Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Światowe konferencje ekologiczne – spotkania:
• polityków,
• działaczy organizacji ekologicznych
służące analizie sytuacji w zakresie zagrożeń oraz
ochrony środowiska, a także podjęciu decyzji, w
tym formalnych umów mających na celu
zapobieganie niebezpieczeństwom i rozwiązanie
najistotniejszych problemów.
Pierwsza specjalna konferencja odbyła się w 1972
w Sztokholmie, uchwalona tam deklaracja
nakreślała ogólny plan działań w zakresie
ekologii, jej 26 zasad dało podstawy do tworzenia
międzynarodowego prawa ochrony środowiska.
Znaczący w sensie prawnym był szczyt w Rio de
Janeiro (1992).
W 1995 w Berlinie odbyła się konferencja
poświęcona wyłącznie zmianom
klimatycznym, mająca na celu
wprowadzenie prawa ograniczającego
emisję szkodliwych gazów. Mimo
postępującego procesu tworzenia aktów
normatywnych w zakresie ochrony
środowiska, ich wprowadzanie w życie
postępuje bardzo powoli. W obliczu braku
postępu ponownie zwołano konferencję
161 państw w XII 1997 w Kioto.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
W latach 90-tych w skali globalnej istniało ponad 900
międzynarodowych dokumentów prawnych (w
większości obowiązujących), które dotyczyły w całości
ochrony środowiska lub zawierały więcej niż jedno
ważne postanowienie w tym zakresie.
Około 150 porozumień w całości dotyczyło spraw
środowiska. Na przestrzeni ostatnich trzydziestu lat
liczba porozumień znacząco wzrosła – w latach 70-tych
było ich kilkadziesiąt. Także zakres spraw regulowanych
takimi porozumieniami ulegał rozszerzeniu, a obowiązki
merytoryczne i proceduralne zawarte w porozumieniach
uległy zaostrzeniu, uszczegółowieniu i upowszechnieniu.
Ponadto można zaobserwować zwiększenie liczby stron
porozumień.
Sam fakt istnienia porozumień dotyczących
środowiska nie gwarantuje lepszej ochrony
środowiska. W rzeczywistości niewiele
wiadomo na temat wdrażania i przestrzegania
warunków tych porozumień w poszczególnych
krajach, pomimo ich znaczenia i rosnącej liczby.
W Globalnych Perspektywach Środowiska w roku
2000 [Global Environmental Outlook 2000]
(GEO 2000) opublikowanych przez Program
Ochrony Środowiska ONZ (UNEP), jest zawarte
stwierdzenie, iż ocena wdrożenia,
przestrzegania warunków i skuteczności
porozumień dotyczących środowiska ‘jest
skomplikowana, istnieją luki w danych,
trudności koncepcyjne i problemy
metodologiczne’.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Dziewięć porozumień globalnych
Porozumienia te zostały wybrane z uwagi na ich
znaczenie globalne i znaczenie dla głównych
ogólnoświatowych kwestii ochrony środowiska.
Głównym źródłem informacji był “Rocznik współpracy
międzynarodowej w dziedzinie ochrony środowiska
i rozwoju” Instytutu im Fridtjof Nansen.
Rocznik ten, aktualizowany co roku, stanowi bardzo
użyteczne źródło informacji dla NOK-ów
(Najwyższych Organów Kontroli) poszukujących
danych na temat regionalnych i wielostronnych
umów dotyczących ochrony środowiska na świecie
w danym czasie. Zawiera szczegółowe informacje
dotyczące porozumień, takie jak dokładne zasady i
standardy, procedury monitoringu i realizacji,
organy decyzyjne, itp.
Konwencje
konwencja (łac. conventio = umowa,
porozumienie), umowa
międzynarodowa, jedna z form
międzynarodowego prawa ochrony
przyrody i środowiska. Polska
uczestniczy w wielu k. ekologicznych -
do końca 1995 dziesięć k. zostało
ratyfikowanych przez sejm, a osiem
było przygotowanych do ratyfikacji;
planuje się przystąpienie do kilku
następnych.
Uczestnictwo w k. pociąga za sobą koszty
(składka) i zobowiązuje do określonych
działań prawnych, organizacyjnych i
technicznych.
Konwencje
W 1995 składka Polski w konwencji o
międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami
i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem
wyniosła prawie 35 tys. franków szwajcarskich,
a w konwencji w sprawie transgranicznego
zanieczyszczania powietrza prawie 27 tys.
dolarów.
Zawierane konwencje dotyczą nie tylko
problemów ekologicznych, lecz także:
• gospodarczych,
• naukowych,
• kulturalnych
• i innych.
Zawsze wyrażają dobrą wolę i dążenie ku
lepszemu, są jednocześnie kompromisem
między różnymi interesami i poglądami.
Globalne i regionalne konwencje
1. konwencja bazylejska -> konwencja o kontroli
transgranicznego przemieszczania
niebezpiecznych odpadów i ich unieszkodliwiania.
2. konwencja berneńska -> konwencja o ochronie
gatunków dzikiej fauny i flory europejskiej oraz
ich siedlisk naturalnych.
3. konwencja bońska -> konwencja o ochronie
wędrownych gatunków dzikich zwierząt.
4. konwencja gdańska -> konwencja o rybołówstwie
i ochronie żywych zasobów w Morzu Bałtyckim i
w Bełtach.
5. konwencja genewska -> konwencja w sprawie
transgranicznego zanieczyszczania powietrza na
dalekie odległości.
6. konwencja helsińska -> konwencja o ochronie
środowiska morskiego obszaru Morza
Bałtyckiego.
Konwencja o kontroli transgranicznego
przemieszczania niebezpiecznych
odpadów i ich unieszkodliwiania -
KONWENCJA BAZYLEJSKA
Konwencja o kontroli transgranicznego
przemieszczania niebezpiecznych odpadów i ich
unieszkodliwiania, konwencja bazylejska,
konwencja zawarta 22 III 1989 w Bazylei
(Szwajcaria), ratyfikowana przez Polskę w 1992.
Zobowiązuje państwa do:
• tworzenia prawa umożliwiającego kontrolę
eksportu i tranzytu niebezpiecznych odpadów
• i tworzenia służb wykonujących tę kontrolę,
• do zapobiegania i przeciwdziałania nielegalnemu
przemieszczaniu odpadów przez granice,
• wymiany informacji i współdziałania z innymi
państwami.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Konwencja o międzynarodowej kontroli
przemieszczania niebezpiecznych odpadów i ich
składowaniu (Konwencja Bazylejska 1992)
Cele:
Przedmiotem konwencji jest kontrola i ograniczenie
przemieszczania odpadów do minimum zgodnego z
zasadami prawidłowej gospodarki.
Ograniczenie do minimum ilości wytwarzanych odpadów
niebezpiecznych i zapewnienie ich zagospodarowania
bez ryzyka dla środowiska naturalnego, w czym
mieszczą się takie działania jak składowanie i odzysk,
które powinny być przeprowadzane najbliżej jak to
możliwe źródła odpadów.
Pomoc krajom rozwijającym się i krajom z gospodarką na
etapie przejściowym w zagospodarowywaniu odpadów
niebezpiecznych i innych odpadów, które wytwarzają,
w sposób nieszkodliwy dla środowiska.
Konwencja weszła w życie 5 maja 1992 r. Do kwietnia
1998 r. Konwencję ratyfikowało 188 stron.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Konwencja o zapobieganiu zanieczyszczeniu mórz i
oceanów przez odpady i inne substancje
(KONWENCJA LONDYŃSKA 1972)
Cele:
Zapobieganie odprowadzaniu do mórz i oceanów
odpadów, które mogą stworzyć zagrożenie dla
ludzkiego zdrowia, szkodzić zasobom przyrody
ożywionej i życiu morskiemu, uszkodzić urządzenia lub
zakłócać wykorzystywaniu mórz i oceanów do innych,
legalnych celów. Fundamentalna zasada konwencji to
zakaz odprowadzania pewnych odpadów (czarna lista) i
wymóg specjalnego pozwolenia na odprowadzanie
innych (szara lista) oraz konieczność uzyskania
ogólnego pozwolenia na całą resztę.
Konwencja weszła w życie dnia 30 sierpnia 1975r.
