MIĘDZYNARODOWE 

MIĘDZYNARODOWE 

STOSUNKI GOSPODARCZE

STOSUNKI GOSPODARCZE

                         

Białystok 2013

      

                

dr Katarzyna Czerewacz-

Filipowicz 

kacz@pb.edu.pl

                

                                 Białystok 2013

6. Bilans płatniczy

6. Bilans płatniczy

Bilans  płatniczy  – 

Bilans  płatniczy  – 

zestawienie  wszystkich 

zestawienie  wszystkich 

transakcji  dokonywanych  między  rezydentami 

transakcji  dokonywanych  między  rezydentami 

krajowymi,  a  zagranicą  w  danym  okresie 

krajowymi,  a  zagranicą  w  danym  okresie 

(najczęściej w jednym roku).

(najczęściej w jednym roku).

B.p.

B.p.  -  zestawienie  wszelkich  zobowiązań  i 
należności, 

a 

więc 

wszystkich 

wpływów 

zagranicznych  środków  płatniczych  uzyskanych 
w  danym  okresie  oraz  płatności  dokonanych  na 
rzecz zagranicy w tym okresie 

(dokonujący płatności 

mogą czasowo przebywać za granicą, a firmy zagraniczne 
na terytorium naszego kraju będą rezydentami krajowymi.

                

                                 Białystok 2013

W  bilansie  płatniczym  wszystkie  transakcje 
zapisywane  są  podwójnie: 

raz  po  stronie 

„winien”  (zapis  debetowy),  a  raz  po  stronie 
„ma” (zapis kredytowy).
Zapis debetowy oznacza zwiększenie rzeczowych 
bądź  finansowych  składników  majątkowych 
(aktywów) danego kraju.
Zapis 

kredytowy 

oznacza 

zmniejszenie 

rzeczowych 

bądź 

finansowych 

składników 

majątkowych (aktywów) danego kraju.

                

                                 Białystok 2013

Struktura bilansu płatniczego.

Bilans  płatniczy  można  podzielić  na  trzy 
podstawowe części:

1.

1.

Bilans 

obrotów 

bieżących. 

Bilans 

obrotów 

bieżących. 

Jest 

to 

zestawienie 

płatności 

związanych 

z 

międzynarodową  wymianą  towarów  i  usług, 
dochodów  z  pracy  i  kapitału  oraz  transferów 
jednostronnych. 

Składa 

się 

z: 

bilansu 

handlowego,  bilansu  usług,  bilansu  procentów  i 
dywidend  oraz  bilansu  wydatków  rządowych  i 

 

innych transferów jednostronnych.

                

                                 Białystok 2013

2.

2.

Bilans  obrotów  kapitałowych. 

Bilans  obrotów  kapitałowych. 

Są  to 

przepływy  kapitału  we  wszystkich  formach, 
czyli  w  skład  wchodzą:  bilans  kredytów 
(udzielane,  zaciągnięte),  bilans  inwestycji 
bezpośrednich  (kapitał  produkcyjny),  bilans 
inwestycji portfelowych.

3.

3.

Bilans  obrotów  wyrównawczych. 

Bilans  obrotów  wyrównawczych. 

W  skład 

tej  części  będzie  wchodzić:  napływ  bądź 
odpływ  złota  (złoto  może  występować  jako 
towar  lub  jako  część  rezerwy  monetarnej 
kraju),  walut  wymienialnych  i  specjalnych 
praw ciągnienia tzw. SDR-ów.

                

                                 Białystok 2013

Równowaga bilansu płatniczego

Równowaga bilansu płatniczego.

Z formalnego

Z formalnego punktu widzenia bilans płatniczy 
jest zawsze w równowadze sprawia to podwójny 
zapis każdej transakcji.

(np.  w  przypadku  ujemnego  bilansu  obrotów  bieżących  i 
kapitałowych  równowagę  muszą  zapewnić  przepływy 
środków z rezerw płatniczych)

Równowaga 

ekonomiczna 

Równowaga 

ekonomiczna 

może 

mieć 

charakter rzeczywisty (jest następstwem sytuacji 
niczym nieograniczonych decyzji gospodarczych) 
lub  pozorny  (to  równowaga  zapewniona  za 
pomocą polityki ekonomicznej). 

                

                                 Białystok 2013

7. Kursy walut.

7. Kursy walut.

Kurs  walutowy  – 

Kurs  walutowy  – 

cena  płacona  w  walucie 

krajowej  za  jednostkę  waluty  obcej  lub  cena 
jednostki  waluty  krajowej  płacona  w  walucie 
obcej.

Funkcje kursu walutowego:

Funkcje kursu walutowego:

1.Informacyjna
2.Cenotwórcza
3.Kształtująca decyzje.

                

                                 Białystok 2013

Czynniki 

określające 

poziom 

kursu 

Czynniki 

określające 

poziom 

kursu 

walutowego:

walutowego:

1.Czynniki ekonomiczne krótkookresowe (np. zmiany 
PKB  brutto,  zmiany  inflacji,  stóp  procentowych, 
zmiany 

polityki 

mikro- 

i 

makroekonomicznej 

państwa…)
2.Czynniki  pozaekonomiczne  krótkookresowe  (np. 
zmiany 

systemowe, 

przewidywania/oczekiwania, 

klęski żywiołowe…)
3.Czynniki  ekonomiczne  długookresowe  (np.  poziom 
rozwoju  gospodarczego  kraju,  konkurencyjność 
gospodarki, rozwój techniczny, deficyt budżetowy…)
4.Czynniki  pozaekonomiczne  długookresowe  (np. 
rozwiązania polityczne, rozwiązania systemowe…)

                

                                 Białystok 2013

Rodzaje kursu walutowego:

Rodzaje kursu walutowego:

1.Kurs sztywny
2.Kursy stałe
3.Kursy płynne („czyste”, „brudne”)

Zmiany 

poziomu 

kursów 

walutowych: 

dewaluacja, 

deprecjacja, 

rewaluacja, 

dewaluacja, 

deprecjacja, 

rewaluacja, 

aprecjacja.

aprecjacja.

