Al-Kafi przekład z języka angielskiego

tłumaczenie DK

Księga o zaletach wiedzy, Rozdział o Relacjach (nisbah) Boga 

Ahmad ibn Idris przekazał od Muhammada ibn Abd al-Dżabbara, który przekazał od Safłan ibn 
Jahja, który przekazał od Abu Ajjub, który przekazał od Muhammada ibn Muslima, który przekazał, 
iż Abu Abdullah (a) powiedział:
"Żydzi poprosili Wysłannika Allaha (s) : "Opowiedz nam o pochodzeniu twego Pana". 
Prorok nie odpowiadał im przez 3 dni, aż objawione zostały wersety:
"W imię Boga Miłosiernego, Litościwego!
(Muhammadzie) Mów: "On - Bóg Jeden,
Bóg Wiekuisty!
Nie zrodził i nie został zrodzony!
Nikt Jemu nie jest równy!" (112:1 - 4)
Ten sam hadis przekazany został przez Muhammada ibn Jahje od Ahmada ibn Muhammada, od 
Aliego al-Hakam od Abu Ajjuba.
(Al-Kafi, H 238, Ch. 7, h 1)

Muhammad ibn Jahja przekazał od Ahmada ibn Muhammada ibn Isy i Muhammada ibn al-Husejna, 
którzy przekzali od ibn Mahbuba, który przekazał od Mahhada ibn Amr al-Nusaybi, który 
powiedział:

"Zapytałem Imama Abu Abdullah (a) o znaczenie słów " Mów: "On - Bóg Jeden ...". Imam 
odpowiedział: "Te wersety wyznaczają relację pomiędzy Bogiem i Jego stworzeniem. On jest 
Jeden, Unikalny, Wiekuisty, Wszechobejmujący. Nie rzuca cienia i nikt nie może go uchwycić, 
podczas gdy On sam trzyma wszystkie rzeczy za ich cienie. On zna nieznane, podczas gdy jego 
znają nawet ignoranci. On jest Jeden. Nie jest On częścią żadnych ze stworzeń, ani one nie są 
częścią Jego. Nie dotyka On, i nie może zostać dotknięty (fizycznie). Oczy nie mogą Go zobaczyć. 
Jest tak Wielki, że zawsze jest blisko i jest tak blisko, że pozostaje poza zasięgiem. Jeśli doświadczy 
nieposłuszeństwa, przebacza. Gdy jest się Mu posłusznym, docenia to. Jego Świat nie zawiera Go, a 
Jego Niebiosa nie obejmują Go. Rozporządza wszystkim dzięki Swej Mocy i jest Wiekuisty i 
Nieśmiertelny. Nie zapomina i nie robi niczego dla własnej rozrywki. Nie popełnia błędów i nie 
udaje. Nie ma uchybień w Jego Wyrokach. Jego orzeczenia zadowalają, a Jego rozkazy przynoszą 
efekty. Nie ma On potomka, który mógłby zostać Jego dziedzicem, ani nie jest On niczyim 
potomkiem, dlatego Jego Moc jest niepodzielna. Nie ma nikogo, kto by Mu dorównał. "

Al-Kafi, H 239, Ch. 7, h 2

Muhammad ibn Jahja przekazał od Ahmada ibn Muhammada, który przekazał od al-Husajna ibn 
Saida, który przekazał od al-Nadr ibn Suwayd, któy przekazał od Asima ibn Hamijda.

Asim ibn Hamijd powiedział"
"Zapytałem Imama Alego ibn al-Husejna (a) o znaczenie Jedności Boga. Imam odpowiedział:

"Bóg Wszechmogący, Wspaniały, Wzniosły, wiedział, iż w przyszłości znajdą się ludzie, którzy 
będą głęboko dociekać  znaczenia spraw, dzieląc włos na czworo. Dlatego też, Bóg, Pełen Chwały, 
objawił rozdział 112 Świętego Koranu, który mówi o Jedności Boga. Objawił także wersety 
rozdziału 57 Świętego Koranu:

W Imię Boga Miłosiernego, Litościwego

57:1-6

Tego, kto nie przyjmuje tych słów, czeka zniszczenie. 

H 240, Ch. 7, h 3

Muhammad ibn Abu Adbullah przekazał od Abd al-Aziza ibn al-Muhtadi.

Abd al-Aziz ibn al-Muhtadi powiedział:
Zapytałem Imama Rezę (a) o znaczenie Jedności Boga. Odpowiedział:

Ten, kto recytuje 112 rozdział Świętego Koranu :

i wierzy w te słowa, jest świadom Jedności Boga. 
Zapytałem: Jak mam go recytować?
Imam odpowiedział: Recytuj tak, jak inni recytują. 
Po czym dodał: "Taki właśnie jest Bóg, Mój Pan. Taki właśnie jest Bóg, Mój Pan"

H 241, Ch. 7, h 4

Księga o zaletach wiedzy, rozdział o zaleceniach wstrzymania się omawiania sposobu istnienia 
Allaha

Muhammad ibn al-Hassan przekazał od Sahla ibn Zijada, który przekazał od al-Hassana ibn 
Mahbuba, który przekazał od Aliego ibn Ri'aba, który przekazał od Abu Basira, który przekazał 
słowa Imama abu Dżafara (a):
"Rozmawiajcie o stworzeniach Allaha, lecz nie o istocie jego istnienia. Mówienie o jego istocie nie 
przynosi umysłowi żadnej nowej wiedzy, a jedynie większy zamęt."
W innym hadisie przekazanym przez Hariza,napisano: "Mówcie o wszystkim, z wyjątkiem istocie 
istnienia Allaha".

H 242, Ch. 8, h 1

Muhammad ibn Jahja przekazał od Ahmada ibn Muhammada, który przekazał od ibn abu Umajra, 
który przekazał od Abd al-Rahmana ibn al-Hadżadża, który przekazał od Sulejmana ibn Khalida, 
który przekazał od Imama abu Abdullaha (a) te słowa:
"Słowa Boga, Wspaniałego, Pełnego Chwały: "Do twego Pana wszystko zmierza" (53:42) zalecają 
ludziom, by powstrzymali się przed dociekliwym omawianiem spraw dotyczących istocie istnienia 
Allaha."

H 243, Ch. 8, h 2

Ali ibn Ibrahim przekazał od swego ojca, który przekazał od ibn abu Umajra, który przekazał od 
abu Ajjuba, który przekzał od Muhammada ibn Muslima, który przekazał słowa usłyszane od 
Imama abu Abdullaha (a):
"O Muhammadzie! ludzie potrafią wszystko zracjonalizować. Mówią nawet o istocie istnienia 
Allaha. Jeśli będziesz świadkiem takich rozważań, powiedz im "Nie ma Boga poza Allahem, 
Jedynym i nikt nie jest mu podobny". 

H 244, Ch. 8, h 3

Grupa naszych towarzyszy przekazała od Ahmada ibn Muhammada ibn Khalida, który przekazał od 
swego ojca, który przekazał od ibn abu Umajra, który przekazał od Muhammada ibn Humrana, 
który przekazał od abu Ubajda (Zijad ibn Isa) al-Hadhdha, który przekazał słowa Imama abu 
Dżafara (a):
"O Zijadzie! wystrzegaj się debat, ponieważ karmią one wątpliwości, wymazują dobre uczynki i są 
przyczyną upadku ludzi. To, co powiedziane, może nigdy nie zostać wybaczone. W przeszłości żyli 
ludzie, którzy woleli szukać wiedzy, która nie była od nich wymagana, od zdobywania 
obowiązkowej wiedzy. Dyskutowali o istocie istnienia Allaha i zwiększyło to ich zagubienie, po 
czym stało się ono tak wielkie, że gdy wołano ich z przodu, odwracali się, a gdy wołano zza ich 
pleców, patrzyli przed siebie."

Inny hadis mówi o nich: "Całkowicie przepadli w tym świecie."

H 245, Ch. 8, h 4

Grupa naszych towarzyszy przekazał od Ahmada ibn Muhammada ibn Khalida, który przekazał 
słowa swych ludzi, którzy przekazali od al-Husajna ibn al-Majjah, który przekazał od swego ojca, 
który przekazał słowa Imama abu Abdullaha (a):
"Ten, kto rozmyśla o Allahu pytając o czas i sposoby, dąży do swego zatracenia" 

H 246, Ch. 8, h 5

Muahmmad ibn Jahja przekazał od Ahmada ibn Muhammada ibn Isy, który przekazał od ibn 
Faddala, który przekazał od ibn Bukajra, który przekazał od Zuraraha ibn Ajuna, który przekazał 
słowa Imama abu Abdullaha (a):
"Pewien władca okazałego królestwa, tuż przed rozpoczęciem rady, przemówił o istocie istnienia 
Allaha, Świętego, Najwyższego. Skutkowało to takim zagubieniem, że król nie mógł pojąć gdzie 
jest."

H 247, Ch. 8, h 6

Grupa naszych towarzyszy przekazała od Ahmada ibn Muhammada ibn Khalida, który przekazał od 
Muhammada ibn Abdala Hamida, który przekazał od al-Ala ibn Razina, który przekazał od 
Muhammada ibn Muslima, który przekazał słowa Imama abu Dżafara (a):
"Wystrzegajcie się rozmyślań o istocie istnienia Allaha. Jeśli pragniecie rozważać Wspaniałość 
Allaha, róbcie to poprzez rozmyślanie nad wspaniałością i wielkością tego, co stworzył." 

