background image

NADZÓR NAD 

NADZÓR NAD 

STANOWIENIEM AKTÓW 

STANOWIENIEM AKTÓW 

PRAWA MIEJSCOWEGO

PRAWA MIEJSCOWEGO

– W ZAKRESIE SAMORZĄDU 

TERYTORIALNEGO –

background image

Czym różni się kontrola od 

Czym różni się kontrola od 

nadzoru?

nadzoru?

• Nadzór jest pojęciem szerszym od kontroli. 

Trybunał Konstytucyjny określa nadzór jako określone 
procedury, dające odpowiednim organom państwowym, prawo 
ustalania stanu faktycznego, a także korygowania działalności 
organu nadzorowanego. Kontrola nie przewiduje możliwości 
władczej ingerencji w działalność kontrolowanego.

• Logicznie można więc wywieść, że każdy organ nadzorczy jest 

wyposażony w kompetencje kontrolne, nie każdy zaś organ 
kontrolny może spełniać funkcje nadzorcze.

• Nadzór oznacza czynność prawną dokonywaną w formie 

określonych środków prawnych i pociąga ona za sobą 
przewidziane przepisami prawnymi skutki prawne wraz z 
wszelkimi konsekwencjami z tego wynikającymi. Natomiast 
czynności kontrolne są czynnościami faktycznymi, 
bezpośrednio nie wywołującymi skutków prawnych. 

background image

Pojęcie nadzoru

Pojęcie nadzoru

Nadzór oznacza zespół środków 

umożliwiających ingerencję w działalność 

jednostki nadzorowanej w celu naprawy czy 

też poprawy jej funkcjonowania.

J. GALSTER

Czynność prawną, dokonywaną w formie 

określonych środków prawnych, zwanych 

środkami nadzoru. 
Czynność ta pociąga za sobą przewidziane 

przepisami prawnymi skutki prawne.

B. DOLNICKI

background image

Rodzaje nadzoru nad samorządem

Rodzaje nadzoru nad samorządem

• Nadzór prawny – ograniczony jest do 

zadań własnych samorządu. Jego jedynym 

celem jest ustalenie czy działalność gminy 

(powiatu, województwa) odpowiada 

normom prawa pozytywnego.

• Nadzór celowościowy – dotyczy zadań 

przekazanych samorządowi z obszaru 

administracji państwowej.

background image

Zasady systemu nadzoru nad 

Zasady systemu nadzoru nad 

samorządem terytorialnym

samorządem terytorialnym

• Swoją podstawę mają przeważnie w 

obowiązujących konstytucjach, które 
wyznaczają ramy kompetencji nadzorczych. 
Wzorzec dla poszczególnych regulacji 
prawnych tego zagadnienia stanowią 
odpowiednie zapisy Europejskiej Karty 
Samorządu Terytorialnego z 1985 r. 
(ratyfikowanej przez Polskę w 1993 r. – Dz.U. 
z 1994 r. Nr 124, poz. 607), adresowane do 
państw sygnatariuszy regulujących ustrój i 
funkcjonowanie samorządów lokalnych. 

background image

• Z jej art. 4 ust. 2 wynika, że społeczności lokalne 

mają mieć – w zakresie określonym prawem – 

pełną swobodę działania w każdej sprawie, która 

nie jest wyłączona z ich kompetencji lub nie 

wchodzi w zakres kompetencji innych organów 

władzy. Inny przepis przewiduje zaś, że  

kompetencje przyznane społecznościom lokalnym 

powinny być w zasadzie całkowite i wyłączne i 

mogą zostać zakwestionowane lub ograniczone 

przez inny organ władzy, centralny lub regionalny, 

jedynie w zakresie przewidzianym prawem (art. 4 

ust. 4), a następny zawiera już mniej ostre 

zastrzeżenie, że w przypadku delegowania 

kompetencji społecznościom lokalnym przez 

organy władzy centralnej lub regionalnej, powinny 

one, w miarę możliwości, mieć pełną swobodę 

dostosowania sposobu wykonywania tych 

kompetencji do warunków miejscowych.

