tech.us³.pocz.i.tel_421[01].Z3.01

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

SPIS TREŚCI

1. Wprowadzenie

2. Wymagania wstępne

3. Cele kształcenia

4. Materiał nauczania

4.1. Zasady i procedury bezpieczeństwa pocztowego

4.1.1. Materiał nauczania

4.1.2. Pytania sprawdzające

4.1.3. Ćwiczenia

4.1.4. Sprawdzian postępów

4.2. Cele, zadania i metody kontroli

4.2.1. Materiał nauczania

4.2.2. Pytania sprawdzające

4.2.3. Ćwiczenia

4.2.4. Sprawdzian postępów

4.3. Organizacja kontroli w Poczcie Polskiej

4.3.1.

Materiał nauczania

4.3.2. Pytania sprawdzające

4.3.3. Ćwiczenia

4.3.4. Sprawdzian postępów

5. Sprawdzian osiągnięć ucznia

6. Literatura

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

1. WPROWADZENIE

Poradnik ten będzie Ci pomocny w przyswajaniu wiedzy na temat bezpieczeństwa

przewozów  pocztowych  oraz  kontroli  w  słuŜbie  nadawczo-oddawczej.  Tutaj  dowiesz  się,
jakie  zadanie  ma  kontrola,  jakie  pełni  funkcje,  jakie  najczęściej występują nieprawidłowości
w świadczeniu usług pocztowych, a przede wszystkim jak im zapobiegać.

W poradniku znajdziesz:

−

wymagania wstępne – wykaz umiejętności, jakie powinieneś mieć juŜ ukształtowane,
abyś bez problemów mógł korzystać z poradnika,

−

cele kształcenia – wykaz umiejętności, jakie ukształtujesz podczas pracy z poradnikiem,

−

materiał nauczania – wiadomości teoretyczne niezbędne do osiągnięcia załoŜonych celów
kształcenia i opanowania umiejętności zawartych w jednostce modułowej,

−

zestaw pytań, abyś mógł sprawdzić, czy juŜ opanowałeś określone treści,

−

wiczenia, które pomogą Ci zweryfikować wiadomości teoretyczne oraz ukształtować

umiejętności praktyczne,

−

sprawdzian postępów,

−

sprawdzian osiągnięć, przykładowy zestaw zadań. Zaliczenie testu potwierdzi
opanowanie materiału całej jednostki modułowej,

−

literaturę uzupełniającą.

Materiał nauczania został podzielony na 3 tematy. UmoŜliwia on samodzielne

przygotowanie się do odpowiedzi na pytania sprawdzające, wykonania ćwiczeń
i sprawdzianów postępów.

Do poszerzenia wiedzy wykorzystaj wskazaną literaturę oraz inne źródła informacji.

Wykonując sprawdzian postępów powinieneś odpowiadać na pytanie „tak”, jeśli

opanowałeś materiał lub „nie”, jeśli odpowiedź na pytanie jest negatywna. Udzielenie
odpowiedzi „nie” oznacza, Ŝe nie opanowałeś dostatecznie materiału i musisz nad tym jeszcze
popracować.

wiczenia znajdujące się po kaŜdym temacie zawierają treść poleceń, wskazówki

dotyczące sposobu wykonania oraz opis wyposaŜenia stanowiska potrzebnego do realizacji
ć

wiczenia. JeŜeli masz trudności ze zrozumieniem tematu lub ćwiczenia, to poproś

nauczyciela o wyjaśnienie i ewentualne sprawdzenie, czy dobrze wykonujesz daną czynność.

W rozdziale 5 poradnika zamieszczony jest zestaw zadań testowych sprawdzających

Twoje  opanowanie  wiedzy  i  umiejętności  z  zakresu  całej  jednostki  modułowej.  W  rozdziale
zamieszczona  została  instrukcja,  w  której  omówiono  tok  postępowania  podczas
przeprowadzania  sprawdzianu  oraz  kartę  odpowiedzi,  na  której  naleŜy  udzielać  odpowiedzi.
Zaliczenie testu potwierdzi opanowanie materiału całej jednostki modułowej.

Schemat układu jednostek modułowych

421[01].Z3

Bezpieczeństwo obrotu

pocztowego

421[01].Z3.O1

Zapewnienie bezpieczeństwa

przewozów oraz kontrola w

słuŜbie nadawczo-oddawczej

421[01].Z3.O2

Zapewnienie bezpieczeństwa obrotu

gotówkowego i bezgotówkowego

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

2. WYMAGANIA WSTĘPNE

Przystępując do realizacji programu nauczania jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

przedstawiać strukturę organizacyjną urzędów pocztowych,

−

określać warunki dopuszczenia do przewozu i doręczenia drogą pocztową przesyłek
listowych,

−

wymienić warunki nadania przesyłek listowych,

−

uiszczać prawidłowo opłaty za przesyłki pocztowe,

−

charakteryzować słuŜbę nadawcza i oddawczą.,

−

wypełniać druki pocztowe,

−

organizować stanowisko pracy,

−

posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu usług pocztowych,

−

charakteryzować usługi o charakterze powszechnym,

−

korzystać z róŜnych źródeł informacji,

−

uŜytkować komputer,

−

przestrzegać zasad bhp,

−

współpracować w grupie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

CELE KSZTAŁCENIA

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej powinieneś umieć:

−

zastosować zasady zabezpieczenia przesyłek w procesie przewozu,

−

zamknąć i zabezpieczać odsyłki,

−

zabezpieczyć dowody rzeczowe,

−

sporządzić telegram awizacyjny,

−

obliczyć wskaźnik bezpieczeństwa obrotu pocztowego,

−

zinterpretować wskaźnik bezpieczeństwa,

−

scharakteryzować odpowiedzialność pracownika za powierzone mu mienie,

−

sporządzić protokół z uszkodzonych przesyłek,

−

prowadzić księgę raportów,

−

przeprowadzić kontrolę dokumentów,

−

poprawić błędy stwierdzone podczas kontroli,

−

zastosować kontrolę wstępną i bezpośrednią,

−

skontrolować słuŜbę doręczeń,

−

odróŜnić fałszywe dokumenty, środki płatnicze i znaki opłat pocztowych oraz
postępować według procedury przewidzianej dla tego rodzaju przypadków.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4. MATERIAŁ NAUCZANIA

4.1. Zasady i procedury bezpieczeństwa obrotu pocztowego

4.1.1. Materiał nauczania

Pracownicy placówek pocztowych zobowiązani są do przestrzegania tajemnicy

słuŜbowej. Muszą przestrzegać warunków zapewniających tajemnicę korespondencji
i bezpieczeństwa obrotu przesyłek pocztowych.

4.1.1.1. Tajemnica korespondencji

Tajemnica korespondencji, oznacza, iŜ wszystko, co jest przedmiotem przekazu od

nadawcy  do  adresata,  naleŜy  wyłącznie  do  tych  osób,  z  wyjątkiem  sytuacji,  gdy  wyraŜą  one
zgodę  na  udostępnienie  równieŜ  innym  informacji,  które  między  sobą  przekazują.
Tajemnica  korespondencji  jest  istotną  częścią  składową  prawa  do  poszanowania  Ŝycia
prywatnego,  w  tym  równieŜ  do  poszanowania  tej  tajemnicy.  Naruszenie  tajemnicy
korespondencji podlega karze z mocy prawa. W sytuacjach szczególnych (np. związanych ze
ś

ciganiem powaŜnych przestępstw) przepisy zezwalają na naruszenie tajemnicy

korespondencji [8].

Tajemnicę korespondencji gwarantuje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, zaś Kodeks

Karny przewiduje kary za otwarcie cudzych, zamkniętych pism oraz za przywłaszczenie
i niszczenie cudzej korespondencji.

KaŜdy pracownik podejmujący pracy na poczcie podpisuje zobowiązanie o zachowaniu

tajemnicy korespondencji.

Pracownicy placówek pocztowych mogą udzielać nadawcom i adresatom informacji

ustnych i pisemnych w zakresie przesyłek rejestrowanych, przyjętych do przewozu
i doręczenia. Udzielanie informacji musi poprzedzić ustalenie osoby uprawnionej, to jest
nadawcy/adresata oraz udokumentowanie przez tą osobę faktu nadania przesyłki.

Nadawcom moŜna udzielać informacji o:

−

dniu doręczenia/wydania przesyłki,

−

odbiorcy przesyłki.
Adresatom moŜna udziela informacji o:

−

fakcie nadejścia do niego przesyłki,

−

dniu nadania i doręczenia przesyłki,

−

nazwisku lub nazwie nadawcy przesyłki, z wyjątkiem przypadków, gdy nadawca zaŜąda
zwrotu przesyłki pocztowej lub zmiany adresu,

−

odbiorcy przesyłki.
W przypadku konieczności uzyskania pisemnych danych z innej placówki, opłatę za

udzielanie informacji pobiera się zgodnie z obowiązującym cennikiem i zarachowuje się
znaczkami na składanym Ŝądaniu.

Listonosze zobowiązani są ściśle przestrzegać tajemnicy korespondencji. Nie wolno

wglądać  do  treści  przekazów  i  telegramów  osobom  nieuprawnionym  oraz  zezwalać  na  to
innym  osobom,  jak  równieŜ  udzielać  informacji  i  wyjaśnień  o  przesyłkach,  przekazach
i  telegramach  osobom  nie  będącym  ich  nadawcami  lub  adresatami.  JeŜeli  informacji  Ŝąda
organ  uprawniony,  listonosz  powinien  wyjaśnić,  Ŝe  w  sprawie  tej  naleŜy  zwrócić  się  do
kierownika placówki pocztowej.

Organami uprawnionymi do uzyskania informacji o przesyłkach i przekazach są sądy,

prokuratury, organy skarbowe i celne oraz Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Policja.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Wszystkim upowaŜnionym organom, urzędy pocztowe wydają przesyłki za pokwitowaniem
w dokumentach oddawczych, do których naleŜy dołączyć pisemne Ŝądanie wydania przesyłki.
JeŜeli Ŝądanie dotyczy więcej niŜ jednej przesyłki, naleŜy je przechowywać w aktach urzędu,
a do dokumentów oddawczych dołączyć notatkę wskazującą nazwę Ŝądającego.

Prawo celne upowaŜnia organ administracji celnej do przeprowadzenia rewizji towarów

przywoŜonych z zagranicy i wywoŜonych za granicę, jak równieŜ do otwierania z udziałem
pracowników pocztowych przesyłek w razie podejrzenia, Ŝe zawierają towary podlegające
cleniu.

4.1.1.2. Stan bezpieczeństwa obrotu pocztowego

Stan bezpieczeństwa obrotu pocztowego badany jest za pomocą wskaźników

charakteryzujących ilość ujemnych przejawów ujawnionych w danym okresie, na przykład:
zaginięć, kradzieŜy, sprzeniewierzeń popełnionych przez nieuczciwych pracowników.
Wskaźnik ujemnych przejawów pocztowych liczony jest według wzoru:

up =

⋅

100 000

– badany wskaźnik ujemnych przejawów pocztowych,

up –

liczba ujemnych przejawów ujawnionych w badanej grupie usług pocztowych,

N –

ogólna liczba wykonanych usług w danej grupie rodzajowej.

Za pomocą przedstawionego wskaźnika badamy stan bezpieczeństwa następujących

przesyłek i opłat pocztowych:

−

krajowych przesyłek listowych poleconych,

−

krajowych paczek,

−

zagranicznych listów poleconych,

−

zagranicznych paczek,

−

krajowych listów wartościowych,

−

wpłat i wypłat oszczędnościowych i czekowych PKO,

−

przekazów pocztowych,

−

opłat RTV,

−

wpłat na rachunki w oddziale NBP,

−

innych usług.

Pod koniec roku sporządza się analizę stanu bezpieczeństwa. Badania prowadzone są na

podstawie materiałów sprawozdawczych otrzymanych z poszczególnych placówek
pocztowych i jednostek nadrzędnych.

Do najczęstszych przejawów nieprawidłowości zalicza się dokonywanie przywłaszczeń

wpłat z róŜnych tytułów.

4.1.1.3. Nieprawidłowości w słuŜbach pocztowych.

O nieprawidłowościach mówimy we wszystkich przypadkach wykonania czynności

w sposób sprzeczny z obowiązującymi przepisami. Ujawnienie nieprawidłowości naleŜy do
obowiązków wszystkich pracowników bez względu na zajmowane stanowisko.

KaŜda stwierdzona nieprawidłowość pociąga za sobą konieczność podjęcia działań

zmierzających do:

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

natychmiastowego sprostowania błędnego działania w celu zapobieŜenia jego ujemnym
skutkom,

−

podjęcia próby wyjaśnienia przyczyny powstania nieprawidłowości,

−

ustalenia osób odpowiedzialnych,

−

sporządzenie protokołu zawierającego opis stwierdzonego stanu rzeczy,

−

powiadomieniu o nieprawidłowościach przełoŜonych.

