1
TERMODYNAMIKA
Cisnienie i hydrostatyka
Cisnienie
A
F
P
∆
∆
=
? F – sila dzialajaca na powierzchnie o polu ? A
Prawo Pascala
gh
P
P
ρ
+
=
0
P
0
– cisnienie zewnetrzne przylozone do górnej powierzchni, ? – gestosc, h – odleglosc od
górnej powierzchni.
Prawo Archimedesa
Prawo gazów doskonalych
PV = NkT
lub PV=nRT
dla n – moli gazu
P – cisnienie gazu, N – liczba czastek gazu w objetosci V
T – temperatura bezwzgledna, k – stala fizyczna.
2
x
v
Nm
PV
=
Prawo Boyle’a-Mariotte’a.
Temperatura
k
E
k
v
m
k
T
=
=
3
2
2
3
2
2
k
E
- jest srednia energia kinetyczna przypadajaca na jedna czasteczke,
2/3k – jest wspólczynnikiem proporcjonalnosci, k – stala Boltzmana k=1,38 x 10
-23
J/K.
Równanie van der Wasala
RT
b
v
v
a
p
=
−
+
)
)(
(
2
a, b – wyznacza sie doswiadczalnie.
Przewodnictwo cieplne
x
T
A
t
Q
∆
∆
≈
F
w góre
F
w dól
Pole A
h
l
Tlok
? F
? F
? F
? F
F
0
?A - powierzchnia
sciany szescianu
F
w góre
= PA = ?g(h + l)A.
F
w dól
= (?gh)A
F
w
= F
w góre
- F
w dól
= (?gl)A = m
c
g
m
c
= ?lA jest masa cieczy wypartej przez blok,
F
w
– sila wyporu.
F
w
= m
c
g
2
Prawo przewodnictwa cieplnego
dx
dT
kA
dt
dQ
−
=
dt
dQ
- szybkosc przeplywu ciepla,
dx
dT
- gradient temperatury,
k – wspólczynnik proporcjonalnosci zwany przewodnictwem cieplnym
dt
dQ
> 0 gdy
dx
dT
< 0
Cieplo i praca
Praca wykonana przez gaz
∫
=
=
=
=
1
0
V
V
pdV
W
pdV
pAds
Fds
dW
W – pole powierzchni pod krzywa.
I zasada termodynamiki
dW
dU
dQ
W
Q
U
U
p
k
+
=
−
=
−
=
+
Liczba Avogadra
m
H
= 1,673 x 10
-24
g atomu wodoru
N
0
- liczba atomów w molu wodoru atomowego (M = 1,008 g)
mol
atomów
atom
g
mol
g
atom
g
m
mol
g
M
N
H
/
10
02
,
6
/
10
673
,
1
/
008
,
1
/
/
23
24
0
⋅
=
⋅
=
=
−
2
1
2
1
2
1
2
1
2
2
2
2
1
1
1
1
,
,
N
N
czyli
T
T
V
V
P
P
ale
kT
V
P
N
i
kT
V
P
N
=
=
=
=
=
=
Prawo gazów doskonalych
PV = N
0
kT= RT (dla 1 mola gazu doskonalego)
R = N
0
k = (6,02·10
23
)(1,38·10
-23
) = 8,31 J/(mol K) = 1,99 cal/(mol K)
Cieplo wlasciwe
T
Q
c
∆
∆
=
T
Q
m
m
T
Q
c
∆
∆
=
∆
∆
=
1
dT
dQ
m
c
1
=
)
(
2
1
T
f
c
cdT
m
Q
T
T
=
=
∫
ds
p, V
0
A
B
p
p
0
p
1
A
V
0
V
1
V
Cieplo pobrane
przez uklad
Wzrost energii
wewnetrznej
Praca wykonana
przez uklad
3
Cieplo wlasciwe przy stalej objetosci (c
v
)
dV = 0 i
PdV
dQ
dU
−
=
stad dQ = dU,
dT
dU
dT
dQ
c
v
=
=
dla 1 mola jednoatomowego gazu doskonalego (z zasady ekwipatrycji energii)
K
mol
cal
R
c
k
N
c
kT
N
U
v
v
⋅
=
=
⇒
=
=
3
2
3
2
3
2
3
0
0
Cieplo wlasciwe przy stalym cisnieniu (c
p
)
i
dT
c
dU
v
=
PdV
dQ
dU
−
=
R
c
c
R
c
dT
dQ
c
dT
P
R
P
dT
c
dQ
dT
P
R
dV
i
P
RT
V
RT
PV
PdV
dT
c
dQ
v
p
v
p
v
v
=
−
⇒
+
=
=
+
=
=
=
⇒
=
+
=
Procesy odwracalne i nieodwracalne
Rozprezanie izotermiczne T = const
∫
=
∆
=
∆
=
=
=
+
=
+
=
2
1
0
V
V
PdV
W
Q
dW
PdV
dQ
wtedy
dU
i
PdV
dU
dW
dU
dQ
podstawiamy
1
2
ln
2
1
2
1
V
V
NkT
W
Q
V
dV
NkT
dV
V
NkT
W
Q
V
NkT
P
V
V
V
V
=
∆
=
∆
=
=
∆
=
∆
=
∫
∫
Rozprezanie adiabtyczne
0
0
0
=
+
=
+
=
+
=
PdV
dT
c
PdV
dU
dQ
i
dW
dU
dQ
v
K
PV
K
PV
K
P
V
P
dP
V
dV
c
c
gdzie
P
dP
V
dV
VdP
c
PdV
c
R
c
c
ale
dP
R
V
c
PdV
R
R
c
PdV
R
VdP
R
PdV
c
VdP
PdV
RdT
v
p
v
p
v
p
v
v
v
=
=
=
+
=
+
=
=
+
=
+
+
=
=
+
+
=
+
+
+
=
∫
∫
γ
γ
γ
γ
γ
γ
ln
)
ln(
ln
ln
ln
0
0
0
0
0
γ
γ
2
2
1
1
V
P
V
P
=
Tlok
V
T
T
T
Termostat
Rozprezanie
izotermiczne
Izotermiczne rozprezanie gazu doskonalego
Adiabatyczne rozprezanie gazu doskonalego
dla gazu doskonalego.