 

background image

Europejska Karta Samorządu 

Europejska Karta Samorządu 

Terytorialnego

Terytorialnego

• art. 11 Europejskiej Karty Samorządu 

Terytorialnego – przedstawia zasadę 
głoszącą, że "społeczności lokalne mają 
prawo do odwołania na drodze 
sądowej w celu zapewnienia 
swobodnego wykonywania uprawnień 
oraz poszanowania zasad 
samorządności terytorialnej, 
przewidzianych w Konstytucji lub w 
prawie wewnętrznym”.
 

background image

Funkcje nadzoru wg B. 

Funkcje nadzoru wg B. 

Dolnickiego

Dolnickiego

1. Funkcja strzeżenia prawa

2. Funkcja ochronno – wspierająca

background image

Ad. 1 Funkcja strzeżenia prawa

Ad. 1 Funkcja strzeżenia prawa

Samorząd terytorialny wykonuje w ramach 
ustaw istotną część zadań publicznych we 
własnym imieniu i na własny rachunek za 
pośrednictwem swoich organów stanowiących i 
wykonawczych. 
Dlatego jest oczywiste, że działania organów 
samorządu terytorialnego muszą się mieścić w 
ramach państwowego porządku prawnego i 
państwo określa granice owej samorządności, 
pozostawiając sobie prawne możliwości wpływu 
na działalność samorządu terytorialnego. 

background image

Ad. 2 Funkcja ochronno 

Ad. 2 Funkcja ochronno 

– 

– 

wspierająca

wspierająca

Funkcja ochronna i wspierająca nadzoru 
polega na prewencyjnym oddziaływaniu 
rozstrzygnięć nadzorczych organów nadzoru 
na działalność jednostek samorządu 
terytorialnego, gdyż w uzasadnieniu do 
podjętego rozstrzygnięcia nadzorczego organ 
nadzoru wskazuje te przepisy, które zostały 
istotnie naruszone przez organy samorządu 
terytorialnego, co może spowodować, że w 
przyszłości identyczne naruszenia już nie 
zostaną popełnione.  

background image

Kryteria nadzoru

Kryteria nadzoru

• Z regulacji konstytucyjnej art. 171 ust. 1 wynika, że 

dopuszczalnym kryterium nadzoru nad działalnością 

samorządu terytorialnego jest kryterium legalności.

• W ślad za konstytucją wszystkie trzy ustrojowe ustawy 

samorządowe stanowią obecnie, że nadzór nad działalnością 

samorządu jest sprawowany na podstawie kryterium 

„zgodności z prawem”. Mimo tej różnicy językowej przyjąć 

należy, że są to sformułowania tożsame z konstytucyjnym, a 

więc że – odnosząc je do aktów prawa miejscowego – 

oznaczają one badanie ich legalności rozumianej jako 

zgodności z prawem.

• W przypadku nadzoru nad zadaniami zleconymi kieruje się 

jeszcze innymi kryteriami: 
– celowości (jako wybór najodpowiedniejszego w danych 

warunkach działania dla osiągnięcia wyznaczonego celu),
– rzetelności (działanie zgodne z wymogami uczciwości),
– gospodarności (działanie najmniej kosztowne).

background image

Zgodnie z przepisami ustawy o wojewodzie i 
administracji rządowej w województwie art. 8 
ust. 2 i 3 Prezes Rady Ministrów sprawuje 
nadzór nad działalnością wojewody na 
podstawie kryterium zgodności jego działania 
z polityką Rady Ministrów.
Natomiast minister właściwy do spraw 
administracji publicznej sprawuje nadzór nad 
działalnością wojewody na podstawie 
kryterium zgodności jego działania z 
powszechnie obowiązującym prawem, a także 
pod względem rzetelności i gospodarności.

background image

Do organów sprawujących nadzór 

Do organów sprawujących nadzór 

nad samorządem terytorialnym 

nad samorządem terytorialnym 

należą:

należą:

1. Prezes Rady Ministrów
2. Regionalna Izba Obrachunkowa
3. Wojewoda

background image

Ad. 1 Prezes Rady Ministrów

Ad. 1 Prezes Rady Ministrów

Prezes Rady Ministrów może złożyć 

wniosek do Sejmu o rozwiązanie organu 

stanowiącego danej jednostki 

samorządowej. Prezesowi Rady Ministrów 

(premier) przysługuje uprawnienie do 

informowania go o funkcjonowania, 

organizacji jednostek samorządu 

terytorialnego w zakresie niezbędnym do 

wykonywania przysługujących mu 

uprawnień nadzorczych.

