THOMAS HOBBES (1588-

1679)

FILOZOFIA PAŃSTWA, PRAWA I 

MORALNOŚCI

1. Życie i dzieła; Lewiatan, Elementy filozofii
2. Naturalizm – odnowienie naturalistycznej 

(materialistycznej) filozofii w nowożytności.

   Istnieją tylko substancje materialne, mechanicycm.
3. Filozofia państwa i prawa; najbardziej oryginalna. 

Analityczne spojrzenie na społeczeństwo: rozłożenie go 

na oddzielne jednostki i ich dążenia. 

4. Obraz jednostki: jest z natury wyłącznie egoistyczna i 

bezwzględna: dąży wyłącznie do włąsnego dobra. Stan 

natury: „wojna wszsytkich przeciwko wszsytkim”. 

(Wyłącznie ciemna strona ludzkiej natury).

5. Rozum każdej jednostce podsuwa ugodę, jako sposób na 

polepszenie życia. Treść tej ugody określają „Prawa Natury”:
- dążenie do zachowania pokoju 
- każda jednostka w takim samym stopniu ograniczy swoją wolność

  - dotrzymywanie umów (podstawa koopreacji).
6. W kolejnym kroku tworzona jest władza polityczna państwo, po to by 

wymusić przestrzeganie Praw Natury. Każda jednostka 

dobrowolniepodporządkowuje się państwu (Lewiatanowi) by 

uzyskać w zamnian bezpieczeństwo i porządek. Państwo z kolei 

ustanawia szczegółowe przepisy, czyli prawo stanowione.

7. Podział cnót według Hobbesa: cnoty społeczne (pożyteczne dla 

społeczeństwa i cnoty indywidualne, pożyteczne tylko dla tego, kto 

je posiada.