Seminarium 5 Odpowiedz nieswoista FARMACJA 2

background image

Odpowiedź

nieswoista

Seminarium 5

background image

ODPORNOŚĆ

swoista

komórkowa

humoralna

nieswoista

background image

Odporność nieswoista

background image

Współdziałanie odpowiedzi
swoistej i nieswoistej

background image

Odpowiedź

NIESWOISTA

SWOISTA

Cechy charakterystyczne:

Specyficzność

Dla struktur charakterystycznych

dla grupy organizmów

Dla antygenów

(mikroorganizmów i in.)

Zróżnicowanie

Ograniczone

Szerokie (mutacje somatyczne,

rekombinacje, zmienność na

złączach; wielość genów dla

Ig i TCR)

Pamięć

Nie

Tak

Autotolerancja

Tak

Tak

Czas aktywacji

Szybko (godziny od ekspozycji)

Wolno (dni od ekspozycji)

Genetyka

Całkowicie dziedziczona (nie

zmienia się w trakcie życia)

Nabywana w trakcie życia i

kolejnych ekspozycji na

antygeny

background image

Odpowiedź

NIESWOISTA

SWOISTA

Składniki:

Bariery

fizyczne i

chemiczn

e

Skóra, błony śluzowe,

związki

bakteriobójcze

Limfocyty w

nabłonkach,

przeciwciała (gł.

IgA)

Białka krwi

Dopełniacz

Przeciwciała

Komórki

NK, makrofagi,

neutrofile

Limfocyty

background image

Jak rozpoznać wroga?

background image

Jak rozpoznać wroga?

background image

Jak rozpoznać wroga? –
problemy

Większość drobnoustrojów mutuje

z nieporównywalnie większą

częstością niż komórki

kręgowców

Niektóre cząsteczki krytyczne dla

przeżycia drobnoustrojów nie

mogą się jednak zbyt drastycznie

zmieniać w wyniku mutacji, gdyż

zmiany te mogłyby okazać się

letalne

background image

Jak rozpoznać wroga?

background image

Wzorce molekularne związane
z patogenami – PAMP

Najbardziej charakterystyczne cząsteczki
drobnoustrojów, selektywnie
rozpoznawane przez komórki odpowiedzi
nieswoistej, określane są jako

wzorce

molekularne związane z patogenami –
PAMP

przykłady: LPS, mannany, kwas
tejchojowy, dwuniciowe RNA

background image

Receptory rozpoznające
wzorce - PRR

Najogólniej receptory PRR
można podzielić na trzy
grupy:

receptory wydzielane
(lektyny np. MBL, opsoniny
np. CRP)

receptory powierzchniowe
(gł. udział w fagocytozie;
np. receptory zmiatacze,
receptory lektynowe)

receptory
wewnątrzkomórkowe (TLR,
aktywacja komórek)

background image

Fagocytoza bakterii

background image

Mechanizmy zabijania w
fagosomie

background image

TLR poznano podczas badań
nad Drosophila Melanogaster

background image

Ekspresja TLR na komórkach
Specyficzność TLR

background image

Specyficzność TLR

background image

Komórka tuczna

głównym zadaniem komórek
tucznych jest amplifikacja
wszelkich wstępnych sygnałów
informujących o inwazji
drobnoustrojów

powierzchnia komórek tucznych
„najeżona” jest receptorami TLR,
wśród których można znaleźć:
TLR 2, 4, 6 i 8

background image

Rola komórki tucznej w
zapoczątkowaniu procesu zapalnego

background image

Udział
komórki
tucznej
w
zapaleni
u

background image

Układ dopełniacza

background image

Co to jest układ
dopełniacza?

Jules Bordet (koniec XIX w.) odkrył, że:

osocze owcy immunizowanej przecinkowcem
cholery (V. cholerae) powoduje lizę bakterii

po podgrzaniu osocza traci ono opisaną
właściwość

Dodanie do inaktywowanego osocza
dodatkowej porcji osocza owcy
nieimmunizowanej przeciwko V. cholerae
przywracało utracone właściwości

background image

Wnioski z doświadczeń
Bordeta

Zdolność lityczna osocza jest zależna od dwóch

substancji:

opornych na ogrzewanie

przeciwciał

– które

rozpoznają antygeny bakterii

dodatkowych białek

inaktywowanych wysoką

temperaturą, które wykazują właściwości lityczne
wobec „wyznakowanych” przeciwciałami
drobnoustrojów

background image

Układ dopełniacza

background image

Układ dopełniacza (komplementu)

należy

do odporności nieswoistej

, gdyż sam

nie rozpoznaje precyzyjnie antygenów i

aktywowany jest, przynajmniej w

klasycznej drodze aktywacji, przez

przeciwciała.

