PLAN WSPARCIA
DZIECKA Z ADHD
Opracowały:
Magdalena Niewińska, Monika Klucznik
PLAN WSPARCIA
DZIECKA Z ADHD
Opracowały:
Magdalena Niewińska, Monika Klucznik
ADHD I ZABURZENIA ZACHOWANIA
ZDUN – Zespół Deficytu Uwagi
ADHD (Attention Deficit and Hyperactivity
Disorder)
Zaburzenia opozycyjno – buntownicze
Zaburzenia zachowania
SŁAWNI LUDZIE, KTÓRZY CIERPIELI
NA ADHD:
Albert Einstein
Leonardo da Vinci
Thomas Edison
John F. Kennedy
Walt Disney
Po raz pierwszy objawy schorzenia opisano w
1902
CHARAKTERYSTYKA ADHD
Składniki ADHD:
a)zaburzenia koncentracji uwagi
b)nadmierna aktywność
c)impulsywność
a) Zaburzenia koncentracji uwagi:
-Dziecko nie jest w stanie skoncentrować się na
szczegółach podczas zajęć szkolnych, pracy lub w
czasie wykonywania innych czynności, popełnia
błędy wynikające z niedbałości.
-Dziecko ma trudności z utrzymaniem uwagi na
zadaniach i grach.
-Często wydaje się, że dziecko nie słucha tego, co
się do niego mówi.
- Dziecko nie stosuje się do podawanych kolejno
instrukcji i ma kłopoty z dokończeniem zadań
szkolnych i wypełnieniem codziennych
obowiązków, jednak nie z powodu
przeciwstawiania się lub niezrozumienia
instrukcji.
-.Dziecko często ma trudności z
zorganizowaniem sobie pracy lub innych
zajęć.
-Dziecko nie lubi, ociąga się lub unika zajęć
wymagających dłuższego wysiłku
umysłowego – jak nauka szkolna lub
odrabianie zadań domowych.
-Dziecko często gubi rzeczy niezbędne do
pracy lub innych zajęć, np. zabawki, przybory
szkolne, ołówki, książki, narzędzia.
- Dziecko łatwo rozprasza się pod wpływem
zewnętrznych bodźców.
-Dziecko często zapomina o różnych
codziennych sprawach
b)Nadmierna aktywność:
-Dziecko ma często nerwowe ruchy rąk lub stóp bądź
nie jest w stanie usiedzieć w miejscu.
-Dziecko wstaje z miejsca w czasie lekcji lub w innych
sytuacjach wymagających spokojnego siedzenia.
-Dziecko chodzi po pomieszczeniu lub wspina się na
meble w sytuacjach, gdy jest to zachowanie
niewłaściwe.
- Dziecko ma trudności ze spokojnym bawieniem się
lub odpoczywaniem.
-Dziecko często jest w ruchu; „biega jak nakręcone”.
-Dziecko często jest nadmiernie gadatliwe.
c)Impulsywność:
- Dziecko wyrywa się z odpowiedzią zanim zostanie
sformułowane pytanie.
-Dziecko często ma kłopoty z zaczekaniem na swoją
kolej.
-Dziecko często przerywa lub przeszkadza innym,
np. wtrąca się do rozmowy lub zabawy
Inne cechy dziecka z ADHD:
- Nieustępliwość
-Niskie poszanowanie własnej godności
-Okresowo występująca depresja
-Niedojrzałe zachowanie
-Zaburzenia snu
-Wczesne budzenie się
-Trudności z zaśnięciem
-Niespokojny sen
- Lunatykowanie lub mówienie przez sen (somnambulizm)
- Koszmary nocne
-Zaburzenia apetytu: (Przejadanie się, Wybredność,
Specyficzny gust smakowy).
ADHD OGÓLNIE
Początek zaburzeń nie później niż w 7 r.ż.
