1
Prof. dr hab. Małgorzata Iwanicz-
Drozdowska
Nadzór nad działalnością bankową –
geneza i cel działania
Zakres zainteresowań instytucji
nadzorczej, czyli etapy „życia” banku
Typy instytucji nadzorczych
Instrumenty nadzorcze
Bazylejski Komitet Nadzoru
Bankowego
Regulacje ostrożnościowe - przegląd
2
Konieczność powołania do życia instytucji
czuwającej nad bezpieczeństwem sektora
bankowego po przykrych doświadczeniach
kryzysowych (Wielki Kryzys lat 1930-tych)
Bezpieczeństwo sektora bankowego leży w
centrum uwagi decydentów. Dlaczego?
Zapewnienie bezpieczeństwa środków
pieniężnych zgromadzonych przez klientów w
bankach (ważne ze względów społecznych i
politycznych!)
Zapewnienie zgodności działalności banków z
przepisami prawa (ważne ze względów
formalno—prawnych)
3
Tworzenie banku, do którego potrzebna jest
licencja i zgoda na rozpoczęcie działalności
(„wejście” do sektora - to już znamy z ćwiczeń 1)
Większość nowo tworzonych banków to spółki-
córki zagranicznych instytucji finansowych.
Funkcjonowanie, które napotyka na wiele
regulacji o charakterze ilościowym i
jakościowym, mających na celu ograniczenie
ryzyka podejmowanego przez banki w ramach
swojej działalności
Banki narzekają na regulacje, ale to dla ich
dobra ☺
☺
☺
☺
4
„Choroba”, czyli kłopoty finansowe – próba
sanacji, a jak się nie uda ...
Likwidacja bądź upadłość, które kończą
funkcjonowanie banku („wyjście” z sektora).
W przypadku kłopotów „im szybciej, tym
lepiej” rozpoznać problem
Doktryna zbyt duży, żeby upaść (too big to
fail) oraz zbyt ważny, żeby upaść (too
important to fail), ale także zbyt duży,
żeby go ratować (too big to rescue)
5
Solo – każdy segment rynku finansowego ma swój
oddzielny organ nadzorczy
Mieszany (solo plus) – obejmujące swoim
zakresem obok banków i inne instytucje
finansowe, z wyłączeniem instytucji
ubezpieczeniowych
Zintegrowany – jedna instytucja nadzorcza dla
wszystkich segmentów rynku finansowego
Twin peaks – dwie instytucje (zintegrowane) o
zróżnicowanym zakresie kompetencji
Do 19 września 2006 r. istniały trzy
oddzielne ciała nadzorcze:
Komisja Nadzoru Bankowego – sektor
bankowy, umiejscowiona przy banku
centralnym
Komisja Papierów Wartościowych i
Giełd – rynek kapitałowy, firmy
inwestycyjne, TFI
Komisja Nadzoru Ubezpieczeń i
Funduszy Emerytalnych – rynek
ubezpieczeniowy i emerytalny
6
W połowie 2006 r. zapadła decyzja o
zintegrowaniu instytucji
nadzorczych
Proces ten był dwuetapowy:
Od 19 września integracja nadzoru
nad rynkiem kapitałowym i szeroko
rozumiany ubezpieczeniowym
Od 1 stycznia 2008 – włączenie
nadzoru nad bankami
Nadzór zintegrowany sprawuje
Komisja Nadzoru Finansowego
(KNF)
Jej skład jest 7 osobowy:
Przewodniczący i dwóch zastępców
– powoływani przez Premiera
Przedstawiciele dwóch ministerstw,
NBP i Prezydenta
7
Regulacje ostrożnościowe (prewencja)
Inspekcje na miejscu (kontrola)
Inspekcje zza biurka (kontrola)
Zalecenia (kara)
Upomnienia i kary pieniężne (kara)
Ograniczenie prowadzenia określonych
działań (kara)
Regulacje ostrożnościowe (prewencja)
Inspekcje na miejscu (kontrola)
Inspekcje zza biurka (kontrola)
Zalecenia (kara)
Upomnienia i kary pieniężne (kara)
