Untitled

WYCHOWANIE- to świadomie organizowana działalność, której celem jest wywołanie określonych zmian w osobowości człowieka. Zmiany te obejmują zarówno sferę poznawczo-instrumentalną, związaną z poznawaniem rzeczywistości i umiejętnością oddziaływania na nią, jak i stronę aksjologiczną, która polega na kształtowaniu stosunku człowieka do świata i ludzi, jego przekonań i postaw, systemu wartości i celu życia.

OSOBOWOŚĆ NAUCZYCIELA -Przez osobowość nauczyciela można rozumieć stopień zaawansowania nauczyciela w poznawaniu, rozumieniu i wartościowaniu stosunków panujących w świecie, ze szczególnym uwzględnieniem procesów kształcenia i wychowania, oraz w twórczym przekształcaniu tych stosunków.
(„Słownik pedagogiczny” W.Okoń)

OSOBOWOŚĆ - termin używany w różnych znaczeniach, najczęściej oznacza zespół stałych właściwości i procesów psychofizycznych, odróżniających daną jednostkę od innych, wpływający na organizację jej zachowania, a więc na stałość w nabywaniu i porządkowaniu doświadczeń, wiadomości i sprawności, w reagowaniu emocjonalnym w stosunkach z innymi ludźmi oraz na stałość w wyborze celów i wartości.
(„Słownik pedagogiczny” W.Okoń)

SOCJALIZACJA - [od łac. socialis — społeczny]:
l) ogól działań ze strony społeczeństwa, zwłaszcza rodziny, szkoły i środowiska
społecznego, zmierzających do uczynienia z jednostki istoty społecznej, tj.
umożliwienia jej zdobycia takich kwalifikacji, takich systemów wartości i
osiągnięcia takiego rozwoju osobowości, aby się mogła stać pełnowartościowym
członkiem społeczeństwa;
2) ogół zmian zachodzących w jednostce pod wpływem oddziaływań społecznych,
umożliwiających jej stopniowe stawanie się pełnowartościowym członkiem
społeczeństwa.
(„Słownik pedagogiczny” W.Okoń)

CZAS WOLNY - [franc. loisir, ang. leisure, roś. dosug], czas do dyspozycji jednostki po wykonaniu przez nią zadań obowiązkowych: pracy zawodowej, nauki obowiązkowej w szkole i w domu oraz niezbędnych zadań domowych.
Czas wolny racjonalnie przeznacza się na:
l) odpoczynek, tj. regenerację sił fizycznych i psychicznych,
2) rozrywkę, która sprawia przyjemność,
3) działalność społeczną o charakterze dobrowolnym i bezinteresownym,
4) rozwój. zainteresowań i uzdolnień jednostki przez zdobywanie wiedzy i amatorską
działalność artystyczną, techniczną, naukową czy sportową.
(„Słownik pedagogiczny” W.Okoń)

KSZTAŁCENIE - ogół czynności i procesów umożliwiających ludziom poznanie przyrody, społeczeństwa i kultury, a zarazem uczestnictwo w ich przekształcaniu, jak również osiągnięcie możliwie wszechstronnego rozwoju sprawności fizycznych i umysłowych, zdolności i uzdolnień, zainteresowań i zamiłowań, przekonań i postaw oraz zdobycie pożądanych kwalifikacji zawodowych. W ostatnich latach coraz częściej przez kształcenie rozumie się łącznie nauczania i uczenia się.

NAUCZANIE - planowa i systematyczna praca nauczyciela z uczniami mająca na celu wywołanie pożądanych trwałych zmian w ich postępowaniu, dyspozycjach i całej osobowości — pod wpływem uczenia się i opanowywania wiedzy, przeżywania wartości i działań praktycznych.
(„Słownik pedagogiczny” W.Okoń)

SAMOKSZTAŁCENIE - (samouctwo), osiąganie wykształcenia poprzez działalność, której cele, treść, warunki i środki ustala sam podmiot. W procesie s. jego cele się dynamizują, osiągnąwszy wyższy stopień świadomości uczeń dokonuje często ich przewartościowania i doskonalenia. Samokształcenie osiąga optymalny „poziom wtedy, gdy przekształca się w stałą potrzebę życiową człowieka oraz stanowi oparcie dla kształcenia ustawicznego.
(„Słownik pedagogiczny” W.Okoń)

SAMOWYCHOWANIE - samorzutna praca człowieka nad ukształtowaniem własnego poglądu na świat, własnych postaw, cech charakteru i własnej osobowości - stosownie do założonych kryteriów, wzorów oraz ideałów. Rozwijanie w procesie wychowania rodzinnego czy szkolnego motywacji pobudzającej dzieci i młodzież do pracy nad sobą jest działaniem, które zwielokrotnia wpływ wychowawczy rodziny i szkoły.
(„Słownik pedagogiczny” W.Okoń)

UCZENIE SIĘ - proces, w którego toku na podstawie doświadczenia, poznania i ćwiczenia powstają nowe formy zachowania się i działania lub ulegają zmianom formy wcześniej nabyte. Uczenie się jest jedną z podstawowych form działalności ludzi — prócz pracy, zabawy i działalności społeczno-kulturalnej.
(„Słownik pedagogiczny” W.Okoń)

SZKOŁA - według ogólnych założeń - jest miejscem nabywania wiedzy i umiejętności związanych z życiem zawodowym i społecznym. Efektem działalności szkoły jest zdobycie wiedzy (określonej programem nauczania), kompetencji oraz rozeznania w otaczającej rzeczywistości.

MOTYWACJA- mechanizm uruchamiający zachowanie jednostki i nadający mu energię, ukierunkowujący je; stan wewnętrznego napięcia pobudzający jednostkę do działania, w wyniku, którego dochodzi do redukcji tego napięcia; także względnie trwała dyspozycja do działania w określonym kierunku. Ma charakter świadomy lub nieświadomy.

KLASA SZKOLNA- zbiór uczniów, zwykle rówieśników, uczących się se wspólnej izbie szkolnej według tego samego programu i reprezentujących ten sam poziom zaawansowania w karierze szkolnej. Inaczej izba szkolna, pomieszczenie, w którym odbywa się nauka szkolna

DYDAKTYKA -(gr. διδακτικοσ - pouczający) - nauka o nauczaniu i uczeniu się, czyli o systemie poprawnie uzasadnionych twierdzeń i hipotez dotyczących procesu, zależności i prawidłowości nauczania-uczenia się oraz sposobów kształtowania tego procesu przez człowieka. Realizuje ona swoje cele ze względu na przedmioty i szczeble pracy szkolnej. Termin dydaktyka pochodzi z języka greckiego, w którym didaktikos znaczy pouczający, a didasko - uczę.

NAUCZYCIEL-pracownik o uznanych przez władze oświatowe kwalifikacjach do nauczania i wychowania dzieci, młodzieży i dorosłych. Kwalifikacje te uzyskuje się przez ukończenie zakładu kształcenia nauczycieli oraz przez zdanie przepisanych egzaminów. Uchwalona Karta praw i obowiązków nauczyciela ustala zasadę, ze w Polsce każdy nauczyciel musi mieć ukończone studia wyższe. Zgodnie z tą kartą stan nauczycielski obejmuje nauczycieli przedszkoli, szkół oraz nauczycieli akademickich. Na stanowisko nauczyciela może być powołana osoba, która ukończyła studia w szkole wyższej kształcącej nauczycieli lub w innej szkole wyższej, ale po uzyskaniu w toku studiów lub na kursie przygotowania pedagogicznego. Na stanowisko nauczyciela dyplomowanego powołuje się osobę o wyżej wymienionych kwalifikacjach po co najmniej 3 latach pracy, ocenionej dobrze za ostatnie 2 lata, przy czym ocena musi ta musi być potwierdzona przez wyniki komisyjnej wizytacji. Na stanowisko profesora szkoły średniej powołuje się osobę posiadająca wyższe studia magisterskie i 5 lat pracy na stanowisku nauczyciela dyplomowanego w szkole albo na stanowisku nauczyciela akademickiego w szkole wyższej.

ODPOWIEDZIALNOŚĆ-Pojęcie eschatologiczne, am podwójne znaczenie: odpowiada się za coś, albo jest się odpowiedzialnym przed kimś, kto jest źródłem odpowiedzialności. Odpowiedzialność jako pozytywna cecha osobowości podlega kształceniu w działalności pedagogicznej. Przedmiotem postaw odpowiedzialności są wartości moralne.

CEL OGÓLNY- pewien rezultat nauczania wyrażony w kategorii efektów uczenia się . Ogólny cel nauczania opisuje nową wiedzę, umiejętności, zdolności i postawy- to wszystko, czego opanowania w wyniku kształcenia oczekuje się od ucznia.

OCENIANIE-oznacza czynność w wyniku której wydaje się sąd o przedmiocie, osobie lub zjawisku, odwołując się do jednego lub kilku kryteriów, niezależnie od tego, jaki jest przedmiot oceny oraz te kryteria. Akt oceny jest więc zjawiskiem ogólnym i obejmuje nie tylko osiągnięcia szkolne I tak np. przyznawanie gwiazdek restauracjom, srebrnych i złotych palm filmom jest podobnie jak szacowanie postępów uczniów czy studentów, wynikiem czynności oceniania.

OCENIANIE CIĄGŁE- jest postępowaniem, dzięki któremu nauczyciel poznaje swoich uczniów w sposób systematyczny. Zwane także ocenianiem wewnętrznym w trakcie procesu pedagogicznego obserwuje się jednocześnie jego rezultaty i poziom prac uczniów, którzy biorą w nim udział.

AUTORYTET-( łac.autoritas- powaga, znaczenie)- wpływ osoby lub organizacji cieszącej się ogólnym uznaniem na określoną sferę życia społecznego. Autorytetowi nauczyciela szczególnie łatwo ulegają dzieci w młodszym wieku szkolnym, w klasach wyższych obserwuje się wzrost krytycyzmu i osłabienie roli autorytetu nauczyciela, niekiedy nawet zanik wszelkich autorytetów.

EDUKACJA-( łac. educatio. Wychowanie)- ogół procesów, których celem jest zmienianie ludzi, przede wszystkim dzieci i młodzieży- stosownie do panujących w danym społeczeństwie ideałów i celów wychowawczych. Obecnie upowszechnia się szerokie rozumienie tego terminu jako oznaczającego ogół procesów oświatowo- wychowawczych, obejmujących kształcenie i wychowanie oraz szeroko pojmowana oświatę.

ETOS NAUCZYCIELA-O autorytecie nauczyciela nie decymują pieniądz, pełniona funkcja, urząd. Źródła autorytetu nauczyciela tkwią w sferze wartości niematerialnych, u jego podstaw leżą ideały pedagogiczne, efektywność nauczania, osobowość, charyzmat, empatia, otwarcie na młodego człowieka.

GRUPA RÓWIEŚNICZA- Typ grupy rówieśniczej w skład której wchodzą osoby w zbliżonym wieku, charakteryzująca się tym ze przynależność do niej jest dobrowolna, tworzona jest spontanicznie. Istotna jet ze względu na proces socjalizacji jednostki. W grupach rówieśniczych kształtuje się tez subkultury.

SYTUACJA WYCHOWAWCZA- Czasowy okład warunków towarzyszących interakcji wychowawczej, w którym wychowanek dysponuje możliwością wyboru któregoś spośród zachowań zawierających przynajmniej jeden złożony cel operacyjny. W przypadku braku tego celu sytuacja wychowawcza nie miałaby miejsca.

SZKOŁA- 1) Instytucja oświatowo- wychowawcza zajmująca się kształceniem i wychowaniem dzieci, młodzieży i dorosłych stosownie do przyjętych w danym społeczeństwie zelów oraz zadań oraz koncepcji oświatowo- wychowawczych i programów; do osiągania tych celów służy wykształcona kadra pedagogiczna. Jest miejscem gdzie realizuje się programy nauczania i rozlicza uczniów z ich opanowania. 2) Budynek lub budynki, w których mieści się ta instytucja.

SYSTEM OŚWAITY- ogól odpowiednio powiązanych ze sobą placówek i instytucji wychowania bezpośredniego i pośredniego, umożliwiających obywatelom zdobywanie wykształcenia ogólnego i zawodowego oraz wszechstronny rozwój osobowości. Na system oświaty składa się: system wychowanie rodzinnego, system szkolnictwa, system kształcenia ustawicznego, system wychowania równoległego.

WZMOCNIENIE POZYTYWNE I NEGATYWNE- Wzmocnienia pozytywne, czyli te zachowania, które są pożądane i korzysta np. pokarm, wynagrodzenie, podziw. Często nazywane są nagrodami. Wzmocnienia negatywne to szeroko rozumiane kary, bodźce awersyjne takie jak: zagrożenie, przymus, porażka.

WSPÓŁDZIAŁANIE- Współpraca ze sobą jednostek lub grup ludzi, wykonujących swoje cząstkowe zadania, aby osiągnąć jakiś wspólny cel. Współdziałanie opiera się na wzajemnym zaufaniu i lojalności oraz na podporządkowaniu się celowi, należycie uświadomionemu sobie przez wszystkie jednostki lub grupy.

WYCHOWAWCA KLASY-nauczyciel odpowiedzialny za koordynację i prowadzenie pracy wychowawczej w powierzonej mu klasie. Do jego zadań należy poznanie wszystkich uczniów w klasie oraz ich warunków domowych, czuwanie nad zachowaniem, postawami społeczno- moralnymi, kulturą i zdrowiem uczniów, kształtowanie pozytywnego stosunku do nauki, organizowanie pomocy i opieki w przypadkach indywidualnych.