Diagnoza w szkole, domu – różne sytuacje
Musi powodować istotne cierpienie lub
upośledzenie w funkcjonowaniu społecznym,
szkolnym czy zawodowym
Wykluczamy: autyzm, schizofrenię,
upośledzenie, epizody maniakalne, lękowe i
depresyjne oraz przebyty niedawno stres,
traumę
OBJAWY ADHD NA POSZCZEGÓLNYCH
ETAPACH ROZWOJU
a)Wiek poniemowlęcy:
-nadruchliwość, kolki, płaczliwość
b)Wiek przedszkolny:
-impulsywność
-labilność emocjonalna
-brak współpracy
c)Wiek szkolny:
-zaburzenia koncentracji uwagi
-problemy z pracą na lekcji
OBJAWY ADHD NA POSZCZEGÓLNYCH
ETAPACH ROZWOJU
d)Wiek młodzieńczy:
-problemy z planowaniem; psychologia
-poczucie braku osiągnięć
-zamiany nastroju
e)Dorośli:
-pozostają w stałym ruchu
-łatwo się nudzą
-łatwo wpadają w złość
PRZYCZYNY ADHD:
Uwarunkowania genetyczne (20-30%
przypadków)
Mikrouszkodzenia CUN (Centralny Układ
Nerwowy) – zmiany wielkości i proporcji
Zaburzone wydzielanie neurotransmiterów
(dopamina – gotowość do koncentracji,
serotonina – regulacja nastroju, kontrola
zachowań, u autystycznych ludzi dopamina i
serotonina we krwi i moczu jest 3x większa,
noradrenalina – gotowość do nowości)
PRZYCZYNY ADHD:
Sytuacja domowa i błędy wychowawcze
Szkodliwe działanie cukru, ołowiu i
koncentratów
Opóźnione dojrzewanie komórek nerwowych
Alergia i nietolerancja pokarmowa
PROBLEMY Z PRACĄ NA LEKCJI
Trudności wynikające z zaburzeń sfery
ruchowej, poznawczej, emocjonalnej:
-nieumiejętność zachowania spokoju
-bezcelowe chodzenie
-zaburzenia motoryki dużej i małej
-nieprzewidywalne ruchy
-trudność w skupieniu uwagi
-pochopność
-brak wytrwałości
PROBLEMY Z PRACĄ NA LEKCJI
-nieumiejętność wyrażania swoich myśli
-trudności wizualno – motoryczne
-zaburzenia mowy i języka
-brak panowania nad emocjami
-nadmierna ekspresywność
-wybuchy złości
-wysoka wrażliwość emocjonalna na bodźce z
otoczenia
-chęć dominowania w grupie
PLAN WSPARCIA
1.Diagnoza Zespołu Hiperkinetycznego (ADHD)
-Stwierdzenie objawów nadpobudliwości na co
najmniej dwóch płaszczyznach (ważna
obserwacja zarówno rodziców jak i
nauczycieli)
-Skierowania na badania w poradni
psychologiczno – pedagogicznej
-Wizyta u psychiatry dziecięcego lub neurologa
PLAN WSPARCIA
2. Opracowanie sytemu pomocy w szkole:
-Rozpoczęcie działania od inicjatywy dyrektora
szkoły, stworzenie możliwości dla nauczycieli
i umożliwienie kontaktu szkoły z rodzicami
-Współpraca z rodzicami:
Podsuwanie rodzicom informacji na temat
ADHD, przykładowych rozwiązań, omawianie
konkretnych działań, aby wpływ szkoły i
rodziców wzajemnie się dopełniał. Dokładne
zaplanowanie programu wsparcia dla dziecka
PLAN WSPARCIA
-Działania podjęte przez nauczyciela
Nauczyciel odgrywa najważniejszą rolę,
ponieważ to on pracuje w bezpośrednim
kontakcie z dzieckiem z ADHD. Przy
współpracy z rodzicami, pedagogiem
szkolnym, psychologiem szkolnym powinien
odpowiednio przygotować się do takiej pracy.
PLAN WSPARCIA
-Konkretne działania są oparte na metodach
behawioralnych kierowania zachowania
dziecka z ADHD
a)Kodeks złości:
• Rysunek swojej złości
• Opisać złość, np. przekleństwa
• Sport – worek treningowy, poduszka
• Gniecenie, darcie, wyrzucanie papieru lub
rysunku złości
• Narysować tą osobę, która jest przyczyną
złości i zrobić z tą kartką co się podoba
• Mówienie ciszej
PLAN WSPARCIA
• Posłuchać głośnej muzyki, poskakać przy niej
• Pokrzyczeć, ale tylko w wyznaczonym
miejscu, np. w swoim pokoju
• Zastępcze słowa na przekleństwa
• Prace domowe, np. odkurzanie, zmywanie,
wyniesienie śmieci
• Gniecenie piłeczki
• Liczenie od końca
PLAN WSPARCIA
b) Zasady na lekcji muszą być:
• Pozytywne
• Krótkie
• Konkretne
• Zapisane na tablicy
c)Konsekwencje muszą być:
• Natychmiastowe
• Skuteczne – doprowadzone do końca
• Sprawiedliwe
• Słuszne
• Stanowcze
• Sympatyczne
• Ustalone z góry
PLAN WSPARCIA
d)3-stopniowy model reagowania:
1. Przypominamy zasadę
2. Przypominamy zasadę i konsekwencje
3. Wyciągamy konsekwencje
PLAN WSPARCIA
Organizowanie czasu między zajęciami:
Dziecko z ADHD nie jest w stanie samo zorganizować
sobie czasu. Niezbędnym jest aby nauczyciel
zainteresował się czynnościami, jakie może
zagwarantować dziecku podczas przerw. Tutaj
powinniśmy skoncentrować się nad tym, jakie „zasoby
ukryte” posiada szkoła. Przy odpowiednim ustaleniu
dyżurów istnieje możliwość zorganizowania zabawy na
salach gimnastycznych, gdzie dziecko z ADHD mogłoby
rozładować swój nadmiar emocji. Skoncentrowaniu
uwagi służyłyby również zajęcia w salach
komputerowych, ponieważ dzieciom z nadpobudliwością
komputer ułatwia funkcjonowanie w niezorganizowanym
czasie. Dzięki takiemu zaplanowaniu czasu wolnego
dziecko nie zostanie wybite z rytmu lekcji.
