Rozpoznanie dzieła

• tytuł: „Zdjęcie z krzyża”

• autor: Rogier van der Weyden

• data: ok. 1435

• technika: olej na desce

• wymiary: 220 × 262 cm

• znajduje się w Muzeum Prado (Madryt)

Kompozycja

• zamknięta;

• dynamiczna: przewaga elementów ukośnych, układ draperii tkanin, elementy wydają się być ruchome;

• silniejszy akcent po lewej stronie – zaznaczony czerwienią i niebieską tkaniną;

• kulisowa: niektóre postacie są przysłonięte, przez inne;

• brak oddania głębi pomieszczenia, w tle gładka ściana ze złoconego drewna + maswerki w górnych rogach ;

• kształt pola obrazowego: zbliżone do prostokąta poziomego z kwadratem na górze;

• wieloplanowa: scena zdjęcia z krzyża, omdlenia Maryi oraz podtrzymującego ją mężczyznę; ludzie zebrana za główną sceną; mężczyzna na drabinie;

Kolorystyka

• brak wyraźnych kontur, poszczególne elementy ukazane za pomocą koloru i cienia, a nie wyraźnych kresek;

• przeważają kolory ciepłe; kolory ziemi z wyjątkiem niebieskiej szaty Marii;

• barwy chromatyczne: odcienie żółci, czerwieni, oranżu, oliwkowej zieleni i ciemnych odpowiedników tych kolorów;

• kolory stonowane;

• brak kolorystycznego zróżnicowania pod względem planów;

Światłocień

• światło naturalne, pada z lewej strony obrazu;

• modeluje osobowy i przedmioty znajdujące się na obrazie;

• podkreśla fałdy i załamania draperii, w przypadku białego materiału – ostre;

• postać Chrystusa zdaje się być dodatkowo oświetlona, efekt lśnienia;

Ekspresja

• cierpienie oddane poprzez gestykulację poszczególnych postaci oraz mimikę;

• ekspresyjne draperie;

• tchnienie cierpienia, nastrój pełen bóli, wyczuwa się pewną kameralność, intymność;

• dopracowane, starannie wykończone, realistyczne;

• plastycznie opracowane postaci;

• nierozerwalny związek Matki i Syna ukazany przez identyczną pozę, bladość skóry, zamknięte oczy;

Treść

• przedstawia jedną ze scen pasyjnych (fragmenty Ewangelii opowiadające o męce Pańskiej);

• osoby na obrazie: Chrystus, Józef z Arymatei (podtrzymuje martwe ciało Jezusa), Maryja, Jan Ewangelista i Maria Magdalena (umieszczeni po bokach kompozycji, jakby zamykający ją);

• ukazanie motywu zdjęcia z krzyża, tym samym nawiązanie do sceny nowotestamentowej obecnej we wszystkich czterech ewangeliach (Mt.27:57-60; Mk.15:42-47; Łk.23:50-56; J.19:38-42 );

• obecność Maryi, o której żadnej z Ewangelistów nie wspomina;

Wnioski końcowe

Ogromne rozmiary obrazu powodują, że postacie mają niemal naturalne rozmiary. Zachwycający realizm i dbałość o oddanie emocjonalności tej sceny powoduje, że odbiorca współodczuwa cierpienie Maryi. Autor w niezwykły sposób podkreślił znaczenie Maryi w kulturze, jej uczucia i emocje. Jest to o tyle innowacyjne, gdyż jej emocje i uczucia zostały niemal doszczętnie pominięte w przekazach biblijnych. Przedstawienie samej sceny nawiązuje do typowej kompozycji pasji, jednak nie podporządkowuje się do końca jej kanonom. Przekaz litości, miłości i cierpienia obecnego w każdej piecie, dopełniony jest współcierpieniem pomiędzy Maryją a Chrystusem. Współodczuwanie tak silnych emocji jest podkreślone niezwykłym jak dla kompozycji piety ułożeniem względem siebie ciał matki i syna (zwykle Maryja trzymała na kolanach martwe ciało Chrystusa).