H 248, Ch. 8, h 7

Muhammad ibn abu Abdullah, w sposób marfu przekazał słowa Imama abu Abdullaha (a):
"Synu Adama, jeśli ptak chciałby żywić się zawartością twojego serca, nie byłby w stanie zaspokoić 
swego głodu. Nawet czubek igły, włożony do twego oka jest w stanie odebrać Ci wzrok. Z tak 
ograniczonymi możliwościami poznania, jak mógłbyś być w stanie pojąć Panowanie Allaha nad 
Ziemią i niebiosami? Jeśli sądzisz, że jest to możliwe, spójrz na słońce, jedno ze stworzeń Allaha. 
Jeśli twoje oczy pozwolą Ci ujrzeć je w pełni, wtedy być może twoje rozumowanie będzie 
usprawiedliwione." 

H 249, Ch. 8, h 8

Ali ibn Ibrahim przekazał od swego ojca, który przekazał od al-Hassana ibn Aliego, który przekazał 
od al-Baqubi (Dawuda ibn Alego al-Hashimi), który przekazał od jednego z naszych ludzi, który 
przekazał od Abd al-Ala Małla Ala Sama, który przekazał słowa Imama abu Abdullaha (a):
"Pewien żyd zwany Sabhut przyszedł do Proroka (s) mówiąc: "Wysłanniku Allaha, przyszedłem z 
pytaniem dotyczącym Twego Pana. Jeśli odpowiesz na nie to dobrze, jeśli nie, zawrócę." Imam 
powiedział mu "Pytaj o cokolwiek." Żyd zapytał więc: 'Gdzie jest Twój Pan?" Prorok odpowiedział: 
"Jest wszędzie, jednak nie zajmuje żadnego określonego miejsca". Żyd zapytał: " W jaki sposób 
istnieje?" Prorok odparł: " W jaki sposób mam go opisać poprzez odwoływanie się do tego, co on 
sam stworzył? Allah nie może być opisany poprzez porównanie do tego, co stworzył." Żyd pytał 
dalej: " Jaki masz dowód na bycie Wysłannikiem Allaha?" Imam mówił dalej: Po tych słowach 
wszystko, co otaczało Żyda, kamienie i temu podobne, przemówiły po arabsku: "O Sabhucie, On 
jest Wysłannikiem Allaha". Subhut powiedział: "Nigdy nie widziałem nic tak przekonującego." Po 
czym dodał: "Zaświadczam, że nie ma Boga prócz Allaha, a Ty jesteś Jego Wysłannikiem". 

H 250, Ch. 8, h 9

Ali ibn Ibrahim przekazał od swego ojca, który przekazał od ibn abu Umajra, który przekazał od 
Muhammada ibn Jahji al-Khathami, który przekazał od Adb al-Rahmana ibn Utajka al-Qasira, który 
powiedział:
"Zapytałem Imama abu Dżafara (a) o wyjaśnienie pewnych atrybutów Allaha. Imam podniósł dłoń 
w kierunku niebios i powiedział "Najwyższy jest Wszechmogący. Najwyższy jest Wszechmogący. 
Ten, kogo dociekliwość prowadzi dalej, skazuje się na zatracenie."

H 251, Ch. 8, h 10

Rozdział o nieprawidłowości wiary w możliwość ujrzenia Boga (Rujah Allah)

Muhammad ibn abu Abdullah przekazał od Alego ibn abu al-Qasima, który przekazał od Jakuba ibn 
Ishaqa, który napisał do Imama abu Muhammada al-Askari (a) z pytaniem:
"Jak wierny może oddawać cześć swemu Panu, nie widząc go?"
Imam odpisał: " O abu Jusufie! mój Pan, mój Władca, Dobrodziejca mój i moich przodków, jest 
zbyt Wzniosły ponad to, co można ujrzeć."
Jakub ibn Ishaq zapytał Imama (a): "Czy Wysłannik Allaha (s) zobaczył swego Pana?
Imam (a) odpowiedział: "Allah, Najświętszy, Najwyższyszy, objawił w sercu swego Proroka tyle 
światła swej Wspaniałości, ile chciał."

H 252, Ch. 9, h 1

Ahmad ibn Idris przekazał od Muhammada ibn Abdala Dżabbara, który przekazał od Safłana ibn 
Jahja, który przekazał, iż abu Qurrah, przekaziciel hadisów, poprosił by zaprowadzo go do abul 
Hassana al-Ridy (a). Imam (a) zgodził się na tę wizytę. Imam (a) zapytany został o rzeczy, które są 
legalne i nielegalne w prawie muzułmańskim. Pytania zeszły na temat Jedności Allaha. 
Abu Qurrah rzekł: " My (przekaziciele hadisów) przekazujemy, iż Allah, Wszechmogący rozdzielił 
objawienie swojej widocznej postaci - al-rujah i swojej mowy - al-kalam, pomiędzy dwóch 
proroków. Sprawił, iż Mojżesz (s) mógł usłyszeć jego mowę, a Muhammad (s) mógł go ujrzeć."
Imam abu al-Hassan (a) zapytał: "Kto przekazał słowa Allaha skierowane do dwóch wielkich 
społeczności, ludzi i dżinnów: "Nie dosięgają Go spojrzenia" (6:103), " Oni nie obejmują tego 
swoją wiedzą" (20:110), " Nic nie jest do niego podobne" (42:11)? Czyż nie był to Muhammad (s)?
Abu Qurrah odpowiedział: "Tak, był to Prorok Muhammad (s)."
Imam (a) poiwedział "Jak więc możliwe jest, by osoba, która przekazała te słowa dla wszystkich 
istot, powołując się na to, iż pochodzą od samego Boga i wzywając ich do niego poprzez jego 
wyroki: ""Nie dosięgają Go spojrzenia" (6:103), " Oni nie obejmują tego swoją wiedzą" (20:110), " 

Nic nie jest do niego podobne" (42:11)", mogłaby powiedzieć " Widziałem Go na własne oczy"? 
"Umniejszyłem Go poprzez zawarcie Go w tym, co mi znane, przypsując mu podobieństwo do 
człowieka? Czyż nie czujesz wstydu? Nawet niewierzący nie przypisują Prorokowi, iż przekazywał 
on słowa Allaha, po pewnym czasie twierdząc coś zupełnie przeciwnego."
Abu Qurrah odparł: " Czyż Allah nie powiedział "I on (Muhammad) widział go po raz drugi" 
(53:13)? Imam abu al-Hassan (a) odpowiedział: "Inne wersety wyszczególniają co tak naprawdę 
Prorok zobaczył. Allah powiedział "Nie skłamało mu serce w tym, co widział." (53:11) Oznacza to, 
iż serce Muhammada (s) nie zostało oszukane przez to, co zobaczyły jego oczy. Dlatego, w 
kolejnym wersecie, Allah powiedział "Zobaczył on jeden z największych znaków swego Pana." 
(53:18). Znaki Allaha nie są tym samym, co sam Allah. Allah powiedział również "Oni nie 
obejmują tego swoją wiedzą" (20:110). Jeśli możliwym byłoby ujrzenie Go za pomocą oczu, ludzie 
starali by sie objąć Go swoją wiedzą i mógłby On zostać zdefiniowany." 
Abu Qurrah zapytał: "Czy oznacza to, że odrzucasz hadis?"
Imam abu al-Hassan (a) odpowiedział: " Jeśli hadisy są sprzeczne z Koranem, odrzucam je. 
Ponadto, wszyscy muzułmanie wierzą, iż Allah nie może zostać objęty rozumem, iż oczy nie są w 
stanie go ujrzeć i nic nie jest do Niego podobne".

H 253, Ch. 9, h 2

Ahmad ibn Idris przekazał od Ahmada ibn Muhammada ibn Isy, który przekazał od Alego ibn Sajfa, 
który przekazał słowa Muhammada ibn Ubajda:
"Napisałem do abu al-Hassana al-Ridy (a) pytając o wiarę w ujrzenie na własne oczy istoty Allaha. 
Pytałem czy możliwym jest zobaczyć istotę Allaha własnymi oczami, co zostało uznane za możliwe 
przez sunnitów, a czemu sprzeciwiali się szyici. Poprosiłem go o wyjaśnienie tej kwestii. Imam 
osobiście odpisał mi:
"Istnieje zgoda i nie ma podzielonych opinii wśród ludzi, iż wiedza wynikająca ze świadectwa oczu 
jest wiedzą, co do której nie ma wątpliwości. Jest to rodzaj wiedzy, która nie wymaga logicznego 
wyjaśnienia. Jeśli prawdą jest, iż możliwym jest ujrzenie istoty Allaha na własne oczy, właściwą 
rzeczą jest przyjąć do wiadomości, iż Allah może zostać w pełni poznany i zdefiniowany poprzez 
świadectwo oczu. Jednak czy wiedza o istocie Allaha płynąca ze świadectwa oczu może być 
uważana za wiarę? Jeśli taka wiedza o Nim (mająca według sunnitów pojawić się podczas Sądu 
Ostatecznego ) może być uznawana za wiarę, wtedy wiara w Niego w tym życiu, płynąca z wiedzy 
nie popartej świadectwem oczu, nie mogłaby zostać nazwana wiarą, gdyż jest ona przeciwieństwem 
wiedzy płynacej ze świadectwa oczu (a niemożliwym jest by obie przeciwne sobie wersje były 
prawdą) i gdyby tak było, nikt w tym świecie nie wierzyłby w Allaha, gdyż nikt nie ujrzał Go, 
Pełnego Majestatu. Jeśli wiedza oparta na świadectwie oczu i zrozumieniu nie mogłaby być 
nazwana wiarą, wtedy taka wiara i oparte na niej zrozumienie musiałyby odejść wraz z nadejściem 
życia wiecznego. Jednak w Dniu Sądu nic takiego nie będzie miało miejsca. Jest to dowodem na to, 
iż Allaha, Pełnego Majestatu i Chwały, nie można dostrzec wzrokiem, gdyż prowadziłoby to 
zamieszania, o którym przed chwilą wspomniałem."

