PAPIESKIE SZLAKI W
PUSZCZY AUGUSTOWSKIEJ
Trasa prowadzi przez historyczne miejsca pobytu Ojca Świętego
JP2 na Suwalszczyźnie. Są to miejsca odwiedzane podczas
pielgrzymki w 1999r, ale także świątynie odwiedzane przez
ks.Karola Wojtyłę wędrującego ze studentami w latach 50, oraz
wizytowane gdy został biskupem. Trasa szlaku podzielona jest na
odcinki przeznaczone do aktywnej turystyki oraz rozważania
tajemnic różańca i nauki JP2, przeznaczona dla ludzi młodych.
POŻARY W POLSKICH PARKACH
NARODOWYCH
• W Polsce tą problematyką zajmuje się Instytut
Badawczy Leśnictwa (SPOPL).
• Kampinowski Park Narodowy zajmuje czołowe
miejsce w rankingu zagrożenia pożarowego,
potem Ujście Warty i Bory Tucholskie.
• Najczęściej pożary wybuchają w kwietniu i maju.
MONITORING PRZYRODNICZY W TPN
• TEMATY MONITORINGU PRZYRODNICZEGO
REALIZOWANE PRZEZ TPN:
• Przebieg procesu przebudowy drzewostanów dolnoreglowych
• Przemiana struktury ekosystemów leśnych regla górnego
• Zmiany górnej granicy lasu
• Dynamika sukcesji kosodrzewiny w piętrze hal
• Dynamika sukcesji krzewów i drzew na terenach nieleśnych
• Bioróżnorodność polan
• Dynamika płatów gatunków roślin inwazyjnych
• Kontrola stanu zdrowotnego kozicy rupicapra rupicapra tatrica
• Tendencja i dynamika zmian w rozmieszczeniu stanowisk
świstaka marmota marmota latirostris
• Dynamika i tendencja zmian behawioru niedźwiedzia
brunatnego ursus arctos względem presji człowieka
MONITORING PRZYRODNICZY W TPN
c.d
• Ocena udatności lęgu orła przedniego Aquila chrysaetos
• Ocena sukcesu rozrodczego wilka Canis Lupus oraz
waloryzacja potencjalnych miejsc wyprowadzania
potomstwa
• Ocena przyczyn śmiertelności wybranych gatunków
ssaków
• Ocena skali i tendencji migracji wybranych gatunków
ssaków z terenami przygranicznymi parku
• Kontrola stanu czystości i zasobów wód
• Pomiar atmosferycznego stężenia gazów cieplarnianych
• Pomiar natężenia hałasu
• Oznaczenie radionukleoidów Cezu w próbkach gleby w
wybranych punktach TPN
O CHOWIE ŚWISTAKA
TATRZAŃSKIEGO
• Jeden z
największych
europejskich
gryzoni.
• Waga dorosłego
osobnika wyn.2,5-
6kg.
• Brak dyformizmu
płciowego.
Dojrzałość osiąga w
wieku 3-4 lat.
• Młode rodzą się w
połowie czerwca w
norach 1-6.
Aktywność letnia i
hibernacja
• Aktywność zaczyna w kwietniu/maju i
kończy w drugiej połowie września lub na
początku października. Trwa średnio
ok.150dni, pozostałe 215dni, to
hibernacja. Świstak jest zwierzęciem
dziennym. Żyje w złożonej zwykle z
rodziców oraz młodych z 2 ostatnich
miotów. Rodziny mogą tworzyć kolonie.
Jedno stanowisko rodzinne liczy 2-12
osobników. Najczęściej 3-4 sztuki. Stan
świstaka w Tatrach ocenia się na 621-
1035 z tego ok.200szt. Po stronie Polskiej.
Pożywienie
• Świstak jest zwierzęciem
roślinożernym. Je głównie
roślinność zielną, krzewy i
krzewinki. Wykopuje korzonki i
bulwy. Brak wody mogą
zastępować soczyste byliny.
Znanych jest ponad 40
gatunków roślin stanowiących
bazę pokarmową tego gryzonia.
Zagrożenia i status ochrony
• W przeszłości traktowany był jako
gatunek łowny. Tłuszcz, zwany sadłem,
stanowił poszukiwany medykament
stosowany na Podtatrzu w medycynie
ludowej. Rzekomo miał właściwości
lecznicze. Świeżo zdjęta skóra stanowiła
okład wspomagający zrastanie się kości.