W słuŜbie nadawczej na obniŜenie stanu bezpieczeństwa przesyłek pocztowych wpływają

róŜne nieprawidłowości. Do najczęstszych zaliczamy:

−

lekcewaŜenie obowiązku kwalifikowania paczek jako ochronne, jeŜeli zawierają
przedmioty wymagające szczególnego traktowania z uwagi na ich właściwości,

−

przyjmowanie przesyłek poleconych zawierających przedmioty przedstawiające jakąś
wartość rynkową oraz paczek w opakowaniach niedostatecznie chroniące zawartość,

−

zaniechanie porównywania danych adresowych zamieszczonych na paczkach z adresami
pomocniczymi.
W słuŜbie oddawczej równieŜ występują nieprawidłowości, do nich zaliczamy:

−

niewłaściwe zwracanie przesyłek pocztowych do miejsca ich przeznaczenia,

−

doręczenie przesyłek pocztowych osobom nieuprawnionym,

−

wadliwe kwalifikowanie przesyłek według grup rodzajowych,

−

brak kontroli opłat w placówkach oddawczych,

−

doręczenie przesyłek wraz z pokwitowaniem odbioru,

−

braki i nadwyŜki przesyłek rejestrowanych,

−

opóźnione przekazywanie przesyłek do odprawy,

−

wydawanie paczek uszkodzonych bez uprzedniego sprawdzenia ich zawartości
i sporządzenia odpowiednich protokołów,

−

kierowanie do doręczenia paczek uszkodzonych wymagających wydania w palcówce
pocztowej,

−

przekazywanie

przesyłek

rejestrowanych

bez

wymaganego

pokwitowania

w dokumentach,

−

przechowywanie przesyłek i rekwizytów imiennych bez właściwego ich zabezpieczenia.
Nieprawidłowości powstałe lub stwierdzone w słuŜbie oddawczej powinny być w miarę

moŜliwości niezwłocznie sprostowane. Urząd stwierdzający nieprawidłowości zapisuje
stwierdzony fakt w „Księdze raportów”, umieszczając notatkę o podjętych działaniach.

W przypadku stwierdzenia nadwyŜki lub braku przesyłek rejestrowanych naleŜy

w odpowiednich dokumentach zdawczych dopisać ich ilość oraz sporządzić raport.
O zasadach postępowania z uszkodzoną przesyłką poleconą, paczką i listem wartościowym
dowiesz się z literatury [poz.3]

Bardzo częstym powodem powstawania nieprawidłowości jest brak wyraźnego

rozgraniczenia zakresów czynnościowych poszczególnych pracowników i związanych z tym
zakresów odpowiedzialności słuŜbowej, dyscyplinarnej, materialnej i karnej.

4.1.1.4. Bezpieczeństwo doręczania przesyłek

Listonosze są zobowiązani osobiście doręczać przesyłki pocztowe, kwoty przekazów

i inne przedmioty otrzymane do doręczenia. Nie wolno im przy wykonywaniu słuŜby
wyręczać się innymi osobami. Przesyłki i kwoty przekazów listonosze powinni doręczać
w miejscach wskazanych w adresach.

Przesyłki i kwoty przekazów, przeznaczone do doręczenia osobom uprawnionym do ich

odbioru za adresata (np. pełnomocnikowi, przedstawicielowi ustawowemu adresata) doręcza

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

się w miejscu zamieszkania lub pobytu tych osób. Adresy tych osób powinien listonosz mieć
wpisane w notatniku pełnomocnictw.

Przy doręczaniu przesyłki rejestrowanej (kwoty przekazu) listonosz zobowiązany jest:

−

ustalić osobę odbiorcy lub osobę uprawnioną do odbioru;

−

sprawdzić toŜsamość osoby odbiorcy, jeŜeli nie zna jej osobiście;

−

pobrać od odbiorcy naleŜności ciąŜące na przesyłce;

−

zaŜądać od odbiorcy pokwitowania odbioru przesyłki (kwoty przekazu), jeŜeli przesyłka
ma być doręczona za pokwitowaniem.
JeŜeli doręczenie przesyłki lub kwoty przekazu w mieszkaniu lub w miejscu pobytu

adresata mogłoby być połączone z zagroŜeniem bezpieczeństwa, listonosz powinien starać się
doręczyć  przesyłkę  (kwotę  przekazu)  w  obecności  innej  osoby,  np.  dozorcy,  kierownika
hotelu albo w korytarzu, w sieni lub w innym bezpiecznym miejscu. JeŜeli jest to niemoŜliwe
odstąpić  od  doręczenia  przesyłki  pozostawiając  zawiadomienie  o  moŜliwości  jej  odbioru
w  wyznaczonej  placówce  pocztowej.  O  fakcie  niedoręczenia  naleŜy  powiadomić  kierownika
placówki lub upowaŜnionego pracownika.

Listonoszom nie wolno zabierać do swego mieszkania, ani przechowywać u siebie lub

w innych miejscach przesyłek, pieniędzy, dokumentów oddawczych oraz innych
przedmiotów, otrzymanych do doręczenia lub przeznaczonych do oddania w placówce
pocztowej.

Kwoty opłat i innych naleŜności pobranych i zainkasowanych przy wykonywaniu

czynności słuŜbowych, listonosze powinni wpłacać niezwłocznie po powrocie z rejonu
właściwym pracownikom placówki pocztowej.

Listonosze są słuŜbowo, karnie i materialnie odpowiedzialni za:

−

powierzone im przesyłki i inne przedmioty,

−

prawidłowe doręczenie przesyłek i innych przedmiotów przeznaczonych do doręczenia,

−

prawidłowe wykonywanie innych powierzonych im czynności.

W razie zagubienia lub utraty gotówki, przesyłki pocztowej, dokumentu pocztowego lub

innego przedmiotu, listonosz powinien natychmiast zawiadomić o tym kierownika placówki
pocztowej.

4.1.1.5. Zasady ochrony przewoŜonych ładunków pocztowych

Transportowanie i składowanie ładunków powinno przebiegać pod nadzorem

pracowników  pocztowych.  Ładunki  wysokiej  wartości  wymagają  dodatkowej  ochrony  przez
pracowników  straŜy  pocztowej.  Ładunek  moŜe  być  przewoŜony  wagonami  pocztowymi,  jak
i  samochodami.  Za  stan  bezpieczeństwa  przewoŜonych  ładunków  odpowiadają  konwojenci
i przewoźnicy poczty.

Pewne przedmioty ładunku posiadające wysoką wartość, np. paczki i listy wartościowe

podlegają  dodatkowemu  zabezpieczeniu  w  formie  awizowania.  Awizowanie  polega  na
wysłaniu  zawiadomienia  do  urzędów  przeznaczenia  oraz  do  wszystkich  urzędów
pośredniczących w przewozie o zamiarze wyekspediowania przesyłek wysokiej wartości. Dla
odróŜnienia  worków  awizowanych,  ich  chorągiewki  adresowe  oznaczone  są  czerwonym
ołówkiem napisem „Awizo”. Taka samą uwagę podaje się w wykazie ładunku.

W czasie przewozu poczty mogą wystąpić następujące nieprawidłowości:

−

opóźnienie środka transportu, powodując utratę połączenia komunikacyjnego,

−

mylne skierowanie przedmiotu ładunku,

−

wyłączenie wagonu pocztowego z pociągu,

−

uszkodzenie lub zaginięcie przedmiotu ładunku itp.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Jak definiuje się pojęcie tajemnica korespondencji?
2.  Jakie przepisy stanowią o ochronie tajemnicy korespondencji?
3.  Komu operator pocztowy moŜe udzielić informacji o przesyłkach pocztowych?
4.  Jaki  przepis  prawny  upowaŜnia  celnika  do  kontrolowania  przesyłek  w  obrocie

zagranicznym?

5.  Jakie organa są uprawnione do uzyskania informacji o przesyłkach i przekazach?
6.  Za pomocą, jakiego wskaźnika badany jest stan bezpieczeństwa paczek?
7.  Co moŜna badać za pomocą wskaźnika ujemnych przejawów pocztowych?
8.  Jakie występują najczęściej nieprawidłowości w słuŜbie oddawczej?
9.  Jakie występują nieprawidłowości w słuŜbie nadawczej?
10.  Jak  postąpisz,  gdy  do  urzędu  przyjdzie  uszkodzona  przesyłka  polecona,  paczka  lub  list

wartościowy?

11.  Co naleŜy zrobić w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w słuŜbie oddawczej?
12.  Na czym polega bezpieczeństwo doręczenia przesyłek przez listonosza?
13.  Jak  postępuje  listonosz  w  przypadku,  gdy  doręczenie  przesyłki  jest  połączone

z zagroŜeniem bezpieczeństwa?

14.  Jakiej odpowiedzialności podlegają listonosze?
15.  Kto odpowiada za bezpieczeństwo przewoŜonych ładunków?
16.  Na czym polega awizowanie przewoŜonych ładunków?

4.1.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej gwarantuje tajemnice korespondencji, a Kodeks

Karny przewiduje kary za otwarcie cudzych, zamkniętych pism. Odszukaj odpowiednie
przepisy w powyŜszych aktach prawnych oraz jakie sankcje prawne nakładane są na osoby
nie przestrzegających tajemnicy korespondencji.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  zapoznać się z Konstytucją Rzeczypospolitej i Kodeksem Karnym,
2)  zinterpretować przepisy prawne,
3)  ustalić paragraf mówiący o tajemnicy korespondencji,
4)  przeanalizować kodeks karny,
5)  odszukać  kary  przewidywane  w  kodeksie  za  otwarcie  cudzych  pism  oraz  za

przywłaszczenie i zniszczenie cudzej korespondencji.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej,

−

Kodeks Karny,

−

materiał nauczania z poradnika dla ucznia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 2

W ciągu roku ujawniono następujące ujemne przejawy pocztowe:

−

880 ujawnionych zaginięć paczek,

−

112 sprzeniewierzeń opłat RTV,

−

223 przywłaszczenia przekazów pocztowych.

Urzędy Pocztowe w ciągu roku przyjęły 1 400 000 paczek, 420 100 opłat RTV, 450 657

przekazów pocztowych.

Znając powyŜsze dane oblicz wskaźnik:

a)  stanu bezpieczeństwa paczek,
b)  stanu opłat RTV,
c)  stanu przekazów pocztowych.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  odszukać pojęcie ujemne przejawy pocztowe w poradniku dla ucznia,
2)  ustalić wzór ujemnych przejawów pocztowych,
3)  podstawić dane liczbowe do wzoru,
4)  obliczyć wskaźniki ujemnych przejawów pocztowych,
5)  zinterpretować otrzymane wyniki.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

kalkulator,

−

materiał nauczania z poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 3

Do Urzędu Pocztowego w Białej nadeszła uszkodzona paczka. Dokonaj czynności

z przygotowania jej do wydania odbiorcy.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  stwierdzić rodzaj uszkodzenia paczki,
2)  sporządzić protokolarny opis jej stanu,
3)  zabezpieczyć przesyłkę,
4)  wypełnić zawiadomienie – awizo,
5)  powiadomić odbiorcę zawiadomieniem o przesyłce.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

stanowisko komputerowe,

−

druki pocztowe,

−

paczka,

−

literatura,

−

materiał nauczania z poradnika dla ucznia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.1.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) zdefiniować pojęcie tajemnica korespondencji?

2) wymienić przepisy stanowiące o ochronie tajemnicy korespondencji?

3) wymienić komu Poczta moŜe udzielić informacji o przesyłkach

pocztowych?

4) wymienić organa uprawnione do uzyskania informacji o przesyłkach

i przekazach?

5) obliczyć wskaźniki ujemnych przejawów pocztowych?

6) wymienić najczęściej występujące nieprawidłowości w słuŜbie

oddawczej?

7) wymienić najczęściej występujące nieprawidłowości w słuŜbie

nadawczej?

8) zabezpieczyć uszkodzona przesyłkę?

9) określić postępowanie listonosza w przypadku gdy doręczenie

przesyłki jest połączone z zagroŜeniem bezpieczeństwa?

10) sporządzić telegram awizacyjny?

11) sporządzić protokół z uszkodzenia przesyłek?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2. Cele, zadania i metody kontroli

4.2.1. Materiał nauczania

Kontrolę definiuje się jako proces porównywania stanu faktycznego (rzeczywistego) ze

stanem wymaganym (wzorcowym).

Celem kontroli jest badanie działalności poszczególnych jednostek organizacyjnych

w zakresie:

−

legalności tj. zgodności działania z obowiązującymi przepisami prawa, ustawy, statutu,
regulaminu itd.,

−

gospodarności tj. celowego, oszczędnego dysponowania środkami na zasadach rachunku
ekonomicznego oraz wykazania dbałości o właściwe zabezpieczenie majątku,

−

rzetelności tj. dokumentowania wszystkich czynności zgodnie ze stanem faktycznym.

Proces kontrolowania dzieli się na trzy etapy:

1)  przygotowanie kontroli,
2)  właściwa kontrola (realizacja kontroli),
3)  postępowanie pokontrolne (wykorzystanie wyników, ustaleń kontroli).