H 254, Ch. 9, h 3

Ahmad ibn Idris przekazał od Ahmada ibn Ishaqa:
"Napisałem do Imama abul Hassana trzeciego z pytaniem dotyczącym możliwości ujrzenia istoty 
Allaha i różnic w opiniach dotyczących tego tematu. Imam (a) odpowiedział: "Ujrzenie istoty 
Allaha nie jest możliwe z powodu powietrza, które jest pośrednikiem dla światła, docierającego do 
oka. Jeśli nie byłoby powietrza pomiędzy oglądającym a oglądanym, ujrzenie go także byłoby 
niemożliwe. Wymagane jest tu podobieństwo obu stron. Gdy oglądający i oglądany dzielą tę samą 
przestrzeń (powietrze), która umożliwia zajście tego zjawiska (zobaczenia), istnieje pomiędzy nimi 

podobieństwo. Odniesienie tej sytuacji do możliwość ujrzenia istoty Allaha wymagałoby istnienia 
analogii i podobieństwa. Metody muszą być zgodne ze źródłem ich pochodzenia. 

H 255, Ch. 9, h 4

Ali ibn Ibrahim przekazał od swego ojca, który przekazał od Alego ibn Mabada, który przekazał od 
Abdullaha ibn Sinana, który przekazał od swego ojca:
"Byłem w towarzystwie Imama abu Dżafara (a) w czasie, gdy pewien mężczyzna z Kharidżi 
przyszedł do niego z pytaniem: "O abu Dżafarze, komu oddajesz cześć?". Imam odpowiedział: " 
Oddaję cześć Allahowi, Najwyższemu.". Mężczyzna zapytał: " Czy kiedykolwiek go ujrzałeś?". 
Imam odpowiedział: "Wzrok nie obejmuje go, nie można go więc zobaczyć oczami, lecz serca 
przepełnione prawdziwą wiarą widzą Go. Poznanie Allaha poprzez analogię lub przy pomocy 
fizycznych zmysłów nie jest możliwe i nie ma podobieństwa między Nim, a ludźmi. Jego opis 
znajduje się w wersetach objawienia. Poznanie Go opiera się na Jego Znakach. Jego wyroki są 
zawsze sprawiedliwe. Dlatego Jest jeden Bóg i nie ma innego, poza Nim." Mężczyzna powiedział " 
Allah wie najlepiej komu powierzyć przekazanie swego objawienia dla ludzkości".  

H 256, Ch. 9, h 5

Grupa osób przekazała od Ahmada ibn Muhammada ibn Khalida, który przekazał od Ahmada ibn 
Muhammada ibn abu Nasra, który przekazał od abu al-Hasana al-Mułsali, który przekazał słowa 
Imama abu Abdullaha (a):
"Pewnego razu rabin przyszedł do Imama Alego (a) z pytaniem: 'O Książę Wiernych! Czy widzisz 
Allaha gdy oddajesz mu cześć?" Imam Ali (a) odpowiedział mu: "Twoje pytanie jest nie na miejscu. 
Nie czciłbym Pana, którego bym nie widział." Rabin zaptał: " Jak udało Ci się go zobaczyć?" Imam 
(a) odpowiedział: "To stwierdzenie jest niewłaściwe. Nie można go zobaczyć przy pomocy oczu, 
lecz serca widzą Go dzięki prawdziwej wierze". 

H 257, Ch. 9, h 6

Ahmad ibn Idris przekazał od Muhammada ibn Abd al-Dżabbara, który przekazał od Safłana ibn 
Jahji, który przekazał od Asima ibn Hamijda:
"Rozmawiałem z Imamem abu Abdullahem (a) na temat tego, co sądzi o możliwości ujrzenia istoty 
Allaha. Imam powiedział: " Światło słoneczne jest jak jedna siedemdziesiąta część światła Tronu 
Allaha (Kursi). Ta sama stosunek istnieje pomiędzy światłem Kursi i al-Arsh, al -Arsh i al-Hidżab, 
oraz Al-Hidżab i al-Satr. Jeśli ktoś twierdzi, iż jest to możliwe (zobaczenie istoty Allaha), niech 
najpierw spróbuje spojrzeć wprost w słońce, nie zasłaniając się żadną zasłoną. 

H 258, Ch. 9, h 7

Muhammad ibn Jahja oraz inni przekazali od Ahmada ibn Muhammada ibn Isy, który przekazał od 
ibn abu Nasra, który przekazał od abu al-Hasana al-Ridy (a), który przekazał słowa Świętego 
Proroka (a):
"Gdy Dżibrail zabrał mnie w podróż do niebios, dotarliśmy do miejscaw którym nigdy wcześniej 
nie postawił stopy. Allah odkrył przed nim to miejsce i ukazał mu ze światła swej Wspaniałości, to 
co kochał. Allah objawił słowa: "Nie dosięgają Go spojrzenia, lecz On dosięga spojrzenia. On jest 
Przenikliwy, Świadomy!" (6:103)

H 259, Ch. 9, h 8

Muhammad ibn Jahja przekazał od Ahmada ibn Muhammada ibn Isy, który przekazał od ibn abu 

Nadżrana, który przekazał od Abdullaha ibn Sinana, który przekazał słowa Imama abu Abdullaha 
(a):
Nie dosięgają Go spojrzenia, lecz On dosięga spojrzenia. On jest Przenikliwy, Świadomy!" (6:103). 
Słowa te oznaczają pewność zwaną al-Wahm, która w stopniach wiedzy odpowiada mniej niż 
połowie pewności. Rozważ słowa Allaha : "Otrzymaliście jasne dowody od waszego Pana (...) 
(6:104). Nie oznaczają one wiedzy zdobytej poprzez świadectwo oczu. Rozważ też słowa " Kto 
widzi jasno, widzi dla siebie samego" oraz "Kto jest ślepy, to przeciw sobie samemu" (ten sam 
wers), które również nie odwołują się do takiego rodzaju wiedzy. Ślepota nie oznacza tu 
pozbawienia wzroku, lecz al-Wahm. Często mówi się, że ktoś ma dobre oko gdy chodzi o poezję, 
ktoś inny w dziedzinie religii i prawa, inny w interesach, a jeszcze inny w modzie. Bóg jest zbyt 
Wspaniały i Wzniosły by mógł być dostrzeżony przez ludzie oczy". 

H 260, Ch. 9, h 9

Muhammad ibn Jahja przekazał od Ahmada ibn Muhammada, który przekazał od Abu Haszima al-
Dżafari:
"Zapytałem Imama abul Hassana al-Ridę (a) czy możliwym jest opisanie Allaha słowami. Imam (a) 
powiedział: "Czyżbyś nie czytał Koranu?" Odpowiedziałem: "Tak, czytam Koran". Imam (a) 
powiedział: "Czyżbyś nie znał słów Allaha, Najwyższego: "Nie dosięgają Go spojrzenia, lecz On 
dosięga spojrzenia. On jest Przenikliwy, Świadomy!" (6:103). Odpowiedziałem: "Tak, znam je." 
Imam (a) powiedział: " Czy znasz znaczenie "spojrzenia"? Odpowiedziałem:" Tak, chodzi o 
ujrzenie by pomocy wzroku". Imam (a) powiedział, iż ałham (wspomniane wcześniej) serca jest 
dużo potężniejszym narzędziem poznania niż świadectwo oczu. Nie jest w stanie w pełni poznać 
Go, podczas gdy On zna wszystko."

H 261, Ch. 9, h 10

Muhammad ibn abu Abdullah przekazał od pewnej osoby, która przekazała od Muhammada ibn Isy, 
który przekazał od Dawuda ibn al-Qasima abu Hashima al-Dżafari:
"Wspomniałem przy Imamie abu Dżafarze (a) słowa Allaha "Nie dosięgają Go spojrzenia, lecz On 
dosięga spojrzenia. On jest Przenikliwy, Świadomy!" (6:103)". Imam powiedział: " O abu 
Haszimie, ałham (wspomniany wcześniej) serca jest bardziej przenikliwy i bystry niż to, co widzą 
oczy. Poprzez ałham serca, jesteś w stanie przeżyć wrażenie bycia w miejscach jak Sind, Indie lub 
innych, których nie widziałeś na własne oczy. Czy to możliwe, by twoje oczy były w stanie ujrzeć 
Go, podczas gdy nawet serce nie może objąć Go wiedzą?" 