Przyczyniło się to do masowego ginięcia
świstaków. W Tatrach chroniony od 1868r.
O chowie świstaków
• Trzymanie zwierząt dzikich w warunkach
sztucznych wywołuje zawsze ich wielki
stres. Do trzymania w niewoli nadają się
młode zwierzęta, lecz oseski trudno się
chowają i giną pomimo najtroskliwszej
opieki. Trudno się aklimatyzują w nowych
miejscach. Wyłapywane są przez
kłusowników.
PTAKI ŁĄK I ICH OCHRONA
• Kampinowski PN kojarzony jest z Puszczą
Kampinowską, gdzie obszay leśne zajmują
największy obszar. Pradolina Wisły zajmuje
ok.25% pow.parku i stanowi ostoję dla
zwierząt.
Ptaki Kampinowskiego Parku
Narodowego
• Najczęściej spotykanym gatunkiem
była pokląskwa, która preferuje
tereny łąk niekoszonych, z dominacją
traw wysokich.
Ptaki Kampinowskiego Parku
Narodowego
• Na drugim miejscu uplasował się
gąsiorek, zajmujący tereny
ekotonowe i zarośla łąkowe. Duże
zagęszczenie - do 6 par na km2.
Ptaki Kampinowskiego Parku
Narodowego
• Niektórym parom gąsiorka
towarzyszyły jarzębatki. Zakłada
gniazda w przyziemnej części traw,
ukryte pod okapem gęstych zarośli
wierzbowych.
Ptaki Kampinowskiego Parku
Narodowego
• Kolejnym gatunkiem dość licznym jest srokosz.
Preferuje on skraje lasów i śródpolne zadrzewienia.
Poluje z zasiadki, ze szczytu kopca siana, krzewu lub
drzewa. Ma zwyczaj nieruchomo przesiadywać na
eksponowanym miejscu i wypatrywać zdobyczy.
Gniazda zakłada w gęstych zakrzaczeniach śródpolnych.
Ptaki Kampinowskiego Parku
Narodowego
• Do ciekawych
ptaków terenów
otwartych należy
zaliczyć też dudka.
Nie wykazuje
wybiórczości
siedliskowej,
spotykano pary na
murawach
piaskowych,
wydmach oraz na
podmokłych łąkach.
Ptaki Kampinowskiego Parku
Narodowego
• W obniżeniach łąk porośniętych
trzcinowiskami najliczniejszym
gatunkiem był potrzos, a tuż za nim
świerszczak.
Ptaki Kampinowskiego Parku
Narodowego
• Jeśli zapomnimy na chwilę o ptakach
śpiewających, to najliczniejszym
gatunkiem takich miejsc będzie
kszyk, wilgociolubny.
Ptaki Kampinowskiego Parku
Narodowego
• Gatunkiem sucholubnym jest
trznadel.
Ptaki Kampinowskiego Parku
Narodowego
• Nie sposób nie wspomnieć o dziwonii, której samiec
swą intensywną czerwienią na głowie, szyi i piersi
potrafi wprawić w zachwyt. Ubarwienie uzyskuje
dopiero w 3 lub 4r.ż. – wcześniej przypomina
niepozorną szarobrązową samicę.
Ptaki Kampinowskiego Parku
Narodowego
• Wszędzie gdzie występowała dziwonia,
często obserwowana była rokitniczka.
Oba gatunki preferują zarośla wierzbowe
rosnące w pobliżu trzcin i turzyc.
Ptaki Kampinowskiego Parku
Narodowego
• Tam, gdzie na łąkach prowadzony
jest wypas, swoje kolonie zakładają
czajki, gnieździ się również pliszka
żółta.
WAŻKI
• Ściśle związane z środowiskiem wodnym
• Są drapieżnikami
• Larwy swoje życie spędzają pod wodą
• Odżywiają się owadami, skorupiakami,
kijankami, małymi rybkami, niektóre polują na
osobniki swojego gatunku lub pokrewnych.
Ważki równoskrzydłe
(Zygoptera)
• Ciało delikatne i smukłe, skrzydła
składane w spoczynku pionowo nad
ciałem
• Należą do nich pałątki (Lestes),
łątki (Coenagrion) i świtezianki
(Calopteryx)
Ważki różnoskrzydłe
(Anisoptera)
• Masywne ciało i skrzydła w spoczynku
rozpostarte na boki
• Są to z reguły duże gatunki, takie jak żagnice,
husarze czy gadziogłówki, ale zdarzają się
mniejsze takie jak zalotki czy szablaki.