background image

Ad. 2 Regionalna Izba Obrachunkowa

Ad. 2 Regionalna Izba Obrachunkowa

Nadzór regionalnej izby obrachunkowej 
sprowadza się do spraw budżetowych, czyli 
kontroli uchwał budżetowych, uchwał 
zmieniających uchwały budżetowe, uchwał 
o nieudzielanie zarządowi absolutorium z 
tytułu wykonania budżetu oraz spraw z 
zakresu dyscypliny budżetowej, a także 
wszelkich spraw mających związek z 
dokonaniem wydatków i pobieraniem 
dochodów pieniężnych.

background image

Regionalna Izba Obrachunkowa

Regionalna Izba Obrachunkowa

• Zwrot "sprawy finansowe" wskazuje bowiem na 

wolę parlamentu, aby RIO nadzorowały nie tylko 

"sprawy budżetowe" ale także sprawy inne, 

mające związek z dokonywaniem wydatków i 

pobieraniem dochodów pieniężnych. Przykładowo, 

o ile uchwały w sprawie pobierania podatku 

rolnego, podatku od nieruchomości, tzw. opłat 

adiacenckich, dodatkowych opłat za 

niezabudowanie w terminie nieruchomości 

nabytej od j.s.t. czy opłat za zezwolenia na 

sprzedaż napojów alkoholowych, podejmowane 

przez rady gmin, podlegały dotąd nadzorowi 

wojewody, w przypadku powiatów i województw 

(gdyby należały do zakresu ich kompetencji) – 

byłyby nadzorowane przez RIO.

background image

• Z uwagi na to, że niemal każda czynność j.s.t. 

ma pewien wymiar finansowy (łączy się z 

wydatkiem lub uzyskaniem środków 

pieniężnych), zaś nadzór wykonywany przez 

RIO ma mieć charakter uzupełniający 

kompetencje premiera i wojewodów, a nie – 

dominujący – należy też uznać, że wolą 

ustawodawcy było poddanie nadzorowi izb 

tylko części spraw mających związek z 

dokonywaniem obrotów pieniężnych. Z braku 

legalnej definicji terminu "sprawy finansowe" 

można wnosić, że jego praktyczna treść 

ustalona będzie dopiero w praktyce 

orzeczniczej. 

background image

Ad. 3 Wojewoda

Ad. 3 Wojewoda

Wojewoda jest głównym organem nadzoru nad 

działalnością uchwałodawczą jednostek samorządu 

terytorialnego.
Uprawnienia nadzorcze wojewody zostały w ustawach 

samorządowych określone przez możliwość:
• stwierdzenia nieważności uchwały organu 

samorządu,
• wstrzymania wykonywania uchwały,
• wydania rozstrzygnięcia nadzorczego,
• żądania niezbędnych informacji i danych 

dotyczących organizacji i funkcjonowania samorządu,
• uczestniczenia w posiedzeniach organów samorządu,
• zatwierdzenia, uzgodnienia czy zaopiniowania 

rozstrzygnięć organów samorządu. 

background image

• W ustawach samorządowych ustawodawca wprost określa, 

że organami nadzoru są Prezes Rady Ministrów i 

wojewoda, natomiast w zakresie spraw finansowych 

regionalna izba obrachunkowa. 

• Z przepisów tych wynika jednak, iż uprawnienia w 

zakresie stosowania środków nadzoru wobec organów 

j.s.t. przysługują również innym organom, a nie tylko 

organom wymienionym wprost przez ustawodawcę, jako 

organy nadzoru. Przykładem mogą być tu art. 96 ust. 1 

ustawy o samorządzie gminnym, art. 83 ust. 1 ustawy o 

samorządzie powiatowym i art. 84 ust. 1 ustawy o 

samorządzie województwa, według których w razie 

powtarzającego się naruszenia przez radę gminy, radę 

powiatu czy sejmik województwa Konstytucji lub ustaw, 

Sejm na wniosek Prezesa Rady Ministrów może w drodze 

uchwały rozwiązać organ stanowiący j.s.t. Jak wynika z 

tych przepisów ustawodawca przyznał uprawnienia 

nadzorcze również Sejmowi.

• Sejm – ma szczególną kompetencję nadzoru, nie jest 

instytucją nadzoru, ale ma przyznane pewne uprawnienia, 

kompetencje o charakterze władczym. 