H 262, Ch. 9, h 11

Ali ibn Ibrahim przekazał od swego ojca, który przekazał od swych ludzi, którzy przekazali od 
Hiszama ibn al-Hakama:
"Są dwa sposoby poznania rzeczy: poprzez zmysły oraz poprzez serce i rozum. Doświadczenia 
zmysłów dzielą się na trzy kategorie: poznanie poprzez zagłębienie się, poznanie poprzez zmysł 
dotyku, oraz poznanie bez zagłębiania się i doświadczeń dotykowych. Poznanie poprzez dźwięki, 
zapach i smak należy do pierwszej kategorii. Poznanie poprzez dotyk wynika z umiejętności 
rozróżnienia kształtów, na przykład prostokątnych i trójkątnych itd, a także stopnia miękkości, 
twardości, ciepła i zimna. Poznanie bez zagłębiania się i dotyku to poznanie przy pomocy wzroku, 
który jest w stanie poznać rzeczy bezpośrednio i pośrednio. Poznanie przy pomocy wzroku wymaga 
ścieżki i substancji pośredniczącej. Ścieżką jest powietrze, a substancją pośredniczącą światło. Jeśli 
ścieżka pomiędzy obserwującym, obserwowanym i substancją pośredniczącą jest nieprzerwana, 
możliwym jest ujrzenie kolorów i postaci. Jeśli światło padnie na coś i ścieżka zostanie przerwana, 
zawróci ono, odbijając to, co znajduje się za obserwującym, tak jak dzieje się podczas przeglądania 

się w lustrze. Światło nie przenika lustra, ponieważ ścieżka światła zostaje przerwana. Zawraca 
więc ono, odbijając to, co znajduje się za obserwującym. Podobnie dzieje się podczas patrzenia w 
taflę czystej wody, która również odbija to, co jest za obserwującym. Dzieje się tak, gdyż światło 
nie znajduje ścieżki by przeniknąć dalej. Rozum obejmuje przestrzeń. Jest w stanie poznać 
wszystko to, co istnieje w przestrzeni i na tej podstawie wykształcić intuicyjne poznanie. Jeśli serce 
nie znajdzie czegoś w przestrzeni, zawróci, odbijając to, co w niej istnieje. Człowiek rozumny nie 
powinien zmuszać swego serca do poznania tego, co nie istnieje w przestrzeni, Jedności Allaha, 
Pełnego Godności i Chwały, gdyż serce jego stworzy intuicyjny obraz poznania na podstawie tego, 
co znalazło się w przestrzeni, tak jak podczas poznania przy pomocy wzroku. Allah, Najwyższy, nie 
dzieli podobieństw z innymi istotami.

H 263, Ch. 9, h 12

Al-Kafi, Księga o zaletach wiedzy, rozdział o konieczności zdobywania wiedzy i zaleceniach 
dotyczących nauki

Muhammad ibn Jaqub przekazał od Alego ibn Ibrahima ibn Haszim, który przekazał od swego ojca, 
który przekazał od al-Hassana ibn abu al-Hassana al-Farisi, który przekazał od abd al-Rahmana ibn 
Zijada, który przekazał od swego ojca, który przekazał słowa abu Abdullaha (a):
"Wysłannik Allaha powiedział: "Zdobywanie wiedzy jest obowiązkiem każdego muzułmanina. 
Wiedzcie, iż Allah kocha tych, którzy zdobywają wiedzę."

H 35, Ch. 1, h 1

Muhammad ibn Jahja przekazał od Muhammada ibn al-Hassana, który przekazał od Muhammada 
ibn Abdullaha, który przekazał od Isy ibn Abdullaha al-Amri, który przekazał słowa abu Abdallaha 
(a): "Zdobywnie wiedzy jest obowiązkiem."

H 36, Ch. 1, h 2

Ali ibn Ibrahim przekazał od Muhammada ibn Isy, który przekazał od Junusa ibn Abd al-Rahmana, 
który przekazał od swych ludzi:
"Abu al-Hassan (a) został zapytany: "Czy dozwolonym jest, by ludzie unikali zdobywania 
potrzebnej im wiedzy (religijnej)?" Imam (a) odpowiedział: "Nie (unikanie zdobywania wiedzy jest 
niedozwolone)."

H 37, Ch. 1, h 3

Ali ibn Muhammad oraz inni przekazali od Sahla ibn Zijada oraz Muhammada ibn Jahji, który 
przekazał od Ahmada ibn Muhammada ibn Isy, którzy przekazli od ibn Mahbuba, który przekazał 
od Hishama ibn Salima, który przekazał od abu Hamzy, który przekazał od abu Ishaqa al-Subayi, 
który przekazał słowa innego przekaziciela:
"Słyszałem, jak Ali Książę Wiernych (a) powiedział: "O ludzie! Wiedzcie, iż dopełnieniem religii 
jest zdobywanie wiedzy i wcielanie jej w czyn. Wiedzcie, iż zdobywanie wiedzy jest bardziej 
naglącym zadaniem dla człowieka, niż zdobywanie bogactw. W podziale bogactw, każdy ma 
przypisany swój udział. Sprawiedliwa osoba już rodzieliła bogactwa pomiędzy was. Ta osoba, oraz 
mój miecz są dla was gwarancją, iż otrzymacie tyle, ile wam się należy. Wiedza natomiast przypada 
tym, którzy ją zdobyli. Nakazane wam jest, byście zdobywali ją z tych źródeł (osób posiadających 
wiedzę). Musicie zdobywać wiedzę.

H 38, Ch. 1, h 4

Nasi ludzie przekazali od Ahmada ibn Muhammada al-Barqi, który przekazał od Jakuba ibn Jazida, 
który przekazał od abu Abdullaha, jeden z naszych ludzi przekazał w sposób marfu od abu 
Abdullaha (a), który przekazał słowa Świętego Proroka (s):
"Zdobywanie wiedzy jest obowiązkiem." 
W innym hadisie, Imam abu Abdullah przekazał słowa Świętego Proroka (s): "Zdobywanie wiedzy 
jest obowiązkiem każdego muzułmanina. Wiedzcie, iż Allah kocha tych, którzy zdobywają wiedzę."

H 39, Ch. 1, h 5

Ali ibn Muhammad ibn Abdullah przekazał od Ahmada ibn Muhammada ibn Khalida, który 
przekazał od Uthmana ibn Isy, który przekazał od Alego ibn abu Hamzy:
"Słyszałem gdy Imam abu Abdullaha (a) mówił: " Dążcie do dobrego zrozumienia spraw religii, 
ponieważ ci, którzy go nie osiągną, są jak beduini. Allah powiedział w swej księdze: " Dlaczego by 
nie miała wyruszyć z każdej ich frakcji jakaś grupa, aby mogli studiować religię i aby mogli 
ostrzegać swój naród, kiedy do nich powrócą? Być może, oni się będą strzegli!" (9:122)

H 40, Ch. 1, h 6

Al-Hassan ibn Muhammad przekazał od Dżafara ibn Muhammada, który przekazał od al-Qasima 
ibn al-Rabiego, który przekazał od Mufaddala ibn Umara:
"Słyszałem, jak abu Abdullah (a) powiedział: " Dobre zrozumienie spraw religii Allaha należy do 
waszych obowiązków. Nie bądźcie jak beduini, ponieważ w Dniu Sądu Allah nawet nie spojrzy na 
tych, którzy nie osiągnęli dobrego zrozumienia religii, a ich uczynki nie zostaną oczyszczone."

H 41, Ch. 1, h 7

Muhammad ibn Ismail przekazał od al-Fadla ibn Shadhana, który przekazał od ibn abu Umajra, 
który przekazał od Dżamila ibn Durradża, który przekazał od Abana ibn Taghliba, który przekazał 
słowa abu Abdullaha (a): " Chciałbym nauczyć mych towarzyszy i zwolenników dobrego 
zrozumienia religii, nawet jeśli wymagałoby to użycia bicza na ich głowach." 

H 42, Ch. 1, h 8

Ali ibn Muhammad przekazał od Sahl ibn Zijad, który przekazał od Muhammada ibn Isy, który 
przekazał od innego przekaziciela, który przekazał słowa abu Abdullaha (a):
"Pewien mężczyzna zapytał: "Niech Allah zabierze moją duszę podczas służby Tobie, co jeśli 
mężczyzna wierzy w to (Przewodnictwo Ahlul Bejt za Bożym upoważnieniem), jednak zaszywa się 
w swym domu i nie wykazuje zainteresowania swymi braćmi?" Abu Abdullah (a) odpowiedział: 
"Jak więc może on osiągnąć dobre zrozumienie religii?" 

H 43, Ch. 1, h 9

Rozdział o wartości wiedzy i jej zaletach, oraz zaletach uczonych

Imam abu al-Hassam Musa (a) powiedział:
"Pewnego razu Święty Prorok (s) spotkał w meczecie grupę ludzi, zgromadzonych wokół jednego 
mężczyzny. Zapytał ich, kim jest ta osoba. Powiedzianu mu, iż jest uczonym. Następnie zapytał, co 
to oznacza. Powiedziano mu, iż osoba ta jest największym uczonym z dziedziny genealogii, 
chronologii, historii przedislamskiej i arabskiej poezji. Prorok (s) powiedział im: "Wiedzy składa 
się z trzech wartości: mocnego dowodu, słusznego rozporządzenia i uznanej tradycji. Wszystko co 
wykracza ponad to, to dodatkowe osiągnięcia."