Kontrola posiada róŜne formy i rodzaje. Kontrolę moŜna podzielić ze względu na róŜne

cechy, biorąc pod uwagę takie kryteria jak:

−

usytuowanie jednostki kontrolującej w stosunku do kontrolowanej:

– kontrola wewnętrzna,
– kontrola zewnętrzna,

−

cechy organizacyjne:

– kontrola funkcjonalna,
– kontrola instytucjonalna,

−

przygotowanie merytoryczne do kontroli:

– kontrola zawodowa (profesjonalna),
– kontrola społeczna,

−

czas i sposób przeprowadzenia:

– wstępna,
– bieŜąca,
– następna.

Kontrola zewnętrzna wykonywane jest przez jednostki nadrzędne w stosunku do

jednostek kontrolowanych.

Kontrola wewnętrzna wykonywana jest wewnątrz zakładu pracy przez specjalnie do tego

powołane komórki kontrolne.

Kontrola funkcjonalna wykonywana jest przez kierowników komórek organizacyjnych

w ramach własnych obowiązków kontroli i nadzoru oraz pracowników poszczególnych
stanowisk kontrolnych.

Kontrola instytucjonalna wykonywana jest przez wyodrębnione organizacyjnie komórki

kontroli.

Kontrola społeczna sprawowana jest przez osoby fizyczne, organizacje społeczne, a takŜe

organy państwowe, w których skład wchodzą przedstawiciele społeczeństwa wykonujący
swoje funkcje niezawodowo.

Kontrolą zawodową natomiast nazywamy kontrolę sprawowaną przez pozostałe organy

państwowe i państwowe jednostki organizacyjne, a takŜe pracownika organizacji społecznej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Kontrola wstępna polega na badaniu obejmującym czynności wstępne przed podjęciem

decyzji, zarządzenia, przed zrealizowaniem wydatków.

Kontrola bieŜąca, to kontrola czynności aktualnie prowadzonych, pracy bieŜącej, kontrola

robót inwestycyjnych, w trakcie pracy.

Kontrola następna obejmuje badaniem stan faktyczny i dokumenty odzwierciedlające

czynności juŜ dokonane.

W kaŜdym przedsiębiorstwie powinien istnieć system kontroli wewnętrznej. Dla

prawidłowego działania systemu kontroli powinny być opracowane dokumenty (przepisy)
obejmujące w całości lub w części zagadnienia kontrolne. Zespół tych przepisów to:

−

regulamin kontroli wewnętrznej,

−

regulamin organizacyjny,

−

regulamin pracy,

−

zakres czynności i odpowiedzialności kaŜdego pracownika,

−

instrukcja obiegu (i kontroli) dokumentów,

−

instrukcja kancelaryjna,

−

instrukcja inwentaryzacyjna,

−

instrukcja kasowa,

−

instrukcja magazynowa,

−

instrukcja ewidencji i kontroli druków ścisłego zarachowania,

−

instrukcja organizacji i funkcjonowania archiwum zakładowego,

−

instrukcja gromadzenia i przechowywania danych osobowych,

−

instrukcja w sprawie ochrony i dostępu do tajemnicy słuŜbowej i państwowej.

Zasady działania systemu określone w tych przepisach muszą być na bieŜąco

aktualizowane, nie mogą być w sprzeczne z ze sobą oraz powinny być dobrze powiązane.

Metoda kontroli – jest to sposób świadomego postępowania w procesach kontroli, czyli

sposób kontrolowania zjawisk będących przedmiotem kontroli. W praktyce kontroli
wewnętrznej najczęściej stosowane są następujące metody tradycyjne:

−

porównawcze – występujące we wszystkich kontrolach, fazach i etapach kontroli oraz
przy stosowaniu innych metod,

−

analizy  i  rachunku  ekonomicznego  –  polegające  w  czynnościach  kontrolnych  na
logicznym  rozbiorze  (analizie)  badanych  zjawisk  na  elementy  składowe  i  rozpatrzeniu
kaŜdej  z  nich  oddzielnie;  metody  stosuje  się  przy  badaniach  całościowych,  obszernych
problemów gospodarczych,

−

indukcyjne  –  zwane  równieŜ  syntetycznymi,  polegają  na  prześledzeniu  całkowitego
przebiegu kontrolowanych zjawisk (operacji) w takiej kolejności jak się odbywały; istotą
metody  jest  kontrola  od  szczegółu  do  ogółu;  metodę  często  stosuje  się  przy  badaniu
legalności  i  rzetelności  dokumentów  jednorodnych  operacji  np.  bankowych,
gotówkowych, gospodarki magazynowej, zakupu i dostaw towarów i innych,

−

dedukcyjne – zwane regresywnymi lub analitycznymi, polegają na wstępnej kontroli
danych ogólnych, ustaleniu odchyleń, wytypowaniu zagadnień do kontroli szczegółowej;
istotą metody jest kontrola od ogółu do szczegółu - metoda przeciwna do indukcyjnej,

oraz metody nowoczesne oparte na komputerach:

−

statystyczne,

−

kontroli informatycznej.

Zbiór metod kontroli nazywamy metodyką kontroli. KaŜdy kontroler moŜe wypracować

własną metodykę lub skorzystać z metod podręcznikowych.

NajwaŜniejszym elementem działalności zorganizowanej jest to, aby załoŜony cel

osiągnąć poprzez ciągłe doskonalenie pracy. KaŜdy kierownik chcąc dokonać oceny
zgodności działań z celami musi posiadać informacje o przebiegu pracy, czyli musi posiadać

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

rozpoznanie. Takie rozpoznanie dokonywane jest na kaŜdym szczeblu kierowniczym, ale
zmienia się zakres, forma i metody działania.

W małych zespołach naleŜy stosować metodę bezpośredniego rozpoznania (kontrola

osobista).

W większych zespołach, czyli na wyŜszych szczeblach stosuje się rozpoznanie pośrednie

polegające  na  analizie  zbieranych  informacji,  sprawozdań  i  statystyki  danych,  co  stanowi
bogate  źródło  wiedzy  równieŜ  dla  kontrolerów.  Istotą  (celem)  rozpoznania  kontrolnego  jest
stwierdzenie czy wynik działania jest zgodny z zamierzeniem.

Według Stanisława KałuŜnego podstawowe zadania kontroli na wszystkich szczeblach

zarządzania zawierają m.in. sporządzanie i ocenę:

−

osiągania zamierzeń,

−

przestrzegania wytycznych i strategii firmy,

−

przestrzegania aktów prawnych,

−

poziomu świadczonych usług,

−

wewnętrznego systemu kierowania,

−

efektywności pracy,

−

gospodarowania środkami finansowymi,

−

stopnia sprawności technicznej urządzeń,

−

wiarygodności i spójności informacji (analiz, sprawozdań, raportów itp.),

−

wnioskowania i inicjowania zmian [3].

Zatem najogólniej mówiąc:

–

zadaniem kontroli wewnętrznej jest sprawdzenie przebiegu i badanie efektywności pracy
przedsiębiorstwa w porównaniu z wyznaczonymi celami statutowymi, ustaloną strategią
działania oraz obowiązującymi przepisami prawa oraz regulacjami wewnętrznymi,

–

celem kontroli jest przede wszystkim sprawdzenie czy metody zarządzania są znane
pracownikom i są stosowane oraz czy styl zarządzania powinien ulec korekcie albo
całkowitej zmianie w związku ze zmianami otoczenia lub polityki gospodarczej.
Kontrola w sensie czynnościowym składa się z pięciu elementów tj.:

−

określenia wzorca (stanu wymaganego),

−

ustalenia faktów (stanu rzeczywistego),

−

porównania faktów z wzorcem w celu ustalenia odchyleń czyli stopnia zgodności,

−

ustalenia przyczyn odchyleń i określenia ujemnych skutków,

−

podejmowania decyzji pokontrolnych – korygujących odchylenia oraz działań
profilaktycznych.

Porównanie faktów z wymaganiami jest podstawowym elementem kontroli, jest zatem

fundamentem działań kontrolnych.

Znajomość

aktów

prawnych

powszechnie

obowiązujących

dotyczy

zarówno

kontrolowanego, jak i kontrolującego (kontrolera), dlatego porównania dokonujemy poprzez:

−

badanie czynności wykonywanych przez kontrolowanego,

−

badanie tworzenia dokumentów,

−

sprawdzenie wiarygodności dokumentów słuŜących do odtworzenia stanu rzeczywistego,

−

sprawdzenie kontrolowanych czynności, działań poprzez oględziny, pomiary, liczenie
itp.; osobiście przez kontrolera lub w jego obecności.

Kryteria są to mierniki oceny, na podstawie, których kontrolujący ocenia działalność

badanej jednostki. Kryteria kontroli to:

−

legalność,

−

gospodarność,

−

rzetelność,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

celowość,

−

przejrzystość (transparentność),

−

jawność.

Legalność – oznacza zgodność działania z przepisami prawa. Kontrola pod względem

legalności oznacza, czy jednostka działa zgodnie z przepisami prawa ogólnie obowiązującymi
(ustawami,  rozporządzeniami  odpowiednich  organów),  a  takŜe  przepisami  prawa  lokalnego-
zarządzeniami  wewnętrznymi,  statutem,  regulaminami  wewnętrznymi.  Ponadto  badanie
według  kryterium  legalności  oznacza  takŜe sprawdzenie czy decyzje, zarządzenie wydawane
przez  kierownictwo  jednostki  jest  zgodne  z  obowiązującymi  przepisami,  a  takŜe,  czy  te
zarządzenia i decyzje nie skłaniają jednostki do działań niecelowych, nieefektywnych.

Gospodarność – badanie to oznacza, czy jednostka działa zgodnie z zasadą racjonalnego

gospodarowania  tzn.,  czy  osiąga  optymalne  wyniki,  efekty  przy  najniŜszych  kosztach,
nakładach,  środkach  majątkowych,  zyski,  oznacza  równieŜ  skuteczność  i  wydajność.
Ponadto  kontrolujący  bada,  czy  nie  było  strat,  zbędnych  kosztów,  marnotrawstwa.
Jednocześnie  musi  ocenić,  czy  podjęte  decyzje  gospodarcze  nie  przekroczyły  granic
określonego ryzyka.

Rzetelność – oznacza, uczciwość, terminowość, dyscyplinę wykonania, sumienność,

prawdomówność, słowność oraz zgodność dokumentów, ewidencji i sprawozdań ze stanem
faktycznym.

Celowość – oznacza, czy jednostka działa zgodnie z wyznaczonym celem, zadaniami

określonymi w statucie, regulaminie, bądź aktach normatywnych. Oznacza zbadanie, czy
jednostka realizuje wyznaczone jej działania oraz czy osiąga zaplanowane efekty, wyniki.

Przejrzystość – oznacza odpowiednio dostępne procedury, regulaminy, przepisy, które są

jawne i dostępne do wiadomości publicznej. Z przejrzystością łączy się konstytucyjny
obowiązek informowania obywateli o działalności organów władzy publicznej oraz osób
pełniących funkcje publiczne.

Jawność – łączy się ona z przejrzystością i oznacza podawanie do wiadomości publicznej

róŜnego rodzaju sprawozdań finansowych, bilansów z działalności jednostek.

4.2.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

Co jest celem kontroli?

Jak dzieli się proces kontrolowania?

Jaki jest podział kontroli?

Na czym polega kontrola wewnętrzna?

Jakie przepisy regulują kontrolę wewnętrzną?

Jakie są metody kontroli?

Jakie są podstawowe zadania kontroli?

Jakie stosuje się mierniki oceny kontroli?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.2.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Na podstawie zdobytych wiadomości na temat zakresu czynności doręczyciela ułóŜ

wzorzec pracy listonosza.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  odszukać zakres czynności listonosza,
2)  podzielić poszczególne czynności na fazy,
3)  określić dla poszczególnych faz wytyczne stanowiące wzorzec pracy listonosza.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

materiał nauczania z poradnika dla ucznia,

−

stanowisko komputerowe.

Ćwiczenie 2

Na podstawie zdobytych wiadomości na temat zakresu czynności pracownika kasy

operacyjnej ułóŜ wzorzec asystenta.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  odszukać zakres czynności pracownika kasy operacyjnej,
2)  podzielić poszczególne czynności na fazy,
3)  określić dla poszczególnych faz wytyczne stanowiące wzorzec pracy asystenta.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

materiał nauczania z poradnika dla ucznia,

−

stanowisko komputerowe.

Ćwiczenie 3

Znasz juŜ metody kontroli. Zastanów się i spróbuj określić, jaka to metoda kontroli:

1. Polega na prześledzeniu całkowitego przebiegu kontrolowanych zjawisk w takiej

kolejności jak się odbywały; często stosuje się ją często przy badaniu legalności
i rzetelności dokumentów.

2. Występuje we wszystkich kontrolach, fazach i etapach kontroli.
3. Polega na wstępnej kontroli danych ogólnych, ustaleniu odchyleń, wytypowaniu

zagadnień do kontroli szczegółowej.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  przeczytać uwaŜnie materiał nauczania,
2)  wymienić metody kontroli,
3)  dobrać opisy do odpowiednich metod kontroli,
4)  sprawdzić poprawność wykonanego ćwiczenia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

materiał nauczania z poradnika dla ucznia,

−

literatura.

4.2.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) zdefiniować pojęcie kontroli?

2) dokonać podziału procesu kontroli?