   

P. RĄCZKA

background image

Zakres nadzoru

Zakres nadzoru

Przepisy ustaw samorządowych zawierają 
ogólną zasadę ograniczającą zakres 
nadzoru, zgodnie z którą organy nadzoru 
mogą wkraczać w działalność samorządową 
tylko w przypadkach określonych ustawami 
(art. 87 u.s.g., art. 76 ust. 2 u.s.p. i art. 78 
ust. 2 u.s.w.).
• Ustawowa podstawa nadzoru
• Przedmiotowy charakter nadzoru
• Nadzór nieograniczony przedmiotowo.

background image

Zakres przedmiotowy nadzoru

Zakres przedmiotowy nadzoru

Odpowiednie organy mogą nadzorować 
następujące czynności jednostek samorządu 
terytorialnego: 
• uchwały i zarządzenia;
• decyzje;
• polecenia wójta lub starosty do straży i 
inspekcji;
• spory kompetencyjne;
• bezczynność i nieskuteczność organów 
samorządowych;
• czynności prawa prywatnego.

background image

Zakres podmiotowy nadzoru

Zakres podmiotowy nadzoru

Organy nadzoru mogą sprawować pieczę 
nad czynnościami następujących 
podmiotów:
• gmin, powiatów, województw;
• jednostek pomocniczych gmin;
• związków komunalnych;
• innych podmiotów samorządowych 
objętych   nadzorem.

background image

Środki nadzoru

Środki nadzoru

B. Dolnicki dokonał klasyfikacji 
środków nadzorczych, uwzględniając 
podział  środków ze względu na 
realizację zadań własnych bądź 
zleconych przez gminę. 

background image

Do środków nadzoru w zakresie 

Do środków nadzoru w zakresie 

zadań własnych zaliczył:

zadań własnych zaliczył:

1. Środki informacyjno – doradcze;
2. Środki korygujące (np. zatwierdzenie, 
uwzględnienie, zaopiniowanie);
3. Środki personalne (np. zawieszenie 
organów jednostki samorządu 
terytorialnego).

background image

Ad. 1 Środki informacyjno 

Ad. 1 Środki informacyjno 

– 

– 

doradcze

doradcze

Organy nadzoru mają prawo żądać 
niezbędnych informacji i danych 
dotyczących organizacji i funkcjonowania 
gminy. 

background image

Ad. 2 Środki korygujące

Ad. 2 Środki korygujące

Są środkami weryfikacyjnymi, służą do 

zapobiegania powstaniu błędów oraz do 

usuwania niedociągnięć powstałych w 

działalności organów gminnych. Stosowanie 

ich jest określone ustawowo. 

Środki korygujące to:
• zatwierdzenie, uzgodnienie, zaopiniowanie;
• wstrzymanie wykonania uchwały;
• stwierdzenie nieważności.

background image

Ad. 3 Środki personalne 

Ad. 3 Środki personalne 

Można podzielić na zewnętrzne i wewnętrzne ze 

względu na usytuowanie organu który je stosuje. 

Typowym środkiem wewnętrznym jest odwołanie 

zarządu przez radę powiatu lub sejmik 

województwa. Środek ten stanowi naturalną 

konsekwencje przyznania zarządowi funkcję 

wykonawczej powiatu lub województwa.
Do zewnętrznych personalnych środków nadzoru 

można zaliczyć: wezwanie rady powiatu bądź 

sejmiku województwa do zastosowania 

niezbędnych środków wobec zarządu, wniosek do 

Prezesa Rady Ministrów o rozwiązanie zarządu, 

odwołanie wójta, rozwiązanie tego zarządu.

background image

Sądowa ochrona samodzielności 

Sądowa ochrona samodzielności 

jednostki samorządu 

jednostki samorządu 

terytorialnego

terytorialnego

• Sądowa ochrona samodzielności 

samorządowej oznacza, że w przypadku 

naruszenia samodzielności konkretnej jednostki 

samorządu terytorialnego powinna ona mieć 

możliwość dochodzenia swoich spraw przed 

niezawisłym sądem. Ustawodawca ma 

obowiązek poddać jurysdykcji sądów sprawy 

naruszenia samodzielności samorządu i to 

zarówno w płaszczyźnie prywatnoprawnej, jak i 

publicznoprawnej. To oznacza, że poszczególne 

jednostki samorządowe powinny mieć 

możliwość dochodzenia swoich praw przed 

sądami powszechnymi i administracyjnymi. 