H 44, Ch. 2, h 1

Imam Abdullah (a) powiedział:
"Uczeni są dziedzicami proroków, gdyż prorocy nie pozostawili po sobie nawet jednego dirhama 
lub dinara dorobku. Pozostały po nich fragmenty ich wypowiedzi. Ci, którzy zapamiętali je, z 
pewnością dorobili się dużego udziału. Musicie być ostrożni zdobywając wiedzę i zwracać uwagę 
na ludzi, którzy ją przekazują. Od nas (Ahlul Bejt, rodziny Proroka [s]) wywodzą się sprawiedliwi, 
którzy czuwają i oczyszczają wiedzę z przekłamań i wyolbrzymień, powstających na skutek 
zwodniczych wpływów i interpretacji ignorantów. 

H 45, Ch. 2, h 2

Abu Abdullah (a) również powiedział: "Gdy Allah pragnie dla człowieka dobra, obdarza go dobrym 
zrozumieniem religii." 

H 46, Ch. 2, h 3

Imam abu Dżafar (a) powiedział:
"Osiągnięcie znakomitości i pełni sukcesu leży w dobrym rozumieniu religii, okazywaniem 
cierpliwości w czasie niepowodzenia i zabezpieczeniu środków potrzebnych do życia."

H 47, Ch. 2, h 4

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Uczeni są ludźmi godnymi zaufania, ludzie pobożni są strażnikami (wartości), a następcy (Proroka 
[a]) są przywódcami."
W innej wersji: " Uczeni są latarniami (wskazującymi drogę), ludzie pobożni są strażnikami 
(wartości), a następcy są przywódcami."

H 48, Ch. 2, h 5

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"O Baszirze! Nie ma nic dobrego w naszych ludziach, jeśli nie starają się zdobyć dobrego 
zrozumienia religii. Jeśli jeden z  nich nie posiadałby dobrego zrozumienia religii, szukałby rady u 
tych, którzy są naszymi wrogami. Jeśli tylko potrzebowaliby oni tego, byliby w stanie sprowadzić 
taką osobę na ich złą drogę, zupełnie bez jej wiedzy.

H 49, Ch. 2, h 6

Abu Abdullah (a) przekazał, iż Święty Prorok (s) powiedział:
"W życiu tym są dobre tylko dwa rodzaje ludzi: uczony, który ma posłuch, oraz ci, którzy uważnie 
słuchają."

H 50, Ch. 2, h 7

Abu Dżafar (a) powiedział:
"Uczony, któremu zdobyta wiedza przynosi korzyść jest lepszy niż siedemdziesiąt tysięcy wiernych 
oddających cześć Bogu."

H 51, Ch. 2, h 8

Muałija ibn Ammar powiedział:

"Zapytałem Imama abu Abdullaha (a) "Który spośród tych ludzi jest lepszy: Człowiek, który 
zapamiętuje hadisy i rozgłasza je wśród ludzi, tak by zostały zapamiętane przez ich serca oraz serca 
tych, którzy idą za nimi, czy człowiek wierny spośród twych poddanych, oddający cześć Bogu, lecz 
nie przekazujący hadisów? Imam (a) odpowiedział: "Ten, który przekazuje hadisy by zostały 
zapamiętane przez serca tych, którzy za nami podążają, jest lepszy niż siemdziesiąt tysięcy 
wiernych oddających cześć Bogu."

H 52, Ch. 2, h 9

Rozdział o rodzajach ludzi

Imam Ali (a) powiedział: "Po czasach Proroka ludzie podzielili się na trzy grupy. Jedna z grup 
poszła za uczonym, prowadzonym przez Allaha. Allah obdarzył go tak wysokim stopniem wiedzy, 
iż stał się on niezależalny od wiedzy innych ludzi. Druga grupa była grupą ignorantów, którzy 
twierdzili, iż posiadają wiedzę, jednak tak naprawdę byli jej pozbawieni. Były to osoby zapatrzone 
w siebie. Dali się zwieść pokusom tego świata, porzucając prawdę i sprowadzając z właściwej drogi 
innych. Trzecia grupa składała się z osób, których nauczycielem był uczony prowadzony przez 
Allaha. Nauczył ich on iść ścieżką zbawienia ku chwale Allaha. Gdy to nastąpiło, Ci którzy udawali 
(uczonych) i Ci, którzy siali fałsz, zostali zniszczeni.

H 53, Ch. 3, h 1

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Ludzie dzielą się na trzy rodzaje: uczonych, tych, którzy się od nich uczą i siejących zamęt.

H 54, Ch. 3, h 2

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Bądźcie uczonymi, ich uczniami lub dażcie uczonych sympatią. Nie dołączajcie do czwartej grupy 
(przeciwnych uczonym), byście nie zostali zniszczeni ściągając na siebie ich nienawiść.  

H 55, Ch. 3, h 3

Abu Abdullah (a) powiedział:

"Ludzie dzielą się na trzy rodzaje: Uczonych, uczniów oraz siejących zamęt. My jesteśmy 
uczonymi. Ci, którzy podążają za naszymi naukami, są uczniami. Reszta to siejący zamęt."

H 56, Ch. 3, h 4

Rozdział o nagrodzie czekającej uczonych i tych, którzy zdobywają wiedzę

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Święty Prorok (s) powiedział: "Jeśli ktoś wędruje w celu zdobycia wiedzy, Allah będzie jego 
przewodnikiem i zaprowadzi go do Raju. Anioły rozłożą swe skrzydła dla poszukiwacza wiedzy, a 
wszystkie stworzenia na ziemi i w niebie, a nawet wieloryby w głębinach oceanu, będa prosić o 
zbawienie dla niego. Wyższość uczonych wobec reszty ludzi jest niczym wyższość blasku księżyca 
w pełni pośród blasku gwiazd. Uczeni są dziedzicami Proroków. Prorocy nie pozostawili po sobie 
nawet jednego dirhama lub dinara dorobku, lecz ich dziedzictwem jest wiedza. Ten, kto ma udział 
w tym dziedzictwie, zyskał wiele. 

H 57, Ch. 4, h 1

Imam Dżafar (a) powiedział:
"Ci z was, którzy nauczają, otrzymają tę samą nagrodę co uczący się, przewyższając ich jednak 
pozycją. Pozyskujcie więc wiedzę od tych, którzy ją posiedli i nauczajcie swych braci, tak, jak was 
nauczono.

H 58, Ch. 4, h 2

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Ten, który nauczy kogoś czegoś pożytecznego, otrzyma nagrodę za każdym razem, gdy jego uczeń 
uczyni z przekazanej wiedzy pożytek." 
Abu Basir powiedział: "Zapytałem Imama: Czy miałoby to miejsce (zyskiwanie nagrody przez 
nauczyciela) nawet gdyby jego uczeń przekazywałby tę wiedzę innym?" Imam (a) odpowiedział: 
"Tak, działoby się tak nawet gdyby wszyscy ludzie przekazywaliby tę wiedzę." Zapytałem: "Czy 
miałoby to miejsce także po jego śmierci?" Imam (a) odparł: "Tak, działoby się tak nawet po jego 
śmierci."

H 59, Ch. 4, h 3

Imam abu Dżafar (a) powiedział:
"Ktokolwiek przekazuje innym wiedzę, która będzie im przewodnikiem, otrzyma nagrodę równą 
nagrodzie tego, który z niej korzysta, nie pomniejszając w żaden sposób nagrody tego drugiego. 
Ktokolwiek naucza innych rzeczy, które pokierują ich na niewłaściwą drogę, ukarany będzie za 
każdym razem takim samym cierpieniem jak cierpienie spowodowane podążaniem za jego 
naukami, nie umniejszając jednak cierpieniom tych, którzy przez niego czynili to, co niewłaściwe.

H 60, Ch. 4, h 4

Imam Ali ibn al-Husajn (a) powiedział:
"Gdyby tylko ludzie zdawali sobie sprawę z nagrody za zdobywanie wiedzy, zdobywali by ją nawet 
za cenę własnej krwi, lub rzucając się w potężne fale głębin . Alla Błogosławiony, Najwyższy, 
objawił Danielowi słowa "Najbardziej znienawidzonymi z mych stworzeń są ignoranci, którzy nie 
mają szacunku dla uczonych i którzy nie podążają za ich naukami. Najbardziej przeze Mnie 
umiłowanymi spośród Mych sług są pobożni, którzy ciężko pracują by zdobyć ważniejsze z nagród, 
którzy zawsze pozostają blisko uczonych, podążają za wyrozumiałymi ludźmi i przyjmują (rady) od 
mądrych ludzi."

H 61, Ch. 4, h 5

Imam abu Abdullah (a) powiedział:

"Ktokolwiek zdobywa wiedzę, wciela ją w czyn i przekazuje ją innym ku chwale Allaha, znany 
będzie wśród aniołów w niebiosach jako wspaniała osobistość. Będą o nim mówić: "Zdobył wiedzę 
ku chwale Allaha, wcielił ją w czyn ku chwale Allaha i przekazał ją innym ku chwale Allaha."
 
H 62, Ch. 4, h 6

Rozdział o cechach uczonych

Imam abu Abdullah (a) powiedział: "Zdobywajcie wiedzę i ozdabiajcie ją wyrozumiałością i 
godnością. Bądźcie skromni zarówno wobec swych uczniów, jak i wobec swych nauczycieli. Nie 

bądźcie jak uczeni-tyrani, gdyż wszelki wasz fałsz zniszczy całą prawdę, jaką macie w sobie."

H 63, Ch. 5, h 1

Imam abu Abdullah (a) powiedział o słowach wersetu 35:28 "Przecież obawiają się Boga jedynie 
ludzie mądrzy spośród Jego sług...", iż to właśnie uczeni są ludźmi, których uczynki będą 
świadectwem ich prawdomówności, gdyż w przeciwnym razie nie mogliby być nazywani 
uczonymi."