Żagnica zielona
• Ważka objęta prawną ochroną gatunkową i
wpisana na Czerwoną listę zwierząt ginących i
zagrożonych w Polsce jako gatunek niższego
ryzyka. Jest biotycznie związana z jeziorami, w
których występuje osoka aloesowata. Samice
żagnicy zielonej składają jaja pośród liści tej
rośliny, gdzie larwy się ukrywają przed pożarciem.
Trzepla zielona
• Gatunek podlegający ścisłej ochronie gatunkowej
oraz chroniony unijną dyrektywą siedliskową w
ramach sieci Natura 2000. Ważka ta jest związana
z wodami płynącymi, szczególnie z dużymi
rzekami o piaszczystym dnie i szybko
nagrzewającej się wodzie. Nie stwierdzono lęgowej
populacji tego gat.
Zalotka większa
• Można spotkać ją nad torfiankami. Gatunek z
rodziny ważkowatych, chroniony krajowym prawem
i unijną dyrektywą siedliskową. Związana z wodami
eutroficznymi, torfowiskami niskimi i jeziorami
eutroficznymi z płem torfowym porastającym
brzegi. Na terenie KPN ma kilka stanowisk, gdzie
się rozmnaża.
Żagnica południowa
• Gatunek zasiedlający basen Morza Śródziemnego.
Spotykane w Polsce osobniki są migrantami z płd.
Żagnica preferuje małe zbiorniki wodne, często z
sezonowym niedostatkiem wody. Populacje
lęgowe występują bardzo rzadko, w kraju znanych
jest tylko kilkanaście stanowisk. Znajduje się na
Czerwonej liście zwierząt zagrożonych i ginących.
Szablak przewiązany
• Gatunek z rodziny ważkowatych. Zasiedla
wolno płynące rzeki i kanały. Występuje w
całym kraju, ale najczęściej spotykamy ją na
płd. Cechą charakterystyczną są skrzydła,
które mają szeroką brunatną przepaskę. W
czasie lotu jest prawie nie zauważalna.
INWENTARYZACJA I MONITORING PTAKÓW
W MAGURSKIM PARKU NARODOWYM
• Sprawdzenie liczebności, zagęszczenia i
rozmieszczenia osobników.
• Badania potwierdziły duże zagęszczenie
derkaczy na terenach regularnie wykaszanych i
praktyczny ich brak w miejscach prowadzenia
wypasu owiec. Miejsca wypasu owiec okazały się
jedynym miejscem gniazdowania świergotka
łakowego w parku. W wyniku monitoringu
udało się odkryć 11 stanowisk pokrzewki
jarzębatej, z innych to pokląskwa.
INWENTARYZACJA I MONITORING PTAKÓW
W MAGURSKIM PARKU NARODOWYM
• Stwierdzono terytoria bądź zajęte
dziuple trzech rzadkich gatunków
dzięciołów: białogrzbietego,
zielonosiwego, czarnego.
• 3 pary muchołówki białoszyjej
• 1 parę muchołówki małej
• Stałe gniazdowanie orłów przednich
• Korzystne położenie wykorzystywane
przez ptaki migrujące
RYŚ – SYMBOL BIESZCZADZKIEGO
PARKU NARODOWEGO
• Największy z europejskich
kotowatych
• Zamieszkuje duże kompleksy
leśne, prowadzi skryty i
samotniczy tryb życia,
aktywny nocą, mogą
wędrować do 20km w ciągu
doby.
• Mięsożerny, zjada do 2,5kg
mięsa/dzień np.sarny, jelenie,
kozice, zające, ptaki,
gryzonie.
• W Polsce bytuje ok.200rysi
ŻURAW – SYMBOL POLESKIEGO
PARKU NARODOWEGO
• Żywi się zielonymi częściami roślin, mięczakami,
jagodami, owadami i drobnymi kręgowcami.
• W locie wyciąga szyję tak samo jak bocian.
• Wiosną odbywają tańce godowe. Biegają wokół
siebie, wymachując skrzydłami, podskakując
wysoko czy wykonują ukłony.
• Żyją towarzysko, latają w dużych kluczach.