background image

• Szczególną rolę w ochronie samodzielności 

samorządu odgrywają Trybunał Konstytucyjny i 

Naczelny Sąd Administracyjny. Organy 

stanowiące jednostek samorządu 

terytorialnego mogą wystąpić z wnioskiem do 

Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie 

zgodności aktów normatywnych z Konstytucją, 

ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i 

ustawami w zakresie spraw objętych ich 

zakresem działania. Natomiast Naczelny Sąd 

Administracyjny jest właściwy w sprawach 

kontroli legalności aktów nadzoru nad 

działalnością organów samorządu 

terytorialnego.

background image

Naczelny Sąd Administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny

Działalność Naczelnego Sądu 
Administracyjnego zalicza się do sądowej 
kontroli administracji publicznej. 
Rozpoznaje skargi na uchwały, działanie 
lub zaniechanie działania organów 
samorządowych. Organ stanowiący gminy, 
czyli rada gminy sprawuje nadzór nad 
działalność organu wykonawczego.

background image

NSA a nadzór

NSA a nadzór

Działalności Naczelnego Sądu 

Administracyjnego, rozpoznającego skargi na 

uchwały oraz inne działania lub zaniechania 

organów j.s.t., nie należy traktować jako 

sprawowania nadzoru nad samorządem 

terytorialnym, chociaż celem tych działań jest 

także zapewnienie przestrzegania prawa. W 

świetle Konstytucji (art. 10 i 175) oraz ustawy o 

NSA (art.1), sąd ten sprawuje wymiar 

sprawiedliwości (władzę sądową) poprzez 

kontrolę administracji. Tymczasem nadzór – jak 

określono na wstępie – jest szeregiem czynności 

inicjowanych i realizowanych przez sam 

podmiot nadzorujący, należy pojęciowo do 

władzy wykonawczej, a nie sądowniczej. 

background image

Uprawnienia organów 

Uprawnienia organów 

nadzorujących i obowiązki 

nadzorujących i obowiązki 

organów nadzorowanych

organów nadzorowanych

• Organy nadzoru mają prawo żądania niezbędnych 

informacji i danych dotyczących organizacji i 

funkcjonowania gminy oraz mogą dokonywać 

wizytacji administracji komunalnej i uczestniczyć w 

posiedzeniach organów gminy. Podobne możliwości 

stwarza organom nadzoru (art. 80 ustawy 

wojewódzkiej) z tym, że nie upoważnia już do 

wizytacji oraz udziału w posiedzeniach organów 

samorządu województwa. Natomiast w ustawie 

powiatowej nie przewidziano żadnych uprawnień 

organów nadzoru do prowadzenia z urzędu, w 

stosunku do rady, zarządu czy starosty działań 

sprawdzających zgodność ich działalności z 

prawem. 

background image

• Już samo żądanie danych lub informacji 
stanowi ingerencję w działanie organów j.s.t. 
należy uznać, że korzystając z tej 
kompetencji organ nadzoru winien
 nie 
tylko ograniczyć się do niezbędnego (z 
punktu widzenia celu nadzoru) minimum ale 
ponadto – uzasadniać za każdym razem, 
że wymagane przez niego dane 
informacje są rzeczywiście niezbędne do 
wykonania przysługujących mu 
uprawnień nadzorczych

background image

• Uchwałą w rozumieniu przepisów o 
nadzorze jest każdy przejaw woli organu 
kolegialnego, niezależnie od formy, w 
jakiej został utrwalony. 

background image

Sądowa ochrona samorządu przed 

Sądowa ochrona samorządu przed 

nadużywaniem kompetencji przez 

nadużywaniem kompetencji przez 

organy nadzoru

organy nadzoru

• Możliwość znalezienia ochrony przed nadmiernymi 

ingerencjami w działalność j.s.t. ich organy znajdują:
• na skutek upływu 30-dniowego terminu od 

doręczenia uchwały organowi nadzoru (po 

dotrzymaniu terminu 7 dni na doręczenie uchwały). 