H 64, Ch. 5, h 2

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Imam Ali (a) powiedział: "Czy chcecie usłyszeć kim jest prawdziwy Faqih (uczony w prawie 
muzułmańskim), osoba która osiągnęła naprawdę dobre rozumienie religii? Prawdziwy Faqih to 
człowiek, który sprawia, iż ludzie nie tracą nadziei na miłosierdzie Allaha, mają na uwadze Jego 
kary, nie lekceważą nieposłuszeństwa Bogu, uważając je za dozwolone oraz nie porzucają nauk 
Koranu w pogoni za innymi rzeczami. Wiedzcie, iż wiedza bez zrozumienia (prawa- fiqh) nie 
przynosi pożytku. Wiedzcie, iż nie ma pożytku z bezmyślnej recytacji. Wiedzcie, że nie ma pożytku 
z wychwalania (Boga) bez dobrego zrozumienia religii. Wiedzcie, iż nie ma pożytku z odbywania 
pielgrzymki Hadżdż itp bez pobożności.

H 65, Ch. 5, h 3

Imam abu al-Hasan al-Rida (a) powiedział:
"Oznakami Fiqh, dobrego zrozumienia religii, są wyrozumiałość i spokój."

H 66, Ch. 5, h 4

Książę Wiernych Ali (a) powiedział:
"W sercach uczonych nie ma miejsca na głupotę i arogancję"

H 67, Ch. 5, h 5

Przekazano, iż Jezus syn Marii (s) powiedział:

"O apostołowie, potrzebuję waszej pomocy, pomóżcie mi więc". Odpowiedzieli mu: "Twoja prośba 
zostanie spełniona, Duchu Boży". Jezus wstał z miejsca i obmył im nogi. Apostołowie powiedzieli 
mu: "To my powinniśmy służyć Tobie, Duchu Boży". Jezus odpowiedział:" Ludźmi, którzy powinni 
służyć innym, są uczeni. Mój czyn był przepełniony pokorą, by wasze czyny wśród ludzi również 
były pokorne." Po czym dodał: "Poprzez pokorę, a nie przez arogancję, umacnia się mądrość, tak 
samo jak roślina rosnąca nie ma twardym i kamienistym gruncie, ale na miękkiej i równej ziemi."

H 68, Ch. 5, h 6

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Imam Ali (a) zwykł mawiać: "O poszukiwacze wiedzy, (wiedzcie iż) uczeni posiadają trzy cechy: 
wiedzę, wyrozumiałość i spokój. Krasomówcy posiadają trzy cechy: z powodu nieposłuszeństwa 
kłócą się z osobami o wyższej od nich pozycji, z powodu przewagi postępują niesprawiedliwie 
wobec tych o niższej od nich pozycji i stają się zwolennikami ludzi niesprawiedliwych."

H 69, Ch. 5, h 7

Rozdział o prawach uczonych

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Imam Ali (a) powiedział: Jednym z praw uczonego jest, iż nie powinno się go zalewać pytaniami i 
kurczowo trzymać za szatę (nadmiernie wypytywać). Gdy ktoś przychodzi do uczonego, podczas 
gdy jest on w towarzystwie innych, powinno się skierować zwykłe pozdrowienie do wszystkich 
zgromadzonych, oraz specjalne pozdrowienie dla uczonego. Powinno się siadać przed nim, a nie za 
nim. Nie powinno się zamykać oczu nim on tego nie uczyni, gestykulować i być nadmiernie 
gadatliwym, na przykład opowiadając o kimś, kto powiedział coś niezgodnego z jego słowami. 
Długość spotkania z uczonym nie powinna być powodem znużenia, gdyż uczeni są jak owocujące 
drzewa, które potrzebują czasu nim pozwolą swym owocom spaść. Nagroda czekająca uczonych 
jest większa niż nagroda tego, kto często pości i modli się, oraz nagroda tych, którzy walczą na 
drodze Allaha."

H 70, Ch. 6, h 1

Rozdział o utracie uczonego

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Spośród śmierci ludzi o prawdziwej wierze, najmilszą dla Szatana jest śmierć uczonego (Faqih), 
posidającego dobre zrozumienie religii i jej praw."

H 71, Ch. 7, h 1

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Gdy prawdziwie wierzący człowiek, będący uczonym w prawie (Faqih) umiera, islamski system 
cierpi nieodwracalną szkodę."

H 72, Ch. 7, h 2

Imam abu al-Hassan Musa ibn Dżafar (a) powiedział: 
"Gdy prawdziwie wierzący człowiek umiera, anioły i miejsca, w których wychwalał Allaha 
szlochają z powodu jego śmierci. Bramy niebios, przez które wzniosły się jego dobre uczynki, 
również szlochają, a islamski system Islamu cierpi nieodwracalną szkodę. Dzieje się tak, gdyż 
prawdziwie wierzący Fuqaha, ludzie posiadający właściwe rozumienie religii i jej praw, są 
twierdzami całego systemu islamskiego, tak jak fortece miasta jest jego twierdzą."

H 73, Ch. 7, h 3

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Spośród śmierci ludzi o prawdziwej wierze, najmilszą dla Szatana jest śmierć uczonego (Faqih), 
posiadającego dobre zrozumienie religii i jej praw."

H 74, Ch. 7, h 4

Imam abu Abdullah (a) powiedział:

"Mój ojciec zwykł mawiać: Allah nie odbiera wiedzy, którą zesłał, jednak gdy umiera uczony, jego 
wiedza również odchodzi, a po jego śmierci niesprawiedliwi ludzie błądzą i sprowadzają innych na 
manowce, i nic nie może być dobre, jeśli brakuje mu solidnych podstaw"

H 75, Ch. 7, h 5

Imam abu Dżafar (a) powiedział:

"Imam Ali ibn al-Husajn (a) powiedziałby: Moja dusza z życzliwocią przyjmie rychłą śmierć lub 
bycie zamordowanym. Dzieje się tak z powodu słów Allaha "Czyż oni nie widzą, że My 
przychodzimy na ziemię, zmniejszając ją po jej krańcach?" oznaczających śmierć uczonych.

H 76, Ch. 7, h 6

Rozdział o zapoznawianiu i przystawaniu z uczonymi

Przekazano, iż Lokman powiedział do swego syna:
"Mój Synu, znajdź własne miejsce spotkań. Jeśli spotkasz ludzi mówiących o Bogu, Wspaniałym, 
Najwyższym, przystań z nimi. Jeśli okaże się, że posiadasz wiedzę, zyskasz z jej powodu, jeśli zaś 
okaże się, że trwasz w niewiedzy, poprowadzą Cię. Być może, gdy będziesz pośród nich, Bóg 
okryje ich swym miłosierdziem, które obejmie także Ciebie. Jeśli spotkasz ludzi, którzy  nie mówią 
o Bogu, nie przystawaj z nimi, ponieważ nawet jeśli okaże się, iż posiadasz wiedzę, nie przyniesie 
Ci ona pożytku, a jeśli okaże się, iż trwasz w niewiedzy, pogłębi się ona. Być może, gdy będziesz 
wśród nich, Bóg ześle na nich Swą karę, która obejmie także Ciebie."

H 77, Ch. 8, h 1

abu al-Hassan Musa ibn Dżafar (a) powiedział:
"Rozmowa z uczonym na śmietnisku jest lepsza niż rozmowa z ignorantem w bogato wyposażonym 
domu."

H 78, Ch. 8, h 2

Imam abu Abdullah (a) przekazał:
"Święty Prorok (s) powiedział: "Apostołowie zapytali Jezusa: O duchu Boży! z kim powinniśmy 
przystawać? Jezus odpowiedział: "Przystawajcie z tymi, których obecność przypomina wam o 
Bogu, których słowa i rozumowanie wzbogacają waszą wiedzę, i których czyny zbliżają was do 
życia wiecznego"

H 79, Ch. 8, h 3

Abu Abdullah (a) powiedział:
"Święty Prorok (s) powiedział: "Przystawanie z pobożnymi ludźmi jest zaszczytem tego oraz 
przyszłego życia."

H 80, Ch. 8, h 4

Imam abu Dżafar (a) powiedział:
"Miejsce, gdzie mogę spotykać tych, których darzę zaufaniem, przynosi mej duszy więcej ukojenia 
niż rok pracy."

H 81, Ch. 8, h 5

Rozdział o zadawaniu pytań uczonym i dyskutowaniu z nimi

Abu Abdullah (a) tak powiedział o sytuacji, gdy osobie chorującą na czarną ospę, udzielono kąpieli 
ghusl dżanabah (rytualnej kąpieli oczyszcającej wymaganej po aktywności seksualnej), po czym 
osoba ta zmarła.
"To oni go zabili. Dlaczego nie zasięgnęli rady w tej sprawie? Zaprawdę, lekiem na chorobę 
ignorancji jest zasięganie rady innych."

H 82, Ch. 9, h 1

Imam abu Abdullah (a) powiedział: "Zagłada człowieka wynika właśnie z tego, że nie zasięga on 
rady (w sprawach, o których nie ma wiedzy)."

H 83, Ch. 9, h 2

Abu Abdullah (a) powiedział:
"Mądrość (Świętego Proroka i jego Ahlul Bejt (a) zamknięta jest na kłódkę, do której kluczem jest 
pytanie." 