PLAN WSPARCIA
CO MOŻEMY ZROBIĆ?
• Częste przerwy gimnastyczne i zabawy ruchowe
• Dywaniki w klasie, gdzie dziecko może poskakać
• Angażowanie w pomoc nauczycielowi
• Polecenia krótkie, proste, konkretne
• Częste nagradzanie
• Podział pracy na małe etapy
• Kontrola postępów w rozwiązywaniu zadań
• Udzielanie głosu przez przekazanie rekwizytu
• Polecenia z kontaktem fizycznym i wzrokowym
• Dziecko ma powtórzyć co ma zrobić
• Podpowiedzi, pomoc w trudnych zadaniach
• Usunięcie dystraktorów
PLAN WSPARCIA
• Dopilnowanie, że dziecko zapisało ważne rzeczy, pracę
domową
• Ścisła współpraca rodziców ze szkołą!
• Konsekwentne zachowanie – ustalenie kontraktu
• Stosowanie metod wzrokowych, np. plansze, wykresy
• Stawianie odpowiedzialnej funkcji, np. pilnowanie
grupy
• Ograniczony wybór
• Wygaszanie zachowań niepożądanych, np. brak
reakcji, zakładanie czapki niewidki
• Mówimy w pierwszej osobie l.mn. – np. „zróbmy coś
wspólnie”
• Równoważniki zdań – np. „buty na nogi”, „tyłek na
krzesło”, „klucze do ręki””
PLAN WSPARCIA
• Używanie słowa „proszę” na końcu polecenia
• Wywieszamy wytwory dziecka
• Dzienniczki pochwał
• Turniej uśmiechniętych twarzy
• Pochwały niby nie przy dziecku
• Polecenia bez „NIE”
PLAN WSPARCIA
PODSUMOWANIE:
Ważną rzeczą jest korygować tylko jedną rzecz
na raz . Planując plan pracy na cały rok,
powinniśmy sukcesywnie diagnozować
problemy z jakimi boryka się dziecko.
Wszystkie wcześniej opisane działania mają
na celu zwiększenie koncentracji uwagi,
wyciszenie i nabycia umiejętności
panowania nad swoją impulsywnością. Jak
wiemy ADHD nie jest uleczalne, dlatego
powinniśmy skoncentrować się na zadaniach
korygujących negatywne skutki zespołu.
PRACA W KLASIE Z UCZNIEM
NADPOBUDLIWYM
a)Układ sali lekcyjnej i miejsce jakie
uczeń powinien zajmować:
Sala lekcyjna powinna być pozbawiona
elementów, które mogą rozpraszać uwagę
Ideałem są ściany w jednym kolorze, bez
gazetek ściennych, czy pomocy naukowych ,
jeśli musi to wisieć to najlepiej na końcu Sali,
natomiast gazetka najlepiej niedaleko
tablicy, tak aby przyciągała wzrok
Okna zasłonięte
Uczeń powinien siedzieć blisko nauczyciela,
tak aby miał do niego łatwy dostęp
PRACA W KLASIE Z UCZNIEM
NADPOBUDLIWYM
b)Ograniczanie bodźców:
Dziecko z ADHD nie powinno siedzieć przy
oknie, ani przy samych drzwiach
Najlepiej zrobić co jakiś czas przerwę na
wietrzenie – a w ramach przerwy ćwiczenia
gimnastyczne
Na ławce ucznia muszą znajdować się tylko
przybory potrzebne do pracy na aktualnie
odbywającej się lekcji
PRACA W KLASIE Z UCZNIEM
NADPOBUDLIWYM
c)Dzielenie pracy na etapy:
Zamiast poleceń długich wydajemy krótkie np.
„wyjmijcie książki”
d)Planowanie:
-nauczyciel zaczyna od zapisania na tablicy i omówienia
planu lekcji
-na końcu należy podsumować całą lekcję
-zadanie domowe musi być zapisane przed dzwonkiem
e)Dydaktyka:
-warto wprowadzać metody dydaktyczne ułatwiające
dzieciom przyswajanie wiedzy – techniki
audiowizualne, im ciekawiej poprowadzimy lekcję,
tym uczeń z ADHD będzie mógł lepiej skupić się na
lekcji
KONIEC