Jest to jeden z przykładów ścisłych

powiązań między swoistymi i

nieswoistymi mechanizmami

odporności

.

background image

Filogenetycznie układ dopełniacza wraz z komórkami

żernymi należy do

najstarszych mechanizmów

nieswoistej odporności

przeciw mikroorganizmom.

background image

Składniki układu
dopełniacza

układ składa się z ok. 35 białek
rozpuszczalnych i błonowych

sytnetyzowane gł. w wątrobie

, ale także przez

monocyty/makrofagi i komórki nabłonka układów
pokarmowego i moczowo-płciowego, adipocyty, astrocyty,
komórki błony maziowej i in.

wydzielane w postaci proenzymów
aktywowanych następnie wg określonej
kolejności w „łańcuchowej reakcji
aktywacji”

background image

Funkcje układu dopełniacza

background image

Funkcje układu dopełniacza

Funkcja

Składniki dopełniacza

Opsonizacja
Chemotaksja i aktywacja

leukocytów
Wzmaganie odpowiedzi

humoralnej

Rozwój pamięci

immunologicznej

Usuwanie kompleksów

immunologicznych i komórek

apoptotycznych

C3 i C4
C5a, C3a, C4a

C3b i C4b połączone kompleksem

antygen-przeciwciało wiązane przez

receptory CR2 na limfocytach B

C3b i C4b połączone kompleksem

antygen-przeciwciało wiązane przez

receptory CR2 i CR3 na komórkach

dendrytycznych grudek

C1q i fragmenty składników C3 i C4

background image

Drogi aktywacji dopełniacza

Istnieją trzy drogi
aktywacji dopełniacza:

klasyczna

lektynowa

alternatywna

SAMOISTNIE

(przy braku inhibitorów)

background image

Aktywacja

dopełniacza drogą

klasyczną

aktywacja przy pomocy

przeciwciał

background image

Przeciwciała

potrafią precyzyjnie

rozpoznać antygeny obecne na

powierzchni intruzów, same nie są jednak

w stanie ich zniszczyć.

Ta druga rola przypada różnym czynnikom

nieswoistym, np.

dopełniaczowi lub

komórkom żernym

background image

IgM

background image

Struktura kompleksu C1

background image

Struktura kompleksu C1

C1q składa się z 6 identycznych
podjednostek, w których można
wyróżnić główkę i
kolagenopodobny ogonek.

C1q łączy się główkami z
przeciwciałem związanym z
antygenem, ulegając zmianom
konformacyjnym

Wiązanie C1q z jedną
cząsteczką IgG jest słabe, a
wiązanie kilku IgG i
wykorzystanie 2 lub więcej
"tulipanowych" główek C1q
znacznie zwiększa siłę wiązania
wyzwalając proces aktywacji
dopełniacza.

background image

C1q przyłącza się do

przeciwciała związanego z

antygenem

Zmiana konformacji C1q

indukuje zmianę konformacji

C1r (aktywacja proteazy Ser)

C1r aktywuje C1s

background image

C1s rozkłada

C4

na C4a i C4b

oraz

C2

na C2a i

C2b

C4b wiąże się z

C1, a C2a z C4b

powstaje

konwertaza C3

drogi

klasycznej

(kompleks

C4b2a)

background image

konwertaza C3 rozkłada C3

na C3a i C3b

C3b

przyłącza się do C4b2a

tworząc

konwertazę C5

(C4b2a3b)

background image

C3b pozwala na przyłączenie

C5 do kompleksu C4b2a3b

C4b2a rozkłada C5 na C5a i

C5b

background image

C5b przyłącza

fragment C6 inicjując

przyłączenie kolejnych

fragmentów

dopełniacza (

C6, C7,

C8

) i powstanie

kompleksu

akatującego błonę

zawierającego

polyC9

background image

Droga klasyczna

Droga

lektynowa

Droga

alternatywna

background image

Lityczna funkcja układu
dopełniacza

background image

Regulacja układu

dopełniacza

background image

Regulacja układu
dopełniacza

Zabezpieczenie przed działaniem
dopełniacza obejmuje:

zdolność niektórych składników dopełniacza do

spontanicznego rozkładu

, np.:

T

½

konwertaz C3 i C5 drogi klasycznej = ok. 5 minut

T

1/2

konwertaz C3 i C5 drogi alternatywnej = ok. 12

minut

czynne mechanizmy dezaktywacji

background image

Czynne mechanizmy
dezaktywacji dopełniacza

mechanizmy i czynniki regulujące można
podzielić na

związane z błonami komórkowymi (np. DAF,
MCP, protektyna, CR1)

działające w płynach tkankowych, głównie w
osoczu (czynnik I, czynnik H, C1Inh, C4BP)

background image

Inne właściwości

układu dopełniacza

background image

Funkcje układu dopełniacza

Funkcja

Składniki dopełniacza

Opsonizacja
Chemotaksja i aktywacja

leukocytów
Wzmaganie odpowiedzi

humoralnej

Rozwój pamięci

immunologicznej

Usuwanie kompleksów

immunologicznych i komórek

apoptotycznych

C3 i C4
C5a, C3a, C4a

C3b i C4b połączone kompleksem

antygen-przeciwciało wiązane przez

receptory CR2 na limfocytach B

C3b i C4b połączone kompleksem

antygen-przeciwciało wiązane przez

receptory CR2 i CR3 na komórkach

dendrytycznych grudek

C1q i fragmenty składników C3 i C4

background image

Anafilatoksyny

Składniki dopełniacza

C3a, C4a i C5a

nazywane

są anafilatoksynami ze względu na następujące
właściwości:

chemotaksja monocytów i netutrofili

degranulacja komórek tucznych i bazofilów (uwalnianie z
nich preformowanych mediatorów anafilaksji)

stymulacja syntezy metabolitów kwasu arachidonowego
w wielu komórkach, (np. leukotrienów w komórkach
tucznych, makrofagach i neutrofilach)

obkurczanie mięśniówki gładkiej (naczyń, oskrzeli)

background image

Opsonizacja i aktywacja
fagocytozy

background image

Usuwanie kompleksów
immunologicznych

background image

Cytotoksyczność

komórkowa

background image

Cytotoksyczność limfocytów

Mechanizmy cytotoksyczności limfocytów

odgrywają główną rolę w odpowiedzi

immunologicznej przeciwko

patogenom

wewnątrzkomórkowym

. Mogą również

uczestniczyć w niszczeniu

komórek

nowotworowych

oraz

komórek

allogenicznego przeszczepu

.

background image

Infekcja wirusowa – etapy
odpowiedzi

background image

Cytotoksyczność
komórkowa

cytotoksyczność
naturalna

ADCC

background image

Cytotoksyczność limfocytów

Dwa podstawowe mechanizmy
cytotoksyczności komórkowej
wykorzystywane przez limfocyty to:

mechanizm związany

z uwolnieniem zawartości

cytoplazmatycznych ziaren

, określanych jako

ziarna cytolityczne

mechanizm związany z

aktywacją receptorów

dla cząsteczek nadrodziny TNF

obecnych na

komórkach docelowych;

background image

Komórka NK

są limfocytami mającymi
właściwości
spontanicznego (bez
uprzedniej immunizacji)
zabijania komórek
docelowych

(niektóre komórki

nowotworowe i komórki
zakażone wirusem)

background image

Mechanizmy zabijania przez
komórki NK

zawartość ziarnistości: perforyna, proteazy
serynowe - określane jako granzymy, granulizyna
oraz białko TIA-1

Fas-L i TRAIL

background image

Cytotoksyczność naturalna
komórek NK

regulowany jest przez dwa

rodzaje przeciwstawnych

sygnałów: aktywujące i

hamujące, przekazywane

przez odpowiednie receptory

znajdujące się na powierzchni

tych komórek

za pośrednictwem receptorów

aktywujących wyzwalane są

mechanizmy lityczne

prowadzące do śmierci

komórki docelowej

interakcja receptorów

hamujących z odpowiednimi

cząsteczkami na komórce

docelowej prowadzi natomiast

do blokowania reakcji

cytotoksycznej

background image

Sygnały aktywujące i
hamujące

w zależności od

tego, które z

sygnałów

przeważają,

komórka

docelowa jest

eliminowana lub

oszczędzana

background image

Jak komórka NK „namierza
cel”?