H 84, Ch. 9, h 3

Abu Abdullah (a) powiedział:
"Ludzie nie mogą nic zdziałać dopóki nie zaczną pytać, dopóki nie pojmą właściwego znaczenia 
religii i nie rozpoznają swego Imama - wtedy bedą w stanie podążać za jego naukami, nawet gdyby 
Imam (a) został zmuszony powiedzieć coś wbrew swoim przekonaniom (stosując takiję)." 

H 85, Ch. 9, h 4

Abu Abdullah (a) powiedział:
"Święty Prorok powiedział: Biada człowiekowi, który w każdy piątek nie znajduje czasu, by 
pogłębiać wiedzę o swej religii i nie ma w zwyczaju pytać o jej sprawy."
W innym hadisie padają słowa "Biada takiemu muzułmanowi".

H 86, Ch. 9, h 5

Abu Abdullah (a) powiedział:
"Święty Prorok powiedział: Allah, Wywyższony, Pełen Chwały, objawił: "Rozmowy z uczonymi 
spośród mych sług są jedną z rzeczy, które potrafią ożywić przybyłe martwe serca i sprawić, by 
wypełniały one me przykazania."

H 87, Ch. 9, h 6

Abu Dżafar (a) powiedział:
"Niech Allah obdarzy przebaczeniem tych, którzy odnawiają wiedzę." Abu al-Dżarud powiedział: 
"Zapytałem Imama co odnawianie wiedzy. Imam odpowiedział: "Oznacza to omawianie jej wśród 
religijnych i pobożnych ludzi."

H 88, Ch. 9, h 7

Wysłannik Boga (s) powiedział: "Omawiajcie fakty, odwiedzajcie się i rozmawiajcie ze sobą, gdyż 
rozmowa rozjaśnia serca. Serce, tak jak miecz, pokrywa się rdzą, a rozmowa oczyszcza je z niej." 
W innych pismach na końcu zdania w miejscu "rozmowy" pada słowo "żelazo". 

H 89, Ch. 9, h 8

Imam abu Dżafar (a) powiedział:
"Omawianie wiedzy jest nauką, a nauka to dobra modlitwa."

H 90, Ch. 9, h 9

Rozdział o nauczaniu jako formie jałmużny

Abu Abdullah (a) powiedział:
"Czytałem w dziele Imama Alego (a), iż Allah nie zobowiązał ani nie zobligował ignorantów do 
szukania wiedzy, nim nie zobowiązał i i nie zobligował uczonych, by przekazywali wiedzę jako 
jałmużnę dla ignorantów, gdyż wiedza poprzedzała w istnieniu ignorancję."

H 91, Ch. 10, h 1

Abu Abdullah (a) powiedział o wersecie 31:18 "Nie odwracaj z pogardą twarzy od ludzi!..." iż 
istnieje dla ustalenia równości ludzi w dostępie do wiedzy.

H 92, Ch. 10, h 2

Abu Dżafar (a) powiedział:
"Zakatem, podatkiem od wiedzy, jest przekazywanie jej sługom Allaha."

H 93, Ch. 10, h 3

Abu Abdullah (a) powiedział:

"Jezus, syn Marii (a) pewnego razu wstał i tak przemówił do Izraelitów:
O Izraelici! Nie wygłaszajcie słów mądrości wśród ignorantów, by nie wyrządzić 
niesprawiedliwości (tym słowom). Nie oszczędzajcie słów mądrości wśród tych, którzy na nie 
zasługują, by nie wyrządzić niesprawiedliwości (tym ludziom)."

H 94, Ch. 10, h 4

Rozdział o zakazie wypowiadania się bez posiadania wiedzy 

Imam Abu Abdullah (s) powiedział:
"Pragnę ostrzec was przed dwoma zachowaniami, które są przyczyną klęski człowieka. Zakazuję 
wam uciekania się do fałszu wobec Allaha oraz wydawania orzeczeń (fatw) dla innych nie 
posiadając odpowiedniej wiedzy."

H 95, Ch. 11, h 1

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Wystrzegajcie się dwóch rodzajów zachowań, gdyż prowadzą one do klęski wielu ludzi. 
Wystrzegajcie się wydawania orzeczeń (fatw) opierając się na własnych opiniach oraz podążaniu za 
religią nie posiadając wiedzy."

H 96, Ch. 11, h 2

Abu Dżafar (a) powiedział:

"Anioły łaski oraz anioły niegodziwości świadczą przeciwko tym, którzy wydają orzeczenia (fatwy) 
nie posiadając właściwej wiedzy ani przewodnictwa. Tacy ludzie zostaną obarczeni grzechami 
wszystkich tych, którzy zastosowali się do ich orzeczeń."

H 97, Ch. 11, h 3

Abu Dżafar (a) powiedział:
"Możecie mówić o tym, o czym posiadacie wiedzę, lecz jeśli nie posiadacie wiedzy mówcie "Allah 
wie najlepiej". Człowiek odwołujący się do wersetów w Koranie może nadać im znaczenie bardziej 
odległe od prawdy niż odległość między niebiosami a ziemią."

H 98, Ch. 11, h 4

Abu Abdullah (a) powiedział:
"Słowa "Allah wie najlepiej" są bardzo odpowiednie dla uczonego, który nie posiada na jakiś temat 
wiedzy. Nie ma uczonego, któremu by one nie przystały."
 
H 99, Ch. 11, h 5

Abu Abdullah (a) powiedział:
"Jeśli ktoś z was zostanie zapytany o coś, czego nie wie, zobowiązany jest odpowiedzieć: "Nie 
wiem" a nie "Bóg wie najlepiej" gdyż to drugie może zasiać wątpliwości w sercach słuchających. 
Jeśli powie "Nie wiem" słuchający nie będą mieli mu nic do zarzucenia."

H 100, Ch. 11, h 6

Zurara ibn Ajan powiedział:
"Zapytałem Imama abu Dżafara (a): Jakie są prawa Allaha wobec ludzi?" Imam (a) odpowiedział: 
"Powinni mówić o tym, o czym wiedzą i powstrzymywać się od mówienia o sprawach, o których 
nie posiadają wiedzy."

H 101, Ch. 11, h 7

Abu Abdullah (a) powiedział:
"Allah w bardzo specyficzny sposób wyraża się o swych sługach w dwóch wersetach Koranu:
"Czy nie zostało od nich wzięte przymierze Księgi, iż nie będą mówić o Bogu nic innego, jak tylko 
prawdę? A oni przecież studiowali, co w niej było!" (7:169)
"Za kłamstwo uznali to, czego nie objęli swoją wiedzą i czego wyjaśnienie jeszcze do nich nie 
doszło. " (10:39)

H 102, Ch. 11, h 8

Ibn Shubruma powiedział:
"Nigdy nie słyszałem słów podobnych do tych, które usłyszałem z ust Imama Abu Abdullah (a); 
jego słowa przeszyły moje serce. 
Imam (a) powiedział: Mój ojciec przekazał od swego przodka, Świętego Proroka (s) te słowa: Ci, 
którzy działają powołując się na analogię, staną w obliczu klęski oraz doprowadzą do niej innych. 
Ci, którzy wydają orzeczenia (fatwy) nie posiadając wiedzy na temat abrogowania i tego co uległo 
abrogacji, tego co dosłowne i tego, co wymaga interpretacji, staną w obliczu klęski i doprowadzą do 
niej innych."

H 103, Ch. 11, h 9

Rodział o tych, którzy podejmują działania nie posiadając wiedzy 

Imam abu Abdullah (a) powiedział:
"Działanie bez dobrego zrozumienia i pojmowania sensu jest jak podróżowanie w złym kierunku, 
które tylko oddala od celu."

H 104, Ch. 12, h 1

Imam Abu Abdullah (a) powiedział:
"Allah nie przyjmuje uczynków dokonanych bez dobrego zrozumienia, a odpowiedniego 
zrozumienia nie można zdobyć inaczej, jak tylko dzięki działaniu. Ten, kto osiągnął odpowiednie 
zrozumienie będzie przez nie prowadzony do dobrych uczynków, a ten, kto nigdy nie podjął 
działania, nic nie zrozumie. Czyż nie jest wiadomym, iż kolejne części wiary wyrastają z innych jej 
części?"

H 105, Ch. 12, h 2

Abu Abdullah (a) powiedział, iż Święty Prorok (s) powiedział:
"Ci, którzy działają nie posiadając wiedzy, niszczą więcej niż zyskują."

H 106, Ch. 12, h 3

Rozdział o używaniu wiedzy

Imam Ali (a) przekazał słowa Świętego Proroka (s):
"Są dwa rodzaje uczonych. Jeden rodzaj przestrzega swej wiedzy i osiąga zbawienie. Drugi rodzaj 
ignoruje swą wiedzę i doprowadza się do zguby. Mieszkańcy piekieł będą musieli znosić okropny 
odór bijący od uczonych, którzy w działaniu nie korzystali ze swej wiedzy. Spośród mieszkańców 
piekieł, najbardziej żałować będzie ten, który nauczał i wskazywał innym drogę Allaha. Jego uczeń 
przyjął wskazówki, zastosował się do nich i trafił do Raju, lecz sam nauczyciel zignorował swą 
wiedzę i podążył za swymi namiętnościami, żywiąc wielką nadzieję, iż jego koniec jest wciąż 
daleko. Podążanie za własnymi namiętnościami jest przeszkodą dla znalezienia prawdy, a żywienie 
nadziei na długie życie sprawia, iż ludzie zapominają o życiu przyszłym."

