NAIRU). 

 

 
 

 

Stopa bezrobocia 

B 

A 

Wskaźnik 
inflacji 

Stopa bezrobocia 

B 

A 

Wskaźnik 
inflacji