Organizacja5

Płaszczyzny społecznej odpowiedzialno

organizacji (CSR):

Odpowiedzialno

ść

społeczna organizacji

Odpowiedzialno

ść

społeczna organizacji

((corporate

corporate

social

social responsobility

responsobility) obejmuje odpowiedzialno

ść

) obejmuje odpowiedzialno

ść

podj

te decyzje w jej ramach i działa

cych

podj

te decyzje w jej ramach i działa

cych

konsekwencj

tych decyzji.

konsekwencj

tych decyzji.

1. Zakres i rodzaje odpowiedzialno

organizacji:

płaszczyzna

płaszczyzna ekonomiczna

ekonomiczna

–

– tworzenie miejsc

tworzenie miejsc pracy,

pracy,

zatrudnianie,

zatrudnianie, wykorzystanie

wykorzystanie zasobów,

zasobów, dochody

dochody itp.,

itp.,

płaszczyzna

płaszczyzna prawna

prawna

–

– działania zgodnie z prawem,

działania zgodnie z prawem,

płaszczyzna

płaszczyzna etyczna

etyczna

–

respektowanie

respektowanie zasad

zasad działania.

działania.

płaszczyzna

płaszczyzna socjologiczna

socjologiczna

–

troska o zintegrowany

rozwój lokalnych społeczno

ci,

rozwój lokalnych społeczno

ci,

płaszczyzna

płaszczyzna ekologiczna

ekologiczna

–

działalno

ść

działalno

ść

uwzgl

dnia

uwzgl

dnia--

ca ochron

rodowiska,

ochron

rodowiska,

płaszczyzna

płaszczyzna instytucjonalna

instytucjonalna

–

zapewnienia działa

które uwzgl

dniaj

cele

które uwzgl

dniaj

cele społecze

stwa,

społecze

stwa,

płaszczyzna

płaszczyzna prawna

prawna

–

– działania zgodnie z prawem,

działania zgodnie z prawem,

płaszczyzna

płaszczyzna socjalna

socjalna

–

– tworzenie materialnych

tworzenie materialnych

podstaw egzystencji (zwłaszcza zatrudnionych),

2. Istota społecznej odpowiedzialno

organizacji w uj

ciu historycznym:

organizacji w uj

ciu historycznym:

Historyczne uj

cie społecznej odpowiedzialno

ci:

Historyczne uj

cie społecznej odpowiedzialno

ci:

1. Era przedsi

biorców

1. Era przedsi

biorców

(XIX w.)

(XIX w.) –

– CSR

CSR wg Andrew

wg Andrew

Carnegie

Carnegie jest oparta na zasadach:

jest oparta na zasadach:

miłosierdzia

–

– głównie działalno

ść

filantropijna

głównie działalno

ść

filantropijna

wobec biedaków,

włodarstwa

–

– przedsi

biorcy s

jedynie

przedsi

biorcy s

jedynie włoda

włoda--

rzami

rzami (opiekunami) powierzonego im maj

tku,

(opiekunami) powierzonego im maj

tku,

dlatego powinni nim gospodarowa

rozwa

nie,

dlatego powinni nim gospodarowa

rozwa

nie,

uwzgl

dniaj

c interesy społeczne.

uwzgl

dniaj

c interesy społeczne.

dlatego powinni nim gospodarowa

rozwa

nie,

dlatego powinni nim gospodarowa

rozwa

nie,

uwzgl

dniaj

c interesy społeczne.

uwzgl

dniaj

c interesy społeczne.

2. Era

2. Era wielkiego

wielkiego kryzysu

kryzysu

–

– od

od 1929

1929 rr.. regulacje

regulacje pa

stwa

dotycz

ce prowadzenia działalno

ci, np.:

dotycz

ce prowadzenia działalno

ci, np.:

prowadzenia działalno

ci i odpowiedzialno

prowadzenia działalno

ci i odpowiedzialno

społecznej,

ochron

małych przedsi

biorstw i inwestorów,

ochron

małych przedsi

biorstw i inwestorów,

regulowanie

regulowanie sprzeda

sprzeda

ypapierów

papierów warto

ciowych

warto

ciowych,

zwalczanie nieuczciwych praktyk giełdowych.

