METODA 

SYMULTANICZNO-

SEKWENCYJNA

Prof. dr hab. Jagoda Cieszyńska

Prof. dr hab. Jagoda 

Cieszyńska 

 

Prof. dr hab. 

Jagoda Cieszyńska

    

Pracuje na Uniwersytecie Pedagogicznym w Katedrze 

Logopedii. Przez 28 lat była psychologiem-logopedą w 
Zespole Diagnozy
i Terapii, a obecnie pełni funkcję dyrektora merytorycznego
w Gabinecie Neurologopedycznym Gżegżółka. Prowadzi 
badania naukowe obejmujące zagadnienia dotyczące 
problemów związanych z dysleksją, dwujęzycznością i 
dyglosją, nabywania
i rozwoju systemu językowego dzieci niesłyszących, metod 
diagnozowania dzieci z zaburzeniami komunikacji językowej
i metod badania rozwoju funkcji poznawczych u dzieci 
wieku niemowlęcym, poniemowlęcym i przedszkolnym.

www.cieszynska.pl

Dlaczego nowa metoda?

• Współcześnie dzieci uczą się inaczej języka 

mówionego i pisanego

• Przewaga stymulacji obrazem (telewizor, 

komputer, bilbordy, reklamy) uniemożliwia 

całkowicie stosowanie metod analitycznych 

(głoskowanie)

• Znacząco krótszy czas rozmów z dorosłymi

• Zaburzony język mediów (postaci z kreskówek

z wadami wymowy)

• Opóźniony rozwój mowy z powodu przedłużającej 

się oburęczności, braku pionizacji języka, 

minimalnych uszkodzeń słuchu (alergie, katar, 

zapalenie ucha, hałas)

• Obniżenie ogólnej sprawności ruchowej

Dla kogo przeznaczona?

• Dla dzieci rozpoczynających naukę
• Dla dzieci niesłyszących
• Dla dzieci z zaburzeniami, zwłaszcza

z dysleksją

Metoda symultaniczno-

sekwencyjna opiera się na:

• wynikach badań neuropsychologicznych, 

dotyczących powiązań intermodalnych, 

budowanych podczas przetwarzania bodźców 

słuchowych i wzrokowych

• badaniach neuropsychologicznych 

potwierdzających, że  sylaba a nie fonem jest 

najmniejszą jednostką percepcyjną

• wiedzy na temat funkcji symultanicznych 

(prawopółkulowych) i sekwencyjnych 

(lewopółkulowych) oraz kształtowania się 

struktur  umożliwiających przesłanie informacji 

między półkulami mózgu (spoidło wielkie, istmus)

Metoda symultaniczno-

sekwencyjna opiera się na:

• założeniu, że percepcja słuchowa ma zasadnicze 

znaczenie dla budowania systemu językowego dziecka

• powtórzeniu sekwencji rozwoju mowy dziecka (od 

samogłosek, sylab, przez wyrazy dźwiękonaśladowcze, 
do wyrazów i zdań)

• naśladowaniu 3 etapów nabywania systemu językowego: 

POWTARZANIA, ROZUMIENIA, NAZYWANIA 
(samodzielnego czytania)

• konstruowaniu dla potrzeb terapii podstawowych 

schematów składniowych i minimalizacji systemów 
języka

• pobudzaniu „zwierciadlanych neuronów” (mirror 

neurons)

Czytanie symultaniczne 

(prawopółkulowe)

• Czytanie samogłosek
• Czytanie wyrazów 

dźwiękonaśladowczych

• Czytanie rzeczowników w 

mianowniku

Czytanie sekwencyjne 

(lewopółkulowe)

• Czytanie sylab otwartych
• Czytanie dwóch sylab
• Czytanie sylab zamkniętych
• Czytanie nowych wyrazów i zdań

5 etapów w nauce czytania

1)

Od samogłosek prymarnych do sylaby 

otwartej

2)

Od sylaby otwartej do pierwszych 

wyrazów

3)

Czytanie sylab zamkniętych

4)

Czytanie nowych sylab otwartych

i zamkniętych

5)

Samodzielne czytanie tekstów

www.zaciszeautyzmu.pl

Ćwiczenia na każdym etapie 

wprowadzamy według reguły: 

powtarzanie – rozumienie – 

nazywanie.

POWTARZANIE

Zadaniem uczącego jest powtarzanie 
głosek, odczytywanych przez 
nauczyciela. Zwrócenie uwagi na 
układ ust podczas wymawiania 
samogłosek ułatwia zapamiętywanie. 
Odczytując samogłoskę dziecko 
zapoznaje się jednocześnie z jej 
ruchową wizualizacją.

ROZUMIENIE

Realizowane jest poprzez wskazywanie lub 

podawanie odczytywanych przez 

nauczyciela samogłosek. Gdy dziecko ma 

trudności ze wskazaniem samogłoski, 

wtedy można zastosować wizualizację lub 

odwołać się do układu ust podczas 

wypowiadania głoski. Wówczas dziecko 

samodzielnie będzie mogło odnaleźć 

odczytaną/wskazaną przez dorosłego 

literę. Wzbudzi to w nim motywację do 

kontynuowania działania.

