Psychologia kliniczna

Pojęcie normy, „normalności” i

zdrowia



Czy zdrowie to tylko brak choroby?



Najczęstsze ujęcie normy:



Norma statystyczna (ilościowa)



Norma kulturowa



Norma teoretyczna



Polowanie na czarownicę



Czy można być zdrowym w niezdrowym miejscu?



Etykietowanie



Normy społeczne jako czynnik nienormlaności

Cechy „nienormalności”



Cierpienie



Nieprzystosowanie



Irracjonalność



Nieprzewidywalność i brak kontroli



Rzadkość i niekonwencjonalność



Dyskomfort obserwatora



Naruszanie norm

Wskazówki do oceny

zaburzeń



Pewne powtarzające się lub uporczywie utrzymujące się

zachowania mogą sugerować potencjalne zaburzenia :



Niezdolność do powstrzymywania się od zachowań

autodesrtukcyjnych



Spostrzeganie zjawisk, których nie odbierają inne osoby

z tego samego kręgu kulturowego



Wybuchy agresji



Trwała niezdolność do nawiązywania bliskich relacji

interpersonalnych



Notoryczne porażki na polu akademickim lub/ i

zawodowym



Lęk i depresja



Nieumiejętność przystosowania się do społecznych wzorców

zachowania

Wskazówki do oceny

zaburzeń



Najbardziej spójnym kryterium przy

ocenie „normalności” bądź

„nienormalności” są:



Zachowania dziwaczne w porównaniu z

normami uznawanymi w danej społeczności



Ciągłość i/lub uporczywość nieprawidłowego

zachowania



Dezorganizacja funkcjonowania jednostki



Cierpienie !!!

Współczesne klasyfikacje …



DSM – IV (klasyfikacja obowiązująca w

USA)



Posługuje się systemem wielowymiarowym - na 5

osiach opisuje nie tylko rodzaj zaburzenia, ale i stan

fizyczny, doświadczenia, sytuację społeczną

pacjenta. Podział na osie wynika z założenia, że

człowiek jest bio – psycho

– społeczną całością



Oś I – zespoły kliniczne



Oś II – zaburzenia osobowości



Oś III – choroby i stany somatyczne



Oś IV – problemy psychospołeczne i

środowiskowe



Oś V – ogólna ocena funkcjownowania

Klasyfikacja zaburzeń

psychicznych i zaburzeń

zachowania wg ICD – 10



ICD – 10 to Międzynarodowa

Statystyczna Klasyfikacja Chorób i

problemów Zdrowotnych (rewizja 10)

Główne kategorie i wybrane

przykłady zaburzeń

(F00 – F09) Organiczne zaburzenia

psychiczne włącznie z zespołami

objawowymi



Otępienie w chorobie Alzheimera



Otępienie naczyniowe



Otępienie w innych chorobach (np. w

chorobie Parkinsona, Creutzfeldta – Jakoba,

ch. Parkinsona)



Inne zaburzenia psychiczne spowodowane

uszkodzeniem lub dysfunkcją mózgu, albo

chorobą somatyczną



Zaburzenia osobowości i zachowania

spowodowane chorobą, uszkodzeniem lub

dysfunkcją mózgu

(

F10 – F19) Zaburzenia psychiczne

i zaburzenia zachowania

spowodowane używaniem

substancji psychoaktywnych



Zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem:



Używanie szkodliwe…



Zespół uzależnienia….



Zespół abstynencyjny….



Alkoholu



Opiatów



Kanabinoli



Leków uspokajających i nasennych



Kokainy



Substancji stymulujących (np. kofeiny)



Tytoniu



Substancji halucynogennych

(F20-F29) Schizofrenia,

zaburzenia typu schizofrenii

(schizpotypowe) i urojeniowe



Schizofrenia



Schizofrenia paranoidalna



Schizofrenia hebefreniczna



Schizofrenia katatoniczna



Schizofrenia prosta



Schizofrenia rezydualna



Zaburzenia urojeniowe



Zaburzenia schizoafektywne



Inne zaburzenia psychotyczne

(F30 – F39) Zaburzenia

nastroju (afektywne)