lnK - stala calkowania
4
Silnik Carnota
( ? Q
1
– ? Q
2
) = ?W
Sprawnosc
1
2
1
2
1
1
1
Q
Q
Q
Q
Q
Q
W
∆
∆
−
=
∆
∆
−
∆
=
∆
∆
=
η
a
b
V
V
NkT
W
Q
ln
1
1
=
∆
=
∆
d
c
V
V
NkT
W
Q
ln
2
2
=
∆
=
∆
−
=
∆
∆
=
a
b
d
c
V
V
V
V
T
T
Q
W
ln
ln
1
1
2
1
η
b
b
a
a
V
P
V
P
=
- rozprezanie izotermiczne
γ
γ
c
c
b
b
V
P
V
P
=
- rozprezanie adiabatyczne
c
c
c
c
V
P
V
P
=
- sprezanie izotermiczne
γ
γ
d
d
d
d
V
P
V
P
=
- sprezanie adiabatyczne
d
c
a
b
V
V
V
V
=
1
2
1
2
1
1
1
T
T
T
T
T
Q
W
−
=
−
=
∆
∆
=
η
sprawnosc silnika Carnota
II zasada termodynamiki
I rodzaju
Izolator
Zbiornik ciepla T
1
(zródlo ciepla)
Zbiornik ciepla T
2
(chlodnica)
T
1
> T
2
p
0
T
1
=const
V
T
2
=const
a
b
c
d
ab - rozprezanie izotermiczne, ? Q
1
ze zródla
ciepla (unoszenie tloka, silnik na zródle)
bc - rozprezanie adiabatyczne (unoszenie
tloka, silnik na izolatorze)
cd - sprezanie izotermiczne,
? Q
2
z chlodnicy
da - sprezanie adiabatyczne
T
2
< T
1
Uklad
zamkniety
? W
Ciagly wyplyw energii
z naczynia
p
0
V
1
V
V
2
)
(
)
(
adiabata
const
PV
izoterma
const
PV
=
=
γ
5
II rodzaju
Sprawnosc silnika Carnota
1
2
1
1
T
T
T
Q
W
−
=
∆
=
η
i
∆
W = Q
1
–Q
2
2
1
2
1
1
2
1
1
2
1
Q
Q
T
T
czyli
T
T
T
Q
Q
Q
=
−
=
−
tzw. termodynamiczna skala temperatur
Entropia
2
2
1
1
T
Q
T
Q
=
0
lub
0
=
=
∫
∑
T
dQ
T
Q
2
1
2
1
S
S
T
dQ
−
=
∫
S = k · lnp
?S = S
1
-S
2
= k?lnp
2
- k?lnp
1
k – stala Boltzmana.
2
1
2
1
V
V
p
p
czastka
jedna
=
N
V
V
p
p
=
2
1
2
1
T
V
V
NkT
S
V
V
Nk
S
p
p
k
S
⋅
=
∆
⋅
=
∆
⋅
=
∆
1
2
1
2
2
1
ln
ln
ln
T
1
-dT
1
oraz T
2
-dT
2
,
dQ
1
= -mcdT
1
i dQ
2
= +mcdT
2
,
c - cieplo wlasciwe na jednostke masy,
dQ
1
= -dQ
2
,
dT
1
= -dT
2
= dT
−
=
=
−
=
1
2
2
2
1
1
1
1
T
T
mcdT
dS
entropii
zmiana
wypadkowa
czyli
T
mcdT
dS
oraz
T
mcdT
dS
−
=
2
1
2
1
T
T
dS
mc
T
T
dT
T
2
V
2
-V
1
V
2
rozprezony gaz
V
1
T
1
Obnizanie
? W
Ciagly wyplyw energii
mechanicznej
T
2
1
2
T
1
T
2
T
2
+dT
T
1
-dT
Warunki
poczatkowe
Chwile
pózniej
T
dQ
dS
T
Q
S
=
∆
=
∆
lub
dQ - cieplo dostarczane do ukladu
podczas procesu odwracalnego