• Są ptakami bardzo ostrożnymi i płochliwymi.
• Ostoją są rozległe zaciszne rewiry na mokradłach i
moczarach.
• Gniazda zakładają w płytkim zagłębieniu w ziemi
wśród niedostępnych bagien.
BUI – PARK NARODOWY, KTÓRY
PRZEGRAŁ Z ELEKTRYCZNOŚCIĄ
•W Ghanie, państwie Afryki
zachodniej prąd był dostarczany z
elektrowni wodnej w systemie
12/24, więc podjęto decyzję o
budowie tamy na rzece Czarna
Wolta u wrót PN. Spowoduje to jego
znaczne zalanie i utratę miejsca
życia dużej populacji hipopotamów
oraz cennych siedlisk zwierząt.
TURYSTYKA W
YELLOWSTONE
• Park został utworzony w kraterze jednego
z największych aktywnych wulkanów
• Rocznie odwiedza go ponad 3 mln
turystów, z czego 90% jedynie przejeżdża
przez jego teren
TURYSTYKA W
YELLOWSTONE
• Pracownicy Służby Parku przygotowali
teren, którym zarządzają, gdzie można
zjeść kolację w ekskluzywnej restauracji
lub upiec kiełbaskę w ognisku na polu
kempingowym.
• Można wynająć pokój hotelowy, domek
letniskowy, do dyspozycji jest również
pole namiotowe.
TURYSTYKA W
YELLOWSTONE
• Wszechobecni na terenie parku są
strażnicy tzw.rangersi, pełnią rolę
policji parkowej.
• Do ich obowiązków należy również
ochrona przeciwpożarowa.
Bizony w Yellowstone
• Wyglądają bardzo przyjaźnie, ale to są
bardzo groźne zwierzęta, potrafiące
zaatakować.
Niedźwiedzie w Yellowstone
• Wprowadzono zakaz wstępu na tereny
najliczniej zamieszkane przez grizzly. Na szlaku
należy zachowywać się jak najgłośniej, aby
niedźwiedź nas usłyszał i ominął.
Gejzery w Yellowstone
• Poprzez nieuważne zwiedzanie
ryzykujemy rozległe poparzenia, a
nawet ugotowanie się.
Na szlaku w Yellowstone
• Żeby zwiedzać to, co kryje się w głębi parku,
należy się udać do Służby Parku. W jej
siedzibie trzeba obejrzeć film instruktarzowy o
tym, jak należy się zachowywać na szlaku oraz
podpisać zobowiązanie do przestrzegania
przepisów podczas pobytu.
• Namioty można rozbijać tylko w wyznaczonych
miejscach. Między 2 drzewami zawieszona jest
kłoda na wys.ponad 3m na której musimy
zawiesić zapakowany w torbę prowiant.
Na szlaku w Yellowstone
• Nie ma zakazu zbierania owoców
runa leśnego z wyjątkiem, że nie są
one przeznaczone na sprzedaż.
• Można się kąpać w zbiornikach
wodnych i w dozwolonych miejscach
zbierać drewno na opał.
• Można w wyznaczonych miejscach
łowić ryby
• Możliwa jest też podróż konno na
szlaku
W KRAINIE TURKUSOWYCH
JEZIOR
• Plitwickie jeziora położone są w pobliżu Gór
Dynarskich. Na obszarze tym utworzono 1 z 8
chorwackich PN. jego największą atrakcją jest 16 jezior
krasowych.
W KRAINIE TURKUSOWYCH
JEZIOR
• Znajdują się tu kaskady, wodospady
78m., krystalicznie czysta woda, której
kolor nadają związki wypłukane z
dolomitów i wapieni.
W KRAINIE TURKUSOWYCH
JEZIOR
• Jeziora Plitwickie otacza Puszcza
Dynarska, którą tworzą lasy jodłowo-
bukowe o naturalnym charakterze. Lasy
na tym obszarze pełnią funkcję
glebochronną.
• Bogatą florę tworzą gatunki
śródziemnomorskie jak i borealne.
Wyst.1100gat. W tym wiele endemitów.
• Awifauna jest reprezentowana przez
140gat.
W KRAINIE TURKUSOWYCH
JEZIOR
• Dobrze rozwinięte ścieżki
dydaktyczne i szlaki turystyczne
• Zwiedzać można również podczas
rejsu statkiem po jeziorze Kozjak