3. Era społeczna

–

– lata 50. i 60. XX w., która wpłyn

ła

lata 50. i 60. XX w., która wpłyn

ła

na tworzenie społecznej odpowiedzialno

ci, np.:

na tworzenie społecznej odpowiedzialno

ci, np.:

umieszczenie napisów ostrzegawczych na wy

umieszczenie napisów ostrzegawczych na wy--

robach (papierosów, odzie

y łatwopalnej itp.),

robach (papierosów, odzie

y łatwopalnej itp.),

stosowania

rodków

rodków ochrony

ochrony ro

lin,

lin, lekarstw

lekarstw itp.,

itp.,

składowania i utylizacji produktów,

ochrony

rodowiska itp.,

ochrony

rodowiska itp.,

jednocze

nie obserwuje si

zainteresowanie

jednocze

nie obserwuje si

zainteresowanie

dobroczynno

4. Instytucjonalizacja i upowszechnienie CSR:

wytyczne OECD dla przedsi

biorstw

wytyczne OECD dla przedsi

biorstw

wytyczne OECD dla przedsi

biorstw

wytyczne OECD dla przedsi

biorstw

wielonarodowych,

konwencje MOP (Mi

dzynarodowej Organizacji

konwencje MOP (Mi

dzynarodowej Organizacji

Pracy w odniesieniu do praw pracowniczych,

kodeksy tworzone przez firmy, głównie w USA,

kodeksy tworzone przez wielu

kodeksy tworzone przez wielu interesariuszy

interesariuszy:

firmy, stowarzyszenia biznesu,

firmy, stowarzyszenia biznesu, zwi

zki

zwi

zki zawodowe,

zawodowe,

organizacje

organizacje pozarz

dowe,

pozarz

dowe,

rodowisko eksperckie

i akademickie itp.

3.Wybrane

Wybranemodele

modelespołecznej

społecznejodpowiedzialno

odpowiedzialno

organizacji:

1.Model Archiego B. Carrolla

Model Archiego B. Carrolla

z 1979

z 1979 rr. traktuje

. traktuje

odpowiedzialno

ść

jako nast

pstwo zagadnie

odpowiedzialno

ść

jako nast

pstwo zagadnie

a. ekonomicznych

, jak wolno

ść

w zakresie

, jak wolno

ść

w zakresie

prowadzenia działalno

ci i prowadzenie jej

prowadzenia działalno

ci i prowadzenie jej

a. ekonomicznych

, jak wolno

ść

w zakresie

, jak wolno

ść

w zakresie

prowadzenia działalno

ci i prowadzenie jej

prowadzenia działalno

ci i prowadzenie jej

zgodnie z zasad

racjonalno

ci gospodarczej,

zgodnie z zasad

racjonalno

ci gospodarczej,

b. prawnych

, przestrzeganie prawa, w tym prawo

społecze

stwa do bezpiecznych miejsc pracy,

społecze

stwa do bezpiecznych miejsc pracy,

c. etycznych

, jak równe prawa zatrudnienia,

sprawiedliwo

ść

, uczciwo

ść

itp.,

sprawiedliwo

ść

, uczciwo

ść

itp.,

d. filantropijnych

, jak finansowanie przedsi

wzi

ęć

, jak finansowanie przedsi

wzi

ęć

społecznie odpowiedzialnych, bycia dobrym

obywatelem itp.

wybrane modele CSR

wybrane modele CSR cd

cd..

2. M. Friedman

–

– lata 70. XX w., społeczn

lata 70. XX w., społeczn

odpowie

odpowie--

dzialno

ść

dzialno

ść

organizacji

organizacji widzi tylko

widzi tylko w

w zakresie

zakresie prze

prze--

strzegania

strzegania prawa i zasad etyki, stwierdzaj

prawa i zasad etyki, stwierdzaj

►

organizacje

organizacje s

sieci

powi

zanych interesów

sieci

powi

zanych interesów

interesariuszy

interesariuszy, którzy staj

wzajemnymi

, którzy staj

wzajemnymi

partnerami,

►

odpowiedzialno

organizacji jest

organizacji jest wykorzysta

wykorzysta--

niem

niem zasobów dla kreowania dochodów,

zasobów dla kreowania dochodów, pozo

pozo--

staj

c w zgodzie z istniej

cymi regułami gry,

staj

c w zgodzie z istniej

cymi regułami gry,

►

działania

działania charytatywne obci

ąż

głównie

charytatywne obci

ąż

głównie

►

działania

działania charytatywne obci

ąż

głównie

charytatywne obci

ąż

głównie

akcjonariuszy i klientów.

wybrane modele CSR

wybrane modele CSR cd

cd..

