w w w. e l e k t r o . i n f o . p l
n r 1 0 / 2 0 0 4
i n t e l i g e n t n y b u d y n e k
Ł
ączniki czasowe są powszechnie
wykorzystywane we wszelkich
instalacjach zarówno konwencjonal-
nych, jak i magistralnych. W tradycyj-
nych rozwiązaniach stanowią one do-
datkowe wyposażenie pozwalające na
rozszerzenie funkcjonalności. W in-
stalacji magistralnej EIB są wykorzy-
stywane standardowo i użycie stero-
wania czasowego najczęściej nie wy-
maga zastosowania dodatkowych
urządzeń. Dzieje się tak dlatego, że
wiele z nich wyposażonych jest w róż-
norodne funkcje czasowe.
Funkcje czasowe realizowane
w obydwu tych instalacjach są po-
dobne. Są to opóźnienie załączenia,
opóźnienie wyłączenia, samoczyn-
ne wyłączenie po upływie określo-
nego czasu, cykliczne za- i wyłącza-
nie. Jednak w instalacji magistralnej
funkcje te są znacznie bardziej rozbu-
dowane i wzbogacone o inne funkcje,
np. logiczne.
Urządzeniami wykonawczymi
w instalacji EIB są wyrobniki. Naj-
większą ich grupę stanowią wyrob-
niki załączające. Najczęściej służą do
za- i wyłączania oświetlenia. Niemal
wszystkie posiadają możliwość wy-
korzystywania funkcji czasowych.
Funkcje te są określane programo-
wo. Każdy aparat EIB posiada jedną
lub kilka aplikacji do wyboru. Aplika-
cja jest programem definiującym dzia-
łanie urządzenia. W ramach aplikacji
można dobierać rodzaje i wartości pa-
rametrów określających funkcjono-
wanie. Najprostszym działaniem wy-
robnika załączającego jest natychmia-
stowe działanie po otrzymaniu tele-
gramu. Jeśli jednak określi się funk-
cję czasową, to wykonywanie zawar-
tych w rozkazach poleceń ulegnie
modyfikacji. Po wybraniu odpowied-
niej funkcji na monitorze kompute-
ra pojawią się nowe opcje: opóźnie-
nie załączenia lub opóźnienie wyłą-
czenia, ewentualnie opóźnienie za-
i wyłączenia. Wybranie i zaznaczenie
którejkolwiek z tych opcji powoduje
rozwinięcie się dodatkowych wierszy
pozwalających na określenie wybra-
nego opóźnienia. W przypadku opóź-
nienia – załączenia podstawy czaso-
wej oraz jej mnożnika. Analogicznie
w przypadku opóźnienia wyłączenia.
Niemal w każdej łazience znajdują się
oświetlenie i wentylator. Oświetlenie
powinno załączać się natychmiast po
naciśnięciu wyłącznika lub po rozpo-
znaniu obecności człowieka przez od-
powiedni czujnik. Natomiast wenty-
lator powinien załączać się z pew-
nym opóźnieniem, np. 5 minut. Przy
opuszczaniu toalety oświetlenie rów-
nież powinno się jak najszybciej wy-
łączyć, a wentylator powinien jesz-
cze przez kilka minut pracować. W ta-
kim przypadku należy dla kanału od-
powiadającego zestykowi załączające-
mu wentylator wybrać obydwa opóź-
nienia. Opóźnienia te określa się wy-
bierając wspólną stałą czasową oraz
różne mnożniki dla każdego z opóź-
nień. Okresy stanowiące podstawę
do wyznaczania czasów podawane
są w sekundach, minutach lub go-
dzinach, zawierają się od ułamków
sekundy do ponad godziny. Mnożniki
można ustalać w zakresie od 0 do 127.
Minimalny czas opóźnienia wynosi
więc ułamek sekundy, a maksymalny
– niemal tydzień. Jednak ze względu
na konieczność ustalenia jednej pod-
stawy czasowej, nie da się dla jednego
zestyku określić tak rozbieżnych pa-
rametrów. Jeśli przykładowo wybie-
rze się jako podstawę 1 s, to najkrót-
szy czas wyniesie 1 s, a najdłuższy
127 s. Przy tym należy pamiętać, że
rozpoczęcie odliczania czasu każde-
go z opóźnień rozpoczyna się w mo-
mencie otrzymania odpowiedniego
polecenia. Załączenie lub wyłączenie
następuje po upływie nastawionego
czasu od wysłania telegramu „załącz”
– „wyłącz”. Rozkaz „załącz” może być
wysłany po naciśnięciu klawisza czuj-
nika przyciskowego lub po rozpozna-
niu ruchu lub obecności. Wyłączenie
następuje po naciśnięciu klawisza
„wyłącz” lub po upływie określone-
go czasu od ostatniego rozpoznania
ruchu przez czujkę.
Inną, popularnie stosowaną funk-
cją jest natychmiastowe lub opóźnio-
ne załączenie i samo-
czynne wyłączenie po
wypracowaniu nasta-
wionego czasu. Funk-
cję tę wykorzystuje się
popularnie w klatkach
schodowych, stąd po-
pularna nazwa urzą-
dzenia automat scho-
dowy. W instalacjach EIB nie jest on
oddzielnym urządzeniem, lecz, tak
jak poprzednio, funkcją istniejącego
wyrobnika. Wyrobnik zamyka zestyk
natychmiast po otrzymaniu rozkazu
(lub po czasie opóźnienia załączenia).
Natomiast wyłączenie następuje auto-
matycznie po wypracowaniu ustawio-
nego czasu. Nie jest potrzebny jakikol-
wiek rozkaz wyłączający. Po wybraniu
aplikacji automatu schodowego, tak
jak poprzednio, pojawiają się nowe
parametry: stała czasowa i mnożnik.
Iloczyn tych wartości określa czas, na
który zostanie załączone oświetlenie.
Do zadziałania tej funkcji konieczne
jest nadanie rozkazu „załącz”. Wyłą-
czenie następuje bez potrzeby gene-
rowania kolejnego rozkazu.
Zastosowanie prostych funkcji
czasowych w instalacji EIB nie wy-
maga żadnych nakładów materia-
łowych. Wystarczy skorzystać z po-
tencjalnych możliwości wyrobników
i jedynie przeprogramować istniejący
obwód. Nie ma potrzeby przepinania
ani wykonywania dodatkowych połą-
czeń. To czysta i prosta realizacja bez
ingerencji w istniejące obwody elek-
tryczne, bez uciążliwych prac murar-
skich i monterskich.
Oprócz wyrobników załączających,
niemal w każdej instalacji EIB wyko-
rzystywane są także wyrobniki żalu-
zjowe, ściemniające i grzewcze. Każ-
dy z nich posiada wyspecjalizowane
funkcje czasowe. W wyrobnikach ża-
luzjowych określa się czas przejazdu
żaluzji (w celu zapobiegnięcia spale-
Fot. 1 Inteligentna czujka ruchu z funk-
cjami czasowymi,
fot. Gira
Fot. 2 Radiowy panel sterowniczy za-
rządza różnymi funkcjami cza-
sowymi i ich sekwencjami,
fot. Gira
Fot. 3 Czujka obecności pozwala na opóźnienie reakcji
na ruch oraz czas świecenia lamp,
fot. Gira
26
i n t e l i g e n t n y b u d y n e k
inteligentne łączniki czasowe
Andrzej Dubrawski
