Pedagogika i pedagogika specjalna 8.III.2008r.

Podstawowe zasady diagnozy pedagogicznej

Cechy diagnozy decyzyjnej:

• Dążenie do realizowania diagnozy pełnej - rozwiniętej; stan rzeczy wyjaśnia źródła
  i mechanizmy ich powstawania; ustala stopień rozwoju zjawisk i wyjaśnia znaczenie ich występowania oraz określa możliwość i sposób oddziaływania na nie.

• Oceniający charakter diagnozy - odnoszenie rozpoznawaniu stanów ich poszczególnych cech i warunków ich występowania do pewnych stanów pożądanych lub charakteryzujących inne podobne układy lub będącymi założeniami, oczekiwaniami wobec jakichś działań lub procesów.

• Realizowanie diagnozy w wymiarze pozytywnym - dwojaki cel pedagogiczny rozpoznania:

• Poznać charakter, genezę, przejawy i przyczyny

• Odkryć siły jednostki i jej najbliższego środowiska

Na siłach tych, na zidentyfikowanych, indywidualnych czy środowiskowych zasobach można, w następstwie racjonalnej decyzji opartej na diagnozie uwzględniającej pozytywny wymiar rozpoznawanych stanów i cech, oprzeć postępowanie pedagogiczne.

• Dążenie do autodiagnozy osób, sytuacji, czy środowisk - wynika z decyzyjnego charakteru praktycznej diagnozy; jeśli działania naprawcze, terapeutyczne podejmowane w wymiarze diagnozy mają być skuteczne, to muszą opierać się na mniej lub bardziej zaangażowanym uczestnictwie osób, układów, środowisk, których dotyczą. (J. Korczak uzależniał skuteczność procesu wychowawczego od tzw. autodiagnozy wychowawczej).

• Łączenie poznania pośredniego z bezpośrednim - metody pośredniego poznania mają ograniczone rezultaty. Tzw. wiedza o drugim człowieku uzyskana tą drogą jest w dalszym ciągu schematyczna i niepełna. Konwencja dialogu, spotkania z badaną rzeczywistością i osobami w nią uwikłanymi, daje dla rozpoznania wielorakie korzyści, pozwala na weryfikację adekwatności wiedzy uzyskanej drogą pośrednią.

• Realizowanie diagnozy środowiskowej - oznacza, że bez względu na obszar diagnozy zawsze rozpoznaniu podlega środowisko i jego rola w identyfikowanych stanach, problemach.

• Zasada odpowiedzialności tycznej - taki sposób zbierania danych, aby nie prowadził do jakichś szkód (stres, zmęczenie, szkody moralne i inne). Oznacza to też brak oszukiwania badanych czy przymuszania ich mniej lub bardziej bezpośrednio do udziału w badaniach.

Inna zasada:

Hipotetyczny charakter sądów diagnozy - nietraktowanie rezultatów diagnozy jako absolutnie obiektywnego i trafnego obrazu badania rzeczywistości.