3. Model Podkowy CSR

3. Model Podkowy CSR H.Mintzberga

H.Mintzberga

z 1984 r.

z 1984 r. –

–

biznes nie ma powodu działa

nieodpowiedzialnie

biznes nie ma powodu działa

nieodpowiedzialnie

i nie trzeba go kontrolowa

, a

i nie trzeba go kontrolowa

, a

zaufa

poprzez:

A. Cele i działania społeczne:

►

wywieranie

wywieranie presji

presji

, gdzie regulacja i działania

grup społecznych zawodz

►

regulowanie

poprzez

poprzez przepisy,

przepisy,porozumienia

porozumieniaitp.,

itp.,

►

demokratyzowanie

, podział władzy w

, podział władzy w organi

organi--

zacji

zacji i społecze

stwie w ró

nych proporcjach,

i społecze

stwie w ró

nych proporcjach,

►

nacjonalizowanie

–

– przej

cie kontroli przez

przej

cie kontroli przez

►

nacjonalizowanie

–

– przej

cie kontroli przez

przej

cie kontroli przez

stwo i rz

B. Cele i działania ekonomiczne:

►

iignorowanie

gnorowanie

ii nie

nie zajmowanie

zajmowanie si

w specjalny

specjalny

sposób potrzebami społecznymi, gdy

one

sposób potrzebami społecznymi, gdy

one

zaspakajane przez realizacj

celów

zaspakajane przez realizacj

celów ekonomicz

ekonomicz--

nych

nych,,

►

indukowanie

,,je

liw

w efekcie

efekcie rezultatu

rezultatu ekonomicz

ekonomicz--

nego

nego mo

na realizowa

działania społeczne,

na realizowa

działania społeczne,

►

przywracanie

,, co

co mog

mog

zrobi

tylko

tylko udziałowcy.

udziałowcy.

wybrane modele CSR

wybrane modele CSR cd

cd..

4. Trójobszarowy

Trójobszarowy model Marka Schwartza i Archiego

model Marka Schwartza i Archiego

B. Carrolla

z 2003

z 2003 rr., wł

czaj

cy odpowiedzialno

ść

., wł

czaj

cy odpowiedzialno

ść

filantropijn

do odpowiedzialno

ci ekonomicznej i

filantropijn

do odpowiedzialno

ci ekonomicznej i

etycznej.

OGE

OGP

OEP

OGEP

►

OG –

– czysta odpowiedzialno

ść

ekonomiczna,

czysta odpowiedzialno

ść

ekonomiczna,

►

OP –

– czysta odpowiedzialno

ść

prawna,

czysta odpowiedzialno

ść

prawna,

►

OE –

– czysta odpowiedzialno

ść

etyczna,

czysta odpowiedzialno

ść

etyczna,

►

OGE

OGE –

– odpowiedzialno

ść

ekonomiczno

odpowiedzialno

ść

ekonomiczno--etyczna,

etyczna,

►

OGP

OGP –

– odpowiedzialno

ść

ekonomiczno

odpowiedzialno

ść

ekonomiczno--prawna,

prawna,

OGP

►

OEP

OEP –

– odpowiedzialno

ść

etyczno

odpowiedzialno

ść

etyczno--prawna,

prawna,

►

OGEP

OGEP –

– odpowiedzialno

ść

odpowiedzialno

ść

ekonomiczno

ekonomiczno--

etyczno

etyczno--prawna

prawna..

wybrane modele CSR

wybrane modele CSR cd

cd..

5. Model Michaela E.

5. Model Michaela E. Portera

Portera i Marka.

i Marka. R.Kramera

R.Kramera

2002

2002 rr., w którym kwestie społeczne dziel

., w którym kwestie społeczne dziel

trzy grupy:

A. Ogólnospołeczne

, wa

ne dla społecze

stwa, nie

, wa

ne dla społecze

stwa, nie

gwarantuj

ce uzyskania

uzyskania obustronnych korzy

ci,

obustronnych korzy

ci,

dlatego te

nimi organizacja nie zajmuje si

;

dlatego te

nimi organizacja nie zajmuje si

;

B. Odziaływania

Odziaływaniaorganizacji

organizacjina

naotoczenie

otoczenie

–

–pozytywne

pozytywne

lub

lub negatywne

negatywne s

generowane

generowane przez organizacyjny

przez organizacyjny

ła

cuch warto

ci;

ła

cuch warto

ci;

C. Oddziaływania otoczenia na organizacj

–

– o

C. Oddziaływania otoczenia na organizacj

–

– o

ró

nym znaczeniu i nat

ęż

eniu.

ró

nym znaczeniu i nat

ęż

eniu.