3) dokonać podziału kontroli?

4) charakteryzować kontrole wewnętrzną?

5) wymienić przepisy regulujące kontrole wewnętrzną?

6) opisać metody kontroli?

7) wymienić zadania kontroli?

8) określić mierniki oceny kontroli?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3. Organizacja kontroli w Poczcie Polskiej

4.3.1. Materiał nauczania

4.3.1.1. Kontrola w Przedsiębiorstwie Państwowym UŜyteczności Publicznej „Poczta

Polska”

W Przedsiębiorstwie Państwowym UŜyteczności Publicznej (PPUP) „Poczta Polska”

termin kontrola oznacza porównanie stanu rzeczywistego ze stanem wymaganym określonym
w aktach prawnych powszechnie obowiązujących i w zarządzeniach Dyrektora Generalnego
PPUP Poczta Polska oraz regulaminach i instrukcjach. Porównanie prowadzi się m.in. w celu:
zapewnienia odpowiedniego poziomu jakości usług, określenia efektywności pracy,
określenia legalności działań i określenia gospodarności.

Celem kontroli jest sprawdzenie stopnia i sposobu realizacji zadań stawianych przez

Pocztę Polską w działalności usługowej oraz racjonalnego gospodarowania.

Zadaniem kontroli jest w szczególności pomoc w zapewnieniu prawidłowego

i efektywnego działania komórek i jednostek organizacyjnych Poczty Polskiej, poprzez:

−

badanie zgodności działania z przepisami prawnymi,

−

badanie poziomu obsługi klientów oraz jakości świadczonych usług,

−

wskazywanie nieprawidłowości i uchybień,

−

badanie i ocena procesów gospodarczych,

−

ustalanie przyczyn i skutków stwierdzonych nieprawidłowości oraz osób za nie
odpowiedzialnych,

−

wnioskowanie w sprawie zmian, uchylenia lub wydania wewnętrznych aktów prawnych,

−

przekazywanie wniosków o charakterze organizacyjnym (np. pomysły racjonalizatorskie
warte rozpowszechnienia),

−

dostarczanie informacji o przebiegu procesów gospodarczych i technologicznych
w zakładzie pracy.
Kontrola występować moŜe w formie:

−

kompleksowej – badanie całokształtu działalności jednostki organizacyjnej, zasadniczym
przedmiotem takich kontroli jest kluczowa tematyka z punktu widzenia badanej
jednostki,

−

problemowej – dotyczy działalności wybranej ze względu na sygnalizowane objawy
negatywnych zjawisk lub od dłuŜszego czasu nie kontrolowanej,

−

doraźnej – badanie jednego lub kilku zagadnień w jednej lub kilku jednostkach lub
komórkach organizacyjnych; mają charakter interwencyjny,

−

sprawdzającej – obejmują zagadnienia, które dotyczą wykazane protokolarnie
w poprzedniej kontroli nieprawidłowości; ma na celu sprawdzenie czy kontrolowana
jednostka skorygowała nieprawidłowości,

−

rozpoznawczej – zbieranie materiałów i informacji w celu podjęcia decyzji
o konieczności przeprowadzenia kontroli lub odstąpienia od kontroli.

Wszystkie wymienione kontrole mogą być prowadzone w formie kontroli

koordynowanej, polegającej na badaniu jednego lub kilku zagadnień w dwóch lub większej
liczbie jednostek organizacyjnych prowadzonym pod kierunkiem i nadzorem komórki
kontroli wyŜszego szczebla.

U operatora pocztowego kontrolę mogą wykonywać zarówno pracownicy poczty, jak

i organy państwowe powołane do kontroli. Kontrole prowadzone przez komórki pocztowe
noszą nazwę kontroli wewnętrznej, a przez organy państwowe kontroli zewnętrznej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Kontrolę zewnętrzną w Przedsiębiorstwie Państwowym UŜyteczności Publicznej „Poczta

Polska” wykonują następujące organy państwowe:

−

Urząd Rady Ministrów oraz podporządkowane mu organy kontroli,

−

NajwyŜsza Izba Kontroli,

−

Organy ścigania,

−

Państwowa Inspekcja Pracy,

−

Urząd Komunikacji Elektronicznej,

−

organy kontroli specjalistycznej określone w przepisach o ich powołaniu.

System kontroli w Przedsiębiorstwie Państwowym UŜyteczności Publicznej „Poczta

Polska”  jest  oparty  na  kontroli  wewnętrznej  uregulowanej  zarządzeniem  Dyrektora
Generalnego  Poczty  Polskiej  wprowadzającym  regulamin  kontroli.  W  systemie  kontroli
podstawowym  zadaniem  kierowników  jednostek  organizacyjnych  jest  zorganizowanie
właściwego  funkcjonowania  i  dobrej  skuteczności  systemu  kontroli.  Ich  zadaniem  jest
ustalenie  obowiązków,  zakresów  rzeczowych  i  przygotowania  zasad  wykonania  zadań
kontrolnych  w  podległej  jednostce  organizacyjnej  biorąc  pod  uwagę  rozmiary,  specyfikę
i warunki lokalowe. W systemie kontroli uczestniczą wszyscy pracownicy.

System kontroli na poczcie opiera się o takie działania jak:

−

samokontrolę, prowadzoną w szczególności na podstawie zakresu czynności, który
nałoŜył kierownik jednostki organizacyjnej,

−

kontrolę instytucjonalną, sprawowaną przez wyodrębnione organizacyjnie komórki,

−

kontrolę funkcjonalną, wykonywaną przez kierowników komórek organizacyjnych
w ramach własnych obowiązków kontroli i nadzoru oraz pracowników stanowisk
kontrolnych,

−

kontrolę społeczną, prowadzoną przez organizacje społeczne, związki zawodowe oraz
przez klientów np.: skargi, wnioski i zaŜalenia zgłaszane do odpowiednich władz,
doniesienia prasowe.
Kontrola instytucjonalna występuje jako kontrola:

−

zwierzchnia – sprawowana przez jednostki nadrzędne,

−

własna – sprawowana w ramach danego urzędu pocztowego.

Prowadzona moŜe być przez:

−

Biuro Kontroli i Audytu Wewnętrznego Centralnego Zarządu Poczty Polskiej
wyodrębnione

organizacyjnie

podporządkowane

bezpośrednio

Dyrektorowi

Generalnemu Poczty Polskiej,

−

komórki kontroli instytucjonalnej wyodrębnione organizacyjnie i podporządkowane
bezpośrednio kierownikom jednostek organizacyjnych Poczty Polskiej.

Kontrolę instytucjonalną prowadzi się w oparciu o następujące kryteria:

−

sprawność organizacyjną,

−

legalność,

−

gospodarność,

−

rzetelność.

Kontrolę wykonują kontrolujący w trybie kontroli przeprowadzanych bezpośrednio

w jednostkach i komórkach organizacyjnych oraz przez analizę otrzymanych dokumentów.

Kontrola instytucjonalna moŜe być przeprowadzana jako:

−

kompleksowa,

−

problemowa,

−

doraźna,

−

sprawdzająca,

−

rozpoznawcza.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Jednostki wszystkich komórek powołanych do przeprowadzenia kontroli instytucjonalnej

mają  obowiązek  sporządzić  kontrolne  plany  kontroli.  Przepisy  zobowiązują  wszystkich
kierowników  jednostek  organizacyjnych  do  zorganizowania  właściwego  funkcjonowania
i  dobrej  skuteczności  systemu  kontroli.  W  szczególności  przepisy  zobowiązują  do  ustalenia
obowiązków,  zakresów  rzeczowych  i  przygotowania  zasad  wykonania  zadań  kontrolnych
w  podległej  jednostce  organizacyjnej,  biorąc  pod  uwagę  rozmiary,  specyfikę  i  warunki
lokalowe. Ponadto kierownik jednostki organizacyjnej:

−

lub uprawniony przez niego kierownik komórki kontroli instytucjonalnej zobowiązany
jest do koordynowania wszelkich działań kontrolnych w podległej mu jednostce.

−

zleca komórkom kontroli przeprowadzanie kontroli,

−

zatwierdza „Ramowy kwartalny plan kontroli” sporządzony przez kierownika komórki
kontroli,

−

moŜe zmienić plan kontroli z własnej inicjatywy, na wniosek jego zastępców, Głównego
Księgowego oraz kierownika komórki kontroli,

−

wydaje polecenie wszczęcia kontroli pozaplanowej,

−

o charakterze nadrzędnym moŜe polecić wprowadzenie zmian do ustalonego planu
kontroli.

Do przeprowadzenia kontroli są upowaŜnieni pracownicy, którzy legitymują się

upowaŜnieniem wystawionym przez zarządzającego kontrolą oraz legitymacją słuŜbową.
Kontrolujący  zawiadamia  kierownika  jednostki  kontrolowanej  o  przedmiocie  kontroli.
Kontrolujący  ma  prawo  wstępu  na  teren  kontrolowanej  jednostki  i  wykonywania  czynności
kontrolnych łącznie z ustnymi i pisemnym udzielaniem informacji.

Po przeprowadzonej kontroli kontrolujący ma obowiązek sporządzić protokół

i  przedstawić  kierownikowi  kontrolowanej  jednostki.  Na  dowód  akceptacji  obie  strony
podpisują  protokół.  Kierownikowi  jednostki  kontrolowanej  przed  podpisaniem  protokołu
przysługuje  prawo  zgłoszenia  pisemnie  zastrzeŜeń  do  treści  protokołu  (termin  7  dni).
Dalszym  postępowaniem  jest  narada  pokontrolna  z  personelem  jednostki  kontrolowanej,
z której sporządza się protokół zawierający omawiane zagadnienia i ustalenia.

Po zakończeniu kontroli kontrolujący składa zlecającemu kontrolę, pisemne

sprawozdanie,  gdzie  podaje  uwagi,  wnioski  oraz  propozycje  oceny.  Następnie  zlecający
przesyła  do  kierownika  jednostki  kontrolowanej  wystąpienie  pokontrolne.  W  ciągu  30  dni
kierownik  jednostki  kontrolowanej  zawiadamia  jednostkę  nadrzędną  o  wykonaniu  zaleceń
bądź o podjętych działaniach w celu ich wykonania.

Podstawowymi dokumentami kontroli są:

−

plany kontroli,

−

kwartalne plany kontroli,

−

rejestr upowaŜnień do przeprowadzenia kontroli,

−

protokoły,

−

protokoły z narad,

−

sprawozdania pokontrolne,

−

wystąpienia pokontrolne,

−

odpowiedzi na wystąpienia pokontrolne,

−

sprawozdanie o funkcjonowaniu kontroli instytucjonalnej.

Kontrola funkcjonalna wykonywana jest przez komórki funkcjonalne i specjalistyczne

zakładów  pracy  w  Poczcie  Polskiej  oraz  pracowników  zatrudnionych  na  stanowiskach
kierowniczych  wszystkich  szczebli.  Do  przeprowadzenie  kontroli  funkcjonalnej  nie  jest
wymagane  odrębne  upowaŜnienie,  chyba,  Ŝe  zakres  przedmiotowy  kontroli  odpowiada
zakresowi działania komórki, w imieniu, której kontrola jest wykonywana.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.1.2. Kontroler jako kierownik zespołu pracowników.

