Ochrona krajobrazów
rolniczych
Ochrona krajobrazów
rolniczych
Różnorodność biologiczna i krajobrazowa
4
Różnorodność biologiczna i krajobrazowa obszarów wiejskich Polski
należy do najbogatszych w Europie.Zawdzięczamy to utrzymaniu
się w wielu regionach kraju tradycyjnej gospodarki rolnej z
rozdrobnioną strukturą agrarną, tworzącej mozaikowe krajobrazy
rolnicze bogate w ostoje dzikich gatunków roślin i zwierząt oraz
zachowaniu zasobów genowych zawartych w tradycyjnych
odmianach roślin użytkowych i rasach zwierząt hodowlanych.
Zróżnicowana rzeźba terenu, różnorodność warunków glebowych i
klimatycznych sprawia, że Polska odznacza się dużym
zróżnicowaniem siedlisk i krajobrazów naturalnych.
Zachowane dotąd wartości przyrodnicze i krajobrazowe polskich
terenów wiejskich,wynikające z tradycyjnych metod rolniczych, są
wartością coraz bardziej dostrzeganą w Europie i mogą stać się –
obok wysokiej jakości żywności – międzynarodową wizytówką
polskiej wsi.
Główne zagrożenia wartości
przyrodniczych
i kulturowych wsi polskiej
• 8
Zaniedbywanie lub zaniechanie użytkowania łąk i pastwisk, które
przekształcają się w tereny zadrzewione.
•
Nadmierna intensyfikacja gospodarki łąkarskiej lub pastwiskowej
(wczesne terminy koszenia i wypasów,zwiększanie obsady
zwierząt).
• Zmiany struktury agrarnej – powiększanie pól połączone z
likwidowaniem cennych użytków przyrodniczych i z
wprowadzaniem monokulturowych upraw na znacznych
powierzchniach.
•
Intensyfikacja gospodarki rolnej prowadząca do nasilenia się erozji
gleb, zanieczyszczenia wód.
• Zanik lokalnych ras zwierząt gospodarskich i lokalnych odmian
roślin uprawnych.
Roślinność
• Zbiorowiska autogeniczne -stanowią
pierwotna kombinacje gatunków
– pierwotne
– naturalne
• Zbiorowiska antropogeniczne- powstały
pod wpływem czynników zależnych od
człowieka, jako wtórna kombinacja
gatunków
– półnaturalne
– synantropijne
»segetalne
»ruderalne
W
krajobrazach
rolniczych
Zasady kształtowania krajobrazów
rolniczych
• Ochrona i kształtowanie bogatej struktury
ekologicznej krajobrazu rolniczego
(zadrzewienia, płaty leśne, oczka wodne,
miedze)
• Kształtowanie korytarzy ekologicznych –
wzmacnianie struktury ekologicznej krajobrazu
• Zachowanie mozaiki zbiorowisk naturalnych,
półnaturalnych i antropogenicznych
• Ochrona wód- zagospodarowanie strefy
brzegowej przez roślinność - najlepiej naturalną
Zasady kształtowania krajobrazów
rolniczych c.d.
• Rozwój sieci zadrzewień śródpolnych
• Na terenach chronionych – przywrócenie
tradycyjnego krajobrazu rolniczego
• Edukacja ekologiczna ludności wiejskiej
(ochrona zadrzewień, zakaz wypalania
roślinności, zakaz nieuregulowanego
wyrzucania śmieci i wylewania ścieków)
Zasady kształtowania krajobrazów
rolniczych c.d.
• Roślinność kserotermiczna (ciepłolubna)
murawy ciepłolubne (stepowe), murawy
napiaskowe, ciepłolubne zbiorowiska
zaroślowe
Zasady ochrony:
• Nie zacieniać, nie wydeptywać nadmiernie,
nie wypalać, umiarkowanie wypasać, chronić
przed erozją, stosować ochronę częściową
Zasady kształtowania krajobrazów
rolniczych c.d.