W integracji

kwestii społecznych B i C

tkwi

potencjał konkurencyjny organizacji, na tym polu

potencjał konkurencyjny organizacji, na tym polu
mo

na osi

ąć

wspóln

korzy

ść

poprzez

na osi

ąć

wspóln

korzy

ść

poprzez

ustalenia

ustalenia interesariuszy

interesariuszy..

4. Wybrane programy CSR:

A. Zasady okr

głego stołu z

A. Zasady okr

głego stołu z Caux

Caux

z 1994

z 1994 rr. okre

laj

. okre

laj

odpowiedzialne prowadzenie działalno

ci i

odpowiedzialne prowadzenie działalno

ci i zarz

zarz

dzanie

dzanie uwzgl

dniaj

uwzgl

dniaj

ce interesariuszy

interesariuszy:: klientów,

klientów,

pracowników,

pracowników,udziałowców,

udziałowców, dostawców,

dostawców,konkuren

konkuren--

tów

tów ii społeczno

ci poprzez nast

puj

ce zasady:

społeczno

ci poprzez nast

puj

ce zasady:

1. Poszanowanie wszystkich grup

1. Poszanowanie wszystkich grup interesariuszy

interesariuszy,

a nie tylko akcjonariuszy;

2.Przyczynianie

Przyczynianiesi

organizacji

organizacjido

do ekonomicznego,

ekonomicznego,

społecznego i

rodowiskowego rozwoju ;

społecznego i

rodowiskowego rozwoju ;

społecznego i

rodowiskowego rozwoju ;

społecznego i

rodowiskowego rozwoju ;

3. Poszanowanie

3. Poszanowanie reguł

reguł prawa

prawa oraz

oraz zasad

zasad ii zwycza

zwycza--

jów

jów społecznych;

społecznych;

4. Budowanie zaufania i wiarygodno

ci mi

dzy

4. Budowanie zaufania i wiarygodno

ci mi

dzy

interesariuszami

interesariuszami poprzez szczero

ść

poprzez szczero

ść

, otwarto

ść

otwarto

ść

przejrzysto

ść

działa

itp.;

przejrzysto

ść

działa

itp.;

5. Wsparcie wielostronnej wymiany handlowej;

5. Wsparcie wielostronnej wymiany handlowej;
6. Poszanowanie

rodowiska naturalnego;

6. Poszanowanie

rodowiska naturalnego;

7. Unikanie działa

nielegalnych.

7. Unikanie działa

nielegalnych.

wybrane programy CSR

wybrane programy CSR cd

cd..

B. Inicjatywa Global Compact

ONZ z 1999

ONZ z 1999 rr. nakłania

. nakłania

firmy do przyj

cia i stosowania we wszystkich

firmy do przyj

cia i stosowania we wszystkich

sferach działalno

ci nast

puj

cych zasad:

sferach działalno

ci nast

puj

cych zasad:

1.Popieranie i przestrzeganie praw człowieka

Popieranie i przestrzeganie praw człowieka

przyj

tych przez społeczno

ść

dzynarodow

;

przyj

tych przez społeczno

ść

dzynarodow

;

2. Eliminacja wszelkich przypadków łamania

praw człowieka przez firm

;

praw człowieka przez firm

;

3. Poszanowanie wolno

ci stowarzyszania si

;

3. Poszanowanie wolno

ci stowarzyszania si

;

4. Eliminacja wszelkich form pracy przymusowej;

6.Efektywne przeciwdziałanie

6.Efektywne przeciwdziałanie dyskryminacji

dyskryminacji w

sferze zatrudnienia;

4. Eliminacja wszelkich form pracy przymusowej;

4. Eliminacja wszelkich form pracy przymusowej;
5. Zniesienie pracy dzieci;

5. Zniesienie pracy dzieci;

7. Prewencyjne

Prewencyjne podej

cie

podej

cie do

rodowiska

rodowiska naturalnego;

naturalnego;

8. Podejmowanie inicjatyw maj

cych na celu

Podejmowanie inicjatyw maj

cych na celu

promowanie postaw odpowiedzialno

ci;

promowanie postaw odpowiedzialno

ci;

9.Stosowanie i rozpowszechnianie przyjaznych

rozwi

pro

rodowiskowych

pro

rodowiskowych;;

10.Przeciwdziałanie

10.Przeciwdziałanie korupcji

korupcji we

we wszystkich

wszystkich

formach, w tym wymuszeniom i łapówkarstwu.

wybrane programy CSR

wybrane programy CSR cd

cd..