Depresja



Epizod depresji (łagodny, umiarkowany, ciężki

bez lub z objawami psychotycznymi)



Mania



Hipomania, mania z lub bez objawów

psychotycznych



Zaburzenia afektywne dwubiegunowe



Uporczywe (utrwalone) zaburzenia nastroju



Cyklotymia



dystymia

(F40 – F48) Zaburzenia nerwicowe,

związane ze stresem i pod postacią

somatyczną (

somatoform)



Zaburzenia lękowe, np.:



Fobie (np.. Agorafobia z lub bez napadów paniki)



Zaburzenia lękowe z napadami lęku (paniki)



Zaburzenia lękowo – depresyjne mieszane



Zaburzenia obsesyjno – kompulsyjne (

nerwica natręctw)



Reakcja na ciężki stres i zaburzenia adaptacyjne (np. PTSD)



Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną; np. :



Zaburzenia hipochondryczne



Zaburzenia (dysfunkcje) autonomiczne występujące pod postacią

somatyczną ( układu krążenia, układu pokarmowego, układu

oddechowego itd.)



Zaburzenia dysocjacyjne (konwersyjn), np.:



Amnezja dysocjacyjna



Trans i opętanie



Dysocjacyjne zaburzenia ruchu



Inne zaburzenia nerwicowe; np..:



Zespół depersonalizacji – derealizacji



Fuga dysocjacyjna

(F50 – F59) Zespoły behawioralne

związane z zaburzeniami

fizjologicznymi

i czynnikami fizycznymi



Zaburzenia odżywiania; np.:



Jadłowstręt psychiczny (anorexia nervosa)



Żarłoczność psychiczna (bulimia nervosa)



Nieorganiczne zaburzenia snu, np. :



Bezsenność nieorganiczna



Nieorganiczna hipersomnia



Somnambulizm (sennowłództwo)



Zaburzenia seksualne nie wynikające z dysfunkcji

somatycznych, np..:



Brak lub utrata potrzeb seksualnych



Nadmierny popęd seksualny



Zaburzenia orgazmu



Nadużywanie substancji nie powodujących

uzależnienia

(F60 – F69) Zaburzenia osobowości i

zachowania dorosłych



Specyficzne zaburzenia osobowości:



Osobowość paranoiczna (paranoidalna)



Osobowość schizoidalna



Osobowość dyssocjalna



Osobowość chwiejna emocjonalnie



Typ impulsywny



Typ borderline ( z pogranicza)



Osobowość histrioniczna



Osobowość anakastyczna



Osobowość unikająca (lękowa)



Osobowość zależna

F50 – F59) Zespoły behawioralne

związane z zaburzeniami

fizjologicznymi

i czynnikami fizycznymi



Trwałe zmiany osobowości nie wynikające z uszkodzeń ani

choroby mózgu (np. Po katastrofach lub chorobie

psychicznej)



Zaburzenia nawyków i popędów (impulsów), np.:



Piromania



Kleptomania



trichotillomania



Zaburzenia identyfikacji płciowej, np.:



Transseksualizm



Zaburzenia preferencji seksualnych, np.:



Fetyszyzm



Ekshibicjonizm



Voyeuryzm



Pedofilia



Sadomasochizm

(F80 – F89) Zaburzenia rozwoju

psychicznego

(psychologicznego)



Specyficzne zaburzenia rozwoju

mowy i języka



Specyficzne zaburzenia rozwoju

umiejętności szkolnych



Całościowe zaburzenia rozwojowe;

np. :



Autyzm



Zespól Retta



Zespół Aspergera

(

F90 – 98) Zaburzenia zachowania i

emocji rozpoczynające się zwykle w

dzieciństwie i w wiek młodzieńczym



ADHD



Zaburzenia zachowania



Mieszane zaburzenia zachowania i emocji



Zaburzenia emocjonalne



Np. :(fobie, lek przed separacją, lęk społeczny)



Zaburzenia funkcjonowania społecznego, np.:



Mutyzm wybiórczy



Tiki

Document Outline