Odwołując się do 
układu ust,
pomagamy dziecku 
wskazać 
właściwą samogłoskę

NAZYWANIE

Polega na zamianie ról – dziecko 
odczytuje samogłoski, lub nazywa 
przedstawione na ilustracjach 
sytuacje, zaś nauczyciel wskazuje 
literę odpowiadającą głosce. Poprzez 
to działanie dąży się do samodzielnego 
czytania.

I etap: Od samogłosek 

prymarnych do sylaby otwartej

Naukę czytania rozpoczynamy się od 
poznania samogłosek ustnych. 
Odczytywanie samogłosek angażuje 
głownie prawą półkule mózgu, która
w sposób symultaniczny obejmuje obraz 
graficzny litery. Dzięki wykorzystaniu 
wizualizacji w umyśle dziecka integrują 
się obraz, ruch i dźwięk związany z 
artykulacją danej samogłoski.

Np. uniesienie rąk ku górze, 

naśladujące obraz litery Y, 

wydanie dźwięku.

Początkowo dziecko odczytuje pojedyncze 

litery, oznaczające wypowiadane głoski, 

następnie wprowadzamy sekwencje tych 

samych liter, np. dziewczynka śpiewa A A 

A, potem różnych, np. kotek czyta Y I E U O 

A. 

     Jest to ważny etap 
stopniowego
     przechodzenia od 
całościowego
     (symultanicznego) czytania 
     prawopółkulowego do 
     sekwencyjnego 
(analitycznego)
     czytania lewopółkulowego.
     Kształtowany jest przez to 
także
     odpowiedni kierunek 
czytania
     (od lewej strony kartki do 
prawej)
     oraz dokładne odczytywanie
     tylu samogłosek, ile zostało   
        
     zapisanych.

Jeśli dziecko opanuje już znajomość 

samogłosek, wprowadzamy sylaby otwarte 

(posługując się np. wyrazami 

dźwiękonaśladowczymi: MU, BE, KU KU).

Przykładowe ćwiczenie: dziecko ma 

przyporządkować odgłosy do odpowiednich 

zwierząt

Stopniowo wprowadza się także nowe 

spółgłoski (zawsze w sylabach, nigdy w 

izolacji): p, m, b, l, f, w,

t, d. Zapoznajemy dziecko z prostymi 

wyrazami do czytania globalnego, np. 

rzeczowniki w mianowniku MAMA, TATA, 

AUTO, NOS, OKO lub czasowniki

w 3 os. lp., czasu teraźniejszego: STOI, JE, 

LATA.

W zależności od postępów można 

wprowadzić proste zdania: ALA JE LODY.

II etap: Od sylaby otwartej do 

pierwszych wyrazów

Poszerzamy zakres sylab otwartych, 

wykorzystując nowe spółgłoski: z, s, k, g, j, 

n. Wykorzystujemy też zestawy: 

samogłoska + sylaba otwarta (np. ANA, 

ENE). Posługujemy się globalnymi 

wyrazami znanymi dziecku, ale 

wprowadzamy też nowe. Tworzymy również 

wyrazy dwusylabowe, składające się z sylab 

otwartych, np. PABA, MALA, FAWA. Można 

wprowadzić zdania i teksty zbudowane

z poznanych dotychczas sylab.

Wprowadzenie spółgłoski odbywa 

się według kolejności:

KA  KO  KU  KE  KI  KY

NA  NO  NU  NE  NI  NY

III etap: Czytanie sylab 

zamkniętych

Pracujemy na sylabach otwartych i 

zamkniętych z poznanymi dotychczas 

spółgłoskami: p, m, b, l, t, d, f, w, s, z, 

k, g, j, n. Wprowadzamy wyrazy 

zamknięte, np. LOL, NYK, MUK. 

Wyrazy abstrakcyjne uniemożliwiają 

dziecku zgadywanie. Zasób poznanych 

dotychczas sylab pozwala na czytanie 

dłuższych zdań i tekstów.

IV etap: Czytanie nowych 

sylab otwartych i zamkniętych

 Dziecko zapoznaje się
 z dwuznakami oraz 
 spółgłoską Ł. 
 Nadal są one realizowane
 w sylabach zamkniętych
 lub otwartych. Zwiększamy
 ilość wyrazów czytanych
 globalnie oraz tekstów.

V etap: Samodzielne czytanie 

tekstów

Oparty jest głównie na samodzielnym 

czytaniu tekstów, jednak dalej 

pracujemy na materiale sylabowym. 

Nadal ćwiczymy czytanie sylab 

otwartych i zamkniętych, 

wprowadzając spółgłoski miękkie oraz 

samogłoski nosowe.

Wykorzystywać do tego 

możemy historyjki

Dziękuję za uwagę :-)