Kontroler – kierownik zmiany w szczególności ma za zadania:

−

zapoznanie się z zakresem obowiązków, uprawnień oraz sposobem wykonywania pracy
na zajmowanym stanowisku,

−

utrzymanie w naleŜytym porządku przydzielone stanowisko pracy; dba o estetyczny
wygląd stanowiska pracy,

−

dokonanie kontroli dowodów rachunkowo – kasowych na podstawie obowiązujących
w tym zakresie instrukcji i regulaminów,

−

dokonanie kontroli dokumentów obrotu przesyłek na podstawie obowiązujących w tym
zakresie instrukcji i regulaminów,

−

prowadzenie kontroli czynności słuŜb ekspedycyjnych i słuŜb doręczeń,

−

prowadzenie kontroli opłat przesyłek,

−

kontrolowanie wydanych przesyłki za pobraniem i przekazanych kwot pobrań,

−

kontrolowanie przesyłek opłacanych w formie skredytowanej oraz za pomocą maszyny
do frankowania,

−

kontrolowanie pozostałości przesyłek rejestrowanych na podstawie pozostałości
wykazanych w sumariuszu; przeprowadzanie dochodzenia w sprawie braków i nadwyŜek
przesyłek rejestrowanych,

−

kontrolowanie wyrywkowo kontrolki datowników,

−

czuwanie nad prawidłowością wykonywanych czynności przez podległych pracowników
oraz  informowanie  bezpośrednio  przełoŜonego  o  nieprawidłowościach  w  zakresie
wykonywania  czynności  przez  pracowników  macierzystego  oraz  innych  urzędów
pocztowych,

−

w zakresie objętym poleceniem naczelnika urzędu pocztowego prowadzenie
korespondencji urzędu pocztowego,

−

komisyjnie z innym pracownikiem otwieranie i zamykanie kasy głównej, drzwi
wejściowych do urzędu po uprzednim sprawdzeniu stanu drzwi i okien,

−

czuwanie

nad

naleŜytym

przechowywaniem

rekwizytów

imiennych

przez

poszczególnych pracowników,

−

prowadzenie:

−

księgi pełnomocnictw,

−

księgi zastrzeŜeń odbioru,

−

księgi raportów działu nadawczego i przekazuje wraz z listą obecności naczelnikowi
urzędu pocztowego,

−

rejestru umów na wynajem skrytek pocztowych,

−

rejestru umów na zakup znaczków z upustem,

−

rejestru umów na przesyłki ofrankowane,

−

rejestru umów na przesyłki skredytowane,

−

rejestru pism wywiadowczych,

−

ewidencji wygasłych pełnomocnictw,

−

ewidencji skarg i wniosków,

−

ewidencji braków i nadwyŜek przesyłek rejestrowanych na poszczególne stanowiska
pracy,

−

ewidencji usterek i uchybień stwierdzonych w czasie słuŜby, co podaje do
wiadomości zainteresowanym pracownikom za podpisem w notatniku,

−

prowadzenie sprawozdawczości rachunkowej,

−

prowadzenie ogólnego rachunku miesięcznego wraz z załącznikami,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

zamawianie zasiłków kasowych w urzędzie zasilającym i komisyjnie z innym
pracownikiem przyjmowanie ich, waŜenie i przeliczanie oraz sporządzanie nadmiaru
kasowego w ten sam sposób,

−

dokonuje akceptacji wysokości zaliczki pobieranej przez asystenta okienka operacyjnego
oraz listonosza,

−

czuwanie nad prawidłowym przekazywaniem gotówki między poszczególnymi
stanowiskami pracy, w tym nadmiarów kasowych; okresowo kontrolowanie pozostałości
kasowej,

−

wspólnie z innym pracownikiem ustalanie pozostałości kasowej; przeprowadzanie
dochodzenia w sprawie braków i nadwyŜek kasowych,

−

czuwanie nad systematycznym zaopatrzeniem klientów w druki i artykuły piśmienne
znajdujące się w poczekalni urzędu,

−

dokonywanie akceptacji składanego przez pracownika zapotrzebowania na uzupełnienie
awansu w znaczkach i drukach płatnych; przynajmniej raz w miesiącu przeprowadzanie
kontroli udzielonych awansów,

−

sporządzanie umowy na wynajem skrytek pocztowych,

−

przyjmowanie

pełnomocnictwa

sporządzanie

wyciągów

pełnomocnictw

poszczególne stanowiska,

−

przyjmowanie i załatwianie według właściwości skargi i reklamacji od klientów,

−

kompletowanie wszystkich dokumentów za poszczególny miesiąc a po zakończeniu
miesiąca przekazanie ich do archiwum,

−

w uzasadnionych potrzebami urzędu przypadkach wykonywanie czynności asystenta
zaplecza lub ekspedienta pocztowego zgodnie z poleceniem bezpośredniego
przełoŜonego,

−

w uzasadnionych potrzebami urzędu przypadkach wykonywanie czynności naczelnika
urzędu pocztowego.

Kontroler jest uwaŜany za profesjonalistę, jeŜeli posiada następujące cechy

osobowościowe:

−

prawdomówność,

−

wytrwałość,

−

odporność na stres,

−

stanowczość,

−

sumienność,

−

obowiązkowość,

−

komunikatywność,

−

dokładność,

−

kompleksowość,

−

praworządność,

−

uczciwość,

−

rzetelność,

−

bezkompromisowość,

−

dąŜenie do celu,

−

yczliwość,

−

humanizm,

−

dobra organizacja pracy,

−

zaradność,

−

energiczność.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Istotnym elementem osobowości kontrolera w trakcie kontroli jest kulturalny sposób

bycia, Ŝyczliwość i humanizm, sztuka prowadzenia rozmów oraz dobre obyczaje.

4.3.1.3. Kontrola w słuŜbie nadawczej i oddawczej.

Pracownicy wykonujący kontrolę i nadzór w placówce pocztowej zobowiązani są

kontrolować, czy pracownicy prawidłowo wykonują czynności nadawcze i oddawcze,
określone w obowiązujących przepisach, zgodnie z regulaminem i instrukcjami dotyczącymi
poszczególnych rodzajów usług.

Kontrola w dziale nadawczym polega przede wszystkim na ścisłej weryfikacji opłat za

przesyłki  oraz  warunków  nadania  przesyłek.  Obowiązek  przeprowadzenia  kontroli  mają
wszyscy  pracownicy  kontroli  oraz  pracownicy  słuŜby  nadawczej,  oddawczej  i  listonosze.
Kontrola  ta  powinna  obejmować  zarówno  przesyłki  nadane  przy  okienku,  jak  i  wyjęte  ze
skrzynek  pocztowych.  Naczelnicy  placówek  pocztowych  są  odpowiedzialni  za  prawidłowe
zorganizowanie kontroli opłat i naleŜyte jej przeprowadzanie.

Kontrola obrotu listowego jest wykonywana w zakresie:

−

warunków dopuszczenia do przewozu,

−

warunków zapewniających tajemnicę korespondencji i bezpieczeństwa obrotu
pocztowego.

Kontrola przesyłek opłacanych znaczkami polega na sprawdzeniu czy na przesyłce

naklejone zostały znaczki pocztowe waŜne i o odpowiednim nominale. Kontrola przesyłek
opłacanych przy uŜyciu maszyny do frankowania polega na sprawdzeniu czy znaki odciśnięte
maszyną są naleŜytej wysokości, a nadawca ma zgodę na uŜywanie tego rodzaju maszyny do
frankowania.

Przy kontroli przesyłek listowych opłacanych gotówką, nadanych za opłatą

skredytowaną, przerzuconą na adresata lub przesyłek wolnych od opłaty pocztowej, naleŜy
sprawdzić, czy nadawca jest uprawniony do takiej formy zapłaty.

Kontrola obrotu listów i paczek wartościowych wykonywana jest w zakresie:

−

zawartości dopuszczonej do przewozu,

−

opakowania,

−

prawidłowości opłat i innych naleŜności,

−

dokumentów nadawczych, ekspedycyjnych i oddawczych.
Pracownik przed przyjęciem przesyłki do przewozu i doręczenia ma obowiązek

sprawdzić czy przesyłka spełnia warunki określone w rozporządzeniu i regulaminie. W razie
wątpliwości pracownik urzędu pocztowego moŜe Ŝądać od nadawcy otwarcia przesyłki
w celu sprawdzenia, czy wyŜej określone wymogi są spełnione. W przypadku, gdy przesyłka
nie spełnia warunków określonych w rozporządzeniu i regulaminie, pracownik powinien
odmówić jej przyjęcia jednocześnie podając klientowi przyczyny odmowy.

W przypadku, gdy przyczynę nie przyjęcia przesyłki do przewozu moŜna niezwłocznie

usunąć, naleŜy wskazać nadającemu, co powinien uczynić i po usunięciu nieprawidłowości
przesyłkę przyjąć.

W przypadku stwierdzenia, Ŝe zawartość przesyłki stanowią rzeczy, co do których

zachodzi  podejrzenie  przestępstwa,  zagroŜenie  bezpieczeństwa  osób,  środowiska  lub  innych
przesyłek  pocztowych  naleŜy  taką  przesyłkę  wyłączyć  z  przewozu,  odpowiednio
zabezpieczyć  i  powiadomić  Policję.  Na  przesyłkę  wyłączoną  z  przewozu  naleŜy  sporządzi
protokół. JeŜeli przesyłkę trzeba przekazać odpowiednim organom, naleŜy ją protokolarnie za
pokwitowaniem przekazać Policji lub zastosować się do jej wskazań.
W przypadku zatrzymania przez Policję przesyłki rejestrowanej naleŜy pisemnie powiadomić
placówkę nadania, która odnotowuje ten fakt w ewidencji nadawczej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

W trakcie czynności kontrolnych w słuŜbie nadawczej kontrolerzy zobowiązani są

sprawdzić:

−

prawidłowość wymiaru opłat za przesyłki pocztowe, wpłaty i inne usługi,

−

zgodność wpisów w wykazach, dziennikach i księgach,

−

numeracje w/w arkuszy,

−

podsumowania, przeniesienia sum, zestawienia sum dziennych i miesięcznych,

−

kolejność numeracji nadawanych przesyłek, przekazów i innych operacji,

−

prawidłowość przyjęcia wpłat i dokonanych wypłat,

−

zgodność kwot na odcinkach przekazów,

−

czytelność i prawidłowość odcisków datownika,

−

prawidłowość podsumowania kwot wpłat i wypłat,

−

stan opakowania przyjętych przesyłek oraz prawidłowość ich zabezpieczenia,

−

prawidłowość wypełnienia dowodów nadania,

−

zgodność dowodów nadania z wpisami na przesyłkach, wykazach i księgach,

−

staranność naklejenia niektórych nalepek i czytelność wpisywania masy i numeru
nadawczego, nazwy urzędu pocztowego i innych oznaczeń,

−

terminowość przekazania przesyłek,

−

ilość zuŜytych nalepek =R=.

Nadchodzące do placówki oddawczej przesyłki, na których opłata wyraŜona została

oznaczeniem nominałowym, podlegają kontroli w zakresie kwalifikowania i taryfikowania,
zgodnie z postanowieniami rozporządzenia, regulaminu i cennika.
Naczelnicy urzędów pocztowych są odpowiedzialni za prawidłowe zorganizowanie kontroli
opłat i naleŜyte jej przeprowadzanie.

W przypadku nadejścia do placówki oddawczej przesyłki listowej zwykłej, priorytetowej

lub ekonomicznej, nieopłaconej lub niedostatecznie opłaconej naleŜy, o ile nie uczyniła tego
inna placówka pocztowa, w polu znaczkowym umieścić pieczątkę zawierającą:

−

liter T,

−

informacje dotyczące właściwej opłaty,

−

brakująca opłata .........zł ,

−

opłata specjalna .........zł,

obok której naleŜy umieści odcisk datownika i podpis pracownika dokonującego adnotacji.
Z taką adnotacją przesyłkę naleŜy przekazać do doręczenia lub wydania w placówce
adresatowi. W przypadku gdy adresat odmawia uiszczenia ciąŜących opłat naleŜy:

−

przesyłkę zawierającą adres nadawcy zwróci do nadawcy,

−

przesyłkę nie zawierającą adresu nadawcy, traktować jako niedoręczalną, umieścić na
niej odcisk datownika i skierować przesyłkę do UNP.

Znaczki dopłaty stanowiące równowartość opłaty specjalnej oraz brakującej opłaty za

nadanie przesyłki umieszcza się i kasuje na przesyłce dopiero po uiszczeniu przez odbiorcę
naleŜnych opłat. Sposób rozliczania ze znaczków dopłaty, za które adresat uiści opłatę jest
podobny, jak w przypadku znaczków pocztowych - obiegowych.

JeŜeli listonosz nie mógł pobrać od adresata opłaty specjalnej, np. z powodu jego

nieobecności,  musi  pozostawić  zawiadomienie  o  nadejściu  przesyłki,  wypełniając  przede
wszystkim  pozycję  dla  innej  przesyłki  oraz  inne  naleŜności  do  zapłacenia.  Przesyłkę  naleŜy
przekazać  do  wydania  w  urzędzie  pocztowej  umieszczając  informację  o  awizowaniu.
Awizowaną przesyłkę naleŜy przechowywać przez okres 14 dni roboczych.

Przesyłka, która nosi ślady odklejenia znaczków pocztowych nie jest obciąŜona opłatą.
Obowiązkiem placówki oddawczej jest kasowanie znaczków na przesyłkach, na których

placówka nadawcza nie umieściła odcisku datownika. Znaczki kasuje się przez przekreślenie
znakiem X lub odciskiem pieczątki z takim znakiem.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Kontrola pobranych naleŜności i zarachowań oraz czynności oddawczych polega na

sprawdzeniu:

−

prawidłowego obliczenia i zarachowania naleŜności za dodatkowe opakowanie, za
przechowanie po terminie odbioru,

−

rozliczeń z listonoszami i pracownikami okienek oddawczych, dotyczących przesyłek
pocztowych doręczonych/wydanych i naleŜnych z tego tytułu ewentualnych opłat,

−

umieszczonych na dowodach odbioru pokwitowań oraz podpisów listonoszy lub
pracowników okienkowych,

−

numeracji arkuszy i ksiąg oddawczych i numerów oddawczych w księgach,

−

zgodności znamion nadawczych przesyłek na dowodach odbioru ze znamionami
wpisanymi w księgach i kartach,

−

terminowego doręczenia przesyłek o przyspieszonym przebiegu,

−

terminowego przekazania kwot zainkasowanych z tytułu pobrania,

−

potwierdzeń odbioru doręczonych/ wydanych przesyłek.
Przedmiotem kontroli stanowisk oddawczych powinny być w szczególności następujące

zagadnienia:

−

terminowość przebiegu przesyłek,

−

stan opakowania i zabezpieczenia nadchodzących przesyłek,

−

zasady i warunki przechowywania przesyłek w placówce pocztowej,

−

organizacja pracy stanowisk oddawczych,

−

wyposaŜenie stanowisk w niezbędne formularze, przepisy, rekwizyty imienne, urządzenia

techniczne, itp.,

−

sprawdzanie ewidencji oddawczych i porównania stanu ewidencyjnego ze stanem

faktycznym,

−

bezpieczeństwo obrotu pocztowego poprzez czynności ujawniające zaginięcia, ograbienia

i sprzeniewierzenia,

−

prawidłowo i terminowo dokonywanie powtórnych awizacji oraz zwrotów,

−

sposób prowadzenia i aktualizacja księgi pełnomocnictw, notatników pełnomocnictw

i sprzeciwów, itp.,

−

przekazywanie pozostałości magazynowej przez poszczególnych pracowników,

−

zachowanie warunków komisyjności.