background image

Receptory KIR

rozpoznają epitopy w
łańcuchu α
klasycznych
cząsteczek MHC klasy
I (krytyczne dla
rozpoznania są
aminokwasy w pozycji
77 i 80)

background image

Tc i komórka docelowa –
formowanie litycznej synapsy
immunologicznej

background image

Polaryzacja i tworzenie
synapsy litycznej

background image

Ziarna cytolityczne Tc

Czynnik

Mechanizm działania

perforyna

granzymy

granulizyna

enzymy

lizosomalne

TIA-1 (GMP-17)

tworzenie porów w błonie komórkowej,

współuczestniczenie w apoptozie

proteoliza białek cytoplazmy i białek jądrowych,

indukcja apoptozy

uszkadzanie błon komórkowych, indukcja apoptozy

proteoliza białek cytoplazmy i białek jądrowych,

uczynnianie granzymów (katepsyna C) indukcja

apoptozy

stymulacja degradacji DNA

background image

Perforyny

background image

Pory w błonie komórkowej
(polimeryzacja perforyn)

background image

Ziarna cytolityczne Tc

Czynnik

Mechanizm działania

perforyna

granzymy

granulizyna

enzymy

lizosomalne

TIA-1 (GMP-17)

tworzenie porów w błonie komórkowej,

współuczestniczenie w apoptozie

proteoliza białek cytoplazmy i białek jądrowych,

indukcja apoptozy

uszkadzanie błon komórkowych, indukcja apoptozy

proteoliza białek cytoplazmy i białek jądrowych,

uczynnianie granzymów (katepsyna C) indukcja

apoptozy

stymulacja degradacji DNA

background image

Limfocyty cytotoksyczne

formowanie
synapsy litycznej

polaryzacja Tc

degranulacja

recyrkulacja

background image

Mechanizmy
cytotoksycznoś
ci zależne od
białek z
rodziny TNF

background image

Fas i FasL

background image

Aktywacja apoptozy przez receptor z
grupy TNFR

Przyłączenie ligandu

background image

Aktywacja apoptozy przez receptor z
grupy TNFR

Trimeryzacja

background image

Aktywacja apoptozy przez receptor z
grupy TNFR

Transdukcja
sygnału i
aktywacja
białek
efektorowych
apoptozy

background image

Procesy szlaku indukcji
apoptozy

background image

ADCC

(zależna od przeciwciał cytotoksyczność
komórkowa)

background image

ADCC

background image

Apoptoza

background image

Interferony

typu I - IFN-α,

IFN-β

typu II - IFN-γ

IL-28, IL-29 (IFN-
λ)


Document Outline


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
Seminarium 5 Odpowiedz nieswoista FARMACJA
Seminarium 6 Immunologia transplantacyjna farmacja 2
ODPOWIEDZIALNOSC PRAWNA, Farmacja, Kwalifikowana pierwsza pomoc
SEMINARIUM 1 Z FARMAKOGNOZJI, materiały farmacja, Materiały 3 rok, Od Ani, Farmakognozja, Farmakogno
seminaria program, Płyta farmacja Poznań, III rok, Biologia molekularna
SEMINARIUM II, materiały farmacja, Materiały 3 rok, mat 3 rok, Biochemia
Odpowiedź nieswoista 2
Seminarium 6 Immunologia transplantacyjna farmacja 2
odpowiedź nieswoista
seminaria biol mol onkogeneza, Płyta farmacja Poznań, III rok, Biologia molekularna, 2009, sem 6
kolo 1 podzial, Płyta farmacja Poznań, III rok, Chemia leków, seminaria, kolokwiaa, kolo 1
pytania leki 3 kolo sem 914, Płyta farmacja Poznań, III rok, Chemia leków, seminaria, kolokwiaa, kol
Farmakoekonomika Seminarium 1, Płyta farmacja Poznań, V rok, Farmakoekonomika, koło 1, ekonomika
text prezentacji, Płyta farmacja Poznań, III rok, Chemia leków, seminaria, seminaria mix
semquiz 12-5a, farmacja I i II, chemia organiczna, seminaria
nieswoiste zapalenia jelit, SEMINARIUM NIESWOISTE ZAPALENIA JELIT

więcej podobnych podstron