Ograniczenie prowadzenia określonych
działań (kara)
8
Regulacje ostrożnościowe (prewencja)
Inspekcje na miejscu (kontrola)
Inspekcje zza biurka (kontrola)
Zalecenia (kara)
Upomnienia i kary pieniężne (kara)
Ograniczenie prowadzenia określonych
działań (kara)
Regulacje ostrożnościowe (prewencja)
Inspekcje na miejscu (kontrola)
Inspekcje zza biurka (kontrola)
Zalecenia (kara)
Upomnienia i kary pieniężne (kara)
Ograniczenie prowadzenia określonych działań
(kara)
9
Regulacje ostrożnościowe (prewencja)
Inspekcje na miejscu (kontrola)
Inspekcje zza biurka (kontrola)
Zalecenia (kara)
Upomnienia i kary pieniężne (kara)
Ograniczenie prowadzenia określonych działań
(kara)
Regulacje ostrożnościowe (prewencja)
Inspekcje na miejscu (kontrola)
Inspekcje zza biurka (kontrola)
Zalecenia (kara)
Upomnienia i kary pieniężne (kara)
Ograniczenie prowadzenia określonych
działań (kara)
10
Tworzy standardy nadzorcze i regulacyjne
Powstał w 1974 roku (niedługo po upadku
niemieckiego Banku Herstatt) przy Banku
Rozrachunków Międzynarodowych (BIS –
Bank for International Settlements)
W skład Komitetu wchodzą przedstawiciele
27 państw:
Arabii Saudyjskiej, Argentyny, Australii,
Belgii, Brazylii, Chin, Francji, Hiszpanii, Holandii,
Hongkongu, Indii, Indonezji, Japonii, Kanady, Korei
Południowej, Luksemburga, Meksyku, Niemiec, Rosji, RPA,
Singapuru, Szwajcarii, Szwecji, Turcji, Wielkiej Brytanii,
Włoch oraz USA
Rodzaj regulacji
Cel
Limity
koncentracji
Dywersyfikacja portfela aktywów
Współczynnik
wypłacalności i
współczynnik
dźwigni
Zapewnienie odpowiedniego pokrycia
kapitałami (funduszami własnymi)
ryzyka podjętego przez bank
Wskaźniki
płynności
Zapewnienie odpowiedniego pokrycia
KT i DT zobowiązań banku aktywami w
terminie ich wypłaty
Rezerwy (celowe i
ogólne)
Urealnianie wartości portfela aktywów
i wyników finansowych
11
Bardzo ważna wielkość dla oceny
bezpieczeństwa banku i regulacji
ostrożnościowych. Składają się z:
funduszy podstawowych (tier I), w
tym kapitał zakładowy, kapitał
zapasowy, kapitał rezerwowy, wynik z
lat ubiegłych, wynik w trakcie
zatwierdzania i wynik okresu
bieżącego
funduszy uzupełniających (tier II), w tym
pożyczki podporządkowane
Suma tier I i tier II jest pomniejszana
m.in. o udziały kapitałowe w innych
instytucjach finansowych, czyli pozycje,
które „zjadają” kapitały banku
Tier II <= 100% Tier I
Pożyczki podporz. <= 50% Tier I
12
(
)
%
8
≥
+
×
+
+
−
+
=
oper
rynk
kred
III
tier
nia
pomniejsze
II
tier
I
tier
r
r
12,5
r
k
k
k
k
BazyleaII
W
k
tier I
- fundusze podstawowe
k
tier II
- fundusze uzupełniające
k
tier III
- fundusze III kategorii
k
pomniejszenia
– pozycje pomniejszające sumę funduszy
r
kred
- ekspozycja na ryzyko kredytowe (tzw. aktywa ważone
ryzykiem...)
r
rynk
- ekspozycja na ryzyko rynkowe
r
oper
- ekspozycja na ryzyko operacyjne
owe
pozabilans
ia
zobowiazan
aktywa
I
tier
equity
ommon
c
everage
L
+
=
* W pełni wejdzie w życie od 2019 r.
13
dni
30
kolejnych
okresie
w
netto
wyplywy
calkowite
jakosci
wysokiej
o
plynne
aktywa
LCR =
o
stabilneg
ia
finansowan
kwota
wymagana
o
stabilneg
ia
finansowan
kwota
dostepna
NSFR =
* W pełni wejdą w życie od 2019 r.
www.knf.gov.pl
www.mf.gov.pl
www.bis.org