Kontrolę stanowisk nadawczych i oddawczych naleŜy przeprowadzać przy uŜyciu między

innymi następujących metod:

−

pismo kontrolne doręczonej przesyłki i badanie ankietowe oraz wywiad ustny,

−

dyskretna obserwacja zachowania pracowników stanowisk nadawczych i oddawczych,

−

niezapowiedziana kontrola określonych czynności wykonywanych na stanowiskach
pracy,

−

stosowanie listów kontrolnych.

Pracownicy przeprowadzający kontrolę mogą wykonywać ja metodą szczegółową lub

wyrywkową. Wybór metody oraz częstotliwość organizowania i przeprowadzania kontroli
naleŜy do naczelnika placówki.

Kontrola dokumentów zdawczych i sumariuszy polega na sprawdzeniu czy:

−

przynaleŜne do sumariuszy dokumenty zdawcze zostały prawidłowo sporządzone,

−

otrzymane wykazy ładunków i karty odsyłkowe, dotyczące stałych odsyłek planowanych,
jak równieŜ odbitki wysłanych dokumentów tego rodzaju odpowiadają planowi wymiany
poczty,

−

ilość i rodzaj otrzymywanych lub odprawianych kart odpowiada ilości i rodzajowi
otrzymywanych lub odprawianych worków i pakietów z kart,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

sumy końcowe z kart dodatkowych i załączników zostały wpisane do kart głównych
względnie wykazów,

−

przesyłki wartościowe oraz przechowane worki wartościowe, zapisane w dokumentach
przychodu, zostały wpisane do właściwych dokumentów rozchodu,

−

przesyłki i pakiety, zapisane szczegółowo w otrzymanych wykazach w kolumnie
„Pakiety” zostały wpisane do wykazów wysłanych,

−

wpisy w sumariuszu są zgodne z dokumentami przychodu względnie z księgami
nadawczymi i oddawczymi,

−

pojemniki zapisane szczegółowo są wpisane do wykazów wysłanych,

−

sumowanie poszczególnych kolumn sumariusza zostało przeprowadzono bezbłędnie,

−

ilość przedmiotów i przesyłek, podlegających uzgodnieniu w sumariuszu jest równa po
stronie przychodu i rozchodu, a przy workach i pakietach z kartą,

−

czy róŜnica między ilością tych zbiorów otrzymanych razem i otwieranych jest zgodna
z róŜnicą miedzy ilością odprawianych razem i własnych.

4.3.1.4. Nadzór i kontrola nad słuŜbą rozdzielczo- ekspedycyjną

Do podstawowych zadań słuŜb rozdzielczo-ekspedycyjnej naleŜy przyjmowanie,

opracowywanie, nadzór i ekspediowanie przesyłek listowych.

Nadzór i kontrola w urzędach pocztowych sprawowana jest przez odpowiednio

przeszkolone słuŜby nadzoru bezpośredniego – kontrolerzy/kierownicy zmian. Do ich
obowiązków naleŜ przede wszystkim nadzór nad niŜej wymienionymi czynnościami:

−

opróŜnianie pocztowych skrzynek nadawczych,

−

stemplowanie przesyłek właściwą datą i godziną,

−

kontrolę opłat za przesyłki,

−

bezpieczeństwo przekazywanych przesyłek między stanowiskami pracy,

−

szczegółowość rozdziału przesyłek,

−

sporządzania terminowego wiązanek, odsyłek i ładunków,

−

przestrzeganie komisyjności wymaganej przepisami,

−

sporządzanie dokumentów zdawczych i innych druków pocztowych,

−

odprawę i odbiór ładunków,

−

rozbiór ładunków i odsyłek;

−

zachowanie kolejności opracowywania przesyłek według ich kategorii i rodzajów;

−

obieg przesyłek awizowanych;

−

stan opakowania i zabezpieczenia przesyłek;

−

przechowywania przesyłek i odsyłek.

4.3.1.5. Nadzór i kontrola w słuŜbach przeładunkowych przewozu

W urzędach węzłowych, dokonujących licznych wymian ładunków, do organizowania

czynności sprawowania nadzoru i kontroli nad przebiegiem wymian i obiegiem kursów
komunikacyjnych są wprowadzone stanowiska kontrolerów przeładunku.

Do ich obowiązków naleŜy:

−

organizowanie pracy dla terminowego i sprawnego dokonania wymiany oraz
sprawowanie nadzoru nad jej przebiegiem,

−

zapewnienie bezpieczeństwa ładunkom pocztowym,

−

nadzór nad przestrzeganiem przez pracowników przepisów o bezpieczeństwie i higienie
pracy oraz przepisów porządkowych,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

nadzór nad przestrzeganiem przez pracowników przepisów,

−

zapobieganie wszelkim nieprawidłowościom oraz usuwanie powstałych zakłóceń,

−

rozstrzyganie powstających przy wymianie sporów oraz przeprowadzanie doraźnych
postępowań wyjaśniających, zwłaszcza dotyczących braków i innych nieprawidłowości;

−

nadzorowanie obiegu przedmiotów awizowanych;

−

kontrola środków transportu przydzielonych do obsługi kursów;

−

kontrola wychodzących i nadchodzących do węzła kursów pocztowych i obiegających na
rzecz poczty;

−

zawiadamianie zainteresowanych o opóźnieniach lub innych zmianach w planowym
obiegu kursów przewoŜących pocztę.

Pracownicy słuŜb przeładunkowych i przewozowych, przeznaczeni do dokonania

wymiany w miejscu nadzorowanym przez kontrolera przeładunku podlegają dyspozycjom
tego kontrolera i obowiązani są wykonywać jego polecenia związane z wymianą poczty.

W uzasadnionych przypadkach, kontroler przeładunku upowaŜniony jest do rozwiązania

kursu bez względu na przełoŜeństwo kursu.

PrzełoŜeństwo kursu ma obowiązek przeprowadzania kontroli swoich kursów. Zakres

kontroli obejmuje wszystkie czynności wykonywane przez pracowników kursu oraz ocenę
obciąŜenia pracą i dostosowywania obsady do uzasadnionych potrzeb.

Kontrolujący moŜe rozpoczynać kontrolę (wchodzić do środka transportu) w miejscu

dokonywania wymiany ładunku, po wylegitymowaniu się odpowiednimi dokumentami.

We wszystkich słuŜbach ekspedycyjno – rozdzielczych i przewozowych podlegają

kontroli:

−

odciski datowników umieszczanych na przesyłkach,

−

dokumenty zdawcze i pozostałe druki pocztowe,

−

sposób zabezpieczenia i przechowywania rekwizytów imiennych,

−

przestrzeganie planów wymiany,

−

sposób przechowywania przesyłek i przedmiotów ładunku na wszystkich etapach ich
opracowywania i przebiegu.

4.3.1.6. Kontrola słuŜby doręczeń

Przedmiotem kontroli słuŜby doręczeń powinno być w szczególności:

−

sprawdzenie, czy wszystkie wydane przesyłki zostały zabrane do doręczenia,

−

przygotowanie przesyłek do doręczenia, w tym sprawdzenie opłat,

−

przestrzeganie zasad prawidłowego doręczania i awizowania przesyłek,

−

stan bezpieczeństwa przesyłek,

−

wyposaŜenie listonoszy w formularze manipulacyjne, niezbędną dokumentację, notatniki,
cenniki, środki ochrony osobistej itp.,

−

wygląd listonoszy przed wyjściem i po powrocie z rejonu,

−

przestrzeganie harmonogramu obsługi rejonu,

−

opróŜnianie nadawczych skrzynek pocztowych i przegródek – zwroty

−

rozliczenie się z przesyłek pobranych do doręczenia, przyjętych w rejonie i z kwot
zainkasowanych.

Listonosz podlega kontroli przed wyjściem w rejon, jaki i po powrocie z rejonu. Przed

wyjściem w rejon listonosz:

−

za pokwitowaniem odbiera przesyłki rejestrowane, kwoty pienięŜne, dokumenty
oddawcze na przesyłki rejestrowane, zawiadomienia o przesyłkach lub przekazach,
telegramy,

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

−

kwituje w karcie doręczeń przekazów, w kasie urzędu pocztowego odbiór gotówki
przeznaczonej do wypłaty,

−

opracowuje materiał odebrany do doręczeń w następujący sposób:

a)  sprawdza adresy otrzymanych przesyłek, czy naleŜą do jego rejonu,
b)  sprawdza prawidłowość pobranych opłat,
c)  sprawdza  stan  zewnętrzny  przesyłki,  przesyłki  uszkodzone  przekazuje  kontrolerowi

w celu ich zabezpieczenia,

d) układa w torbie po zakończeniu czynności w odpowiednim porządku materiał do

doręczenia.

−

zgłasza wyjście w rejon kontrolerowi lub naczelnikowi, który moŜe wyrywkowo
sprawdzić sposób przygotowania przesyłek do doręczenia.

Po powrocie z rejonu listonosz obowiązany jest uporządkować nie doręczone przesyłki,

dokumenty  oddawcze,  uzupełnić  stwierdzone  braki  w  pokwitowaniach  i  napisach  np.  brak
pokwitowania  daty  doręczenia  itp.  na  nie  doręczonych  przesyłkach  listowych  listonosz
powinien  odnotować  powód  niedoręczenia  np.  „Adresat  odmówił  przyjęcia”,  itp.  a  pod
notatką  umieścić  datę  i  podpis.  Notatkę  naleŜy  umieścić  na  nieadresowej  stronie  przesyłek
listowych.

Rozliczenie listonosza polega na przekazaniu odpowiedniemu pracownikowi:

−

nie doręczonych przesyłek,

−

pokwitowanie dokumentów oddawczych,

−

nie wypłaconych sum przekazów,

−

zainkasowanych naleŜności pocztowych, celnych i sum pobraniowych.

JeŜeli listonosz zwraca przesyłki nie doręczone, pracownik powinien pokwitować ich

odbiór przez umieszczenie w odpowiedniej pozycji dokumentów oddawczych notatki
i swojego podpisu.

Przesyłki otrzymane od listonosza jako awizowane i inne skierowane bezpośrednio do

wydania naleŜy przenieść z karty doręczeń poleconych przesyłek listowych do księgi
oddawczej wydanych przesyłek i zanotować w karcie numer pozycji, w której wpisano
przesyłkę do księgi oddawczej.

Na „Potwierdzenie odbioru” podpisanych przez odbiorców przesyłek, placówka oddawcza

powinna umieścić odcisk datownika, a następnie wysłać je, jako przesyłki ekonomiczne do
placówki nadawczej.

Zwrócenie przez doręczyciela karty doręczeń przesyłek listowych poleconych pracownik

układa według kolejności numerów porządkowych, oddzielnie dla kaŜdego rejonu doręczeń.

Dowody odbioru urząd oddawczy układa codziennie w kolejności numerów oddawczych

i dołącza do księgi oddawczej doręczonych przesyłek.

Omówione wyŜej czynności słuŜb oddawczych, dotyczące doręczenia i wydania przesyłek

pocztowych w urzędzie pocztowym są przedmiotem bieŜącej kontroli. Polega ona na
sprawdzeniu prawidłowości przestrzegania przez pracowników obowiązujących przepisów
słuŜbowych. Szczególnie trzeba zwrócić uwagę na:

−

prawidłowe pokwitowanie odbioru przesyłek w dokumentach oddawczych,

−

właściwe ewidencjonowanie przesyłek przeznaczonych do doręczenia i wydania przy
okienku pocztowym,

−

dokładne rozliczenie się z przesyłek i zainkasowanie naleŜności,

−

terminowe dosłanie i zwracanie przesyłek nie podjętych w ustalonym czasie.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.1.7. Rola pism kontrolnych i bezpośredniej obserwacji w procesie kontroli

Kontrola bezpośrednia ma za zadanie poznanie kwalifikacji pracowników i warunków

pracy na poszczególnych stanowiskach oraz umoŜliwia podejmowanie trafnych decyzji,
zamierzających do usprawnienia pracy urzędu.

Kontrola bezpośrednia sprawowana przez naczelnika lub kontrolera powinna obejmować

bezpośrednią obserwację pracy podległych pracowników i prawidłowość obsługi klienta.