Administracja rządowa traci wówczas kompetencje 

do podejmowania wiążących rozstrzygnięć co do 

legalności aktu na rzecz NSA. Natomiast zasadniczą 

formą obrony jest, przysługująca odpowiednim 

organom danej jednostki skarga do sądu na 

rozstrzygnięcie nadzorcze. 

background image

• Wniesienie skargi do sądu uzależnione 

zostało od podjęcia stosownych uchwał: 
przez odpowiedni organ gminy albo przez 
zarząd powiatu. W ustawie wojewódzkiej 
pominięto kwestię podstawy zaskarżenia 
rozstrzygnięcia stwierdzającego 
nieważność uchwały, natomiast do 
zaskarżenia decyzji o zawieszeniu jego 
organu lub rozwiązaniu zarządu 
upoważniono sejmik województwa.

background image

• Przedmiotem skargi do sądu może być 

tylko rozstrzygnięcie nadzorcze, a nie 
zaniechanie jego podjęcia. Zaskarżenie do 
sądu rozstrzygnięcia nadzorczego winno 
nastąpić w terminie 30 dni od jego 
doręczenia i nie wymaga uprzedniego 
wzywania organu nadzoru do usunięcia 
uchybienia (stosownie do art. 34 ustawy o 
NSA). 

background image

Nieważność uchwały

Nieważność uchwały

Organ nadzoru stwierdza nieważność uchwały w 

przypadku istotnego naruszenia prawa w terminie 30 dni 

od daty jej doręczenia. Zgodnie z orzecznictwem 

Naczelnego Sądu Administracyjnego do istotnych zalicza 

się naruszenia:
• przepisów wyznaczających kompetencję do 

podejmowania uchwał
• podstawy prawnej do podejmowania uchwał,
• przepisów prawa ustrojowego,
• przepisów prawa materialnego przez wadliwą wykładnię,
• przepisów regulujących procedurę podejmowania 

uchwał.
Stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego 

wstrzymuje jego wykonanie z mocy prawa, w zakresie 

objętym stwierdzeniem nieważności, z dniem doręczenia 

rozstrzygnięcia nadzorczego (art. 92 ust. 2 u.s.g., art. 80 

ust. 1 u.s.p., art. 82 ust. 1 u.s.w.). 

background image

Orzekanie o nieważności uchwały 

Orzekanie o nieważności uchwały 

organu gminy, powiatu i 

organu gminy, powiatu i 

województwa

województwa

Przewodniczący Zarządu przedkłada 
wojewodzie uchwałę rady oraz uchwałę 
zarządu województwa w terminie 7 dni od 
dnia ich podjęcia. Z chwilą przedstawienia 
uchwały wojewodzie biegnie 30 dniowy 
termin do stwierdzenia jej nieważności w 
razie istotnego naruszenia prawa.

background image

Postępowanie nadzorcze kończy 

Postępowanie nadzorcze kończy 

się:

się:

1)  wydaniem rozstrzygnięcia stwierdzającego nieważność uchwały 

organu, jeżeli uchwała jest sprzeczna z prawem a jej naruszenie 

jest istotne,

2)  wskazaniem, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa w 

przypadku gdy naruszenie było nieistotne,

3)  wstrzymaniem przez wojewodę wykonania uchwały organu 

gminy bądź powiatu w razie wszczęcia postępowania w sprawie 

stwierdzenia nieważności. Wstrzymanie przez wojewodę 

wykonania uchwały organu w sprawach zleconych polega na 

przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia wskazując na 

stwierdzone uchybienia oraz termin załatwienia sprawy,

4)  uchylenie przez wojewodę uchwały organu gminy wiąże się z 

wydaniem przez wojewodę zarządzenia zastępczego, gdy uchwała 

dotyczy spraw zleconych. W wyniku ponownego rozpatrzenia nie 

uwzględnia się wskazówek dotyczących zaistniałego uchybienia  z 

 ustawowym   obowiązkiem  powiadomienia  właściwego  

ministra. Rozstrzygnięcie nadzorcze winno zawierać uzasadnienie 

faktyczne i prawne oraz pouczenie o dopuszczalności wniesienia 

skargi do NSA. Po upływie 30 dniowego terminu organ nadzoru 

nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały – 

może ją jedynie zaskarżyć do NSA.

background image

Orzekanie o nieważności uchwały 

Orzekanie o nieważności uchwały 

organu

organu

Województwa

Województwa

Uchwała organu samorządu wojew. sprzeczna z 

prawem jest nieważna. O nieważności uchwały orzeka 

organ nadzorczy. Organ samorządu, którego uchwała 

została uchylona może w ciągu 30 dni złożyć skargę do 

sądu adm. Sąd adm. wyznacza rozprawę nie później 

niż w ciągu 30 dni od dnia wniesienia skargi do sądu. 