Według stanu na 1 kwietnia 1998r. stronami konwencji
było 77 państw. Protokół do konwencji z 1996r., który
zawiera dodatkowe postanowienia mające na celu
wyeliminowanie zanieczyszczeń, jeszcze nie wszedł w
życie.
Międzynarodowa konwencja o zapobieganiu
zanieczyszczeniu mórz i oceanów przez
statki, 1973, z późn. zmian. Protokołem z
1978 r. (MARPOL 73/78)
Cele:
• Wyeliminowanie zanieczyszczania mórz i
oceanów prze ropę, chemikalia i inne szkodliwe
substancje, które mogłyby być odprowadzane
przez statki.
• Ograniczenie do minimum ilości ropy, jak może
być uwolniona do morza wskutek przypadkowej
kolizji statków lub ich wyrzucenia na brzeg
morza, w tym także ze stałych lub ruchomych
platform.
• Dodatkowa poprawa zapobiegania i kontroli
zanieczyszczania mórz i oceanów przez statki,
zwłaszcza tankowce.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Konwencja weszła w życie dnia 2 października
1983r. Do stycznia 1998r. konwencję podpisały
104 strony (93,5% tonażu światowego).
Zasięg geograficzny konwencji to morza i oceany na
całym świecie.
Rejon Arktyki, Morza Śródziemnego, Bałtyku, Morza
Czerwonego i Morza Czarnego, Zatoki Adeńskiej i
Zatoki Perskiej to rejony specjalne, gdzie zrzut
ropy jest praktycznie zabroniony, natomiast
szerszy rejon Karaibów i Morze Północne to rejony
specjalne, gdzie obowiązują jeszcze surowsze
wymagania w zakresie wyrzucania do morza
śmierci wytwarzanych na statkach.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Konwencja o ochronie obszarów podmokłych
o znaczeniu międzynarodowym, zwłaszcza
jako siedlisko ptactwa wodnego
(KONWENCJA RAMSAR, 1971)
Cele:
Ochrona i mądre korzystanie z terenów
podmokłych w formie akcji krajowych i
współpracy międzynarodowej jako środków
osiągania trwałego rozwoju na świecie.
Konwencja z Ramsar weszła w życie dnia 21
grudnia 1975r. Do maja 1998r. stronami
konwencji było 106 krajów.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Konwencja o obszarach wodno-błotnych mających
znaczenie międzynarodowe, zwłaszcza jako
środowisko życiowe ptactwa wodnego, konwencja
Ramsar, konwencja ramsarska, konwencja z Ramsar,
Ramsar, konwencja zawarta 2 II 1971 w Ramsar
(Iran), ratyfikowana przez Polskę w 1978.
Depozytariuszem konwencji jest dyrektor generalny ->
UNESCO.
Konwencja zwraca uwagę na znaczenie -> obszarów
wodno-błotnych jako regulatorów stosunków
wodnych i środowiska życiowego charakterystycznej
flory i fauny, mających znaczenie gospodarcze,
kulturalne, naukowe i rekreacyjne, na ich zagrożenie
i konieczność połączenia dalekowzrocznej polityki
państw ze skoordynowaną akcją międzynarodową.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Konwencja zobowiązuje do oszczędzania takich
obszarów w działalności gospodarczej, do ich
ochrony przez tworzenie rezerwatów oraz do
zgłoszenia przez każde państwo -sygnatariusza
konwencji - odpowiednich obiektów, chronionych
prawem krajowym, do spisu obszarów wodno-
błotnych o międzynarodowym znaczeniu.
Konwencja wymaga, aby każde państwo wyznaczyło i
poddało ochronie co najmniej jeden obszar wodno-
błotny o międzynarodowym znaczeniu.
Polska zgłosiła do tego spisu osiem takich obszarów:
• rezerwaty - Słoński i Łuknąjno,
• jeziora Karaś i Swidwie,
• Jezioro Siedmiu Wysp,
• Stawy Milickie
• oraz parki narodowe - Biebrzański i Słowiński.
Konwencja o zwalczaniu pustynnienia (CCD,
1994)
Cel:
Zwalczanie pustynnienia i łagodzenie skutków suszy
w krajach, gdzie susza i/lub pustynnienie stanowią
poważny problem, zwłaszcza w Afryce, przez
skuteczne działania na wszystkich płaszczyznach,
wspierane dzięki międzynarodowej współpracy i
porozumieniom partnerskim, w ramach
zintegrowanego podejścia zgodnego z Agendą 21,
pod kątem przyczynienia się do osiągania trwałego
rozwoju w rejonach, gdzie te problemy występują.
Konwencja weszła w życie dnia 26 grudnia 1996r.
121 krajów było stronami konwencji w 1998r.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Konwencja dzieli się na dwie części: część
dotycząca stron – krajów, w których problemy
te występują, i część dla stron – krajów
rozwiniętych.
Każda część zawiera określone działania, jakie
winny być podjęte. Zawiera cztery regionalne
aneksy dotyczące realizacji:
• dla Afryki,
• Azji,
• Ameryki Łacińskiej i Karaibów,
• oraz rejonu północnego Morza Śródziemnego.
Aneks Afrykański jest większy.
Konwencja o bioróżnorodności (CBD, 1992)
Konwencja zawarta w Rio de Janeiro (Brazylia) w czerwcu
1992 (podczas konferencji „Szczyt Ziemi"), weszła w życie
29 XII 1993, ratyfikowana przez Polskę w 1995.
Depozytariuszem konwencji jest sekretarz generalny
Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Cele: Zapewnienie ochrony bioróżnorodności i ekologicznego
korzystania z jego składników; promocja sprawiedliwego,
równego dzielenia się korzyściami z wykorzystywania
zasobów genetycznych, w tym dzięki odpowiedniemu
dostępowi do zasobów genetycznych oraz właściwemu
transferowi technologii (z uwzględnieniem całości praw do
tych zasobów i technologii), oraz odpowiedniemu
finansowaniu.
Konwencja o bioróżnorodności weszła w życie dnia 29 grudnia
1993r.
173 państwa były stronami konwencji według stanu na
kwiecień 1998r.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Konwencja o różnorodności
biologicznej,
KONWENCJA Z RIO
Konwencja stwierdza, że ochrona różnorodności
biologicznej jest wspólną sprawą całej
ludzkości, a pewne działania ludzi w istotny
sposób zmniejszają tę różnorodność; państwa
mają suwerenne prawa do własnych zasobów
różnorodności, ale są też odpowiedzialne za ich
ochronę; podstawowym warunkiem ochrony
różnorodności jest ochrona gatunków,
ekosystemów i naturalnych środowisk in situ.
Konwencja nakłada moralny obowiązek na kraje
bogate, które korzystają z zasobów
różnorodności krajów biednych, by dzieliły się z
nimi częścią swoich zysków i finansowo
wspomagały ochronę różnorodności w krajach
biednych.
Szczyt w Rio de Janeiro, zakończył się podpisaniem
tzw. Deklaracji z Rio, będącej kodeksem
postępowania człowieka wobec środowiska
naturalnego.
Uchwalono na niej m.in.:
• konwencję o zmianie klimatu, mającą zapobiec
efektowi cieplarnianemu,
• konwencję o biologicznej różnorodności chroniącą
florę i faunę (co roku ginie kolejnych 20 tys.
gatunków),
• deklarację zasad współpracy na rzecz ochrony
wszystkich lasów
• oraz jeden z najważniejszych aktów – Agendę 21,
odnoszący się do wszystkich sfer środowiska i
zakresów współpracy, m.in. wzajemnych zobowiązań
krajów Północy i Południa.
Kraje Północy zadeklarowały działania na rzecz:
• redukcji zużycia energii,
• zanieczyszczeń
• i odpadów.
Południe obiecywało większą ochronę lasów.
Północ miała wspomóc kraje Południa w czystym ekol.
rozwoju poprzez dopływ pieniędzy i nowoczesnych
technologii – w tym celu stworzyła podatek (0,7%
rocznego dochodu).
Jednak już w 1993 został on obniżony do 0,29% i
większość innych ambitnych założeń Agendy, których
realizacja miała nastąpić do 2000, została
ograniczona.
Konwencja ramowa ONZ na temat zmian
klimatycznych (UNFCCC)
Cele:
• Stabilizacja stężenia gazów powodujących efekt
cieplarniany w atmosferze na poziomie, który
zapobiegałby niebezpiecznemu antropogenicznemu
wpływowi na klimat, w okresie czasu umożliwiającym
naturalną adaptację ekosystemów do zmiany klimatu.
• Zapewnienie, by nie doszło do zagrożenia produkcji
żywności.
• Umożliwienie rozwoju gospodarczego w sposób trwały.
Konwencja UNFCCC weszła w życie w 1994r.
W 1998 r. 174 strony ratyfikowały konwencję.
W 1997r. 160 krajów uzgodniło Protokół z Kioto do
UNFCCC. Protokół z Kioto określa indywidualne
zobowiązania w zakresie ograniczenia i zmniejszenia
emisji sześciu głównych gazów powodujących efekt
cieplarniany.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Konwencja w sprawie zmian klimatu,
konwencja z Rio
Konwencja zawarta w Rio de Janeiro (Brazylia) w czerwcu
1992 (podczas konferencji „Szczyt Ziemi"), ratyfikowana
przez Polskę w 1994.
Depozytariuszem konwencji jest sekretarz generalny
Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Konwencja zwraca uwagę, że wskutek działalności człowieka
poważnie zwiększyła się ilość gazów cieplarnianych, które
intensyfikuj ą naturalny efekt cieplarniany" i że największy
udział w emisji tych gazów mają państwa wysoko
rozwinięte.
Konwencja określa zasady, jakimi powinny się kierować
państwa w celu niezwiększania zawartości gazów
cieplarnianych w atmosferze, oraz zobowiązania dotyczące
pomiaru emisji, wymiany informacji, rozwijania i wymiany
technologii, badań naukowych i edukacji oraz innych spraw.
Konwencja ma charakter ramowy i interdyscyplinarny, wpływa
raczej na politykę ekologiczną państw niż na konkretne
przedsięwzięcia, może też stać się źródłem następnych
aktów prawa międzynarodowego.
Konwencja o ochronie warstwy
ozonowej, konwencja wiedeńska
Konwencja o ochronie warstwy ozonowej, konwencja
wiedeńska, konwencja zawarta 22 III 1985 w
Wiedniu (Austria), ratyfikowana przez Polskę w
1990. Konwencja nakazuje prowadzenie
systematycznych badań warstwy ozonowej i
przekazywanie informacji ośrodkom
międzynarodowym. \
Do tej konwencji dodany jest protokół montrealski z
16 IX 1987, nakazujący zmniejszenie produkcji i
zużycia substancji niszczących ozon (-> freony)
oraz dwie poprawki, londyńska i kopenhaska,
rozszerzające zakres działania konwencji.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
KONWENCJA WIEDEŃSKA o ochronie
warstwy ozonowej (1985),w tym
PROTOKÓŁ MONTREALSKI o
substancjach powodujących ubytek
warstwy ozonu (1987)
Cele konwencji wiedeńskiej:
• Ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed
ujemnymi skutkami ludzkiej działalności, która
wpływa lub może wpłynąć na warstwę ozonu.
• Przyjęcie uzgodnionych środków kontroli
ludzkich działań, które – jak stwierdzono –
wpływają ujemnie na warstwę ozonu.
• Współpraca przy badaniach naukowych i
systematycznych obserwacjach.
• Wymiana informacji w dziedzinie prawa, nauki
i techniki.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Cele protokołu montrealskiego
Ochrona warstwy ozonowej przez podjęcie
działań wiodących do całkowitej eliminacji
emisji substancji powodujących ubytek
ozonu (ODS) w skali globalnej na podstawie
postępów w nauce, uwzględnieniu względów
technicznych i ekonomicznych oraz potrzeb
krajów rozwijających się.
Konwencja Wiedeńska weszła w życie dnia 22
września 1985r.
Protokół Montrealski wszedł w życie dnia 1
stycznia 1989r.
Do kwietnia 1998r. stronami Konwencji
Wiedeńskiej było 166 państw, a Protokołu
Montrealskiego – 165 państw.
Konwencja o międzynarodowym handlu
zagrożonymi gatunkami dzikiej fauny i flory
(CITES, 1973)
Cele:
Zapewnienie, przez współpracę międzynarodową, by
międzynarodowy handel gatunkami dzikiej fauny i
flory nie zagrażał przetrwaniu przedmiotowych
dzikich gatunków.
Ochrona pewnych zagrożonych gatunków przed
nadmierną eksploatacją w systemie pozwoleń na
wywóz – wwóz wydawanych przez organ kierujący
pod kontrolą organu naukowego.
Konwencja CITES zawarta 3 III 1973 w Waszyngtonie
(Stany Zjednoczone).
Weszła w życie dnia 1 lipca 1975r. Do grudnia 1997r.
stronami konwencji były 143 kraje.
Międzynarodowe porozumienia
dotyczące ochrony środowiska
Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi
zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych
wyginięciem, CITES = ang. Convention on
International Trade in Endangered Species of Wild
Fauna and Flora
Ratyfikowana przez Polskę w 1989.
Depozytariuszem konwencji jest rząd Szwajcarii.
Jest to niezwykle ważna konwencja. Nie tylko
podnosi znaczenie dzikich zwierząt i roślin, ale
także tworzy moralną atmosferę potępienia dla
niszczącego zagrożone gatunki procederu
odławiania ich w dzikim stanie i sprzedaży do
ogrodów zoologicznych, sklepów z pamiątkami,
prywatnych ogrodów i kolekcjonerów (np. spośród
pięciu małp schwytanych na Malajach lub w
Indonezji tylko jedna docierała żywa do Europy lub
Ameryki).
CITES - KONWENCJA WASZYNGTOŃSKA
Konwencja w kilku załącznikach wymienia kilkaset gatunków
zwierząt i roślin, których eksport i import będzie wymagał
pozwolenia organów ochrony przyrody (zezwolenia
importowego lub eksportowego), po spełnieniu określonych
warunków.
Nakazuje wprowadzenie kontroli granicznej, sankcji karnych
za handel lub przetrzymywanie tych gatunków bez
zezwolenia, ich konfiskatę i odesłanie do państwa
eksportującego.
Każde państwo wyznacza organ administracyjny do
wydawania zezwoleń i świadectw pochodzenia oraz
współpracujący z nim organ naukowy (w Polsce:
Departament Ochrony Przyrody w Ministerstwie Ochrony
Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz
Państwowa Rada Ochrony Przyrody).
Państwa mają obowiązek składania corocznego raportu z
wykonywania tej konwencji.
W Polsce w 1994 wydano 121 zezwoleń na wwóz lub wywóz,
wyznaczone są przejścia graniczne, przez które jest
dokonywany obrót zwierzętami lub roślinami.
CITES - KONWENCJA WASZYNGTOŃSKA
Konwencja w sprawie transgranicznego
zanieczyszczania powietrza na dalekie
odległości,
KONWENCJA GENEWSKA
Konwencja zawarta 13 XI 1979 w Genewie
(Szwajcaria), weszła w życie w 1983, ratyfikowana
przez Polskę w 1985.
Konwencja zobowiązuje do:
• prowadzenia pomiarów i sporządzania co roku
bilansu emisji z każdego kraju wielu składników
zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego
(dwutlenek siarki, tlenek azotu, amoniak, metan,
tlenek węgla, dwutlenek węgla i inne),
• uczestniczenia we współpracy naukowo-technicznej
• i wymianie informacji.
Zaleca podejmowanie wszelkich możliwych działań w
celu ograniczenia emisji.
Konwencja w sprawie transgranicznego
zanieczyszczania powietrza na dalekie
odległości,
KONWENCJA GENEWSKA
Bardziej konkretnie o ograniczeniu emisji
dwutlenku siarki o 30% do 1993 mówi protokół
helsiński z 1985 do tej konwencji, podpisany
przez większość uprzemysłowionych krajów,
ale nie podpisany przez największych
producentów dwutlenku siarki:
• Stany Zjednoczone,
• Wielką Brytanię
• i Polskę;
Protokół sofijski z 1988 określa terminy
ograniczenia emisji tlenków azotu i metali
ciężkich.
Konwencja o ochronie wędrownych
gatunków dzikich zwierząt, konwencja
bońska
konwencja zawarta 23 VI 1979 w Bonn (Republika
Federalna Niemiec), ratyfikowana przez Polskę w 1996.
Depozytariuszem konwencji jest rząd Niemiec.
