ABERRACJE CHROMOSOMOWE W BIAŁACZKACH

• Aberracje pierwotne - char. Dla transformacji neo, jako pojedyncze anomalie np. Chłoniak Burkitta t(8;14), t(2;8), t(8;22)

• Aberracje wtórne - niespecyficzne powstające w skutek niestabilności genomy kom. Neo.tzw -> ewolucja kariotypu.

• Aberracje swoiste - typowe tylko dla danej buiałaczki

• Aberracje nieswoiste - mogą występować w różnych typach białaczek. Np. t(9;22), w CML/ALL-B, +8 w MDS/AML/HPD

Podziała aberracji chromosomowych

• Aberracje liczbwe:

• Aneuploidia; +8(MOS, t-AML, HPD, CML), -4(MDS,CML), -5/-7(MDS, t-AML)

• Poliploidia; ALL, MPD

• Aberracje strukturalne

• Zrównoważone

• Translokacje:

• t(9,22) CML, ALL

• t(8;21) AML-M2

• t(15;17) AML-M3

• t(12;21) ALL-B

• Inwersje

• Inv(16) AML-M4

• Inv(3)(q21a26) CMML

• Niezrównoważone

• Delecje:

• del 5q/del 7q - MDS, AML

• del 11q23 - MDS, AML, ALL

• duplkacje/amplifikacje onkogenów: C-MYC, MLL, N-MYC

• izochromosomy

• i(17)(q10)

• i(11)(q10)

• i(9)(q10)

• chromosom pierścieniowy (r): zmiany wtórne - ewolucja.

Metody cytogenetyczne i molekularne stosowane w diagnostyce białaczek.

CTG // FISH // M-FISH/SKY

Molekularne: PCR // RT-PCR // RQ-PCR

CTG:

• Szpik(krew gdy nie można pobrać szpiku a % blastów we krwi >= 40% lub sucha pusta biopsja)

• Krew (CLL)

• w. chłonny

FISH - okreslona liczba sond molekularnych

PCR

Metoda jakosciowa

Ocena mutacji genów np. JAK2(czerwienica - zmiana G na T w poz. 1849.

76-97% czerwieniaca, 29-57% nadplytkowośc, 20-50% mielofibroza.

Do badania służy szpik- najbardziej miarodajny (krew) pobrana na EDTA.

RT-PCR

Metoda jakosciowa

Cena ekspresji genu fuzyjnego powstałego w wynikutranslokacji wzajemnej lun inv.

• t(9;22)(q34;q11) - BRC/ABL = CML, ABL

• t(15;17) - PML / PARA = AML-M3

• t(12;21) - TEL / AML-M1 = B-ALL

• t(4;11) - AF4 / MLL = B-ALL

materiał to: szpik (ew. Krew) pobrane na EDTA

monitorowanie leczenia białaczek

do chorób ukł. Krwiotwórczego pzrebiegających z powstawaniem genów fuzyjnych.

QR-PRC

Metoda ilościowa pozwalająca na ocenę ilości kopii produktu genu fuzyjnego. Czułość 1:100000

Monitorowanie leczenia i ocena choroby resztkowej.

materiał to: szpik (ew. Krew) pobrane na EDTA

PRZEWLEKŁA BIAŁACZKA SZPIKOWA (CML)

• 1960 - odkrycie chromosomu Philadelphia (Ph)

• Pierwsza choroba w której udowodniono obecność charakterystycznej aberracji chromosomowej i jej wpływ na objawy kliniczne

• Traslokacja wzajemna pary chromosomów 9 i 22

• METODY BADAWCZE:

• Fuzje genowe w CML - FISH

• Cytogenetyka - w celu oceny translokacji

• Metoda molekularna - ocena ekspresji fuzji genu

• Leczenie

• Niszczy się tyko komórki które niosą w swoim materiale materiał translokacji 9;22 gen BCR/ABL

• Zmiany wtórne:

• +8, Ph(2), i(17)(q10), +19,+21, -7 <- faza alceleracji, kryza blastyczna.

NOWOTWORY / ZESPOLY MIELOPROLIFERACYJNE

Przed badaniem szpiku (CML)

Czerwienica prawdziwa (PV) mut. JAK2

Nadpłytkowość samoistna (ET)

Osteomielofibroza

OSTRA BIAŁACZKA SZPIKOWA (AML)

Klasyfikacja WHO 2008

1. AML z berracjami cytogenetycznymi (a - i)

2. AML zw. Z MDS

3. AML zw. Z wcześniejszą chemio i radioterapią.

Czynniki prognostyczne w AML: TABELKA

Korzystne: CYTOGENETYKA: t(8;21), t(15;17), inv/t(16). < 20r.ż. ODP NA LECZENIE: CR po 1 cyklu chemioterapii. KLINIKA: temp < 38*C, < Leukocytoza

Pośrednie: CYTOGENETYKA: Kariotyp prawidłowy, t(8) i < 60r.ż.

Niekorzystne: CYTOGENETYKA : -5/5a- , -7/7q- , det/t 11q(23),kariotyp złożony: > 3 zmiany. > 60 r.ż. ODP NA LECZENIE: brak CR po 1 cyklu ch. KLINIKA: temp > 38*c, > leukocytó, zwłóknienie szpiku, nacieki pozaszpikowe. Zajęcie OUN.

Różnicowanie hipereozynofili:

1. Inv(16)(p13q22), t (16;16)(p13;q22) CBFB/MYH11 AML-HGEO

2. t(5;12) ETV6/PDGFRB AMML i inne podtypy MDS

3. del(4)(q12q12) FIPIL1/PDGFRA zespól hipereozynofilowy (HES) glownie pzrewekła białaczka eozynofilowa (CEL) -> bardzo dobre efekty leczenia imatinibem w małych dawkach

Aberracje chromosomów w MDS (Mielodysplastic Syndrome)

• Klonalna aberracja.

• 30-60% pierwotny MDS

• 80-90% wtórny MDS

• Rokowanie aberracji

• Dobre: k. prawidłowy, 5q-, -4, 20q-

• Pośrednie: +8, inne poj. zmiany

• Złe: kar. Złożony, -7, 7q-

Diagnostyka MDS:

Cytogenetyka klasyczna (GTG)

FISH

HR-GGH

SKY lub M-FISH

Zespół 5q- - del w obr. Ramion krótkich chr. 5.

Region 5q31 odpowiedzialny za wszystkie zmiany.

Jeżeli w kom. Występuje del. tego regionu, nieważne czy jest to del. duża czy mała, mamy zespół.

EGR-1 - różnicowaniekk blstycznych szpiku

IRF-1 -Białko tego genu jest inhibitorem wzrostu kk szpiku i supresorem neo.

CSF-1R - Reguluje wzrost kk szpiku, wzmaga proliferację, różnicuje komórki progenitarne monocyta.