1. Wewn

trzny

Wewn

trzny

–

– działania w zakresie:

działania w zakresie:

bezpiecze

stwa w miejscu pracy,

bezpiecze

stwa w miejscu pracy,

zarz

dzania zasobami ludzkimi,

zarz

dzania zasobami ludzkimi,

zarz

dzania surowcami zu

ywanymi w

zarz

dzania surowcami zu

ywanymi w

produkcji,

wpływu na

rodowisko naturalne;

wpływu na

rodowisko naturalne;

2. Zewn

trzny

Zewn

trzny

–

– obejmuje:

obejmuje:

wpływ na

wpływ na bezpiecze

stwa w miejscu pracy,

bezpiecze

stwa w miejscu pracy,

C. Zielona Ksi

ga UE

C. Zielona Ksi

ga UE

od 2001

od 2001 rr. rozpatruje CSR w

. rozpatruje CSR w

dwóch wymiarach:

wpływ na

wpływ na bezpiecze

stwa w miejscu pracy,

bezpiecze

stwa w miejscu pracy,

stosunki z

stosunki z interesariuszami

interesariuszami zewn

trznymi,

zewn

trznymi,

postrzeganie praw człowieka,

troska o

rodowisko naturalne.

troska o

rodowisko naturalne.

D. Biała Ksi

UE z 2002

UE z 2002 rr. wskazuje na obszary

. wskazuje na obszary

działa

rozwi

zuj

cych problemy CSR, tj.:

działa

rozwi

zuj

cych problemy CSR, tj.:

podwy

szenie

podwy

szenie poziomu

poziomu edukacji

edukacji w

w zakresie

zakresie CSR,

CSR,

integracj

społecznej odpowiedzialno

ci ze

integracj

społecznej odpowiedzialno

ci ze

wszystkimi

wszystkimi politykami

politykami prowadzonymi

prowadzonymi przez

przez UE

UE.

rozwój instrumentów CSR;

Europejskie Forum

Europejskie Forum Interesariuszy

Interesariuszy CSR;

CSR;

5. Instrumenty wprowadzania CSR przez

organizacj

Zró

nicowane

Zró

nicowane instrumenty,

instrumenty, takie jak:

takie jak:

kampanie społeczne

kampanie społeczne –

–marketing społeczny;

marketing społeczny;

marketing

marketing zaanga

owany

zaanga

owany społecznie

społecznie ((cause

cause related

related

marketing, CRM) na rzecz współpracy firm i

marketing, CRM) na rzecz współpracy firm i organi

organi--

zacji

zacji społecznych oraz kreowania produktu i

społecznych oraz kreowania produktu i wize

wize--

runku

runku firmy, np. podziel si

posiłkiem;

firmy, np. podziel si

posiłkiem;

zaanga

owanie i inwestycje społeczne (

zaanga

owanie i inwestycje społeczne (corparate

corparate

community investment)

community investment) –

– jako stała forma

jako stała forma wspo

wspo--

eko

eko--znakowanie

znakowanieiispołeczne

społeczne znakowanie

znakowanie produktów;

produktów;

community investment)

community investment) –

– jako stała forma

jako stała forma wspo

wspo--

magania

magania organizacji i programów społecznych;

organizacji i programów społecznych;

rynek inwestycji odpowiedzialnych społecznie

((socially

socially responsible

responsible investment);

investment);

segregacja i recyrkulacja odpadów;

instrumenty CSR

instrumenty CSR cd

cd::

standardy

standardy odpowiedzialnej działalno

ci (procesów,

odpowiedzialnej działalno

ci (procesów,

wyników, zasad, certyfikatów, przegl

dów

wyników, zasad, certyfikatów, przegl

dów)) –

– jak np.

jak np.

SA 8000, ISO 26000;

wska

niki

wska

niki odpowiedzialnej działalno

ci (

odpowiedzialnej działalno

ci (ekono

ekono--

miczne

miczne, ekologiczne, pracownicze, bezpiecze

stwa

, ekologiczne, pracownicze, bezpiecze

stwa

pracy itp.);

zarz

dzanie

rodowiskowe;

zarz

dzanie

rodowiskowe;

programy etyczne dla pracowników;

programy etyczne dla pracowników;
wolontariat pracowniczy pracowników;

wolontariat pracowniczy pracowników;

wolontariat pracowniczy pracowników;
raportowanie społeczne

raportowanie społeczne –

– regularnie publikowane

regularnie publikowane

raporty, stanowi

ce sprawozdanie z realizacji

raporty, stanowi

ce sprawozdanie z realizacji

strategii odpowiedzialno

ci społecznej

strategii odpowiedzialno

ci społecznej organizacji.

organizacji.