Uszkodzenia i naprawa DNA

Egzogenne i endogenne źródła

uszkodzeń DNA

• Uszkodzenia egzogenne

– Słońce (promieniowanie UV)
– Grzyby (pleśnie) i substancje przez nie wydzielane
– Produkty spalania tytoniu
– Zanieczyszczenie powietrza (np. produkty spalania węgla i

węglowodorów)

– Promieniowanie jonizujące (promieniowanie gamma, X)
– Leki i inne ksenobiontyki

• Uszkodzenia endogenne

– Uszkodzenia oksydacyjne
– Spontaniczne zaburzenia struktury (błędy polimerazy, spontaniczne

deaminacje)

– Rekombinacja V(D)J
– Genetyczna podatność na uszkodzenia

Reaktywne atomy

pierścieni puryn i pirymidyn

Tymina Adenina

Cytozyna Guanina

Uszkodzenia oksydacyjne DNA (8-

oxodG)

Oddychanie tlenowe powoduje powstawanie wolnych rodników
tlenowych,
do najważniejszych z nich należą:
Rodnik hydroksylowy
Rodnik ponadtlenkowy
Nadtlenek wodoru (woda utleniona)

Innymi źródłami wolnych rodników są promieniowanie jonizujące,
czynniki radiomimetyczne, enzymy redukujące i utleniające.

Wolne rodniki powodują utlenianie zasad (np. powstawanie 8-oxoG) i
pęknięcia nici DNA

Podwójne pęknięcia nici – bardzo

poważne uszkodzenie DNA

Pęknięcia takie powstają
przez działanie
promieniowania jonizującego,
czynniki radiomimetyczne i
inhibitory topoizomerazy II.

Promieniowanie jonizujące
powoduje powstawanie
końców, które nie mogą
zostać polączone przez
ligazę.

Takie nie naprawione
uszkodzenia mogą być
przyczyną pęknięć
chromosomów i utraty części
materiału genetycznego.

Deaminacja  zasad  azotowych
powoduje wystąpienie błędnego
parowania  pomiędzy  zasadami
w DNA.
Również  usunięcie  zasady  nie
pozwala na właściwe parowanie
zasady naprzeciwległej