W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ 

nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały 

ograniczając się do wskazania, że uchwałę wydano z 

naruszeniem prawa. Nie stwierdza się nieważności 

uchwały organu samorządu wojew., jeżeli organ 

nadzoru nie uchyli jej w ciągu 30 dni od dnia jej 

otrzymania. 

background image

Powiatu

Powiatu

Uchwała organu powiatu sprzeczna z prawem jest nieważna. 
O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ 

nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej 

doręczenia organowi nadzoru. Organ nadzoru wszczynając 

postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały 

może wstrzymać jej wykonanie. Rozstrzygnięcie nadzorcze 

powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz 

pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi do sądu adm. W 

przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie 

stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, 

iż uchwałę wydano z naruszeniem prawa. Jeżeli nastąpi 

stwierdzenie nieważności dot. uchwały budżetowej, budżet w 

części objętej stwierdzeniem nieważności nie może być 

wykonany do chwili rozstrzygnięcia sprawy przez sąd adm. W 

sprawach tych sąd adm. wyznacza rozprawę nie później niż w 

ciągu 30 dni od dnia wpłynięcia sprawy do sądu. Jeżeli upłynie 

termin 30 dni przeznaczony na wydanie orzeczenia o 

nieważności, organ nadzoru nie może we własnym zakresie 

stwierdzić nieważności uchwały. W tym przypadku organ 

nadzoru może zaskarżyć uchwałę do sądu adm., który wydaje 

postanowienie. Nie stwierdza się nieważności uchwały organu 

powiatu po upływie 1 roku od dnia jej podjęcia. 

background image

Rodzaje rozstrzygnięć

Rodzaje rozstrzygnięć

Ustawodawstwo samorządowe uzależnia treści i skutki rozstrzygnięć 

nadzorczych wydawanych w stosunku do aktów prawa miejscowego od 

stopnia wadliwości aktu prawa miejscowego „istotne” lub „nieistotne” 

naruszenie prawa.
• Stwierdzenie nieważności – ustawa przewiduje, że akt sprzeczny z 

prawem jest nieważny ze względu na istotne naruszenie prawa, a więc 

mogące mieć wpływ na jego treść.
•Stwierdzenie, że akt wydano z naruszeniem prawa – może zapaść w 

razie nieistotnego naruszenia prawa, należy przez to rozumieć takie 

przypadki niezgodności z obowiązującymi przepisami które nie mogły 

mieć wpływu na podjęcie i ukształtowanie treści ocenianej uchwały, np. 

omyłki pisarskie lub rachunkowe co do oznaczenia uchwały, jej podstawy 

prawnej itp.
•Istotne a nieistotne naruszenie prawa – kryteria oceny, co jest 

„istotnym”, a co „nieistotnym” naruszeniem prawa, nie zostały 

doprecyzowane. Zawsze więc mogą co do tego powstawać wątpliwości, 

których rozstrzyganie pozostawiono orzecznictwu oraz doktrynie.
•Uzasadnienie i pouczenie – rozstrzygnięcie nadzorcze powinno 

zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o 

dopuszczalności wniesienia skargi do sadu administracyjnego.
•Prawomocność – rozstrzygnięcie nadzorcze staje się prawomocne z 

upływem terminu wniesienia skargi do sądu lub z datą oddalenia lub 

odrzucenia skargi przez sąd.

background image

Ogłoszenie aktów prawa 

Ogłoszenie aktów prawa 

miejscowego

miejscowego

• Zgodnie z art. 13 ustawy o ogłaszaniu aktów 

normatywnych akty prawa miejscowego stanowione 

przez wojewodę i organy administracji niezespolonej, 

sejmik województwa, organ powiatu oraz organ 

gminy (w tym statuty województwa, powiatu i gminy) 

ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

• Organem wydającym wojewódzki dziennik urzędowy 

jest wojewoda (art. 23 w/w ustawy), co powoduje 

pewne komplikacje.

• To wojewoda bowiem obok Prezesa Rady Ministrów i 

regionalnych izb obrachunkowych sprawuje nadzór 

nad prawotwórczą działalnością organów jednostek 

samorządu terytorialnego.

background image

• Z sytuacji tej można zatem wyciągnąć dwa 

przeciwstawne wnioski. O trudnościach w 

rozstrzygnięciu, który z nich jest poprawny, może 

świadczyć fakt, że nawet wśród autorów korzystanej 

przeze mnie literatury nie ma zgody, co do tej kwestii.

• T. Bąkowski wraz z A. Skórą uważają, że 

postępowanie nadzorcze w sprawie zgodności aktu 

prawa miejscowego z prawem poprzedza czynności 

związane z przekazaniem aktów prawa miejscowego 

do publikacji. Podobnego zdania jest M. Paczocha. 

Stanowisko to podzielił także NSA w Łodzi, który w 

wyroku z 6 października 2003 r. stwierdził, że „wymóg 

niezwłocznego ogłaszania przez wojewodę aktów 

prawa miejscowego (i innych uchwał czy zarządzeń 

wydawanych przez organy j.s.t. podlegających 

publikacji) odnosi się do aktów – uchwał i zarządzeń – 

skontrolowanych w trybie nadzoru”. 

background image

• Przeciwnikiem takiego stanowiska jest R. Skwarło, który – 

opierając się na art. 3 ustawy o ogłaszaniu aktów 

normatywnych – uznaje, że „obowiązek niezwłocznego 

ogłaszania aktów prawnych oznacza, iż musi on zostać 

ogłoszony po przeprowadzeniu odpowiednich czynności 

technicznych i po sprawdzeniu jego poprawności formalnej, a 

nie po przeprowadzeniu postępowania nadzorczego”. Autor 

ten podnosi, że przyznanie wojewodzie prawa wstrzymania 

ogłoszenia aktu prawa miejscowego do czasu zakończenia 

postępowania nadzorczego byłoby w istocie rzeczy nowym, 

pozaustawowym, niepodlegającym kontroli sądowej środkiem 

nadzoru. Do tego stanowiska przychyla się również D. Dąbek, 

który uważa, że wojewoda może sprawdzać jedynie, czy zostały 

spełnione wymogi formalne, które wymienione są 

enumeratywnie w ustawie o ogłaszaniu aktów normatywnych, 

tj. podpisany oryginał z pieczęcią, trzema kopiami i wnioskiem 

o ogłoszenie. Tylko w przypadku niespełnienia tych w/w 

wymogów wojewoda może odmówić skierowania danego aktu 

prawnego do publikacji. D. Dąbek uznaje, że wojewoda został 

pozbawiony prawa odmawiania ogłoszenia aktu prawnego na 

podstawie merytorycznej kontroli legalności aktu prawa 

miejscowego, dzięki czemu usunięto ryzyko „nieuzasadnionego 

blokowania przez wojewodę publikacji aktów prawa 

miejscowego”.

background image

Dziękuję za uwagę

Dziękuję za uwagę

Prezentację przygotowała:

Prezentację przygotowała:

 

 

     

     

Monika 

Monika 

Chomicka

Chomicka

background image

Bibliografia:

Bibliografia:

1.

Samorząd terytorialny, B. Dolnicki, Zakamycze 2003.

2.

Nadzór Regionalnej Izby Obrachunkowej nad samorządem 

terytorialnym, J. Storczyński, Bydgoszcz-Chorzów 2006.

3.

Nadzór nad samorządem terytorialnym, J. Galster, Toruń 2002.

4.

ABC samorządu terytorialnego, A. Korzeniowska,
Bydgoszcz-Chorzów 2005.

5.

Samorząd terytorialny w RP, Z. Leoński, Beck 2006.

6.

Prawo administracyjne, E. Ura, Warszawa 2009.

7.

Zarys legislacji administracyjnej, T. Bąkowski, Wrocław 2010.

8.

Status prawny wojewody, M. Chmaj, Warszawa 2005.

9.

Samorząd terytorialny w Polsce, J. P. Tarno, Warszawa 2002.

10. Prawo samorządu terytorialnego, P. Sitniewski, Białystok 

2009.

11. Ustrój samorządu terytorialnego, P. Rączka.


Document Outline