Konwencja w dwóch załącznikach wylicza wędrowne
gatunki zwierząt (spośród nich w Polsce występuje ok.
200 gatunków), zwraca uwagę na ich znaczenie i
konieczność połączenia wysiłku wszystkich państw, na
których obszarze te gatunki przebywają przez jakiś
okres swojego cyklu życiowego.
Gatunki te giną nie tylko przez ich zabijanie i zmiany w
środowisku, lecz także przez stawianie przeszkód lub
uniemożliwianie im wędrówki, będącej życiową
koniecznością organizmu (np. wędrówki rozrodcze ryb,
jesienne i wiosenne przeloty ptaków, wędrówki
nietoperzy, ptaków drapieżnych, niedźwiedzi polarnych
i innych zwierząt w poszukiwaniu pokarmu).
Konwencja zobowiązuje do zapewnienia zwierzętom
bezpieczeństwa w czasie wędrówki, ochrony ich
siedlisk i miejsc zgrupowań.
Konwencja o ochronie gatunków dzikiej
fauny i flory europejskiej oraz ich siedlisk
naturalnych,
KONWENCJA BERNEŃSKA
Konwencja zawarta 19 IX 1979 w Bernie (Szwajcaria),
ratyfikowana przez Polskę w 1995. Depozytariuszem
konwencji jest sekretarz generalny Rady Europy. Jest ona
otwarta dla wszystkich państw, także spoza Rady Europy.
Konwencja przypomina, że „dzika fauna i flora stanowi
naturalne dziedzictwo o wartości estetycznej, naukowej,
kulturowej, rekreacyjnej, gospodarczej, które powinno być
zachowane i przekazane przyszłym pokoleniom".
W załączniku podana jest lista gatunków, gł. endemitów, które
powinny podlegać prawnej ochronie w każdym kraju; lista ta
odzwierciedla sytuację mocno zubożałej flory i fauny krajów
zach. i pd. Europy. Konwencja zobowiązuje do usprawniania
systemu ochrony gatunków i środowisk ich życia,
obejmującego prawo, politykę gospodarczą, planowanie
przestrzenne, naukę i popularyzację, ochronę przyrody. Co
dwa lata składane są raporty z realizacji konwencji. Polski
system ochrony przyrody jest zgodny z wymogami
konwencji, a w wielu działach nawet ją wyprzedza.
Konwencja o ochronie środowiska
morskiego obszaru Morza Bałtyckiego,
konwencja helsińska
Konwencja zawarta w Helsinkach (Finlandia) w
1974, ponownie w 1992, ratyfikowana przez
Polskę w 1980. Konwencja reguluje sprawy
badań stanu środowiska Bałtyku oraz jego
ochrony przez poszczególne kraje i we
współpracy międzynarodowej.
Są opracowywane programy poprawy stanu
środowiska i rozszerzany zakres spraw objętych
regionalną współpracą międzynarodową (m.in.
ochrona zagrożonej flory i fauny w zlewisku
Bałtyku). Główną ideą konwencji jest poprawa
czystości wód przez ograniczenie dopływu
zanieczyszczeń z lądu i wykluczenie
zanieczyszczania morza przez statki.
Konwencja o rybołówstwie i ochronie
żywych zasobów w Morzu Bałtyckim i
w Beltach, KONWENCJA GDAŃSKA
konwencja o rybołówstwie i ochronie
żywych zasobów w Morzu Bałtyckim i w
Beltach, konwencja gdańska, konwencja
zawarta 13 IX 1973 w Gdańsku.
Konwencja wyraża wolę państw
bałtyckich ponoszenia wspólnej
odpowiedzialności za ochronę i
zwiększenie żywych zasobów Bałtyku.
W tym celu mają być rozszerzane i
koordynowane badania naukowe oraz
rozmnażane cenne gatunki ryb.
Konwencja o ocenach oddziaływania
na środowisko w kontekście
transgranicznym, konwencja z Espoo
Konwencja o ocenach oddziaływania na
środowisko w kontekście transgranicznym,
konwencja z Espoo, konwencja zawarta 25 II
1991 w Espoo (Finlandia).
Zobowiązuje państwa do organizacji systemu
sporządzania -> ocen oddziaływania na
środowisko i wymiany informacji w
przypadku inwestycji mających znaczne
oddziaływanie transgraniczne (mających
wpływ poza granicami danego państwa).
Polska podpisała tę konwencję.
Konwencja o ochronie światowego
dziedzictwa kulturalnego i naturalnego,
konwencja paryska
Konwencja zawarta 23 XI 1972 w Paryżu
(Francja), ratyfikowana przez Polskę w 1976.
Depozytariuszem konwencji jest dyrektor
generalny -> UNESCO.
Konwencja ma na celu:
• pobudzenie aktywności narodów w ochronie
własnego dziedzictwa,
• poprawę ochrony najcenniejszych obiektów o
światowym znaczeniu
• tworzenie pomocy intelektualnej, technicznej i
finansowej dla krajów, które nie są w stanie
własnymi siłami te obiekty ochronić.
Konwencja o ochronie światowego
dziedzictwa kulturalnego i naturalnego,
konwencja paryska
Konwencja wprowadza dwa instrumenty służące
osiągnięciu celu:
l) listę obiektów światowego dziedzictwa
kulturalnego i naturalnego, do której kraje
zgłaszają swoje propozycje (Polska zgłosiła
sześć obiektów kulturalnych i jeden
przyrodniczy, zostały wpisane na tę listę);
2) fundusz ochrony światowego dziedzictwa,
powstający z wpłat sygnatariuszy konwencji, z
którego jest udzielana pomoc na prace
konserwatorskie krajom potrzebującym.
Konwencja ta uświadamia wszystkim jedność
ochrony przyrody i zabytków kultury.
Wybrane interesujące porozumienia regionalne
Regionalne konwencje o środowisku morskim
• Konwencja o ochronie środowiska morskiego północno-
wschodniego Atlantyku (Konwencja OSPAR, 1992)
• Konwencja o ochronie środowiska morskiego rejonu
Bałtyku (Konwencja Helsińska, 1992) UNEP Regionalny
Program Morski
• Konwencja o ochronie Morza Czarnego przed
zanieczyszczeniem (Bukareszt, 1992)
• Konwencja o ochronie i kształtowaniu środowiska
morskiego szerszego rejonu Karaibów (Cartagenas de
Indias, 1983)
• Konwencja o ochronie, kształtowaniu i gospodarce
środowiska morskiego i wybrzeża rejonu Afryki
Wschodniej (Nairobi, 1985)
• Kuwejcka konwencja regionalna o współpracy w zakresie
ochrony środowiska morskiego przed zanieczyszczeniem
(Kuwejt, 1978)
• Konwencja o ochronie i kształtowaniu środowiska
morskiego i rejonu wybrzeża Morza Śródziemnego
(Konwencja Barcelońska, 1976)
Wybrane interesujące porozumienia regionalne
• Konwencja regionalna o ochronie środowiska Morza
Czerwonego i Zatoki Adeńskiej (Jeddah, 1982)
• Konwencja o ochronie zasobów naturalnych i środowiska
rejonu południowego Pacyfiku (Noumea, 1986)
• Konwencja o ochronie środowiska morskiego i rejonu
wybrzeża południowo-wschodniego Pacyfiku (Lima, 1981)
• Konwencja o współpracy przy ochronie i kształtowaniu
środowiska morskiego i wybrzeża rejonu Afryki Zachodniej
i Środkowej (Abidjan, 1985)
Porozumienia regionalne dotyczące dorzeczy i jezior
• Afryka Dorzecze Kagare Dorzecze Nigru Dorzecze
Senegalu Dorzecze Wolty Dorzecze Zambezi Jezioro
Wiktoria Nooroewer Azja Dorzecze Gangesu Dorzecze
Indusu Dorzecze Mekongu Europa Dorzecze Dunaju
Dorzecze Łaby Dorzecze Mosel Dorzecze Renu Jezioro
Constance Jezioro Inari Środkowy Wschód Dorzecze Nilu
Ameryka Północna Stany Zjednoczone i Kanada Stany
Zjednoczone i Meksyk Ameryka Południowa Dorzecze
Amazonki Dorzecze Platy Europa i Ameryka Północna
Konwencja o ochronie i użytkowaniu granicznych cieków
wodnych i jezior międzynarodowych (Helsinki, 1992)