Mechanizm 

ekonomiczny 

dewaluacji 

i 

rewaluacji.

                

                                 Białystok 2013

8. Międzynarodowe systemy walutowe.

8. Międzynarodowe systemy walutowe.

System  waluty  złotej 

System  waluty  złotej 

–  (1870/1880  –  1914) 

pierwszy  międzynarodowy  system  walutowy  (do 
1914  roku  objął  41  państw);  nie  sankcjonowały 
go 

żadne 

umowy 

międzynarodowe, 

wprowadzany 

przez 

państwa 

dobrowolnie 

(poniekąd  na  zasadzie  naśladownictwa  Wielkiej 
Brytanii)

Reguły funkcjonowania SWZ:

Reguły funkcjonowania SWZ:

-każda  jednostka  walutowa  mąiała  wyrażoną 
swoją wartość w złocie (parytet),

                

                                 Białystok 2013

- kursy  walutowe  były  stałe  (ale  nie  sztywne, 

tzw. punkty złota),

- emisja  banknotów  była  podporządkowana 

wymogom pokrycia rezerwami złota,

- pełna  wzajemna  wymienialność  wszystkich 

form pieniądza na złoto (po stałej cenie),

- występowała  swoboda  wywozu  i  przywozu 

złota w skali międzynarodowej,

- władze były zobowiązane do kontroli wielkości 

podaży 

pieniądza 

odpowiednio 

proporcjonalnej do zasobów złota.

                

                                 Białystok 2013

W systemie waluty złotej funkcjonowały dwa 

W systemie waluty złotej funkcjonowały dwa 

automatyczne  mechanizmy  przywracania 

automatyczne  mechanizmy  przywracania 

równowago  w  bilansach  płatniczych  tzw. 

równowago  w  bilansach  płatniczych  tzw. 

mechanizm 

cenowy 

i 

mechanizm 

mechanizm 

cenowy 

i 

mechanizm 

dochodowy.

dochodowy.

                

                                 Białystok 2013

Po  zakończeniu  I  wojny  światowej 

Po  zakończeniu  I  wojny  światowej 

wiele 

państw podjęło próbę powrotu do standardu 
złota  (częściowy  standard  złota-  podsystem 
dewizowo-złoty) było to trudne z powodu:
-znacznego  wzrostu  cen  spowodowanego 
polityką  poszczególnych  państw  w  trakcie 
wojny (inflacja),
-zniszczeń  zarówno  w  kapitale  ludzkim  jak  i 
produkcyjnym będących skutkiem wojny,
-rosnącej dysproporcji rozwojowej państw.

                

                                 Białystok 2013

1-22 

lipca 

1944 

Międzynarodowa 

1-22 

lipca 

1944 

Międzynarodowa 

Konferencja Walutowa i Finansowa Narodów 

Konferencja Walutowa i Finansowa Narodów 

Zjednoczonych  w  Bretton  Woods. 

Zjednoczonych  w  Bretton  Woods. 

Powstaje 

Powstaje 

na niej:

na niej:

1.

1.

Międzynarodowy Fundusz Walutowy

Międzynarodowy Fundusz Walutowy

2.

2.

Międzynarodowy 

Bank 

Odbudowy 

i 

Międzynarodowy 

Bank 

Odbudowy 

i 

Rozwoju

Rozwoju

3.

3.

Międzynarodowy  system  walutowy  zwany 

Międzynarodowy  system  walutowy  zwany 

systemem  z  Bretton  Woods  lub  systemem 

systemem  z  Bretton  Woods  lub  systemem 

dewizowo  –  złotym  (sankcjonujący  obok 

dewizowo  –  złotym  (sankcjonujący  obok 

złota 

szczególną 

rolę 

dolara 

złota 

szczególną 

rolę 

dolara 

amerykańskiego) 1944 – 15.08.1971/1978) .

amerykańskiego) 1944 – 15.08.1971/1978) .

                

                                 Białystok 2013

Zasady systemu z Bretton Woods:

Zasady systemu z Bretton Woods:

-parytet  waluty  każdego  kraju  członkowskiego 
był ustalany w złocie lub dolarze amerykańskim
-państwa  utrzymywały  kursy  stałe  o  możliwości 
odchyleń  +/-  1  %;  w  przypadku  konieczności 
zmiany parytetu potrzebna była zgoda MFW,
-MWF 

mógł 

udzielać 

pomocy 

państwo 

członkowskim  w  sytuacji  deficytu  bilansu 
płatniczego,
-walutą  bezpośrednio  wymienialną  na  złoto 
(jedyną)  według  stałej  ceny  był  dolar,  za  jego 
pośrednictwem  istniała  wymienialność  innych 
walut. 

                

                                 Białystok 2013

Współczesny  międzynarodowy  wielodewizowy 

Współczesny  międzynarodowy  wielodewizowy 

system walutowy.

system walutowy.

Rodzaje polityk kursowych (wg. MFW 1982 r.):

Rodzaje polityk kursowych (wg. MFW 1982 r.):
-polityka 

wiązania 

kursu 

waluty 

z 

kursem 

pojedynczej waluty,
-polityka  wiązania  kursu  walutowego  z  koszykiem 
walut,
-polityka kierowanej elastyczności,
-polityka 

kształtowanych 

niezależnie 

kursów 

płynnych,
-polityka współpracy.

Dziękuję.

Dziękuję.