Bezpośredni kontakt kontrolera z pracownikiem pozwala zauwaŜyć czy pracownicy nie

popełniają  uchybień,  które  obniŜają  bezpieczeństwo  przesyłek  lub  szybkość  ich  przebiegu
albo  teŜ  powodują  ubytek  dochodów  z  opłat  pocztowych.  Obserwacja  taka  pozwala
zorganizować  pracę  i  dostosować  obsługę  do  potrzeb  klientów.  Kontrola  przestrzegania
dyscypliny powinna obejmować sprawdzenie czy:

−

pracownicy punktualnie zgłaszają się do pracy i rozpoczynają swoje czynności,

−

pracownicy okienek wykonują czynności wstępne i przygotowawcze przed rozpoczęciem
pracy,

−

kończą prace we właściwym czasie,

−

stosują w uzasadnionych i przewidywanych przepisami przypadkach odstępstwa na
korzyść interesantów.

Naczelnik i kontroler powinien zapewnić prawidłowy przebieg pracy na powierzonym

odcinku słuŜby.

JeŜeli kontrolę przeprowadza się za pomocą pism kontrolnych lub ustnych wywiadów,

naleŜy ją zorganizować tak, aby na kaŜdego pracownika stanowisk nadawczych i oddawczych
przypadały, co najmniej 2 wywiady miesięcznie. W uzasadnionych przypadkach
częstotliwość tą naczelnik moŜe zwiększyć.

Rejestrację pisemnych i ustnych wywiadów prowadzi się w „Notatniku Kontroli”.

W przypadku braku odpowiedzi na pismo kontrolne uznaje się, Ŝe usługa została prawidłowo
zrealizowana. JeŜeli w kolejnych okresach nie otrzymano jednak odpowiedzi na wysłane
pismo dotyczące tego samego pracownika, naleŜy podjąć odpowiednie działania
wyjaśniające.

W przypadku odpowiedzi negatywnych naleŜy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające

i podjąć działania eliminujące nieprawidłowości.
Odpowiedzi pisemne adresatów, potwierdzające otrzymanie rejestrowanej przesyłki
przechowuje się przez okres 6 miesięcy.
Obserwacja zachowań powinna być odnotowana w „Notatniku Kontroli”. Ustalenia kontroli
powinny być potwierdzone przez kontrolowanego.

Badanie ankietowe polega na wydaniu w placówce pocztowej pisma kontrolnego osobie

odbierającej  awizowaną  przesyłkę,  z  prośbą  o  udzielenie  informacji  w  zakresie  sposobu
i terminu doręczenia zawiadomienia o przesyłce.
Sposoby  i  częstotliwość  stosowania  listów  kontrolnych  określa  obowiązujące  zarządzenie
Dyrektora  Generalnego  Poczty  Polskiej  w  sprawie  wprowadzenia  „Instrukcji  w  sprawie
rozmieszczania, opróŜniania, kontroli i ewidencji nadawczych skrzynek pocztowych”.

W przypadku podejrzenia lub ujawnienia w trakcie wykonywania czynności kontrolnych

nieprawidłowego  postępowania  tj.  sprzeniewierzenia,  niedociągnięcia  lub  usterki  formalnej
naleŜy:
a)  podjąć działania wyjaśniające,
b)  zastosować środki zaradcze, uzaleŜnione od rodzaju uchybienia,
c)  zwiększyć liczbę wykonywanych kontroli.

Kierownik placówki pocztowej jest zobowiązany do osobistego sprawdzania skuteczności

działania kontroli w słuŜbie nadawczej i oddawczej. Ustalenia pokontrolne odnotowuje

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

w odrębnej ewidencji – ,,Notatnik kontroli” lub w księdze raportów, po uprzednim
powiadomieniu osoby odpowiedzialnej za czynności kontrolne w danej placówce pocztowej.

4.3.1.8. Kontrola wykonywana przez zewnętrzne organa kontroli

NajwyŜsza Izba Kontroli jest powołana do kontroli działalności gospodarczej, finansowej

i  organizacyjno-administracyjnej  organów  administracji  państwowej  oraz  podległych  im
przedsiębiorstw  i  innych  jednostek  organizacyjnych  z  punktu  widzenia  legalności,
gospodarności, celowości i rzetelności.
NajwyŜsza Izba Kontroli przedkłada Sejmowi:
1) analizę wykonania budŜetu państwa i załoŜeń polityki pienięŜnej,
2) opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów,
3) informacje o wynikach kontroli, wnioski i wystąpienia, określone w ustawie.

NajwyŜsza Izba Kontroli przedstawia Sejmowi coroczne sprawozdanie ze swojej

działalności.

Kontroler jest upowaŜniony do swobodnego poruszania się na terenie jednostki

kontrolowanej  bez  obowiązku  uzyskiwania  przepustki  oraz  zwolniony  jest  od  rewizji
osobistej, jeŜeli przewiduje ją wewnętrzny regulamin jednostki kontrolowanej.
Kierownik  jednostki  kontrolowanej  zapewnia  kontrolerowi  warunki  i  środki  niezbędne  do
sprawnego  przeprowadzenia  kontroli,  w  szczególności  niezwłoczne  przedstawianie  do
kontroli  Ŝądanych  dokumentów  i  materiałów,  terminowe  udzielanie  wyjaśnień  przez
pracowników  jednostki,  udostępnianie  urządzeń  technicznych  oraz  środków  transportu  z  ich
obsługą, a w miarę moŜliwości oddzielnych pomieszczeń z odpowiednim wyposaŜeniem.

Postępowanie kontrolne prowadzone jest w siedzibie jednostki kontrolowanej oraz

w miejscach i w czasie wykonywania jej zadań, a jeŜeli tego wymaga dobro kontroli –
równieŜ w dniach wolnych od pracy i poza godzinami pracy.

Urząd Komunikacji Elektronicznej (UKE) – urząd powołany w celu regulacji rynku

telekomunikacyjnego i pocztowego. UKE zastąpił działający wcześniej Urząd Regulacji
Telekomunikacji i Poczty, którego z kolei poprzednikiem był Urząd Regulacji
Telekomunikacji

Urzędem kieruje Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej będący centralnym organem

administracji rządowej.
Do zadań UKE naleŜy między innymi:

−

regulacja, analiza i kontrola rynku telekomunikacyjnego,

−

regulacja i kontrola zakresu częstotliwości,

−

regulacja z zakresu numeracji telefonicznej,

−

regulacja i kontrola z zakresu kompatybilności elektromagnetycznej,

−

regulacja, analiza i kontrola rynku pocztowego.
Urząd Rady Ministrów oraz podporządkowane mu organy kontroli, przeprowadzają

kontrole finansową we wszystkich przedsiębiorstwach państwowych. Przedmiotem kontroli
jest przestrzeganie dyscypliny finansowej i budŜetowej, prawidłowość gospodarowania
ś

rodkami oraz rzetelność prowadzenia rachunkowości i sprawozdawczości.

Państwowa Inspekcja Pracy jest podległym Sejmowi RP organem nadzoru i kontroli

przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny
pracy. Do głównych zadań naleŜy przede wszystkim:

−

nadzór i kontrola przestrzegania przez pracodawców prawa pracy, w szczególności
przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy,
wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy,
urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

młodocianych i osób niepełnosprawnych, oraz inicjowanie przedsięwzięć w sprawach
ochrony pracy w rolnictwie indywidualnym,

−

analizowanie przyczyn wypadków przy pracy i chorób zawodowych, kontrola stosowania
ś

rodków zapobiegających tym wypadkom i chorobom oraz udział w badaniu okoliczności

wypadków przy pracy, na zasadach określonych w przepisach prawa pracy,

−

ciganie wykroczeń przeciwko prawom pracownika określonych w Kodeksie pracy,

a takŜe innych wykroczeń związanych z wykonywaniem pracy zarobkowej, gdy ustawa
tak stanowi, oraz udział w postępowaniu w tych sprawach przed kolegium do spraw
wykroczeń w charakterze oskarŜyciela publicznego,

−

i inne.

4.3.2. Pytania sprawdzające

Odpowiadając na pytania, sprawdzisz, czy jesteś przygotowany do wykonania ćwiczeń.

1.  Co jest celem kontroli u operatorów pocztowych?
2.  Jakie jest zadanie kontroli u operatora pocztowego?
3.  Jakie są formy kontroli u operatora pocztowego Poczta Polska?
4.  Jakie organa państwowe wykonują kontrole w ppup Poczta Polska?
5.  Na czym polega system kontroli w ppup Poczta Polska?
6.  Na czym polega kontrola instytucjonalna w ppup Poczta Polska?
7.  Kto jest uprawniony do przeprowadzenia kontroli w ppup Poczta Polska?
8.  Jakie są podstawowe dokumenty w ppup Poczta Polska?
9.  Jaki zakres obowiązków pełni kontroler?
10.  Na czym polega kontrola w słuŜbie nadawczej?
11.  Na czym polega kontrola listów i paczek wartościowych?
12.  Jakie czynności kontrole wykonują kontrolerzy w słuŜbie nadawczej?
13.  Na  czym  polega  kontrola  pobranych  naleŜności  i  zarachowań  oraz  czynności

oddawczych?

14.  Co podlega kontroli w słuŜbie oddawczej?
15.  Co jest przedmiotem kontroli stanowisk oddawczych?
16.  Jakimi metodami przeprowadza się kontrolę stanowisk oddawczych i nadawczych?
17.  Na czym polega nadzór i kontrola nad słuŜbą rozdzielczo-ekspedycyjną?
18.  Na czym polega nadzór i kontrola w słuŜbach przeładunkowych przewozu?
19.  Co jest przedmiotem kontroli słuŜby doręczeń?
20.  Na czym polega sprawdzenie listonosza przed wyjściem w rejon?
21.  Na czym polega rozliczenie listonosza po powrocie z rejonu?
22.  Jaki jest cel kontroli bezpośredniej w jednostkach organizacyjnych Poczty Polskiej?
23.  Jaka role pełni bezpośrednia obserwacja w procesie kontroli?
24.  Jaka role pełnią listy kontrolne?
25.  Jaka kontrole wykonują zewnętrzne organa kontroli?
26.  Na czym polega kontrola sumariuszy?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

4.3.3. Ćwiczenia

Ćwiczenie 1

Dokonaj kontroli wydanej paczki ekonomicznej;

1.  waga do 8 kg,
2.  prawidłowo zabezpieczona,
3.  o wymiarach 1500 mm

1500 mm,

4. forma doręczenia bezpośrednio na adresata: Janina Baran, 71-220 Szczecin, ul Cicha 2,
5. opłata zasadnicza 15 zł.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  określić kolejność poszczególnych czynności poprzedzające wydanie paczki,
2)  ustalić prawidłowość wykonania czynności oddawczych,
3)  sprawdzić prawidłowe wypełnienie księgi oddawczej.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

wypełnione dokumenty pocztowe,

−

cennik opłat,

−

materiał nauczania z poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 2

Pełnisz funkcje kontrolera w placówce pocztowej. Asystent przyjmuje do przewozu

i doręczenia następujące przesyłki od nadawcy Zygmunta Białego, zam. 70-114 Szczecin ul.
Kopernika 1:
a) przesyłka listowa priorytetowa o wadze 50 g, za którą przyjął opłatę w wysokości 2,10 zł,

na adresata: Karolina Nowak, 01-200 Warszawa ul. Jasna 3.

b) przesyłka listowa polecona o wadze 80 g, za którą przyjął opłatę w wysokości 2,20 zł, na

adresata Józef Bąk, 62-420 Poznań ul. Brązowa 13,

c) przesyłkę listową z zadeklarowana wartością 100 zł, o wadze do 50 g, za która przyjął

opłatę w wysokości 6,10 zł, Anna Kowalska, 70-087 Szczecin, ul. Kaliny 13

Dokonaj czynności kontrolnych pracownika na stanowisku pracy. Określ, jaki rodzaj

kontroli zastosujesz.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  odszukać czynności jakie powinien wykonać pracownik przed przyjęciem przesyłki,
2)  sprawdzić, czy wszystkie określone przepisami warunki zostały spełnione przez nadawcę,
3)  dokonać kontroli opłat pocztowych,
4)  sprawdzić poprawność wypełnionych druków,
5)  określić ewentualne błędy popełnione przez asystenta,
6)  określić rodzaj kontroli, która została zastosowana.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

druki pocztowe,

−

wypełnione przesyłki pocztowe,

−

nalepki pocztowe,

−

cennik,

−

materiał nauczania z poradnika dla ucznia.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Ćwiczenie 3

Urząd Komunikacji Elektronicznej przeprowadził w dniach od 16 października do 30

listopada 2006 r. kontrolę dostępności czasowej do usług świadczonych przez Pocztę Polską.
Podmiotem kontroli były wybrane przez Delegatury UKE placówki pocztowe róŜnych klas
funkcjonujących na obszarze ich działania. Łącznie skontrolowano 80 placówek Poczty
Polskiej. Na podstawie pomiarów wyliczono średni czas obsługi oraz średni czas oczekiwania
na realizację usługi. Wykaz uzyskanych w trakcie kontroli średnich czasów dostępu do usług
pocztowych w placówkach pocztowych funkcjonujących na terenie działania poszczególnych
delegatur przedstawia poniŜsza tabela (źródło:

www.uke.gov.pl

Tabela 1. Dane podane w sekundach (w nawiasie w minutach)

Delegatura

redni czas

obsługi

redni czas

oczekiwania poza

godzinami szczytu

redni czas

oczekiwania

w godzinach szczytu

Warszawa

218 (3,6 min)

196 (3,3 min)

109 (1,8 min)

Wrocław

191 (3,2 min)

365 (6,1 min)

478 (8 min)

Zielona Góra

144 (2,4 min)

179 (3 min)

167 (2,8 min)

Siemianowice Śl.