• Łąki i murawy: roślinność półnaturalna
Zasady ochrony:
• Łąki wilgotne – nie osuszać, użytkowanie 1-2
kośne, zakaz wypalania
• Łąki świeże – zachować dotychczasowe
użytkowanie (na ogół – 3 kośne)
• Murawy piaskowe:
– szczotlichowe (oligotroficzne)– nie wydeptywać,
– mezotroficzne – umiarkowany wypas
Program Rolnośrodowiskowy
• 4
Program Rolnośrodowiskowy jest jedną z form
finansowej pomocy udzielanej rolnikom przez Unię
Europejską. Program ten jest inny niż pozostałe
działania pomocowe, ponieważ jego głównym
przesłaniem jest zachowanie piękna przyrody i
krajobrazu naszych wsi.
Krajowy Program Rolnośrodowiskowy jest
elementem Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich
(PROW)
CELE KRAJOWEGO PROGRAMU
ROLNOŚRODOWISKOWEGO
• 4
•promocja systemów produkcji rolniczej
przyjaznej dla środowiska;
•zachowanie różnorodności biologicznej siedlisk
półnaturalnych;
•zachowanie starych ras zwierząt hodowlanych i
odmian roślin uprawnych;
•podniesienie świadomości ekologicznej
mieszkańców wsi.
PAKIETY KRAJOWEGO PROGRAMU
ROLNOŚRODOWISKOWEGO
• 4
•rolnictwo zrównoważone
•
rolnictwo ekologiczne
•
utrzymanie łąk ekstensywnych
•
utrzymanie ekstensywnych pastwisk
•
ochrona gleb i wód
•
strefy buforowe
•
ochrona rodzimych ras zwierząt gospodarskich
Program Rolnośrodowiskowy obejmuje:
• 4
•
stosowanie metod przyjaznych dla środowiska,a także
prowadzenie gospodarstw
•
utrzymanie ekstensywnych łąk i pastwisk o wysokich
walorach przyrodniczych;
•
stosowanie międzyplonów w celu ochrony gleb i wód
oraz zmniejszenia strat azotu;
•
tworzenie stref buforowych na granicy siedlisk
wrażliwych na zanieczyszczenia pochodzenia rolniczego;
•
zachowanie rodzimych ras zwierząt gospodarskich.
Za co rolnik otrzyma pieniądze i w przybliżeniu
ile?
• 4
Pieniądze, czyli tak zwane płatności rolnośrodowiskowe,
należą się rolnikowi:
•
za utracony dochód z tytułu ekstensyfikacji bądź
zaniechania intensyfikacji;
•
za dodatkowy koszt wynikający z określonej pracy na
rzecz Programu;
• jako premia (zachęta), która będzie wynosić do
20%sumy utraconych dochodów i poniesionych kosztów.
Funkcje zadrzewień
• zwiększanie retencji wody, ochrona zlewni źródłowych,
• ograniczanie ewapotranspiracji na gruntach ornych,
• przeciwdziałanie i ograniczanie wodnej oraz wietrznej erozji gleb,
• ochrona czystości wód powierzchniowych poprzez zatrzymywanie
zmywów zanieczyszczeń osiadających na powierzchni gleby oraz
nawozów i środków ochrony stosowanych w rolnictwie,
• ochrona przed zanieczyszczeniami pochodzącymi z wysokich i
niskich źródeł emisji oraz komunikacji drogowej,
• wzmaganie oporu środowiska przeciw szkodnikom roślin
uprawnych,
• kształtowanie warunków bytowania pszczoły miodnej i dzikich
owadów zapylających,
• poprawa mikroklimatu terenów zabudowanych oraz miejsc
wypasu zwierząt gospodarskich,
• utrzymanie przejezdności ciągów komunikacyjnych poprzez
zapobieganie tworzeniu się zasp śnieżnych,
• produkcja drewna i surowców zielarskich,
• zwiększanie turystyczno-wypoczynkowej atrakcyjności terenu.