H 107, Ch. 13, h 1

Abu Abdullah (a) powiedział:
"Wiedza i działanie pozostają w bliskim kontakcie. Ten, kto posiadł wiedzę, działa, a ten kto działa, 
zdobywa wiedzę. Wiedza zachęca do działania, lecz jeśli się go unika, czyny stają się bezmyślne."

H 108, Ch. 13, h 2

Abu Abdullah (a) powiedział:
"Jeśli uczony, nawracając innych, sam nie stosuje się do swych nauk, jego słowa odbiją się od serc 
słuchających tak jak kropla odbija się od skały".

H 109, Ch. 13, h 3

Pewien mężczyzna przyszedł do Imama Ali ibn al-Husejna (a) i zadał mu kilka pytań, a Imam na 
nie odpowiedział. Mężczyzna chciał ponownie zadać Imamowi podobne pytania, jednak Imam 

odrzekł: "Napisano w Ewangelii "Nie pytaj o to czego nie wiesz, dopóki nie zastosujesz się do 
wiedzy który już posiadasz, gdyż ignorowanie swej wiedzy nie zwiększy niczego poza niewiarą, ani 
też nie wniesie niczego do twych relacji z Allahem, a jedynie Cię od niego oddali. 

H 110, Ch. 13, h 4

al-Mufaddal ibn Umar powiedział:
"Zapytałem Imama abu Abdullaha (a): Jak można rozpoznać tych, którzy osiągnęli zbawienie? 
Imam odpowiedział: "Wyznanie (wiary) tego, który działa w zgodzie z tym co mówi, musi zostać 
przyjęte, a wiara tego, który postępuje wbrew temu co głosi, jest jedynie tymczasowa."
 
H 111, Ch. 13, h 5

Imam Ali (a) powiedział w jednym ze swych przemówień: 
"O Ludzie! Jeśli uczycie się i zdobywacie wiedzę, musicie się do niej stosować, tak by być wśród 
prowadzonych. Uczony, który ignoruje swą wiedzę jest podobny do zagubionego ignoranta, który 
nigdy nie znajdzie się na właściwej ścieżce z powodu swego zachowania. Tak naprawdę sytuacja 
uczonego, który zignorował swą wiedzę będzie dużo gorsza, a jego żal dużo większy od żalu 
zwykłego ignoranta, który błądził. W obu przypadkach ludzie ci błądzą i omija ich wielkie dobro. 
Nie wahajcie się, by nie zwątpić i nie żywcie wątpliwości, by nie stać się niewiernymi. Nie bądźcie 
pobłażliwi wobec swych dusz by nie stały się leniwe. Nie lekceważcie prawdy, by nie doprowadzić 
się do zatracenia. By osiągnąć prawdę, musicie uczyć się prawa religijnego (fiqh) dla osiągnięcia 
właściwego zrozumienia religii, a by osiągnąć właściwe zrozumienie religii, nie możecie dać się 
zwieść. Najmądrzejszym z was jest ten, który jest najbardziej posłuszny swemu Panu. Ten spośród 
was, który najdalej dał się zwieść, jest najbardziej nieposłuszny swemu Panu. Ten, kto służy 
Allahowi jest bezpieczny i czeka go radosna nowina, a ten, który jest nieposłuszny wiele stracił i 
będzie żałować."

H 112, Ch. 13, h 6

Ojciec Muhammada ibn abd al-Rahmana ibn abu Lajli przekazał, iż Imam abu Dżafar (a) 
powiedział: 
"Gdy przyjdzie do was wiedza, musicie się do niej stosować i otworzyć na nią swe serca. Gdy serce 
człowieka wypełnia się wiedzą, trudniej jest je upilnować i Szatan może przejąć nad nim kontrolę. 
Jeśli Szatan podsuwa wam wątpliwości, walczcie z nim przy pomocy wiedzy którą posiadacie. 
Knowanie Szatana jest słabe." Zapytałem Imama (a): "Co jest dla nas tą wiedzą?" Imam 
odpowiedział: "Walczcie z nim przy pomocy wszystkiego co z mocy Allaha, Wywyższonego, 
Pełnego Chwały, stało się dla was jasne."

H 113, Ch. 13, h 7

Rozdział o tych, którzy używają wiedzy dla napełnienia swych brzuchów, obnosząc się tym

Imam Ali (a) przekazał słowa Świętego Proroka (s) :
"Są dwa rodzaje ludzi o apetytach nie do zaspokojenia. Są to ludzie pożądający dóbr tego świata 
oraz ludzie pożądający wiedzy. Jeśli chodzi o dobra tego świata, człowiek gromadzący te z nich, 
które Allah uczynił dla niego dozwolonymi, będzie zbawiony, jeśli jednak zdobędzie je w 
niedozwolony sposób, czeka go zguba, chyba że nawróci się i zmieni swe postępowanie. Jeśli zaś 
chodzi o wiedzę, człowiek czerpiący ją od uczonych i robiący z niej właściwy użytek zostanie 
zbawiony, jeśli jednak używać jej będzie tylko w celu zdobycia dóbr tego świata, nie osiągnie nic 
poza nimi. 

H 114, Ch. 14, h 1

abu Abdullah (a) powiedział:
"Człowiek, który pragnie użyć hadisów dla zdobycia dóbr tego świata, nie uzyska z ich powodu 
żadnej nagrody w życiu przyszłym, jeśli jednak chciałby użyć hadisów dla dóbr przyszłego życia, 
Allah wynagrodzi go zarówno w tym jak i przyszłym życiu."

H 115, Ch. 14, h 2

Abu Abdullah (a) powiedział: 
"Człowiek, który pragnie używać hadisów dla zdobycia dóbr tego świata, nie uzyska z ich żadnej 
powodu nagrody w życiu przyszłym."

H 116, Ch. 14, h 3

Abu Abdullah (a) powiedział:
"Jeśli spotkasz wykształconego człowieka, który miłuje dobra tego świata, nie ufaj mu w sprawach 
religii, gdyż to, co kocha, otoczy go i usidli.
Świety Prorok (s) powiedział: Allah zesłał objawienie Dawidowi (a) i przemówił do niego: "Nie 
pozwól by między Mną i Tobą stawał uczony kochający dobra tego świata, gdyż odsunie Cię on od 
drogi Mojej Miłości. Tacy ludzie są bandytami, którzy wciągają w zasadzkę moich poddanych, 
pragnących Mej bliskości. Najmniejsza kara, jaka czeka tych bandytów, to odebranie im słodyczy 
osobistych kontaktów ze mną i modlitw."

H 117, Ch. 14, h 4

abu Abdullah (a) powiedział:
"Święty Prorok (s) powiedział, iż al-Fuqaha, uczeni w Fiqh, prawie islamskim są przedstawicielami 
Proroków tak długo, aż nie zaczną angażować się w sprawy doczesne." Ludzie zapytali go: "Co 
oznacza "angażowanie się w sprawy doczesne, Święty Proroku Allaha?" Odpowiedział: "Podążanie 
za wolą króli. Jeśli to robią, musicie być bardzo ostrożni pozwalając im na zajmowanie się waszą 
religię."

H 118, Ch. 14, h 5

abu Dżafar (a) powiedział:
"Ten, kto poszukuje wiedzy by zaimponować uczonym, wykazać się w dyskusjach z głupcami, lub 
by przyciągnąć do siebie ludzi, niech wie, że w ten sposób zdobywa miejsce w Ogniu. Bycie 
przywódcą przystoi tylko tym, którzy posiadają do tego uprawnienia."

H 119, Ch. 14, h 6

Rozdział 15
Rozdział o konieczności istnienia Boskiego Autorytetu w tym świecie i powadze tej kwestii

Hafs ibn Ghijath przekazał, iż Abu Abdullah (a) powiedział: 
"O Hafsie, prędzej wybacze zostanie ignorantowi, który popełnił siedemdziesiąt grzechów, niż 
uczonemu, który popełnił jeden grzech."

H 120, Ch. 15, h 1

Abu Abdullah (a) powiedział: 

"Jezus syn Maryji (s) powiedział: "Biada złym uczonym! Gdyby tylko byli świadomi ogromu 
ognia, który ich pochłonie."

H 121, Ch. 15, h 2

Imam abu Abdullah (a) powiedział: 
"Gdy dusza dosięga tego miejsca (wskazując przy tym na gardło), uczony stracił już wszystkie swe 
szansy by się nawrócić. "Przecież u Boga jest przebaczenie dla tych, którzy popełniają zło 
nieświadomie i niezwłocznie się nawracają. Ku tym powraca Bóg. Bóg jest wszechwiedzący, 
mądry!" (4:17)

H 122, Ch. 15, h 3

Abu Dżafar (a) tak powiedział o słowach Allaha w Świętym Koranie "Zostaną tam wrzuceni oni 
sami i ci, którzy zabłądzili,
i zastępy Iblisa, wszyscy razem." (26:94-95)
"Mowa o ludziach, którzy wiele mówią o sparawiedliwości, jednak zupełnie nie przejawia się ona 
w ich czynach".

H 123, Ch. 15, h 4

Rozdział 16

Rozdział o różnych sprawach

Amir al-Muminin Ali (a) powiedział:
"Pozwól swej duszy odżyć przy iskrach zdobytej mądrości, gdyż ulega ona znużeniu podobnie jak 
ciało"

H 124, Ch. 16, h 1