nadzór publiczny w tym państwowy
> z uwagi na sektor objęty nadzorem: nadzór nad sektorem publicznym nadzór nad sektorem rządowym nadzór nad sektorem samorządowym nadzór nad sektorem gospodarczym
> z uwagi na przedmiot objęty nadzorem: nadzór budowlany
nadzór architektoniczny nadzór sanitarny nadzór weterynaryjny
nadzór finansowy - generalnie przedmiotem nadzoru finansowego jest gospodarka finansowa różnych podmiotów i obrót aktywami finansowymi
> z uwagi na koncentrowanie się na czynności nadzorczej:
nadzór antycypacyjny - polega na tworzeniu pewnych wzorców, może mieć charakter obligatoryjny lub fakultatywny (antycypacja - wyprzedzenie)
nadzór bieżący - może mieć charakter nadzoru personalnego (znaleźć właściwego człowieka na właściwym miejscu), bądź merytorycznego (rozpoznawanie spraw, czy decyzje odpowiadają wzorcom; może mieć charakter władczy lub niewładczy.
Nadzór powinien być wykonywany w trybie dwuinstancyjnym. Jeśli tego nie ma to stosowane jest tzw. prawo remonstracji. Polega ono na tym, że nadzorowany ma prawo do ponownego zwrócenia się do organu nadzorującego go z wnioskiem o rozpatrzenie sprawy jeszcze raz.
RÓŻNICE miedzy kontrolą a nadzorem:
1. nadzór zawsze obejmuje kontrolę, natomiast wykonywanie kontroli może ale nie musi łączyć się z możliwością stosowania środków nadzorczych (organy kontroli nie maja władztwa ??)
2. najczęściej jedynym kryterium nadzoru jest kryterium legalności, czyli nadzór ma stwierdzić czy pewna decyzja jest zgodna z wzorcem (prawem), natomiast kontrola jest z reguły prowadzona z uwzględnieniem innych kryteriów a mianowicie: kontrola celowości, gospodarności i rzetelności
3. nadzór pełni funkcję sterującą i władczą, czego nie wykonuje kontrola
4. organ nadzorczy jest zawsze umiejscowiony poza organem nadzorczym, natomiast kontrola może mieć charakter kontroli wewnętrznej i zewnętrznej, a nadzór tylko zewnętrzny.
AUDYT
Audyt jest specyficzną formą rożną od kontroli i nadzoru. O ile nadzór i kontrola ma naturalnie wbudowany system restrykcyjny, tego elementu nie ma audyt.
Audytor zjawia się na wyraźną prośbę i jest opłacany przez firmę podlegającą audytowi. Audyt zajmuje się nie tylko stwierdzeniem odchyleń od wzorców, ale zastanawia się czy wzorce zostały dobrze zbudowane. Wskazuje odchylenia od wzorca, oraz bada te wzorce czy są dobre, sprawdza system wynagradzania motywacyjnego itd.
KONTROLA - termin ten wywodzi się z języka francuskiego, gdzie oznaczał on czynności polegające na weryfikacji i ocenie prawidłowości sformułowania aktów prawnych.
Współcześnie KONTROLĘ określa się jako sprawdzenie stanu faktycznego, albo porównanie działania z wzorcem, albo ogół czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego połączony z wykryciem przyczyn odchyleń od wzorca i ustaleniem strategii unikania tego odchylenia w przyszłości.
Przedmiotem kontroli może być zarówno sposób jak i skutek działania. W pierwszym przypadku dokonuje się porównania działania z planem lub procedurą, w drugim porównuje się skutek działania z jego celem.
2