183 (3,1 min)

91 (1,5 min)

–

Opole

316 (5,3 min)

148 (2,5 min)

–

Kraków

154 (2,6)

383 (6,4 min)

127 (2,1 min)

Lublin

120 (2 min)

70 (1,2 min)

Białystok

171 (2,9 min)

229 (3,8 min)

130 (2,2 min)

Łódź

134 (2,2 min)

119 (2 min)

–

Poznań

111 (1,9 min)

Szczecin

201 (3,4 min)

191 (3,2 min)

Gdynia

91 (1,5 min)

96 (1,6 min)

–

Olsztyn

141 (2,4 min)

79 (1,3 min)

Kielce

Rzeszów

160 (2,7 min)

127 (2,1 min)

159 (2,7 min)

Bydgoszcz

111 (1,9 min)

–

Łączny średni czas
dostępu

157 (2,6 min)

136 (2,3 min)

144 (2,4 min)

Tabela 2. NajdłuŜsze czasy dostępności czasowej w sekundach (w nawiasie w minutach)

Delegatura

Czas obsługi

Czas oczekiwania poza

godzinami szczytu

Czas oczekiwania

w godzinach szczytu

Wrocław

312 (5,2 min)

1440 (24 min)

600 (10 min)

Zielona Góra

683 (11,4 min)

633 (10,6 min)

484 (8,1 min)

Opole

1231 (20,5 min)

770 (12,8 min)

2640 (44 min)

Kraków

341 (5,7 min)

712 (11,9 min)

3340 (55,7 min)

Łódź

875 (14,6 min)

Bydgoszcz

463 (7,7 min)

Dokonaj analizy wyników kontroli UKE. Wyciągnij wnioski z przeprowadzonej kontroli

i sporządź raport.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  odszukać informacji o UKE,
2)  określić przedmiot kontroli,
3)  przeanalizować dane zawarte w tabeli,
4)  porównać dane zawarte w tabeli,
5)  sformułować wnioski,
6)  sporządzić raport.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

stanowisko komputerowe,

−

materiał nauczania z poradnika dla ucznia.

Ćwiczenie 4

Dokonaj czynności kontrolnych przyjętej paczki z deklarowaną wartością na stanowisku

nadawczym.

Sposób wykonania ćwiczenia

Aby wykonać ćwiczenie, powinieneś:

1)  sprawdzić prawidłowość opakowania paczki,
2)  sprawdzić prawidłowość zabezpieczenia paczki- nalepki zabezpieczająca,
3)  sprawdzić  prawidłowość  pobrania  opłaty  (elementy  opłaty  za  masę,  za  wartość  za

zabezpieczenie, usługi komplementarne),

4) wypełnić przekaz przyjęcia paczki.

WyposaŜenie stanowiska pracy:

−

paczka,

−

druki pocztowe,

−

cennik,

−

kalkulator,

−

materiał nauczania z poradnika dla ucznia.

4.3.4. Sprawdzian postępów

Czy potrafisz:

Tak

Nie

1) określić cel kontroli u operatora pocztowego?

2) wyjaśnić zadanie kontroli u operatora pocztowego?

3) wymienić formy kontroli w ppup Poczta Polska?

4) wymienić organa państwowe wykonujące kontrolę w ppup Poczta

Polska?

5) wyjaśnić na czym polega system kontroli w ppup Poczta Polska?

6) wyjaśnić, na czym polega kontrola instytucjonalna w ppup Poczta

Polska?

7) wymienić osoby i jednostki uprawnione do przeprowadzenia

kontroli w ppup Poczta Polska?

8) określić jakie dokumenty są stosowane podczas kontroli w ppup

Poczta Polska?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

9) wymienić obowiązki kontrolera?

10) opisać kontrolę w słuŜbie nadawczej?

11) wyjaśnić, na czym polega kontrola listów i paczek wartościowych?

12) wymienić zadani kontrolerów w słuŜbie nadawczej?

13) opisać, na czym polega kontrola pobranych naleŜności i zarachowań

oraz czynności oddawczych?

14) określić, co podlega kontroli w słuŜbie oddawczej?

15) skontrolować nadanie przesyłek pocztowych?

16) wyjaśnić, na czym polega kontrola w słuŜbach rozdzielczo-

ekspedycyjnych?

17) wyjaśnić, na czym polega kontrola w słuŜbach przeładunkowych

poczty?

18) określić przedmiot kontroli słuŜb doręczeń?

19) skontrolować listonosza wychodzącego w rejon?

20) skontrolować listonosza wracającego z rejonu?

21) określić rolę kontroli bezpośredniej?

22) przedstawić zadania państwowych organów kontroli?

23) zanalizować wyniki kontroli?

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. SPRAWDZIAN OSIĄGNIĘĆ

INSTRUKCJA DLA UCZNIA

1.  Przeczytaj uwaŜnie instrukcję.
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi.
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych.
4.  Test  zawiera  20  zadania.  Do  kaŜdego  zadania  dołączone  są  4  moŜliwości  odpowiedzi.

Tylko jedna jest prawidłowa.

5. Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce

znak X. W przypadku pomyłki naleŜy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową.

6. Zadania wymagają prostych obliczeń, które powinieneś wykonać przed wskazaniem

poprawnego wyniku.

7. Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania.
8. Jeśli udzielenie odpowiedzi będzie Ci sprawiało trudność, wtedy odłóŜ jego rozwiązanie

na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas.

9. Na rozwiązanie testu masz 45 min.

Powodzenia!

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

1. Celem kontroli jest

a)  usprawnienie słuŜby pocztowej.
b)  hierarchizowanie pracowników.
c)  określenia warunków korzystania z usług pocztowych.
d)  określenia warunków wykonywania usług pocztowych.

2. Za organizację, funkcjonowanie i skuteczność systemu kontroli odpowiada

a)  kasjer kasy głównej.
b)  asystent.
c)  listonosz.
d)  kierownik.

3. Funkcja sygnalizacyjna kontroli polega na

a) zapobieganiu niekorzystnym zjawiskom w działalności zakładu pracy.
b) dostarczaniu informacji o przebiegu procesów gospodarczych, a takŜe na naświetleniu

warunków, w jakich następuje ich realizacja.

c) dąŜenie do zmiany stanu faktycznego w kierunku stanu wzorcowego.
d) wykryciu naduŜyć i sprzeniewierzeń.

4. Kontrola mająca na celu zapobieganie niepoŜądanym działaniom to kontrola

a)  wstępna.
b)  bieŜąca.
c)  następna.
d)  kompleksowa.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

5. Kontrolę zewnętrzna mogą wykonać

a)  naczelnik.
b)  jednostka nadrzędna.
c)  kontroler urzędu pocztowego.
d)  NIK.

6. System kontroli w ppup Poczta Polska oparty jest na kontroli wewnętrznej, która

obejmuje kontrolę

a)  kompleksową i doraźną.
b)  funkcjonalną i instytucjonalną.
c)  korygującą i wstępną.
d)  sygnalizacyjną i następną.

7. Kontrola w słuŜbach nadawczych polega na

a)  przyjmowaniu reklamacji od klienta.
b)  sprawdzeniu numeracji arkuszy i ksiąg oddawczych.
c)  sprawdzeniu potwierdzeń odbioru przesyłki.
d)  ścisłej weryfikacji opłat za przesyłki oraz warunki nadania przesyłek.

8. W przypadku, gdy przy wymianie poczty stwierdzona zostanie nadwyŜka przesyłek

rejestrowanych naleŜy

a)  dopisać ją w przynaleŜnym dokumencie zdawczym.
b)  pozostawić bez zmian.
c)  nie dokonywać wymiany poczty.
d)  powiadomić urząd nadrzędny o zaistniałej pomyłce.

9. Bezpośrednia kontrola obejmuje

a)  wnioskowanie i inicjowanie zmian.
b)  badanie i ocenę procesów gospodarczych.
c)  organizację  pracy,  sprawność  i  prawidłowość  wykonywania  poszczególnych

czynności słuŜbowych.

d) dostarczanie informacji o przebiegu procesów technologicznych.

10. Po przeprowadzonej kontroli zespół kontrolujący ma za zadanie

a)  naprawić wykryte błędy.
b)  przeprowadzić powtórnie kontrolę.
c)  sporządzić protokół i przedstawić go kierownictwu kontrolowanej komórki.
d)  zwołać zebranie pracowników i przedstawić wyniki pokontrolne.

11. Kontrola mająca na celu dostarczenie kierownictwu danej placówki wyczerpujące

informacje o stanie, przebiegu i realizacji zadań oraz informacji umoŜliwiającej
przeciwdziałanie naduŜyciom i marnotrawstwu to

a)  kontrola wewnętrzna.
b)  kontrola zewnętrzna.
c)  kontrola planowa.
d)  kontrola wyczerpująca.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

12. Ile wynosi wskaźnik stanu bezpieczeństwa paczek, jeŜeli w ciągu roku stwierdzono 300

nieprawidłowości na 200 000 zrealizowanych usług w tej grupie rodzajowej

a)  150.
b)  600.
c)  15.
d)  60.

13. Ile wynosi wskaźnik stanu bezpieczeństwa przekazów pocztowych, jeŜeli w ciągu roku

stwierdzono  550  sprzeniewierzeń  na  580 000  zrealizowanych  usług  w  tej  grupie
rodzajowej
a)  100.
b)  95,55.
c)  94,83.
d)  101.

14. Pracownicy placówek pocztowych mogą udzielać nadawcom i adresatom informacji

ustnych  i  pisemnych  w  zakresie  przesyłek  rejestrowanych,  przyjętych  do  przewozu
i doręczenia. Udzielanie informacji musi poprzedzić
a)  odpowiednio zadane pytanie.
b)  złoŜenie pisemnej prośby.
c)  ustalenie  osoby  uprawnionej,  to  jest  nadawcy/adresata  oraz  udokumentowanie  przez

tą osobę faktu nadania przesyłki.

d) udokumentowanie przez osobę miejsca zamieszkania w rejonie działania placówki

pocztowej.

15. LekcewaŜenie obowiązku kwalifikowania paczek jako ochronne, jeŜeli zawierają

przedmioty wymagające szczególnego traktowania z uwagi na ich właściwości zaliczamy
do nieprawidłowości w słuŜbie

a)  nadawczej.
b)  oddawczej.
c)  przewozu.
d)  ekspedycyjnej.

16. Awizowanie polega na

a)  przyjęciu przesyłki do doręczenia.
b)  wydaniu paczek uszkodzonych bez uprzedniego sprawdzenia ich zawartości.
c)  wysłaniu  zawiadomienia  do  urzędów  przeznaczenia  oraz  do  wszystkich  urzędów

pośredniczących w przewozie o zamiarze wyekspediowania przesyłek wysokiej
wartości.

d) wysłaniu zawiadomienia do urzędów przeznaczenia oraz do wszystkich urzędów

pośredniczących w przewozie o zamiarze wyekspediowania listów.

17. Za nieprawidłowe doręczenie przesyłek i innych przedmiotów przeznaczonych do

doręczenia, odpowiedzialność karną i materialną ponoszą

a)  kontrolerzy.
b)  asystenci.
c)  listonosze.
d)  wszyscy pracownicy placówki pocztowej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

18. Jak powinien zachować się listonosz, jeŜeli po wejściu na posesję zauwaŜy agresywnego

psa biegającego luzem

a)  powinien wykonywać dalej swoja pracę.
b)  powinien wykonywać dalej swoja prace, a o tym zajściu powiadomić przełoŜonego.
c)  powinien  oddalić  się  z  miejsca  zagroŜenia,  zawiadamiając  o  tym  niezwłocznie

przełoŜonego.

d) powinien powstrzymać się od wykonywania pracy bez zawiadomienia przełoŜonego.

19. Listonosz podczas obsługi rejonu udzielił informacji sąsiadce Pani Anny Nowak, iŜ

otrzymała ona przekaz pienięŜny. Jakie przepisy zostały tu naruszone

a)  regulaminu korzystania z usług pocztowych.
b)  kodeksu pracy.
c)  przepisów BHP.
d)  tajemnicy korespondencji.

20. Której osobie pracownik Poczty Polskiej nie moŜe udzielić informacji o przesyłce

pocztowej

a)  nadawcy.
b)  adresatowi.
c)  pracownikowi organów ścigania posiadającemu nakaz sądowy.
d)  pracownikowi opieki socjalnej.

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”

KARTA ODPOWIEDZI

Imię i nazwisko...............................................................................

Zapewnienie bezpieczeństwa przewozów pocztowych oraz kontrola
w słuŜbie nadawczo- oddawczej

Zakreśl poprawną odpowiedź.

Nr zadania

Odpowiedzi

Punkty

Razem: