2012-03-25 

1 

Prawo cywilne 

Wykonywanie własności 

nieruchomości II 

Nabycie i utrata własności 

Prawo sąsiedzkie 

• Ograniczenia wykonywania prawa 

własności nieruchomości 

• W stosunkach sąsiedzkich 
• Regulują konflikty interesów 

– Sąsiadów wykonujących swoje prawo w 

sposób zakłócający korzystanie z 
nieruchomości sąsiedniej 

– Służą godzeniu sprzecznych interesów 

Immisje 

• Ingerencja w grunt sąsiedni w wyniku 

wykonywania prawa własności 

• Bezpośrednie 

– Celowe kierowanie określonych substancji 

na grunt sąsiedni 

– Za pomocą odpowiednich urządzeń 

• Pośrednie 

– Działanie właściciela 
– Nie mają zwykle charakteru celowego 
 

2012-03-25 

2 

Immisje pośrednie 

• Immisje materialne (cząstki materii, siły) 

i niematerialne (sfera psychiki) 

• Immisje pozytywne i negatywne 
• Zakaz immisji bezpośrednich 
• Pośrednie nie mogą przekraczać 

przeciętnej miary 

– Społeczno – gospodarcze przeznaczenie 
– Stosunki miejscowe 

 
 

Immisje cd 

• Przypadek szczególny 147 kc (roboty 

ziemne grożące utratą oparcia) 

• Środki ochrony: roszczenie negatoryjne 

– Przywrócenie stanu poprzedniego 
– Zaniechanie dalszych naruszeń 

 

Droga konieczna 

• Brak odpowiedniego dostępu do drogi 

publicznej 

• Dostęp odpowiedni – umożliwiający 

korzystanie z nieruchomości 

• Roszczenie o ustanowienie odpłatnej 

służebności 

• Problem trasy służebności 

2012-03-25 

3 

Korzystanie z przygranicznych 

pasów gruntu 

• Owoce opadłe z drzewa na grunt 

sąsiedni (art. 148) 

– Stanową pożytki gruntu 
– Wyjątek: grunt publiczny 

• Gałęzie zwieszające się na cudzy grunt 
• Korzenie przechodzące na cudzy grunt 
• Płoty, miedze, rowy, drzewa w pasie 

granicznym – wspólny użytek 

 

Rozgraniczenie 

nieruchomości 

• Granice są sporne albo nie można ich 

ustalić 

• Tryb regulowany w prawie geodezyjnym 

i kartograficznym 

• Rozgraniczenie polega na 

– Ustaleniu przebiegu granic 
– Określenie położenia punktów granicznych 
– Utrwalenie tych punktów 

Rozgraniczenie 

nieruchomości II 

• Postępowanie prowadzi wójt 
• Ustalenie granic przez geodetę 
• Ugoda przed geodetą LUB 
• Decyzja rozgraniczeniowa LUB 
• granice ustala sąd biorąc pod uwagę 

– Stan prawny 
– Ostatni stan spokojnego posiadania 
– Wszelkie okoliczności 

2012-03-25 

4 

Plan zagospodarowania 

przestrzennego 

• Zadanie własne gminy 
• Określa 

– Przeznaczenie terenu 
– Rozmieszczenie inwestycji 
– Parametry kształtowania zabudowy i 

zagospodarowania terenu 

– Sposób korzystania z własności 

• W braku planu: decyzja o warunkach 

zabudowy 

Grunty rolne i leśne 

• Zmiana przeznaczenia gruntów 

– Plan zagospodarowania przestrzenneg 
– Tzw „odrolnienie” decyzja administracyjna 
– Opłaty 

• Gospodarka rolna – nieregulowana 
• Gospodarka leśna – regulowana 

– Lasy państwowe 
– Plany urządzenia lasów 

Nabycie własności  

• Sposoby 

– Umowa przenosząca własność 
– Z mocy prawa 
– Z mocy orzeczenia sądowego 
– Inne podstawy 

• Utrata własności 

– Z nabyciem jej przez kogoś innego 
– Bez nabycia własności przez kogoś innego 

 

2012-03-25 

5 

Nabycie pierwotne i pochodne 

• Pierwotne: nie od poprzednika 

prawnego 

– Zasiedzenie 
– Zawłaszczenie 
– Wywłaszczenie 

• Pochodne: od poprzednika prawnego 

– Czynność inter vivos 
– dziedziczenie 

Przeniesienie własności 

• Rzeczy oznaczone co do tożsamości 

– Czynność zobowiązująco – 

rozporządzająca 

– Przeniesienie własności solo consensu 
– Wyjątki od zasady podwójnego skutku 

• Wola stron 
• Przepis ustawy 

– Przeniesienie własności nieruchomości pod 

warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu 
niedopuszczalne. 

Przeniesienie własnosci II 

• Rzeczy oznaczone co do gatunku 

– Do przeniesienia własności konieczne jest 

przeniesienie posiadania 

– Czynność prawna realna 
– Nie ma konieczności zawarcia nowej 

umowy przenoszącej własność 

• Te same reguły dotyczą rzeczy 

przyszłych 

2012-03-25 

6 

Przeniesienie własności 

solvendi causa 

• Czynność materialnie kauzalna 

– Kauza wyrażona w treści 
– Ważność umowy zależy od ważnosci 

zobowiązania 

• Źródła zobowiązania 

– Umowa 
– Zapis,  
– bezpodstawne wzbogacenie 

Nabycie własności rzeczy 

ruchomej od nieuprawnionego 

• Konflikt interesów nabywcy w dobrej 

wierze i pozbawionego własności  

• Wyjątek od zasady „nemo plus iuris” 
• Przesłanki 

– Dobra wiara nabywcy 
– Przeniesienie posiadania 
– W przypadku rzeczy skradzionych 

• Upływ 3letniego terminu 
• Wyjątek: pieniądze, rzeczy z licytacji 

Zasiedzenie 

• Nabycie prawa własności przez 

długotrwałe posiadanie samoistne 

• Nabycie pierwotne 
• Dotyczy nieruchomości i ruchomości 
• Różne przesłanki nabycia 
• Cele 

– Uchyla stan niepewności prawnej 
– Chroni interes posiadacza 

2012-03-25 

7 

Termin posiadania 

• Nieruchomości 

– 20 lat (w dobrej wierze) 
– 30 lat (w złej wierze) 

• Ruchomości – 3 lata 
• Termin 

– Od objęcia w posiadanie 
– Można doliczyć posiadanie poprzednika 
– Wyjatki: zasiadanie przeciwko 

małoletniemu 

Dobra wiara 

• Przekonanie o niewadliwości tytułu 

(błędne ale usprawiedliwione) 

• Ustawowe domniemanie dobrej wiary 
• Nieruchomości 

– Dobra wiara w chwili objęcia w posiadanie 
– Mala fides superveniens non no 

• Ruchomości -  dobra wiara przez cały 

okres zasiadywania 
 
 

Skutki zasiedzenia 

• Nabycie własności 
• Skutek ex lege 
• Sądowe stwierdzenie nabycia własności 

ma znaczenie dowodowe 

• Orzeczenie deklaratoryjne 
• Utrata prawa przez poprzednika